RIS322105 Verslag Dienstreis Brussel Wethouder Balster 28 29 januari

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Nur Icar Wethouder van MKB-economie, Werk, Participatie

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

BSD/10871160 RIS322105 Contactpersoon

Sjoerd Robertson Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Bestuurszaken Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

2 mei 2025

sjoerd.robertson@denhaag.nl

Onderwerp

Verslag Dienstreis Brussel Wethouder Balster 28-29 januari

Geachte voorzitter, Op 28 en 29 januari 2025 nam voormalig wethouder Martijn Balster deel aan een gezamenlijk werkbezoek van de wethouders Versnel (Rotterdam) en Toub (Eindhoven) over EU Arbeidsmigratie in Brussel. Hierbij ontvangt u het verslag van zijn dienstreis. 1.

Doel en aanleiding van de reis

Hoofddoel van het bezoek aan Brussel was de gevolgen van arbeidsmigratie, met in het bijzonder de schaduwkant daarvan, in verschillende gremia van de Europese Unie (Europees Parlement (EP), Europese Commissie (EC), de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel, Eurocities netwerk en Europese denktanks) aan de orde stellen. De inzet van het bezoek richtte zich op vijf belangrijke thema's: Misbruik van schijnconstructies, zoals detacheringen, A1-verklaringen en ZZP-constructies, door een versterkte rol van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA). Goede informatievoorziening voorafgaand aan vertrek, waarin het netwerk van European Employment Services (EURES) een belangrijke rol speelt. Ook zien wij een belangrijke samenwerking met herkomstlanden, vooral voor kwetsbare migranten, en zetten we ons in voor effectieve terugkeerprogramma’s. Registratie. Een groot deel van de arbeidsmigratie schrijft zich bij aankomst in Nederland in bij de Registratie Niet Ingezetenen (RNI), vanwege het verkrijgen van een BSN-nummer. Men is hierbij verplicht om adres in land van herkomst op te geven, maar niet verplicht adresgegevens achter te laten als het gaat om het verblijfadres in Nederland, dit mag op vrijwillige basis. Vaak wordt hierbij het adres van de werkgever gedeeld maar niet het daadwerkelijke adres waar men verblijft.

In gesprekken met het Rijk komt naar voren dat het op basis van Europese wet- en regelgeving vooralsnog alleen mogelijk om het opgeven van een adres verplicht te stellen op een 'laagdrempelige manier'. De BRP valt hier niet onder. Inburgering en goed werkgeverschap, waarbij we streven naar eerlijke arbeidsomstandigheden en kansen voor arbeidsmigranten om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Als economische motoren van Nederland bieden wij EU-arbeidsmigranten

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10871160

volop kansen, maar helaas gaat het te vaak mis, bijvoorbeeld door misbruik door malafide uitzendbureaus die mazen in (Europese) wetgeving benutten. Daarom doen wij een oproep aan Europa om met betere maatregelen te komen die zorgen voor eerlijke arbeidsomstandigheden, bescherming tegen uitbuiting en een duurzame toekomst voor alle betrokkenen. Er is gekozen om met een brede afvaardiging van verschillende actoren in Brussel te spreken om een goed zicht te krijgen op de verschillende posities. 2. Overzicht van het programma Hieronder volgt een overzicht van het programma. Wethouders Versnel en Toub moesten vanwege andere verplichtingen de reis eerder afbreken en waren dus niet aanwezig bij het gesprek met Ruth Owen van FEANTSA en het gesprek met de ambtenaren van de Europese commissie. 28 januari 2025 Tijd 16:00-17:00

Actie Gesprek met Jeroen Lenaers (EP-lid CDA/EPP) Gesprek over de problematiek van EU-arbeidsmigratie in onze steden en benadrukte dat dit een issue is wat hoger op de Europese agenda zou moeten komen.

Tijd 17:45-19:00

Actie Bezoek aan Nieuwjaarsreceptie van VNO-NCW Bezoek aan de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie van VNO-NCW en MKBNederland in Brussel. Dit bood gelegenheid om te netwerken met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, andere belangenbehartigers en vertegenwoordigers van Europese instellingen. Wopke Hoekstra (Eurocommissaris voor Klimaat, Nettonul en Schone Groei), Jacco Vonhof (voorzitter MKB Nederland), en Focco Vijzelaar (directeur VNO NCW) gaven een korte speech.

Tijd 19:30-21:30

Actie Netwerkdiner met André Sobczak, Secretaris-Generaal van Eurocities (Europese vertegenwoordiger van steden, Den Haag is lid van dit netwerk), Marjolijn Bulk, FNV en Veronique Willems, Secretaris-Generaal bij SME United (Europese vertegenwoordiger MKB). Delen van kennis en ervaringen over de uitdagingen van EU-arbeidsmigratie. Besproken om met andere steden input te leveren richting Eurocities om schaduwzijden van arbeidsmigratie, belang van handhaving (ELA), toename derdelanders en schijnconstructies, te agenderen bij Eurocommissaris EMPL. Mogelijk i.s.m. SME United, en vakbonden.

29 januari 2025 Tijd 08:45-09:45

Actie Gesprek met Germana Viglietta, Brussels Liaison Officer bij de European Labour Authority (ELA) Gesprek over de rol van ELA in het tegengaan van arbeidsmisstanden in Europa en wat er nodig is om de rol van de ELA te versterken.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10871160

Tijd 10:00-11:00

Actie Gesprek met Johan van Rijn van de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland naar de EU in Brussel, Afdeling SZW Gesprek over de inzet van de Nederlandse overheid in Brussel ten aanzien van arbeidsmigratie.

Tijd 11:30-12:30

Actie Gesprek met Brigitte van den Berg (EP-lid D66/Renew) Gesprek over de problematiek van EU-arbeidsmigratie in onze steden en benadrukte dat dit een issue is dat hoger op de Europese agenda zou moeten komen.

Tijd 13:45 – 14:30

Actie Gesprek met Ruth Owens, plv directeur van FEANSTA, the European Federation of National Organisations Working with the Homeless. Gesprek over welke rol Europa kan hebben in beter beleid van de opvang van dakloosgeraakte arbeidsmigranten.

Tijd 15:30 – 16:15

Actie Gesprek met ambtenaren van DG EMPL Gesprek met twee ambtenaren van de Europese Commissie. Twee ambtenaren van Rotterdam sloten ook bij dit gesprek aan. Gesproken over de positie van DG EMPL in het tegengaan van misstanden van arbeidsmigratie in de lidstaten.

3. Opbrengsten Inhoudelijke opbrengsten: Uit de gesprekken kwam naar voren dat er op Europees niveau vooral een verschil in opvattingen is tussen zendende en ontvangende landen, en dat dit niet zozeer partijpolitieke verschillen zijn. Polen en Roemenië kijken anders naar (keerzijden van) arbeidsmigratie dan Nederland. Er was geen uniform beeld of dit vraagstuk een strikt Nederlands probleem is. Een aantal sprekers benadrukte dat dit wel zo is door de oververtegenwoordiging van veel laagbetaald werk, grote uitzendsector, veel ZZP’ers. Veel lidstaten ervaren juist de oplossing van detachering van derdelanders en zien arbeidsmigratie als een oplossing en niet als probleem. De situatie is ook uniek omdat andere landen anders omgaan met de regels en soms niet altijd even strak zijn. Andere gesprekspartners gaven ook aan dat in andere steden ook veel dakloze EU-arbeidsmigranten te vinden zijn, maar dat het internationaal werven van uitzendkrachten door uitzendbureaus dan weer wel uniek is in Europa. In Europa is een scherp onderscheid tussen intra-Europese arbeidsmigratie (of arbeidsmobiliteit zoals in Europa wordt benoemd) en arbeidsmigratie van buiten de EU. Schaduwzijden van intra-Europese arbeidsmigratie lijken niet bekend noch gedeeld (wordt gezien als m.n. een Nederlands issue).

De discussie in Europa richt zich erg op het aantrekken van talent/personeel om de Europese arbeidsmarktkrapte tegen te gaan. Verschillende sprekers benadrukten daarnaast dat vooral handhaving belangrijk is omdat er al veel regels zijn. Hier werd ook gewezen naar de rol van de nationale overheid om goed te handhaven. Het is niet te verantwoorden om het recht om vrij te reizen van bijvoorbeeld Roemenen te ontnemen doordat de Nederlandse overheid niet fatsoenlijk kan handhaven.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10871160

-

-

-

-

Daarbij ligt een grondoorzaak van een deel van de problematiek in de keuzes die op nationaal niveau gemaakt worden over economische keuzes. Benadrukt werd dat ELA meer een ‘agency’ dan is een ‘authority’ – ELA doet alleen op verzoek en instemming van lidstaten inspecties bij transnationaal werk. De ELA heeft zo’n 146 FTE en deed 140 inspecties in 2024. ELA kan geen persoonsgegevens verwerken, zou graag een lijst van malafide bureaus willen maar niet mogelijk om deze gegevens te verwerken en delen. ELA kan alleen richten op derdelanders als zij gedetacheerd zijn, focus nu ligt vooral op EUarbeidsmigranten. Een evt. uitbreiding van het mandaat van de ELA kan dit veranderen. De positie van de Nederlandse overheid is dat de ELA meer mandaat moet krijgen, o.a. op detacheringen, ZZP-schap, dataverweking. De Nederlandse Arbeidsinspectie werkt al samen met ELA en Bulgaarse inspectiediensten. De rol van steden zou moeten zijn om deze mensen te informeren over hun rechten. ELA zou kunnen helpen bij het harmoniseren van de regels rondom informatievoorziening. ELA kan echter geen nieuwe regels maken; dat is aan de Europese Commissie. Het Europees Parlement heeft een resolutie aangenomen om ELA te versterken om zich ook te richten op registratie en informatie-uitwisseling. Het lijkt niet kansrijk is om EU-Arbeidsmigranten inburgeringsplichtig te maken vanwege het vrije verkeer.

Een ‘recht op meedoen’ lijkt een beter frame voor ondersteuning uit de EU, en kan evt. passen binnen bijv. Social Pillar of Skills Agenda. Voor integratie laat de Europese Commissie veel bij lidstaten zelf, er zijn wel fondsen die hierin kunnen helpen maar aanpassing in wet- en regelgeving lijkt niet kansrijk. Besproken is onder andere dat er financieringsmogelijkheden zijn van (taal)onderwijs voor derdelanders en EUarbeidsmigranten via het ESF+-fonds. Aanvragen loopt via de arbeidsmarktregio’s. Vanuit de lidstaten ziet de Commissie nog onvoldoende steun voor versterking van de capaciteit van de ELA. In Q2 komt er een nieuwe chapter in de JCF, gericht op social inclusion. Huisvesting is een nieuw beleidsveld binnen de Europese Commissie: stedelijke inbreng kan zich richten op belang van vooraf geregeld hebben van housing voordat arbeidsmigranten naar Nederland komen. Verschillende sprekers benadrukte: doe eerst lokaal of nationaal wat kan. Vanuit de EU kost beleid of wetgeving erg veel tijd en op EU-arbeidsmigratie komt er sowieso geen wetgeving. Een manier om de uitwassen van arbeidsmigratie op de kaart te zetten, is door te richten op dakloosheid en armoede. Daardoor valt het binnen de competentie van de EU.

Aangegeven werd dat hoewel het vrij verkeer van personen een deel van de oorzaak is van de problematiek in onze steden, beperkingen aanbrengen in deze discussie snel taboe is. Er is in de Europese Commissie discussie over wie verantwoordelijk is voor dakloosheid, discussie tussen DG EMPL en DG Just. Er is in de Europese Unie discussie of vrije beweging gericht is op werknemers of op vrijheid van beweging van mensen. Allerlei verschillende groepen hebben volgens de EU recht op toegang tot basisvoorzieningen, maar arbeidsmigranten lijken buiten dit recht te vallen. Dat is gek aangezien dit juist de basis is van de Europese samenwerking.

De opbrengst van het bezoek aan Brussel is meerledig: Lobby: agendering van verschillende belangrijke punten en aandragen van voorbeelden uit onze steden, bijvoorbeeld door het meegeven van de visie van onze steden op de herziening van de European Labour Agency. Kennisuitwisseling: kennis opgedaan over de Europese dimensie van beleid van arbeidsmigratie en de ontwikkelingen die zich komende maanden zullen afspelen. Bevestiging dat een groot deel van de grondoorzaken van de problematiek van EUarbeidsmigratie komt door keuzes die op nationaal niveau gemaakt zijn. Deze zorgen zijn overgebracht aan het Rijk.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10871160

Concrete follow-up acties zijn onder andere: Met andere steden input leveren richting Eurocities om schaduwzijden van arbeidsmigratie, belang van handhaving (ELA), toename derdelanders en schijnconstructies Uitkomsten delen met nationale overheid Vervolgafspraak met de Europese Commissie (en mogelijk andere Europese actoren) om mogelijkheden EU voor steviger sociale waarborgen i.r.t. vrij verkeer verder te verkennen. 4. Verantwoording, kosten en transport Reden fysieke aanwezigheid Digitale aanwezigheid was niet mogelijk bij verschillende afspraken. Delegatie Er reisde één ambtenaar van de directie Bestuurszaken met mij mee. Kosten Bestuurlijk Hotel: € 344,87. Dit valt binnen de maximale tariefstelling voor Brussel van € 373,-. Vervoer: € 152,-. Het betreft een treinticket met de Eurostar. Ambtelijk: Hotel: € 344,87. Dit valt binnen de maximale tariefstelling voor Brussel van € 373,-. Vervoer: € 152,-. Het betreft een treinticket met de Eurostar. De totale kosten zijn € 915,- . Deze kosten komen ten laste van de Bestuursdienst/Directie Strategie en Public Affairs. CO2 uitstoot Onze stoelen op deze trein veroorzaakten in totaal 0,018 CO2 ton uitstoot van broeikasgassen. De afstand tussen Den Haag en Brussel per trein is circa 180 kilometer. Met vriendelijke groet, de wethouder van MKB-economie, Werk, Participatie Nur Icar

5/5