RIS322125 Beantwoording SV Politiegeweld bij pro-Palestijnse demonstraties

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

1 juli 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Faïd en Butt en de heer Smit, luidend: ‘Politiegeweld bij pro Palestijnse demonstratie’

BSD/10896215 RIS322125

De raadsleden de dames Faïd en Butt en de heer Smit hebben op 6 mei 2025 een brief met daarin 31 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 6-5-2025 vond er een pro-Palestijnse demonstratie plaats op en bij de campus van de Universiteit Leiden aan de Wijnhaven. De politie heeft daarbij veel geweld gebruikt. Voorlopig staat de teller op 5 gewonden. 1.

Kan het college een uitgebreid feitenrelaas sturen naar de raad?

De burgemeester laat het volgende weten: op 6 mei 2025 om 11.07 uur heeft Student for Intifadah een post op social media geplaatst, waarin werd opgeroepen om diezelfde dag om 13.00 uur te demonstreren bij de universiteit Leiden campus Den Haag. Van deze demonstratie was van tevoren geen kennisgeving bekend bij de gemeente Den Haag en/of politie. Naar aanleiding van het bericht op social media is er contact geweest tussen de universiteit Leiden campus Den Haag en de politie. Door de universiteit is vervolgens verscherpt deurbeleid ingesteld. De politie is ter plaatse gegaan om de situatie te monitoren. Om 12.54 uur verzamelden zich ongeveer 200 demonstranten voor de universiteit Leiden campus Den Haag. Een deel van de groep droeg gezichtsbedekking. De politie heeft contact gelegd met een deel van de demonstranten. Dit contact verliep moeizaam. Op hetzelfde moment meldde de universiteit, dat een deel van de derde etage werd bezet door een groep van omstreeks 60 demonstranten. Ook hier verliep het contact met de demonstranten moeizaam en droeg een deel gezichtsbedekking. Door de groep werden vernielingen aangericht. Ook verstoorden zij de dagelijkse gang van zaken binnen de universiteit door met meubilair de gangen van de universiteit te barricaderen.

Om 13.11 uur heeft de politie toestemming gevraagd voor inzet van een sectie van het parate peloton om de demonstratie buiten in goede banen te kunnen leiden. Om 13.27 uur is de burgemeester door de politiechef in kennis gesteld van de stand van zaken rondom de demonstratie voor de campus en de bezetting in het gebouw. Ondanks dat vooraf geen kennisgeving was gedaan van de demonstratie, heeft de burgemeester ingestemd met het vooralsnog faciliteren van de onaangekondigde demonstratie in afwachting van politie-opschaling. Met het oog op de veiligheid van de studenten en medewerkers heeft de universiteit omstreeks 13.35 uur besloten over te gaan tot ontruiming van het pand. Ongeveer 30 personen gaven geen gehoor aan de ontruiming en bleven een deel van de derde etage bezetten. Deze personen pleegden diverse vernielingen en werden door de politie als verdachten aangemerkt.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10896215

Om 14.00 uur stond er nog steeds een groep van ongeveer 200 demonstranten voor het gebouw. Een deel van de groep met (deels) gezichtsbedekking begon op de ramen te bonken. De sfeer in deze groep werd grimmig richting de politie en de groep was niet aanspreekbaar. De burgemeester heeft vervolgens ingestemd met het verder opschalen van en het optreden door de politie. Om 14.11 uur heeft de politie een tweede sectie van de Mobiele Eenheid opgeroepen. Om 14.15 uur schaalde de politie ook op van de reguliere politieorganisatie naar een Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden in verband met het karakter van de demonstratie, de oplopende grimmige sfeer onder een deel van de demonstranten en de benodigde opschaling in politiecapaciteit. De Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden was om 15.00 uur operationeel actief. Het parate peloton heeft zich om 14.22 uur gepositioneerd aan de voorzijde van het gebouw, waar op dat moment de demonstratie plaatsvond. Om 14.28 uur sloeg de sfeer verder om toen meerdere demonstranten aan de binnen- en buitenzijde geweld uitoefenden op de ruiten van het pand. Door de politie is een linie gevormd voor de ingang van de campus. Tegelijkertijd probeerden de verdachten aan de binnenzijde van het pand geforceerd het pand te verlaten.

De openbare orde en veiligheid kwam onder druk te staan en de politie heeft geweld toegepast om de situatie te herstellen en de veiligheid te waarborgen. Omstreeks 14.45 uur is een groep verdachten van ongeveer 75 personen door de ME ingesloten aan de zijde Turfhaven. Hierbij is gebruik gemaakt van de wapenstok en schilden van de Mobiele Eenheid om de groep ingesloten te houden en omstanders op afstand te houden. Voor de campus bleef een groep van ongeveer 150 demonstranten staan. Om 15.04 uur gaven drie verdachten uit de ingeboxte groep aan zich niet lekker te voelen. De politie heeft direct om medische zorg gevraagd. De politie stond tevens de eerste verzorging door medeverdachten toe. Vervolgens is een ambulance ter plaatse gekomen en is een medische controle uitgevoerd. Alle personen waren op dat moment bij kennis. Niemand hoefde onder medische behandeling te worden gesteld. Om 16.00 uur heeft de burgemeester besloten de demonstratie te beëindigen. Om 16.14 uur is er door de politie gevorderd. De 150 demonstranten aan de voorzijde van de campus gaven hier gehoor aan en vertrokken onder begeleiding van de politie richting het Centraal Station. Om 16.45 uur ontstond er een nieuwe oploop van demonstranten rondom de ingesloten groep verdachten. Om een veilige werkruimte te kunnen behouden heeft de politie opnieuw gevorderd.

Hieraan voldeden alle 100 personen en de groep demonstranten verdween in de richting van het CS. Vlak hierna, omstreeks 17.00 uur, is overgegaan tot het aanhouden van de 75 ingesloten verdachten in verband met de eerder in het pand gepleegde vernielingen. De maatregelen vanuit de Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden worden om 19.00 uur afgebouwd waarna ze zijn overgedragen aan de staande politieorganisatie. 2.

Kan het college de geweldsrapportages van de verschillende agenten die bij deze demonstratie geweld hebben gebruikt aan de raad sturen?

Geweldsrapportages kunnen vanwege privacywetgeving niet gedeeld worden met de raad.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10896215

3.

Kan het college aangeven of er door de politie gepoogd is contact te leggen met de demonstranten om te komen tot een vreedzame oplossing? Zo nee, waarom niet?

Ja, de politie heeft ten tijde van de demonstratie en bezetting geprobeerd contact te leggen met de demonstranten om te komen tot een vreedzame oplossing. Dit contact verliep moeizaam. 4.

Bij elke demonstratie zijn zogenaamde “vredes”agenten aanwezig om te zorgen dat er zo min mogelijk geweld hoeft te worden gebruikt. Kan het college aangeven of deze agenten zijn ingezet? Zo nee, waarom niet?

Door de politie zijn medewerkers van Handhaven en Netwerken ingezet ten tijde van deze demonstratie. Zij richten zich primair op het in contact komen met de (organisatie van de) demonstranten. Hierbij dient te worden opgemerkt dat alle politieagenten kunnen differentiëren. Iedere politieagent werkt per definitie de-escalerend en ter voorkoming van geweld. 5.

Klopt het dat de politie vrijwel meteen tot ontruiming overging? Kan het college aangeven of dit op verzoek van de universiteit is gebeurd? Hoeveel tijd zat er tussen de start van de demonstratie en de ontruiming?

Zie het antwoord op vraag 1. 6.

Kan het college aangeven wie opdracht heeft gegeven voor de ontruiming?

De universiteit is verantwoordelijk voor de veiligheid en beveiliging in het pand. Met het oog op de veiligheid van de studenten en medewerkers heeft de universiteit omstreeks 13.35 uur besloten over te gaan tot ontruiming van het pand. De politie heeft hier op verzoek bij ondersteund. 7.

Kan het college aangeven of de “driehoek” of betrokken organisaties een nieuwe standaard werkwijze hebben hoe men omgaat met bezettingen? Zo ja, kan dit kader aan de raad gestuurd worden?

Naar aanleiding van eerdere demonstraties en bezettingen van (onder andere) universiteitsgebouwen is er door de politie een landelijk handelingskader opgesteld t.b.v. het optreden bij bezetting van universiteiten en de verdeling van de schaarse capaciteit. Het handelingskader is voor intern gebruik. De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. De bezetting van de universiteit is een aangelegenheid van de universiteit zelf. Zij is verantwoordelijk voor de veiligheid in – en beveiliging van het pand. Desalniettemin is in deze situatie intensief contact geweest tussen de universiteit en de politie over de demonstratie aan de buitenzijde van het pand en de bezetting binnen in het pand. De politie heeft de universiteit ondersteund bij de ontruiming. Op videobeelden is te zien dat een groep demonstranten is “ingekettled”. Vervolgens is te zien dat een agent driemaal op het hoofd van tenminste één demonstrant slaat (beelden zijn op te vragen bij de HSP). Het lijkt daarbij te gaan om een agent in een leidende functie. Ook andere demonstranten lijken op hun hoofd geslagen te worden.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10896215

8.

Is het college het met de indieners eens dat dit geweld niet past binnen de geweldsinstructies van de politie (waar slaan op het hoofd vermeden moet worden)? Zo nee, waarom niet?

Of de geweldsaanwending past binnen de geweldsinstructie is niet aan het college om te beoordelen. Van de geweldsaanwending wordt een rapportage opgemaakt die door een hulpofficier van Justitie wordt getoetst en zo nodig wordt voorgelegd aan de Commissie Geweldsaanwending. Tevens hebben betrokkenen de mogelijkheid om een klacht in te dienen tegen het politieoptreden. 9.

Is het college het met de indieners eens dat op dat moment helemaal geen geweld nodig was? Zo nee, waarom niet?

Het toetsen en beoordelen van toegepast geweld is in eerste aanleg een interne aangelegenheid van de politie. Hierbij dient te worden opgemerkt dat voorafgaand aan het toepassen van geweld altijd meerdere malen gewaarschuwd wordt, tenzij onmiddellijk optreden is vereist. In dit geval werden er vernielingen gepleegd en werd er geprobeerd door de linie van de Mobiele Eenheid heen te breken. De politie geeft aan dat zij genoodzaakt was om geweld te gebruiken totdat de situatie weer onder controle was. 10. Kan het college de geweldsrapportages van deze actie aan de raad sturen? Zo nee, waarom niet? Geweldsrapportages kunnen vanwege privacywetgeving niet gedeeld worden met de raad. 11.

Kan het college aangeven wat de consequenties voor de agent zijn als blijkt dat deze ongepast en niet noodzakelijk geweld heeft toegepast?

Van de geweldsaanwending wordt een rapportage opgemaakt die door een hulpofficier van Justitie wordt getoetst en zo nodig wordt voorgelegd aan de Commissie Geweldsaanwending. 12. Getuigen hebben gezien dat deze agent later high-fives uitdeelde aan collega’s. Kan het college aangeven of zij dit gepast gedrag vindt voor agenten in de stad van vrede en recht? Nee, het college kent deze situatie en de context hiervan niet en kan hier geen commentaar op geven. De gewonde demonstrant wordt kort daarop de demonstratie uitgeholpen door een medische hulpverlener van de organisatie. 13. Kan het college aangeven of het klopt dat de politie het werk van de eigen medische dienst van de demonstratie onmogelijk heeft gemaakt? Zo ja, waarom was dat? 14. Getuigen melden dat ook het opgeroepen ambulancepersoneel door de politie werd tegengehouden. Kan het college aangeven hoe lang het duurde voordat de demonstrant met een gapende hoofdwond eerste hulp ontving? 15.

Kan het college aangeven waarom de politie het werk van de ambulancebroeders onmogelijk maakte terwijl er geen sprake was van een dreigende situatie die het werk voor het ambulancepersoneel onmogelijk maakte?

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10896215

Ad 13, 14 en 15 Dat is niet juist. Zoals ook uit het antwoord op vraag 1 blijkt, gaven om 15.04 uur 3 verdachten uit de ingeboxte groep aan zich niet lekker te voelen. De politie heeft vervolgens direct om medische zorg gevraagd en de politie heeft de eerste verzorging door medeverdachten toegestaan. Nadat een ambulance ter plaatse was gekomen is een medische controle uitgevoerd. Alle personen waren op dat moment bij kennis. Niemand hoefde onder medische behandeling te worden gesteld. Eerst nadat het ambulancepersoneel aangaf dat het medische verantwoord was, zijn de drie verdachten aangehouden. Er wordt in de media melding gemaakt van 5 gewonden waarvan enkele ook buiten westen zijn geraakt. 16. Kan het college aangeven hoe het kan dat er zoveel demonstranten buiten westen zijn geraakt? Er zijn, voor zover bekend bij de politie, geen personen buiten bewustzijn geraakt tijdens de demonstratie. Zie ook het antwoord bij vraag 13, 14 en 15. 17. Klopt het dat de politie willekeurige (passerende) mensen gedwongen geplaatst heeft bij de demonstranten, zo ja waarom, zo nee, waarom getuigen mensen hier over? Nee, er zijn geen passanten gedwongen geplaatst bij de demonstranten. Wel zijn omstreeks 14.45 uur 75 verdachten ingesloten door de Mobiele Eenheid. 18.

In de raad van 30-3-2023 (!!) deed het college een toezegging aan de Haagse Stadspartij om de escalatieladder te delen met de raad. Dit is tot op heden nog steeds niet gebeurd. Kan dit nu eindelijk binnen 2 weken gebeuren? Uit de notulen van deze vergadering blijkt, dat is aangegeven dat in de bijlagen bij het huidige demonstratiebeleid (RIS308654) een escalatieladder is opgenomen. Het gaat hier om de beleidsuitgangspunten en tolerantiegrenzen en het handelingskader bij demonstraties. De burgemeester heeft destijds gevraagd de motie hierover aan te houden, omdat deze motie verbonden is aan het geweldsmonopolie van de politie en omdat dit onderwerp in de werkbespreking veiligheid met de politiechef zou kunnen worden besproken. De burgemeester heeft hierbij tevens opgemerkt, dat hij daarna bereid is met een voorstel te komen en om daarover met de raad te spreken. Op dit moment wordt gewerkt aan het actualiseren van het demonstratiebeleid. In dat verband wordt ook bezien of de bovengenoemde bijlagen aanpassing behoeven. Indien het nieuwe demonstratiebeleid gereed is, kan hierover het gesprek met de raad plaatsvinden. 19. Kan het college, in het kader van deze demonstratie, met gebruik van de escalatieladder aangegeven op welk moment de politie het nodig vond om dreigend en niet de-escalerend te werken? Zie het antwoord bij vraag 1. 20.

Kan het college aangeven wat de precieze aanleiding was om grote groepen “geketteld” te houden toen de bezetting al lang voorbij was? De gepleegde vernielingen waren hiervoor de aanleiding. De verdachten van de gepleegde vernielingen zijn ingesloten en later aangehouden.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10896215

21. Kan het college aangeven waarom er zoveel politieagenten en voertuigen klaarstonden om in te grijpen bij deze demonstratie? Wie had dat besloten? Vanwege het verloop van de demonstratie waarbij op enig moment een grimmige sfeer ontstond en de bezetting in het gebouw van de universiteit waarbij vernielingen werden gepleegd, heeft de politie in capaciteit en organisatievorm (SGBO) opgeschaald. 22. Kan het college aangeven wat de reden was om 75 demonstranten te arresteren? Dit betrof 74 verdachten van de gepleegde vernielingen in het pand en 1 persoon voor doxing. 23. Wie heeft opdracht gegeven deze demonstranten te arresteren? Het Openbaar Ministerie heeft na overleg met de politie besloten dat de verdachten van de vernielingen aangehouden moesten worden. 24. Getuigen melden dat politieagenten aan de demonstranten hebben gemeld dat er voor demonstreren een “vergunning” nodig is, en dat deze er niet was, en dat daarom agenten geweld mochten gebruiken. Hoe kijkt het college tegen deze uitspraken van agenten aan? Het college is niet op de hoogte van dit soort uitspraken. Wel zijn demonstranten gewezen op het voorschrift om van demonstraties vooraf kennis te geven, teneinde de demonstratie zo goed mogelijk te kunnen faciliteren. Het toepassen van geweld heeft nimmer te maken met het al dan niet kennisgeven van een openbare manifestatie. 25.

De indieners hebben deze bewering van agenten ook eerder bij andere demonstraties gehoord. Is het college het met de indieners eens dat de Haagse politie een opfriscursus demonstratierecht nodig heeft als agenten dit echt zeggen? De politie in Den Haag beschikt over ruime kennis van en ervaring met het begeleiden van demonstraties. Wet- en regelgeving van onder andere de Wet openbare manifestaties maakt onderdeel uit van de basispolitieopleiding. Daarnaast worden politiemedewerkers hier regelmatig in gebriefd, bijvoorbeeld bij de inzet van demonstraties waarvan vooraf een kennisgeving is gedaan. 26. Hoe reflecteert het college op de aanpak van de politie? De burgemeester laat het volgende weten: de politie heeft onder moeilijke omstandigheden moeten optreden tegen personen die vernielingen pleegden en zorgden voor een gevaarlijke situatie. Dat verdient waardering. Zoals reeds aangegeven; het toetsen en beoordelen van toegepast geweld is in eerste aanleg een interne aangelegenheid van de politie. Indien personen klachten hebben over het optreden van de politie, dan staat hiervoor een procedure open bij de politie. 27. Is de escalatie van de politie proportioneel en wenselijk volgens het college op deze manier in Den Haag? Zoals uit het feitenrelaas blijkt, vroeg deze situatie om optreden van de politie.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10896215

28. Hoe kijkt het college naar politiegeweld richting demonstranten in Den Haag? De politie in Den Haag spant zich dagelijks in om het recht op betoging een veilige, ordentelijke en respectvolle manier te waarborgen. Tegelijkertijd geldt dat de politie ook verantwoordelijk is voor het handhaven van de openbare orde en veiligheid en dat zij hierbij, onder omstandigheden, geweld mag gebruiken. Het college vindt het, net als de politie zelf, belangrijk dat het optreden van de politie plaatsvindt in overeenstemming met de wettelijke voorschriften. In een andere video is te zien hoe een journalist die filmt met zijn telefoon de telefoon uit zijn handen wordt geslagen door een agent. Hij wordt beschuldigd van het filmen van de politie. 29. Hoe kijkt het college naar deze beelden? Uit navraag bij de politie is gebleken, dat op dat moment al enige tijd meerdere politieagenten op korte afstand en op een vervelende manier in het gezicht gefilmd werden waardoor zij belemmerd werden in hun werkzaamheden. Deze persoon heeft zich in eerste instantie niet bekendgemaakt als journalist. Pas op een later moment toonde de persoon zijn perskaart. De persoon is aangesproken op het op deze wijze hinderen van de politie en kon daarna zijn werk voortzetten. Hierbij merkt het college op dat het hebben van een perskaart met zich brengt dat de politie ruimte geeft aan journalisten om hun werk te doen.

Door het niet tonen van je perskaart en je hinderlijk gedragen kan een politieagent geen onderscheid maken. 30. Is het normaal dat een agent telefoons uit handen slaat van demonstranten of zelfs journalisten? Zo nee, welke stappen worden ondernomen om de agenten op dit gedrag aan te spreken? Zie het antwoord bij vraag 29. 31. Het filmen van de politie is wettelijk toegestaan. Kan het college uitleggen waarom de agent dit als excuus voor zijn gedrag gebruikt? Zie het antwoord bij vraag 29. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7