RIS321916 Evaluatie Haags Hotelbeleid 2021

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DSO/10838591 RIS321916 Contactpersoon

Judith van Delft Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Economie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

8 april 2025

judith.vandelft@denhaag.nl Bijlagen

Onderwerp

Evaluatie Haags Hotelbeleid 2021

3

Geachte voorzitter, Tijdens de vergadering van de gemeenteraad op 10 februari 2022 is het Haags Hotelbeleid (RIS310666) aangenomen. Aan de raad is beloofd om dit beleid na twee jaar te evalueren. Deze evaluatie is nu klaar. In 2023 zijn vier moties aangenomen: ‘Beter sturen op short stay en hotelfunctie’ (RIS315821), ‘Short stay is geen pleister voor woningnood’ (RIS315822), ‘Handhaaf op regels hotelbeleid' (RIS315820), ‘Worden de hotels daadwerkelijk bezet?’ (RIS311591) en is een toezegging gedaan aan de commissie Bestuur (333). Ook is er een rechterlijke uitspraak geweest over short stay in Den Haag (SGR 21/6094). De afdoening van de moties, de toezegging aan de commissie en de uitspraak van de rechter zijn meegenomen in de evaluatie. Het college informeert u met deze brief over de inzichten uit de evaluatie en geeft aan welke aanpassingen van het beleid we willen maken. In de bijlage vindt u de volledige evaluatie en twee onderliggende marktonderzoeken met actuele analyses van de Haagse hotel- en short stay-markt. Het belang van een aantrekkelijke hotel- en short stay-sector De hotelsector is belangrijk voor de stad. Een goed en gevarieerd hotelaanbod past bij de ambitie van Den Haag als gastvrije internationale stad. Het is belangrijk om een goede balans te houden met de leefbaarheid in de stad. Short stay mag wonen niet verdringen.

De kern van het huidige beleid Den Haag voert vanuit het vigerende Haags Hotelbeleid 2021 restrictief beleid voor nieuwe hotels en short stay-initiatieven: er wordt een rem gehouden op de groei door te werken met een sturend ontwikkelkader met toetsingscriteria. Het huidige Haags Hotelbeleid 2021 zet in op het afbouwen van de huidige planvoorraad en het beperken van de planvoorraad tot 1.000 hotelkamers als tijdelijke maatregel voor herstel uit de coronapandemie. In de coronajaren 2020 en 2021 is de bezetting van de hotels drastisch gedaald en is een gezond functioneren van de markt sterk onder druk gekomen. Om herstel van de markt te bevorderen is in beginsel geen medewerking verleend aan noodzakelijke bestemmingsplanwijzigingen en/of afwijkingsprocedures ten behoeve van nieuwe hotelinitiatieven, tenzij de initiatieven voldoen aan kwantitatieve en kwalitatieve criteria (marktruimte, concept, draagvlak et cetera) en er ruimte is binnen de planvoorraad (max 1.000 kamers).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10832574

Pas nadat de Haagse hotelmarkt zich heeft hersteld uit de coronacrisis en de gemiddelde bezettingsgraad van de hotels in Den Haag minimaal 70% bedraagt gedurende twee jaar op basis van het digitaal nachtregister (VisitorData), kan dit restrictieve beleid worden losgelaten. Initiatieven die binnen het bestemmingsplan vallen kunnen niet op basis van dit beleid worden geweigerd. Herstel is zichtbaar De evaluatie heeft als peilmoment oktober 2024. Inmiddels weten we dat in de periode 1 januari 2023 tot en met 1 januari 2025 een bezettingsgraad van gemiddeld 71% is behaald. Daarmee is de bezettingsgraad over twee jaar hoger dan 70%. De evaluatie laat zien dat het goed gaat met de hotelmarkt en dat er herstel zichtbaar is na de coronacrisis. Er zijn momenteel ongeveer 6.655 hotel- en short stay-kamers, waaronder 6.135 hotelkamers (inclusief 450 kamers met short stay-achtige kenmerken zoals een keukenblok) en 520 short stay-kamers van overige aanbieders. De laatste jaren zijn er diverse hotels en short stay-kamers bijgekomen, waardoor er een gevarieerd aanbod is ontstaan, van budget, boetiek tot luxe. Hoewel de bezetting nog niet op het niveau van 2019 (74%) is, zijn er andere positieve indicatoren, zoals een gestegen omzet per bezette kamer en opbrengst per geboekte kamer. Er blijven onder de bestaande hotelondernemers zorgen over de dalende zakelijke vraag en de hoge kosten.

De hoteliers adviseren de gemeente om restrictief beleid te blijven voeren voor nieuwe hotels om de sector vitaal te houden. Tegelijkertijd bestaat er een algemeen belang om ruimte te houden voor innovatie en kwaliteitsverbetering. Onder de 14 verleende omgevingsvergunningen voor initiatieven die zijn afgegeven aan verzoeken die zijn ingediend na inwerkingtreding van het beleid zijn 12 hotel- en logiesinitiatieven en 2 short stayinitiatieven. Van deze vergunningen passen 12 binnen het bestemmingsplan (in totaal 152 kamers) en zijn er 2 kleinschalige afwijkingen (in totaal 8 kamers, peilmoment oktober 2024). Concentratie in centrum en Scheveningen Ruimtelijk gezien is 69% van de planvoorraad gericht op het stadsdeel Centrum, 31% is gericht op Scheveningen. Er zijn momenteel geen harde plannen voor andere gebieden in de stad, met uitzondering van een ontwikkeling in Kijkduin. Vrijwel alle hotelinitiatieven richten zich op het centrum of op Scheveningen. Dit was voor vaststelling van het beleid reeds het geval en is de afgelopen jaren niet veranderd. Hiermee valt te concluderen dat van spreiding over de gehele stad nauwelijks sprake is: door de jaren heen heeft de markt een eenduidige voorkeur voor de stadsdelen centrum en Scheveningen. Bijdrage geleverd aan rem op de groei Het beleid heeft de groei van het aantal hotelkamers afgeremd.

Na invoering van het beleid in 2022 is de planvoorraad van hotelkamers met 23% gedaald van 1.307 naar 1.008 (15 januari 2025). Met de opening van nieuwe hotels zijn kamers uit de planvoorraad verdwenen. Daarnaast zijn aanvragen afgewezen omdat deze pas in behandeling worden genomen als de planvoorraad gedaald is tot 1.000 kamers. Tot slot heeft de rechterlijke uitspraak1 in oktober 2023 ervoor gezorgd dat er na deze datum geen nieuwe vergunningen voor short stay zijn afgegeven. Voor de komende maanden verwachten we met de opening van diverse nieuwe hotels dat de planvoorraad zal dalen onder de 1.000 kamers.

1

De rechter heeft voor een specifieke casus op 26 oktober 2023 (SGR 21/6080) bepaald dat short stay niet kan worden vergund op basis van een logiesfunctie, zoals dit in Den Haag met het vigerende beleid tot die datum gangbaar was. De rechter heeft bepaald dat bij short stay sprake is van geen of gedeeltelijke verzorging en bij hotels van gezamenlijke verzorging. Vanwege deze uitspraak dient de planologische definitie voor het onderdeel short stay te worden herzien.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10832574

Beoordeling werking alle criteria niet goed mogelijk In de toetsing geldt als eerste kwantitatieve criterium dat nieuwe hotels moeten passen binnen de planvoorraad van 1.000 kamers. Dit criterium bleek het meest bepalend en leidde vaak direct tot een afwijzing, omdat de planvoorraad boven de 1.000 bleef. Dit maakt het lastig om te analyseren of alle elementen van het ontwikkelkader functioneel zijn. Het ontwikkelkader heeft geholpen om hotels binnen de vastgestelde planvoorraad te houden, maar een volledige evaluatie van alle toetsingscriteria is hierdoor nog niet goed mogelijk. De plannen blijken in het algemeen wel goed aan te sluiten op de uitgangspunten van het ontwikkelkader. Het criterium ‘onderscheidend vermogen en diversiteit’ verdient een meer gedetailleerde uitwerking om nog meer op kwaliteit te sturen. Vervaging concepten hotels en short stay zichtbaar Er is een vervaging zichtbaar tussen hotels en short stay, zoals blijkt uit het uitgevoerde marktonderzoek (zie bijlage). Dit is aantrekkelijk voor consumenten, maar een aandachtspunt voor planning en handhaving. De criteria van short stay worden verder uitgewerkt om het onderscheid tussen hotels en short stay scherp te houden en passend te laten zijn in juridische zin bij de rechterlijke uitspraak. Het beleid zal worden geactualiseerd en in het begrippenkader in het omgevingsplan van Den Haag worden opgenomen.

Hiermee kan de gemeente regie verbeteren op en andere vormen van logies in de stad (planningsfunctie) en de handhaving borgen. In Den Haag is short stay enkel toegestaan binnen de bestemming logies en niet in woningen. Daarom valt dit onder het hotelbeleid. Het uitgangspunt blijft dat toekomstig short stay-aanbod niet ten koste gaat van bestaande woningen. Bij short stay wordt bedrijfsmatig (dus met winstoogmerk) logies verstrekt voor een periode van minimaal twee weken tot maximaal 4 aaneengesloten maanden. Uitgaande van het beleid hebben deze accommodaties een gebruiksruimte van minimaal 40m2, een gescheiden woon- en slaapruimte, eigen sanitair en eigen keuken/kitchenette. Short stay accommodaties zijn op dit moment gevestigd in het centrum, internationale Zone, Central Innovation District, Binckhorst en Scheveningen. Deze accommodaties worden gebruikt door mensen die tijdelijk een periode van maximaal 4 maanden moeten overbruggen totdat zij vaste woonruimte hebben gevonden. In de meeste gevallen gaat het hier om internationale medewerkers waarvoor het verblijf bekostigd wordt door het bedrijf dat deze medewerkers aantrekt2. Afdoening van de moties, toezegging en rechterlijke uitspraak De evaluatie geeft antwoord op de ingediende moties, de toezegging en de rechterlijke uitspraak: Afdoening Motie ‘Beter sturen op short stay en hotelfunctie’ (RIS315821)

2

De motie draagt het college op als onderdeel van de evaluatie te onderzoeken hoe er beter kan worden gestuurd op het onderscheid tussen short stay en hotel.

Met het uitgevoerde externe marktonderzoek is zowel voor hotels als voor short stay een keur aan inzichten opgedaan. Bovendien is de marktruimte geactualiseerd. In de rapportages van het marktonderzoek zijn de verschillen in functioneren tussen hotels en short stay in kaart gebracht. In hoofdstuk 5 worden diverse aanbevelingen gedaan om beter te kunnen sturen op short stay en hotels (zoals diverse aanpassingen in de criteria) en om meer grip te

De huisvesting van arbeidsmigranten vraagt aandacht van het college. In de voortgangsrapportage van het programma “arbeidsmigratie

in goede banen” (RIS321305) is aangegeven dat het college nieuwe locaties onderzoekt voor de groepshuisvesting van arbeidsmigranten. In een aanvullende analyse zal ingegaan worden op de huidige tijdelijke huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten, binnen het programma “arbeidsmigratie in goede banen”. Het beleid rond de huisvesting van arbeidsmigranten is te vinden in de Woonvisie 2040 (RIS319812).

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10832574

krijgen op short stay (zoals bijvoorbeeld met invoering van verplichting om data te delen). Afdoening Motie ‘Short stay is geen pleister voor woningnood’ (RIS315822)

Afdoening motie: ‘Handhaaf op regels hotelbeleid (RIS315820)’

De motie draagt het college op als onderdeel van de evaluatie van het hotelbeleid inzicht te geven in waar short stay nu al gerealiseerd is, en in welke delen van de stad het college short stay in de toekomst wil realiseren. Hierbij rekening houdend met gebieden waar veel werkgevers en onderwijsinstellingen zitten, zoals de internationale zone en het CID, te onderzoeken welke groepen nu precies gebruik maken van short stay en waarom, en hierbij veel gebruikers van short stay (zoals Haagse werkgevers en onderwijsinstellingen) te betrekken. Te onderzoeken hoe Haagse werkgevers en onderwijsinstellingen een grotere verantwoordelijkheid kunnen krijgen bij het faciliteren van voorzieningen zoals short stay. De motie draagt het college op een scan te doen naar bestaande hotels en in het bijzonder short stayaanbieders om te controleren in hoeverre zij de regels uit het hotelbeleid ten aanzien van de verhuurtermijnen en de inrichting van de verblijven naleven. Ook na te gaan in hoeverre de hotel- en short stay-initiatieven uit de planvoorraad in lijn zijn met deze regels. De raad binnen een half jaar over de resultaten te informeren, evenals de wijze waarop het college optreedt tegen eventuele aanbieders die zich niet aan de regels houden.

Het marktonderzoek ‘Analyse short stay Den Haag’ geeft inzicht in aanbod, vraag, ontwikkelingen en locaties waar het huidige short stay-aanbod is gevestigd. In het onderzoek zijn internationale bedrijven gepeild en zijn twee focusgesprekken afgenomen, wat kwalitatieve informatie heeft opgeleverd naar behoeftes en typologieën. Uit het onderzoek blijkt dat een gedeelte van de internationale bedrijven en kennisinstellingen werken met zogenoemde relocation agencies, die ervoor zorgen dat internationale medewerkers in het aanbod terecht kunnen en de boekingen faciliteren. Er is sprake van een eigen markt voor short stay die aanvullend functioneert op de reguliere hotelmarkt. Omdat het een vorm van logies betreft, wordt de Haagse woningmarkt beschermd. Het staat de markt vrij (inclusief onderwijs) om al dan niet een actieve rol te spelen in het faciliteren van short stay. Indien de aanbevelingen worden overgenomen voor het differentiëren van planvoorraad voor hotels en short stay en hiervoor een maximum volume te bepalen, ontstaat er beperkte ruimte voor nieuwe initiatieven.

Er is als onderdeel van het marktonderzoek een online scan uitgevoerd waarin de verblijfstermijnen en ruimtelijke afmetingen van hotels en short stay aanbieders zoals vermeld op hun websites zijn geanalyseerd in het marktonderzoek. In hoofdstuk 3 van de evaluatie is hierover gerapporteerd. Daarnaast is gekeken naar de hotel- en short stay-initiatieven in de planvoorraad en hun conformiteit aan de ruimtelijke eisen en verblijftermijnen zoals beschreven in het vigerende hotelbeleid. In hoofdstuk 4 en in hoofdstuk 5 is hierover gerapporteerd.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10832574

Afdoening motie ‘Worden de hotels daadwerkelijk bezet?’ (RIS311591)

De motie draagt het college op om te onderzoeken of de Haagse hotels een gemiddelde bezettingsgraad hebben van 70% en een minimum van 20 dagen een gemiddelde bezetting hebben van 90% op basis van het digitaal nachtregister.

De bezettingsgraad is onderzocht (VistorData) en hierover is in de evaluatie gerapporteerd. De bezetting van de hotels is inmiddels twee jaar lang boven de 70% (periode 1 januari 2023 tot en met 1 januari 2025 een bezettingsgraad van 71% gemiddeld). Uit verdere analyse van VisitorData is gebleken dat er geen aangesloten periode van 20 dagen is behaald met een gemiddelde bezettingsgraad van 90%. De hoogste bezettingsgraad van 20 dagen laat een bezetting van 86% zien.

Toezegging 333 commissie Bestuur

In de evaluatie van de hotelvisie zal worden gekeken naar de punt van de plinten.

In maart- 2024 is het nieuwe ontwerpbestemmingsplan Diverse locaties 2023 Scheveningen in werking getreden waarmee het aantal hotels in de Keizerstraat e.o. is bevroren en er geen toename van hotelkamers meer zal zijn. De Keizerstraat dient een winkelstraat met een rijke geschiedenis en aantrekkelijke horecazaken te blijven. Van belang hiervoor is er op straatniveau zoveel mogelijk plinten aangesloten blijven met als bestemming winkel, dienstverlening of horeca. Met het niet meer toestaan van nieuwe hotels in het nieuwe ontwerpbestemmingsplan wordt hieraan voldaan.

Rechterlijke uitspraak over short stay (SGR21/6094)

In een zaak over de transformatie van een parkeergebouw in Den Haag naar 12 short stay appartementen heeft de rechter op 26 oktober 2023 uitspraak gedaan: bij short stay is het planologisch niet toereikend om van een hotelfunctie te spreken. Er is voor short stay vastgesteld dat de voorzieningen niet kunnen worden aangemerkt als vorm van gehele of gedeeltelijke verzorging die een hotelfunctie kenmerkt.

In hoofdstuk 4 van de evaluatie is de rechterlijke uitspraak benoemd. De rechter heeft bepaald dat de definitie van een hotel en/of pension naast het bedrijfsmatig verlenen van tijdelijke huisvesting een vorm van verzorging nodig is, die ziet op het welzijn van personen. De rechtbank is van oordeel dat bij short stay-appartementen sprake is van gedeeltelijke verzorging maar dat dit niet toereikend is om van een hotelfunctie te spreken. In de aanbevelingen is zodoende opgenomen dat het beleid een aanscherping verdient van het onderscheid hotel en short stay-functie voor wat de verzorgingsfunctie betreft. Het voorstel is om short stay planologisch te specificeren als specifieke aanduiding binnen een logiesfunctie en dit aan te passen in een actualisatie van het beleid, samen met andere aanbevelingen. Na de aanpassingen kan aan de rechterlijke uitspraak worden voldaan en kunnen nieuwe initiatieven voor short stay worden vergund.

Aanpassingen in beleid voorbereiden Met de vaststelling van het beleid is afgesproken om gedurende een periode van 2 jaar (24 maanden) een gemiddelde kamerbezetting van 70% te behalen en tot die tijd restrictief beleid te voeren (op basis van VisitorData). Inmiddels voldoen we hieraan, waarmee we de beperking van maximaal 1.000 kamers kunnen loslaten. Het college vindt het belangrijk, gezien de zorgen van de sector, toch enige sturing op de komst van nieuwe hotelinitiatieven te houden. Met het bijgevoegde raadsvoorstel inzake wijziging planvoorraad en tijdelijke stop op nieuwe short stay initiatievenstelt het college voor de maximale planvoorraadgrens, vooruitlopend op het nieuwe hotelbeleid, te verruimen naar 1400 kamers (exclusief short stay). Het college stelt daarnaast voor om de afgifte van

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10832574

omgevingsvergunningen voor short stay tijdelijk te bevriezen totdat nieuw short stay beleid is vastgesteld, dat passend is bij de rechterlijke uitspraak. In het aangepaste beleid zullen de volgende onderdelen nader worden uitgewerkt: • Planvoorraad hotels behouden: we willen de planvoorraad als sturingselement behouden, omdat dit effectief is gebleken, ondanks dat het als tijdelijke maatregel is bedoeld. We faciliteren beperkte groei voor hotels van 2% per jaar volgens het meest behoudende scenario in het marktonderzoek. Voor hotels stellen we een maximum planvoorraad vast van 1.400 kamers (exclusief short stay). • Kwaliteit verbeteren: om verder op kwaliteit te sturen, beschrijven we het criterium ‘onderscheidend vermogen en diversiteit’ gedetailleerder. Nieuwe initiatieven moeten in het geval van een afwijkingsprocedure in een businesscase of marktonderzoek aantonen dat ze een nieuwe of ondervertegenwoordigde doelgroep bedienen of een unieke ervaring bieden in Den Haag. • Short stay herpositioneren: de inzichten uit de evaluatie en de rechterlijke uitspraak vragen om een nieuwe planologische positie voor short stay.

In de aanpassing van het huidige beleid wordt voorgesteld short stay in de toekomst als tijdelijk verblijf aan te merken met een geregeld zakelijk, werk-gerelateerd verblijfsdoel voor onder andere bestuursdiensten, diverse internationale bedrijven, gouvernementele organisaties en onderwijs/wetenschap. De verblijfsduur blijft maximaal 4 maanden, zodat er een duidelijke scheiding blijft met wonen. • Meetmodule verplichten: om verder grip te krijgen op hotel- en short stay-ontwikkelingen willen we de deelname aan de meetmodule verplichten voor alle aanbieders (gekoppeld aan het nachtregister). • Gezamenlijke monitor ontwikkelen: we ontwikkelen samen met het Haags Hoteloverleg een gezamenlijke monitor voor aanbod en vraag. • Marktonderzoek herhalen: over 4 jaar herhalen we het marktonderzoek om de actuele ontwikkelingen bij te houden. Vervolg Het college is van mening dat met het doorvoeren van de tussentijdse aanpassing in de planvoorraad kan worden vastgehouden aan een strategie van gecontroleerde groei, die past bij een rem op de groei zoals wordt beoogd. Hierdoor blijft de sector vitaal én is er ruimte voor innovatie en kwaliteitsverbetering. De planologische herijking van short stay is gestart. Voor de zomer van 2025 wordt een aangepast raadsvoorstel met betrekking tot het hotelbeleid voorgelegd aan de raad. Het short stay raadsvoorstel volgt na de zomer.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

6/6