RIS322089 Beantwoording SV Aanv vr demonstraties op afstand gehouden bij bezoek Chinese vicepremier

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

1 juli 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Arp, Butt, Faïd en Van Basten Batenburg en de heer Smit, luidend: ‘Aanvullende vragen demonstraties op afstand gehouden bij bezoek Chinese vicepremier’

BSD/10894398 RIS322089

De raadsleden de dames Arp, Butt, Faïd, en Van Basten Batenburg en de heer Smit hebben op 30 april 2025 een brief met daarin 21 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 29 april 2025 publiceerde NRC de reconstructie getiteld ‘Hoe kritische demonstranten tijdens Chinees staatsbezoek in Den Haag uit het zicht verdwenen’(hierna: het ‘NRC-artikel’) 1). Dit artikel maakt deel uit van het project ChinaTargets, waarin NRC en het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) onderzoek doen naar de onderdrukking van critici door China in het buitenland. Voor het artikel bezocht NRC vier protestacties van tegenstanders van de Chinese Communistische Partij in Nederland. Het artikel beschrijft onder andere de wijze waarop de gemeente Den Haag en de politie het demonstratierecht hebben gefaciliteerd op 23 januari 2025, tijdens een bezoek van de vicepremier van China aan het Catshuis. Een steundemonstratie kreeg hierbij een prominente plek, terwijl een tegendemonstratie buiten het zicht van het staatsbezoek werd gefaciliteerd. 1.

Is het college bekend met het NRC-artikel van 29 april 2025?

Ja. 2.

Klopt het dat critici van de Chinese overheid via de voorzitter van de Stichting Tibetaanse Gemeenschap Nederland een demonstratie op de dag van het staatsbezoek vooraf digitaal hadden aangemeld en hierbij hadden aangegeven voor het Catshuis te willen demonstreren?

De Stichting Tibetaanse Gemeenschap Nederland heeft op 20 januari 2025 kennisgeving gedaan van een demonstratie op 23 januari 2025 voor de locatie Catshuis, Adriaan Goekooplaan 10. 3.

Klopt het dat de aanmelder de dag voor de demonstratie van een vertegenwoordiger van de politie te horen kreeg dat deze locatie al bezet was en een andere demonstratielocatie aangereikt kreeg, te weten op de hoek van het World Forum en de Churchilllaan? Waarom is voor deze alternatieve locatie gekozen? Waren er geen betere alternatieven, dichterbij het Catshuis, voorhanden?

Ja, dat klopt. Deze alternatieve locatie is aangeboden, omdat de beoogde locatie niet meer beschikbaar was wegens een demonstratie van een andere organisatie. Gelet op de diverse feiten en omstandigheden (staatsbezoek, beperkte ruimte, meerdere demonstraties van verschillende organisaties, aantallen deelnemers van de demonstraties en de gewenste hulpmiddelen bij de diverse demonstraties) werd deze locatie als het meest geschikt geacht.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10894398

4.

Kan het college aangeven of het klopt dat ook de Falun Gong-beweging, die eveneens op deze dag demonstreerde tegen het staatsbezoek, niet voor het Catshuis mocht demonstreren maar alleen bij de achteringang van de ambtswoning? Zo ja, waarom is voor deze locatie gekozen?

De demonstratie van deze organisatie is gefaciliteerd aan de achterzijde van het Catshuis, aan het begin van de Adriaan Goekooplaan. Deze locatie is aangeboden en geaccepteerd, omdat de beoogde locatie niet meer beschikbaar was wegens een demonstratie van een andere organisatie. Deze organisatie maakt ook vaker gebruik van deze locatie. 5.

Waren er ook andere aanmeldingen van demonstraties om voor het Catshuis te willen demonstreren op de dag van het staatsbezoek? Zo ja, welke (van wie), wanneer en wat is daarmee gedaan door het college en/of de politie?

Voor de dag van het staatsbezoek zijn de volgende kennisgevingen gedaan: • De Studentenvereniging van Chinese studenten in Nederland. Deze kennisgeving is gedaan op 17 januari 2025. De demonstratie is voor 50 personen aangemeld voor o.a. de Johan de Wittlaan, ter hoogte van The Hague Marriott hotel. Er zou gebruik worden gemaakt van vlaggen en muziek; • de Falun Gong Stichting Nederland. Deze kennisgeving is gedaan op 20 januari 2025. De demonstratie is aangemeld voor 15 personen- voor de Adriaan Goekooplaan 10. Er zou gebruik worden gemaakt van een banner, een tafel, folders, meditatiematjes en meditatiemuziek. • De Stichting Tibetaanse Gemeenschap Nederland. Deze kennisgeving is gedaan op 20 januari 2025. De demonstratie is aangemeld voor 60 personen voor de Adriaan Goekooplaan 10. Er zou gebruik worden gemaakt van een megafoon, Nederlandse en Tibetaanse vlaggen en borden met slogans. Deze kennisgevingen zijn zoals gebruikelijk in behandeling genomen door gemeente en politie. Omdat het niet mogelijk was om alle demonstraties op dezelfde (beoogde) locatie te faciliteren, is bekeken op welke andere locaties in de nabijheid van het Catshuis demonstraties zouden kunnen worden gefaciliteerd. Dit heeft ertoe geleid dat alle partijen in goed overleg zijn gefaciliteerd. Er was geen sprake van een beperking of aanwijzing van de burgemeester.

Door deze alternatieve demonstratielocaties te accepteren zijn de critici van de Chinese overheid niet in de gelegenheid gesteld om in het zicht van de bezoekende vicepremier hun mening over te brengen. Dit lijkt op gespannen voet te staan met het ‘within sight and sound’- principe, dat stelt dat de overheid zich maximaal moet inspannen om een demonstratie mogelijk te maken binnen gezichts- en geluidsafstand van het doel. Een demonstratie met het doel om steun te betuigen aan de vicepremier kreeg echter wel een locatie bij de ingang van het Catshuis toegewezen. Volgens NRC is deze demonstratie aangevraagd door de Studentenvereniging van Chinese studenten in Nederland (ACSSNL). Op de dag van de demonstratie zelf zouden betogende Oeigoeren en Tibetanen aan de politie hebben gevraagd of zij hun protest alsnog naar de vooringang van het Catshuis mochten verplaatsen, of anders mochten aansluiten bij de Falun Gong-demonstratie aan de achterkant. De politie zou hierop hebben aangegeven dat dit niet mogelijk was op basis van het principe ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’. Uit onderzoek van NRC blijkt dat de demonstratie van steunbetuigers al was aangemeld op 17 januari 2025, nog voordat het staatsbezoek officieel bekend was gemaakt.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10894398

Omdat de organisatoren van de andere demonstraties toen überhaupt nog niet op de hoogte waren van het staatsbezoek – het was immers nog geen publieke informatie – was het in feite onmogelijk voor hen om zich als eerste aan te melden voor een demonstratie voor het Catshuis. 6.

Welke officiële motivering hebben de organisatoren van de demonstraties die kritisch waren op het staatsbezoek ontvangen voor het feit dat zij niet mochten demonstreren op hun voorkeurslocatie? Op welke wijze en op welke momenten is deze motivering overgebracht?

De politie heeft aan de de Falun Gong Stichting Nederland en de Stichting Tibetaanse Gemeenschap Nederland te kennen gegeven dat voor hun voorkeurslocatie reeds een kennisgeving was ontvangen van een andere organisatie. Zij hebben vervolgens, in goed overleg, ingestemd met een alternatieve locatie. Er was geen sprake van formele beperking. De Falun Gong Stichting Nederland heeft op 20 januari 2025 een kennisgeving ingediend waarna, in goed overleg, is besloten de achterzijde van het Catshuis als demonstratielocatie te gebruiken. De organisatie Stichting Tibetaanse gemeenschap Nederland heeft op 21 januari 2025 haar demonstratie aangemeld via de website van de gemeente Den Haag. De bevestiging van het kunnen faciliteren was toen al verstrekt aan de andere organisaties en daarmee waren twee locaties al “vergeven”. In goed overleg met de Stichting Tibetaanse gemeenschap Nederland is het Churchillplein als meest geschikte locatie naar voren gekomen en daar ging de organisatie mee akkoord. 7.

Klopt het dat bij de keuze om de twee kritische demonstraties niet een plek voor het Catshuis te geven twee overwegingen een rol hebben gespeeld: ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’ en het voorkomen van de ‘vermenging van groepen’, zoals een woordvoerder van de burgemeester in NRC aangeeft? Speelden er nog andere overwegingen een rol en zo ja, welke? Welke overwegingen hebben een doorslaggevende rol gespeeld bij het bepalen dat de kritische demonstraties niet voor het Catshuis kunnen plaatsvinden?

Zoals de wet voorschrijft, worden kennisgevingen van demonstraties getoetst aan de volgende doelcriteria: • de bescherming van de gezondheid; • het belang van het verkeer; • de bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. In artikel 4, lid 3, van de Wet openbare manifestaties (WOM) is bepaald dat over de inhoud van de te openbaren gedachten of gevoelens geen gegevens worden verlangd. In artikel 5, derde lid, van de WOM is bepaald dat een voorschrift, beperking of verbod t.a.v. een demonstratie geen betrekking kan op de inhoud van hetgeen wordt beleden, onderscheidenlijk van de te openbaren gedachten of gevoelens. Indien derhalve, zoals in onderhavig geval, voor dezelfde locatie meerdere demonstraties van verschillende organisaties worden aangemeld en er gelet op de doelcriteria van de WOM op zichzelf geen reden bestaat om een beperking aan deze demonstraties op te leggen voor wat betreft de locatie, dan zal beoordeeld moeten worden of het mogelijk is om de diverse demonstraties op dezelfde locatie te faciliteren. Indien dat niet het geval is, bijvoorbeeld vanwege beperkte ruimte op de beoogde locatie, dan zal bekeken moeten worden of de demonstraties op verschillende locaties kunnen worden gefaciliteerd, De wensen van de organisatie zijn hierbij het leidende principe en er is altijd sprake van maatwerk.

Dit neemt niet weg dat het in bepaalde gevallen niet onredelijk is om ook het tijdstip van kennisgeving, net als diverse andere elementen, in de uiteindelijke afweging te betrekken. Mede gelet op het strenge wettelijke kader, is er immers soms geen ander objectief onderscheidend element op basis waarvan een goede verdeling kan worden gemaakt.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10894398

In ieder geval wordt voorkomen dat er onderscheid wordt gemaakt o.b.v. de inhoud van de te openbaren gedachten en gevoelens. Dat was in deze casus dan ook niet aan de orde. 8.

Is het ‘within sight and sound’-principe ook meegenomen in deze overweging? Zo ja, waaruit blijkt dit? Zo nee, waarom niet?

Er wordt altijd naar gestreefd om demonstraties binnen zicht- en gehoorsafstand te faciliteren. Indien dat door omstandigheden in een bepaald geval niet mogelijk blijkt, wordt bekeken of het mogelijk is de demonstratie op een andere geschikte locatie te faciliteren, zodat de demonstranten ook dan in staat zijn hun gedachten en gevoelens aan anderen te openbaren. Dat is ook in dit geval gebeurd. 9.

Hoe kijkt het college naar de stellingname van Amnesty International in het NRC artikel dat het ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’-principe op grond van internationale richtlijnen juist zoveel mogelijk moet worden vermeden, omdat moet worden voorkomen dat bepaalde groepen vooraf een tijd en plaats van een demonstratie kunnen ‘blokkeren’ voor andere groepen die dan ook hun stem wensen te laten horen? Is het college op de hoogte van dit principe binnen het demonstratierecht waar Amnesty International naar verwijst?

De burgemeester constateert dat hier internationaal verschillend naar wordt gekeken. Zo merkt de internationale non-gouvernementele organisatie ‘ARTICLE 19’, die zich richt op de bescherming van de rechten van de mens en meer specifiek op de vrijheid van meningsuiting, in haar principes het volgende op: “Where notifications are given for simultaneous protests, i.e. two or more protests at the same place and time, as far as possible each should be facilitated. In the absence of such a possibility, a first-come, first-served rule should be adopted, according to which the venue will be given to those who filed their notification first.” In Den Haag is het tijdstip van kennisgeving overigens slechts een van de elementen die in de afweging wordt betrokken. De grootte, of de frequentie van de demonstratie kan bijvoorbeeld ook een rol spelen, zoals wanneer een partij dagelijks op een bepaalde locatie wil demonstreren waardoor anderen dit recht feitelijk wordt ontzegd. In een dergelijk geval kan er aanleiding zijn dit te betrekken bij de afweging op welke locatie een bepaalde demonstratie kan worden gefaciliteerd. Dit was in de aangehaalde casus overigens niet aan de orde. 10.

Wat heeft het college (samen met de politie en/of het Openbaar Ministerie) concreet gedaan om ervoor te zorgen dat alle drie de groepen zo dicht mogelijk in de buurt van de ingang van het Catshuis konden demonstreren? De burgemeester geeft aan dat er is bekeken welke locaties in de omgeving van het Catshuis geschikt zouden zijn om de verschillende demonstraties te faciliteren. De locaties zijn aan de verschillende organisaties voorgelegd en zij zijn hiermee akkoord gegaan. De demonstraties zijn derhalve in goed overleg met de verschillende organisaties gefaciliteerd.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10894398

11.

Is het college het met de indieners van deze vragen eens dat alleen een onbeheersbaar risico op escalaties een legitieme reden kan zijn om een of meerdere organisatoren in een situatie als deze te verwijzen naar een andere locatie in de nabije omgeving, ondanks het feit dat de verschillende organisatoren dezelfde voorkeurslocatie hadden opgegeven? Zo nee, waarom niet?

Kennisgevingen worden altijd getoetst aan de eerdergenoemde doelcriteria van de WOM. Dat laat onverlet dat er ook sprake kan zijn van restricties van feitelijke aard, zoals de beschikbare ruimte die een bepaalde locatie biedt. 12. Klopt het dat, zoals een woordvoerder van de burgemeester in het NRC-artikel stelt, er vooraf geen aanwijzingen van mogelijk geweld bij het bezoek van de vicepremier waren? Zo ja, hoe verklaart men dan de keuze om de verschillende demonstraties niet allemaal zo dicht mogelijk in de buurt van de ingang van het Catshuis te laten plaatsvinden? Ja, dat klopt. Vanwege de diverse feiten en omstandigheden (staatsbezoek, beperkte ruimte, meerdere demonstraties van verschillende organisaties, risico op verstoring van de openbare orde bij conflicterende belangen, aantallen deelnemers van de demonstraties en de gewenste hulpmiddelen bij de diverse demonstraties) werden de aangeboden locaties als het meest geschikt geacht. 13. Wat is de reden dat de Oeigoerse en Tibetaanse demonstranten ook geen toestemming kregen om zich bij de Falun Gong-demonstratie aan de achterzijde van het Catshuis te voegen? Welke redenen hiervoor zijn op de dag van het staatsbezoek richting de demonstranten zelf gecommuniceerd? De locatie Adriaan Goedkoop is niet geschikt voor de betreffende hoeveelheid demonstranten.

Bovendien begaven bij het passeren van auto’s van een mogelijke delegatie zich meerdere demonstranten op de weg. Dit is meegewogen in de beoordeling van het risico op verstoring van de openbare orde en de veiligheid van zowel delegaties, als demonstranten. 14. Zijn er andere demonstranten geweest die geen toestemming hebben gekregen om zich te voegen aan de demonstratie aan de achterzijde van het Catshuis? Graag een toelichting. Er hebben zich daar geen andere demonstraties of demonstranten gemeld. 15.

Klopt het dat een kleine groep kritische demonstranten, op het moment van aankomst van de vicepremier, met een rijdend politiebusje is teruggedreven toen zij een poging deden richting de ingang van het Catshuis te lopen? Zo ja, in hoeverre vindt het college dit handelen van de politie proportioneel? Waarom is er niet juist voor gekozen deze kleine groep demonstranten te faciliteren bij het uitoefenen van hun demonstratierecht?

De demonstratie was op dat moment al ten einde. De politiebus is ingezet bij het begeleiden van vertrekkende demonstranten. Om zorg te kunnen dragen voor de veiligheid van alle aanwezigen is gevraagd meer afstand te houden tot de ingang van het Catshuis.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10894398

16. Klopt het dat de demonstratie tot 18:00 uur was toegestaan, terwijl de Chinese delegatie pas na 18:00 uur arriveerde? Zo ja, hoe is deze tijdsbeperking tot stand gekomen? In hoeverre konden demonstranten daadwerkelijk demonstreren tegen de delegatie? De Stichting Tibetaanse Gemeenschap Nederland heeft de demonstratie zelf aangemeld van 14:00 tot 18:00 uur en zijn zelf vertrokken om 18:00 uur. De demonstranten van Falun Gong waren al eerder vertrokken. 17.

Kan het college aangeven welke rol de Koninklijke Marechaussee speelde bij de demonstraties en het geven van de informatie over het arriveren van de Chinese vicepremier in het Catshuis?

De Koninklijke Marechaussee had geen rol bij deze demonstraties. 18. Zijn er persoonsgegevens verzameld van demonstranten tijdens de demonstratie, bijvoorbeeld via cameratoezicht of ander apparatuur met gezichtsherkenning? Zo ja, wat is de juridische grondslag hiervoor? Er zijn geen persoonsgegevens verzameld. 19. Zijn er (video)beelden van demonstranten gemaakt door omstanders? Deelt u de zorg dat dit demonstranten kan afschrikken omdat het mogelijk is dat deze (video)beelden met de Chinese overheid worden gedeeld? Wat doet het college om deze demonstranten en het demonstratierecht in deze omstandigheden te beschermen? Hoe verhoudt het college zich tot anonimiteit (bijvoorbeeld middels gezichtsbedekking) van demonstranten? Het is de politie bekend dat er door meerdere partijen beelden zijn gemaakt. Het is niet bekend met welke intentie dit is gedaan. Het is in principe onwenselijk als dit demonstranten zou afschrikken om gebruik te maken van hun recht op betoging. Tegelijkertijd geldt dat het in principe is toegestaan om te filmen in de openbare ruimte. Ten aanzien van het dragen van gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties geldt, dat dit in beginsel mogelijk is, tenzij de vrees bestaat dat de anonimiteit is gericht op het veroorzaken van wanordelijkheden, of hieraan kan bijdragen. 20.

Is het college bekend met de Studentenvereniging van Chinese studenten in Nederland (ACSSNL)? In hoeverre is deze organisatie bezig met ongewenste Chinese beïnvloeding en/of inmenging in Den Haag en/of Nederland? Het college is verder niet bekend met deze organisatie en beschikt niet over informatie die hierop wijst.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10894398

21. Hoe gaat het college er in de toekomst bij Chinese staatsbezoeken voor zorgen dat demonstranten de kans krijgen om hun stem op de relevante plaats en tijd te laten horen? Welke lessen trekt het college hierbij uit het bezoek van de vicepremier van 23 januari 2025? Zoals altijd, zal de inzet van de burgemeester er ook dan op gericht zijn om demonstraties zo goed mogelijk te faciliteren, rekening houdend met de wensen van de betreffende organisatie(s). De situatie van 23 januari 2025 heeft wederom aangetoond, dat hierbij altijd maatwerk moet worden geleverd en dat het de uitdaging is om binnen de bestaande mogelijkheden de beste oplossing te vinden. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7