RIS321928 Toelichting Ontwerp Woonzorgvisie 2040 Samen zorgen voor een thuis

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag Ons kenmerk

DSO/10879177 RIS321928

Aan de gemeenteraad

Contactpersoon

Nienke Miedema Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling Datum

Wonen

11 april 2025

Telefoonnummer

14070 Onderwerp

E-mailadres

Toelichting Ontwerp Woonzorgvisie 2040 ‘Samen zorgen voor een thuis’

nienke.miedema@denhaag.nl

Geachte voorzitter, Hierbij sturen we u de Ontwerp Woonzorgvisie 2040 ‘Samen zorgen voor een thuis’ (RIS321760, hierna: de Ontwerp Woonzorgvisie) toe die wordt vrijgegeven voor inspraak. Via deze brief informeren we u over de aanleiding en de inhoud van de Ontwerp Woonzorgvisie. Daarnaast lichten we het doorlopen participatietraject, de planning en de officiële inspraakprocedure toe. 1.

Aanleiding

Den Haag wil een stad zijn waar iedereen ertoe doet, een passende, toegankelijke en betaalbare woning heeft en waar zo nodig de juiste zorg en ondersteuning aanwezig is. Als we kijken naar toekomstige ontwikkelingen zien we dat dit steeds complexer wordt. Dit komt door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen zoals de dubbele vergrijzing, extramuralisering, oplopende zorgkosten, minder zorgpersoneel en minder mantelzorgers. Deze ontwikkelingen vragen om een gerichte en integrale visie op het gebied van wonen, zorg en welzijn. De Ontwerp Woonzorgvisie gaat over verschillende doelgroepen, ook wel aandachtsgroepen genoemd. De aandachtsgroepen opgenomen in deze Ontwerp Woonzorgvisie zijn de aandachtsgroepen zoals voorgeschreven in het Rijksprogramma ‘Een thuis voor iedereen’. De Ontwerp Woonzorgvisie helpt om alle opgaven voor de verschillende doelgroepen in kaart te brengen en deze te vertalen naar ambities en concrete acties. 2. Inhoud De Ontwerp Woonzorgvisie zet de koers voor de komende jaren uit en met deze visie leggen we een nieuw fundament. Samen met bewoners en onze partners bouwen we aan een stad waar inwoners nu en in de toekomst prettig kunnen wonen en kunnen blijven wonen ook als zij een zorg of ondersteuningsvraag hebben. Opgave Tot en met 2040 is er een toenemende vraag naar passende woonplekken voor ouderen en aandachtsgroepen.

Er ligt een opgave voor het realiseren van circa 20.000 woonplekken en aan te passen woningen geschikt voor ouderen. De opgave voor diverse aandachtsgroepen is om circa 5.0007.500 woonplekken en aan te passen woningen te realiseren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10879177

Ambities 1. Realiseren van meer geschikte woningen in de nieuwbouw en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad De vraag naar extra woonplekken die geschikt zijn voor ouderen en de diverse aandachtsgroepen tot en met 2040 is groot. De doelgroep ouderen is zeer divers wat betreft sociaal-culturele achtergrond, gezondheid, financiële middelen en woonwensen. Het is daarom belangrijk om diverse woonconcepten voor ouderen te ontwikkelen in alle prijssegmenten. Voor aandachtsgroepen willen we vooral kleinere en betaalbare woningen realiseren. Daarbij kijken we goed naar de mogelijkheden in de bestaande stad en de bestaande woningvoorraad; woningdelen, het aanpassen van bestaande woningen, transformatie van (zorg)vastgoed, optoppen en een ander toewijzingsbeleid. Het voordeel hiervan is dat we in bestaand vastgoed vaak sneller tot realisatie kunnen komen. Ook in de nieuwbouw worden er meer woningen die geschikt zijn voor ouderen gerealiseerd; nultredenwoningen, geclusterde woningen en zorggeschikte woningen. 2.

Realiseren van meer collectieve en innovatieve woon(zorg) concepten

Een groeiende groep inwoners van Den Haag heeft behoefte aan en zoekt naar mogelijkheden voor andere vormen van samenwonen. Dit zijn ouderen die graag zelfstandig willen blijven wonen maar voor wie “de kloof” tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis eigenlijk te groot is geworden. Behalve voor ouderen kan een collectieve woonvorm ook een hele aantrekkelijke woonvorm zijn voor mensen die uitstromen uit zorginstellingen of uit de maatschappelijke opvang. Nieuwe collectieve en innovatieve woon(zorg)concepten kunnen ‘een onsje welzijn’ bieden waarmee ‘een kilo aan zorg’ voorkomen kan worden. Daardoor kunnen we de bijbehorende zorgkosten beter beheersen. We stimuleren woonvormen waarin mensen met een zorgvraag en mensen zonder zorgvraag samenwonen en elkaar helpen. En woonvormen die een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid in een buurt of meerwaarde hebben op het gebied van welzijn, preventie en zelfredzaamheid. Gezien de diversiteit aan doelgroepen en de diversiteit aan woonwensen zetten we in Den Haag in op het realiseren van een diversiteit aan woonvormen. Denk hierbij aan collectieve woonvormen, hofjes, woongroepen, meergeneratiewoningen woonzorgconcepten. 3.

Stimuleren van doorstroming naar een passend (t)huis

Ouderen blijven tegenwoordig zo lang mogelijk zelfstandig wonen en verhuizen pas naar het verpleeghuis wanneer men een zware zorgbehoefte heeft. Veelal blijven ouderen wonen in de woning waar ze met hun gezin hebben gewoond, een woning die vaak niet meer passend is. De kans op bijvoorbeeld valpartijen en eenzaamheid kan hierdoor toenemen. Ouderen die in een passende woning wonen (minimaal gelijkvloers met lift), hebben minder zorg nodig, hebben korter zorg nodig en kunnen langer de regie houden over hun eigen leven. We willen ouderen daarom eerder laten nadenken over hun woontoekomst en hen stimuleren om te verhuizen naar een passende woning. Doorstroming op de woningmarkt zorgt ervoor dat mensen kunnen wonen in een woning die past bij de grootte van huishouden, hun financiële middelen en de behoeften van hun levensfase. Ook voor aandachtsgroepen is het stimuleren van doorstroming naar een passend (t)huis belangrijk. Om doorstroming te stimuleren vergroten we de bewustwording en verbeteren we de informatievoorziening. Vervolgens ontwikkelen we verschillende instrumenten die ingezet kunnen worden om doorstroming te stimuleren zoals hulp bij de praktische zaken die komen kijken bij verhuizen, financiële instrumenten en voorrangsregelingen.

De belangrijkste voorwaarde om doorstroming naar een passend thuis te realiseren is dat er voldoende geschikt, aantrekkelijk en betaalbaar woningaanbod is in de eigen wijk. Dit doen we door in te zetten op nieuwbouw en het aanpassen van de bestaande woningvoorraad.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10879177

4.

Het toekomstbestendig organiseren van zorg en welzijn

In 2030 wordt een tekort verwacht van minimaal 5100 zorgprofessionals in de regio Haaglanden. Om ervoor te zorgen dat de mensen die professionele zorg nodig hebben deze in de toekomst ook nog kunnen krijgen, moeten we de zorg anders gaan organiseren. Dat vraagt om innovatie en vooral om slimme samenwerkingen tussen alle partijen en met initiatieven die er al zijn. We richten ons daarom op het collectief, wijkgericht en in samenhang organiseren van de sociale basis, welzijn en preventie, ondersteuning vanuit de Wmo, (zwaardere) zorg (IZA) en technologie voor thuis. Door in te zetten op professioneel welzijnswerk en preventie hebben mensen minder of korter zorg nodig. Daarnaast zal er in de toekomst een groter beroep gedaan moeten worden op thuistechnologie zodat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Op deze manier zorgen we ervoor dat het schaarse zorgpersoneel ingezet kan worden voor de mensen die dat het hardst nodig hebben. Verder is het essentieel om met de professionals in de wijk een sterk netwerk en samenwerkingsverband te organiseren. Daarvoor is een vast en herkenbaar zorgteam op buurtniveau een belangrijke voorwaarde. We gaan daarom aan de slag met het gebiedsgerichter organiseren van zorg. 5.

Inrichten van zorgzame buurten; waar wonen, zorg en welzijn in samenhang zijn georganiseerd

Den Haag werkt toe naar zorgzame buurten waar zorg een natuurlijk onderdeel is van een vitale en inclusieve buurt. In zorgzame buurten werken organisaties op gebied van wonen, professioneel welzijnswerk, en professionele en informele zorg, bewonersinitiatieven intensief met elkaar samen. Daarbij is er aandacht voor het beperken van overlast rondom zorginstellingen. Sterke samenwerkingsverbanden op buurtniveau moeten ervoor zorgen dat er minder vanuit gescheiden werelden wordt geopereerd en dat de systeemwereld gaat aansluiten bij de leefwereld van de inwoners. Naast de wonen-, zorg- en welzijnspartijen in de buurt is het ook belangrijk om samenwerkingen aan te gaan met bijvoorbeeld ondernemers en maatschappelijke organisaties. Een andere belangrijke factor voor een zorgzame buurt is een veilige en toegankelijke woonomgeving die uitnodigt tot beweging en ontmoeting. 6.

Bieden van passende woningen voor groepen met een specifieke huisvestingsvraag evenwichtig gespreid in stad en regio

Voor de groepen met een specifieke huisvestingsvraag kiezen we voor het aanbieden van een passende woning, passend in het specifieke beleid dat voor deze doelgroepen geldt. Daarbij kijken we naar een goede spreiding van deze woonvormen over de stad en in de regio. Hier worden in de regionale Woonzorgvisie concrete afspraken over gemaakt met andere gemeenten binnen de regio. Daarnaast kijken we ook hoe we voorzieningen voor deze doelgroepen waar nodig en wenselijk met elkaar kunnen combineren. Denk bijvoorbeeld aan een dagopvang waar meerdere groepen gedurende de dag terecht kunnen. Van visie naar uitvoering Nadat de Ontwerp Woonzorgvisie is vastgesteld door de gemeenteraad gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma. Dit zal bestaan uit een stadsbreed uitvoerinsgplan en gebiedsgerichte uitvoeringsplannen. We sluiten daarbij zoveel mogelijk aan bij bestaande programma’s, reguliere instrumenten en bestaande samenwerkingsverbanden. Denk aan de prestatieafspraken en de Raamovereenkomst met de woningcorporaties, de Haagse Tafel Wonen en de gebiedsgerichte uitwerking van de omgevingsvisie. Specifieke deelopgaven pakken we integraal op. Gedurende de zienswijzeperiode zal de gemeente met maatschappelijke partners en marktpartijen gesprekken houden over de wijze waarop de visie verder tot uitvoering kan worden gebracht.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10879177

3. Participatie De Ontwerp Woonzorgvisie is voorbereid in samenwerking met de stad. Veelvuldig is gesproken met bewoners, corporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, belangenbehartigers en overige partijen. Thema’s die in deze gesprekken naar voren kwamen waren de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen en het toekomstbestendig organiseren van zorg, welzijn en ondersteuning. Om iedereen mee te laten denken en mee te laten werken is er ingezet op een uitgebreid participatietraject. Onder andere via interviews, conferenties, werkbezoeken en expertsessies, hebben we ons zoveel mogelijk ingezet om bewoners, en relevante partijen op het gebied van wonen en zorg en daarmee gerelateerde domeinen te spreken en te betrekken. Daarnaast heeft de klankbordgroep, bestaande uit belangenorganisaties, gevraagd en ongevraagd advies gegeven en zijn er voor de gemeenteraad twee werkbijeenkomsten georganiseerd. Naast het interactieve proces hebben we ook een uitvoerige data-analyse laten uitvoeren door adviesen onderzoeksbureau Companen. In bijlage 4 van de Ontwerp Woonzorgvisie wordt nader ingegaan op het participatietraject. 4.

Toezegging Bij het raadsvoorstel van het college inzake Woonvisie Den Haag 2040 – Wonen in een stad in balans, RIS319812 is toegezegd dat er: ‘een kwantitatieve doelstelling van de verhoging van het jaarlijkse aantal convenantwoningen toegevoegd wordt aan de Woonzorgvisie’. Dit komt terug in de Ontwerp Woonzorgvisie op pagina 19 en pagina 25. De opgenomen ambitie in de Ontwerp Woonzorgvisie rondom het verhogen van het aantal convenantwoningen wordt verder uitgewerkt in een werkgroep van zorgaanbieders, corporaties en gemeente waarbij afspraken worden gemaakt over de ophoging, uitbreiding en verdeling van de convenantwoningen voor de periode 2026 en verder. 5. Uitvoering aangenomen dicta initiatiefvoorstel ‘Gemeente pak regie, nu een taskforce ouderenhuisvesting’ (RIS317560) De bijlage van de Ontwerp Woonzorgvisie betreft de beantwoording van het “Gewijzigd initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Gemeente pak regie, nu een taskforce ouderenhuisvesting” (RIS317560) dat gedeeltelijk is aangenomen door de gemeenteraad van Den Haag op 18 december 2024. Het voorstel richt zich op het instellen van een Taskforce Ouderenhuisvesting en omvat 10 dicta waarvan er 8 dicta zijn aangenomen. Dit document dient als aanvulling op de Ontwerp Woonzorgvisie van de gemeente Den Haag en beschrijft hoe de aangenomen dicta worden geïntegreerd in de uitvoering van de Ontwerp Woonzorgvisie. 6.

Samenhang met andere trajecten Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting Een deel van de aandachtsgroepen heeft recht op wettelijke urgentie voor een woning en krijgt dus voorrang op een woning ten opzichte van andere woningzoekenden die geen wettelijke urgentie hebben. Op dit moment ligt er een wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting (Wrv). Als de Wrv wordt ingevoerd krijgen meer mensen een wettelijke urgentieverklaring, bijvoorbeeld mensen die uitstromen uit de maatschappelijke opvang. Hierdoor gaat een groter deel van de sociale corporatievoorraad naar mensen met een urgentieverklaring waardoor er minder woningen beschikbaar zijn voor mensen zonder een urgentieverklaring.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10879177

Regionale Woonzorgvisie In het regionale afsprakenkader bij de Regionale Woonzorgvisie dat we gezamenlijk met de regiogemeenten opstellen moeten er afspraken uitgewerkt worden over de verdeling van het huisvesten van mensen met een urgentieverklaring. Afspraken over deze verdeling worden in het tweede halfjaar van 2025 verwacht. Ook wordt samenwerking op het gebied van andere aandachtsgroepen verder uitgewerkt. Omgevingsvisie De omgevingsvisie is dé gemeentelijke overkoepelende visie op het gebied van ruimte en de woon- en leefomgeving en beschrijft de ontwikkelrichting en de visie voor de stad in 2050. In de omgevingsvisie worden keuzes gemaakt over hoe we omgaan met de schaarse ruimte in de stad. Het onderwerp wonen is één van vele thema’s in de omgevingsvisie en verbonden aan andere domeinen (fysiek en sociaal). Op termijn gaan de Woonvisie en de Ontwerp Woonzorgvisie onderdeel vormen van de omgevingsvisie via een van de omgevingsprogramma’s: het Volkshuisvestingsprogramma. Huisvestingsverordening We werken aan de Nota Woningvoorraad en (de bijbehorende) aanpassingen aan de Huisvestingsverordening. De vigerende Huisvestingsverordening Den Haag 2023 is in essentie in lijn met de Ontwerp Woonzorgvisie. Pas bij de uitwerking van de opgenomen ambities uit de Ontwerp Woonzorgvisie zal een wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2023 noodzakelijk zijn.

Daarvan is bijvoorbeeld sprake als de actualisering van de Nota Woningvoorraad gereed is (zie hieronder). Ook andere lokale wijzigingen kunnen dan in deze wijziging van de huisvestingsverordening worden meegenomen. Een voorstel hiervoor wordt separaat aangeboden. Nota Woningvoorraad De opgenomen ambities in de Ontwerp Woonzorgvisie rondom het beter benutten van de bestaande woningvoorraad worden nader uitgewerkt in de Nota Woningvoorraad. De planning is om deze nota voor het zomerreces ter inzage te leggen voor inspraak en na het zomerreces voor vaststelling aan de gemeenteraad voor te leggen. Trajecten in het sociaal domein Ook trajecten die lopen in het sociaal domein, zoals het Intergraal Zorgakkoord, de Actielijn Seniorvriendelijke Stad en Technologie voor Thuis worden geïntegreerd in de uitwerking van de Woonzorgvisie. 7.

Planning, inspraakprocedure en communicatie

De Ontwerp Woonzorgvisie wordt na goedkeuring door het college vrijgegeven voor inspraak. Dit betekent dat de visie zes weken ter inzage ligt tot en met 23 mei 2025. Na het ophalen van de zienswijzen wordt beoordeeld of deze leiden tot wijzigingen in de Ontwerp Woonzorgvisie. De aangepaste visie, inclusief een overzicht van de zienswijzen en de reactie daarop (nota van beantwoording), wordt vervolgens in het college besproken net na het zomerreces. Vervolgens wordt de aangepaste Ontwerp Woonzorgvisie, inclusief de nota van beantwoording naar verwachting oktober 2025 aan uw commissie en raad voorgelegd. Om inwoners van Den Haag, partners en belanghebbenden te informeren over de Ontwerp Woonzorgvisie en de terinzagelegging worden media actief benaderd. Ook wordt het bekend gemaakt op de gemeentelijke website denhaag.nl en worden er diverse sociale mediakanalen ingezet om de Ontwerp Woonzorgvisie en de terinzagelegging bekend te maken bij een breed publiek.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10879177

Daarnaast worden zoveel mogelijk belanghebbenden, partners en stakeholders met een e-mail geïnformeerd over de terinzagelegging van de ontwerpvisie. Uiteraard zal er ook rondom de besluitvorming door de gemeenteraad actief worden gecommuniceerd. Hierbij worden belanghebbenden en partners ook weer direct geïnformeerd. Tot slot De urgentie op het gebied van wonen en zorg is groot. Met de Ontwerp Woonzorgvisie zetten we een nieuwe stip op de horizon voor wat betreft de integrale aanpak van wonen en zorg. Daarbij stellen we concrete maatregelen en instrumenten voor die bijdragen aan het realiseren van de ambities en waarbij we inspelen op de nieuwe instrumenten en ondersteuning vanuit het Rijk. We zien de bespreking in uw commissie en/of raad met vertrouwen tegemoet. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6