RIS321814 Bijlage Verkenning mobiliteitsmaatregelen Hagahub geredigeerd
Tekst van het document
Verkenning mobiliteitsmaatregelen Hagahub Rapportage OV-knooppunt halte Leyenburg 01
1
Inhoudsopgave 1. Inleiding
3
2. Analyse halte Leyenburg in het kort
4
i.
Plaats
ii.
De OV-knoop
iii.
Mobiliteit
iv.
Mens
v.
Toekomstige ontwikkelingen
vi.
GAP-analyse
3. Maatregelpakketten i.
Onderzoeken
ii.
Korte termijn
iii.
Middellange termijn
4. Hoe nu verder
12
25
01
2
1
Inleiding
Aanleiding en achtergrond
1.
De aanleiding van deze verkenning zijn de Schaalsprong OV, de ZuidWestlandcorridor en de ontwikkeling van Den Haag Zuidwest. Den Haag
gemaakt in de thema’s Plaats, OV-knoop, Mobiliteit en Mens. Op basis van een foto-analyse op locatie, data-analyse, literatuurstudie en interviews met
heeft een grote uitdaging. Om de stad leefbaar, bereikbaar en verkeersveilig te houden moet er anders omgegaan worden met mobiliteit. Den Haag zet daarom
experts is het Handelingsperspectief tot stand gekomen. Het Handelingsperspectief eindigt met een GAP-analyse: het verschil in beeld
in op de mobiliteitstransitie naar een toekomstbestendig en stadsvriendelijk mobiliteitssysteem en kiest daarbij voor een compacte stad gericht op nabijheid. De rol van het openbaar vervoer wordt hierin steeds belangrijker. Niet alleen binnen Den Haag, maar ook met de regio. Het knooppunt Leyenburg vormt
Opstellen Handelingsperspectief. De leidraad “Handelingsperspectief OVknooppunten” is daarbij als basis gebruikt. Daarbij wordt onderscheid
brengen van de huidige situatie en de gewenste toekomstige situatie. 2.
hierin een belangrijke schakel. Zowel in de huidige situatie als de toekomstige.
Opstellen maatregelpakket. Vervolgens is er gewerkt aan het opstellen van maatregelen die aansluiten bij de uitkomsten van de GAP-analyse. Er wordt onderscheid gemaakt tussen onderzoeken, korte termijn en middellange termijn. In de laatste categorie hoort ook een integrale ruimtelijke puzzel om de gewenste functies op halte Leyenburg een plek te geven.
Doel van deze opdracht Deze verkenning richt zich op het opstellen van een ‘Integraal Handelingsperspectief’ en uitwerking daarvan in mogelijk te nemen
Werkgroep
(mobiliteits)maatregelen om OV-halte Leyenburg (‘Hagahub’) geschikt te maken voor de toekomst op middellange termijn, de hub-functie van de halte te
In de werkgroep zaten medewerkers van gemeente Den Haag, HTM, EBS en de MRDH. De focus binnen deze werkgroep lag op het thema mobiliteit. De
versterken en in te kunnen spelen op de aanvullende ontwikkelingen die de gemeente in het gebied rondom de Hagahub wil realiseren.
afstemming met andere thema’s volgt in een later proces. Er zijn drie werksessies geweest, namelijk: 1.
Opgaven en ambities. Inclusief een locatiebezoek.
Doorlopen proces
2.
Brainstorm mogelijke maatregelen.
De volgende stappen zijn doorlopen om vorm te geven aan deze opdracht:
3.
Toetsen maatregelpakket
01
3
2
Analyse halte Leyenburg in het kort
2.1 Plaats •
Halte Leyenburg is een OV-knoop in Den Haag Zuidwest, gelegen tussen woonwijken en het HagaZiekenhuis. Het vormt een overstappunt binnen het stedelijk OVnetwerk en tussen het stedelijk OV-netwerk van Den Haag en het streekvervoer richting Westland en Delft.
•
Circa 6.000 instappers maken op een gemiddelde werkdag gebruik van halte Leyenburg. Een meerderheid (56%) hiervan gebruikt de bus. Ter indicatie: station Moerwijk heeft 2.500 treininstappers + 900 BTM-instappers per dag, station Laan van NOI circa 11.000 instappers (bron NS jaarverslag, reizigersgedrag 2022 en Handelingsperspectief Moerwijk). Een groot deel (3040%) van de instappers heeft een OV-studentenkaart.
•
HTM en EBS zijn de vervoerders; 3 bussen van EBS (lijn 31, 37 en 456), 3 bussen en 2 trams van HTM (lijn 21, 23, 26 en tramlijn 4 en 6). Voor de drie bussen van EBS en tram 6 van HTM is Leyenburg de eindhalte. Tramlijn 6 gebruikt de keerlus op 200 meter afstand.
•
De afgelopen 10 jaar is het gebied rondom de halte ontwikkeld. Woontorens, eengezinswoningen en voorzieningen, vooral gericht op de aanwezigheid van het ziekenhuis. Zoals een buurtsupermarkt, postkantoor en enkele eetgelegenheden. 01
4
Omgevingskwaliteit •
De langgerekte halte Leyenburg vormt een barrière tussen de woonwijk enerzijds en de voorzieningen op het Els Borst-Eilersplein anderzijds.
•
Het Els Borst-Eilersplein heeft haar entree nu aan de zijde van halte Leyenburg, maar de enige verbinding met de woonwijk is een zebrapad. Inclusief obstakels als verlichting en de waarschuwingslichten voor de tram.
01
5
2.2 OV-knoop •
Halte Leyenburg is een langgerekt “eiland” tussen de bebouwing en Leyweg in dat bestaat uit 8 busperrons en 2 tramperrons.
•
Het overgrote deel van de halte is verhard. Hier liggen kansen voor verbetering in relatie tot klimaatbestendigheid.
•
De halte wordt door de HTM aangemerkt als “tophalte”. De MRDH noemt de
•
Er is ruimte voor bussen om te bufferen aan de zuidzijde. Elektrische
halte een bovenlokaal OV-knooppunt (bron: Handreiking ketenmobiliteit op OV-knooppunten) vanwege de regionale functie. Ondanks deze regionale functie van de halte, heeft de plek niet de uitstraling van een dergelijke tophalte. De halte heeft in die zin weinig allure. •
De aanwezige voorzieningen voor de reiziger zijn: o Tramhalte(s) incl. kaartverkoopautomaat
laadvoorzieningen voor bussen zijn er niet. •
De informatievoorziening voor de reiziger is summier. De letters die de perrons aanduiden zitten verscholen. Qua inrichting van de halte wordt niet snel duidelijk waar een perron begint en eindigt. Daarnaast is er slechts één paneel met real-time vertrekinformatie. Deze is slechts vanaf een beperkt aantal perrons te zien.
o Bushalte(s) o Bankjes en schuilmogelijkheid onder kap. (Opvallend veel vergeleken met andere haltes) o Parkeernietjes fiets o Parkeervoorzieningen auto in de woonwijken (betaald parkeren vanaf 18.00 uur of 13.00 uur) o Informatieborden (DRIS) o Toilet (onbemenst) o Commerciële voorzieningen in de omgeving (cafés, snackbars, tabakswinkel, mini-supermarkt, chocolaterie, postkantoor). •
De halte is sober, doelmatig en hufterproof ingericht. Er is gebruik gemaakt van transparante materialen, dat de sociale veiligheid bevordert. De halte is schoon en er is weinig vandalisme te zien. Plattegrond van de halte (informatievoorziening) 01
6
•
Door de smalle perrons is er sprake van oponthoud bij het uitstappen van trams en bussen. Dit veroorzaakt vertraging voor zowel reiziger als bus of tram. De smalle perrons zetten tevens de transferveiligheid onder druk.
•
De toegankelijkheid op halte Leyenburg is matig, ondanks de ligging naast het HagaZiekenhuis. Oftewel, het is beperkt ingericht voor mensen met een fysieke of visuele beperking. Dit heeft meerdere oorzaken.
•
De perrons zijn smal. Aan de ene kant van het perron halteert de tram, aan de andere kant de bus. Midden op het perron staan abri’s die de breedte beperken. Tussen de abri’s in is het perron op de volledige breedte: van stoeprand tot stoeprand. Zoals te zien op de foto rechts is de breedte beperkt. Het is passen en meten als mensen met een rolstoel, kinderwagen of rollator elkaar willen passeren. Dat kan lang niet op elk punt op het perron vanwege de verticale tussenschotjes van de abri’s en de bankjes met wachtende reizigers.
•
De geleidenlijnen leiden de visueel beperkte gebruiker op diverse plekken naar opstaande stoepranden. Met als risico dat de gebruiker hierover struikelt.
•
De noordelijke perrons (E, F, G en H) scoren als slecht toegankelijk op de DOVA halteviewer (bron: halteviewer.ov-data.nl). DOVA is het samenwerkingsverband tussen Decentrale OV-Autoriteiten. Het is niet duidelijk op welke criteria deze beoordeling is gebaseerd.
Plattegrond van de halte
01
7
2.3 Mobiliteit In de basis is halte Leyenburg een goed bereikbare halte voor alle modaliteiten. Hieronder worden een aantal onderdelen per modaliteit toegelicht.
het HagaZiekenhuis te komen. Hierdoor zijn fietsers geneigd om op de stoep of busbaan te fietsen. Op de stoep aan de westkant hangt een bord “fietsen toegestaan”.
•
Er is voldoende ruimte voor de bussen. Hierdoor is de afwikkeling van het busverkeer efficiënt. Buschauffeurs vinden het een doorgaans een fijne halte. Aandachtspunten zijn raakvlak fietsoversteek - busbaan en bestelbusjes op
•
de busbaan. •
goed onderhouden. De parkeerlocatie geeft de indruk dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de fiets als voor- of natransport bij de halte. Er stonden weinig fietsen.
Door de langgerekte halte, zijn de loopafstanden tussen de verschillende perrons relatief lang. Er ontbreken diverse oversteekplekken door zowel het groen (olifantenpaadjes zichtbaar), de OV-halte en de Leyweg met fietspaden en twee autorijbanen.
Fietsparkeren kan bij de onoverdekte fietsnietjes ter hoogte van de bloemenkiosk (zuidwesten) van de halte. Het aantal is beperkt en zijn niet
•
De dienstregeling van de bus en tram zijn 4x tot 6x per uur gedurende de dag. Dit zorgt gemiddeld gezien voor een wachttijd van 5 tot 8 minuten. Alleen bus 37 van en richting Delft gaat 2x per uur.
•
Deelmobiliteit is zeer beperkt aanwezig. In de buurt zijn enkele deelscooters aanwezig. Dit is free floating: er zijn geen vaste parkeerplaatsen. De HTMdeelfietsen zijn begin 2023 gestopt.
•
In de omgeving van de Leyweg geldt gratis parkeren tussen 00.00 en 18.00 uur. Halte Leyenburg heeft geen aangewezen autoparkeerplekken om de auto als voor- of natransport te gebruiken. Een P+R-functie is niet gewenst bij halte Leyenburg; voor een P+R-functie wordt verwezen naar halte De Uithof (eindhalte tram 4).
•
Voor fietsers loopt er alleen een formeel fietspad parallel aan de OV-halte en rijbaan voor autoverkeer. Er is geen duidelijke fietsroute nabij de OV-halte om bij
Plattegrond van de halte
01
8
2.4 Mens •
Er is weinig bekend over de tevredenheid van de reizigers over halte Leyenburg. Zowel de gemeente als concessiehouders en de vervoerders voeren geen klanttevredenheidsonderzoek uit op deze halte.
•
Via Google Reviews scoort de halte relatief hoog: een paar mensen geven aan dat ze het een fijne overstapplek vinden voor bus en tram, overzichtelijk en goed bereikbaar. Een ontevreden reiziger geeft aan: “met slecht weer moeilijk schuilen”.
Plattegrond van de halte
01
9
2.5 Toekomstige ontwikkelingen Gebiedsontwikkelingen •
De gebiedsontwikkeling rondom de OV-knoop is gereed. In Zuidwest zal de komende jaren nog wel volop ontwikkeld worden. Zoals de ontwikkeling nabij de Meppelweg.
OV-netwerk – korte en middellange termijn •
De rol van halte Leyenburg in het OV-netwerk blijft op deze termijn hetzelfde. Wel kunnen de volgende factoren een rol spelen bij een toe- of afname van het aantal instappers: aanpassen parkeerbeleid, versnellen (H)OV uit het Westland, invoeren 30 km/uur, werkgeversaanpak en de groei van het
OV-netwerk – langetermijn (ZuidWestlandcorridor) •
Er wordt momenteel gewerkt aan de langetermijnvisie voor de ZuidWestlandcorridor. Met als doel om het openbaar vervoer te verbeteren en te versnellen. Er worden verschillende ontwikkelrichtingen onderzocht. In een aantal ontwikkelrichtingen speelt de Hagahub een belangrijke rol in de overstap tussen het stedelijk OV-netwerk en de regionale lijnen richting het Westland en Delft. In andere ontwikkelrichtingen gaat deze overstapfunctie naar halte Leyweg of halte De Uithof. Vanwege de centrale ligging zal halte Leyenburg in elk toekomstscenario – in meer of mindere mate – een belangrijke rol blijven spelen.
inwonersaantal in zowel Den Haag als de regio. •
Er wordt momenteel onderzoek gedaan naar gekoppeld rijden van trams. Met als doel om de capaciteit op het hele tram- en metronetwerk in de regio uit te breiden. Voor de Hagahub betekent dit dat er voldoende perronlengte moet zijn. Naar inschatting is dat nu al het geval.
•
Er wordt momenteel geïnventariseerd of er snelladers voor elektrische bussen nodig zijn op halte Leyenburg. Dit geldt met name voor bussen van EBS omdat het voor deze lijnen een eindhalte betreft.
•
Vanaf circa 2027 rijdt tramlijn 6 met 2-richtingenmaterieel. Hierdoor is de keerlus nabij halte Leyenburg niet meer nodig. Voorbeeld laadvoorziening elektrische bus
Plattegrond van de halte
01
10
2.6 GAP-analyse De GAP-analyse brengt de huidige situatie in beeld (grijs) en de gewenste toekomstige situatie (groen). In het figuur is vervolgens het verschil daartussen zichtbaar per scoringscriteria. Bij dertien van de achttien scoringscriteria wordt een verbetering ten opzichte van de huidige situatie gewenst. Deze GAP-analyse is tot stand gekomen in samenwerking met de werkgroep.
Plattegrond van de halte
01
11
3
Maatregelpakketten
Zeven verbeterpunten voor de Hagahub
1.
Uit de analyse komen de volgende zeven verbeterpunten naar voren: 1.
Toegankelijkheid
2.
Wachtvoorzieningen en comfort
3.
Fietsroutes
4.
Fietsparkeren
5.
Verharding, sfeer en groen
6.
Verbinding tussen woonwijken en voorzieningen Els Borst-Eilersplein
7.
Transferkwaliteit: voldoende ruimte voor reizigersstromen en comfortabele overstap
Pakket 1: onderzoeken (no-regret) De onderzoeken dragen bij aan beter inzicht krijgen in de nut- en noodzaak van de maatregelen uit pakket 2 en 3.
2.
Pakket 2: korte termijn (tot 2026) Dit pakket bestaat uit maatregelen die op zichzelf uitgevoerd kunnen worden en zijn beperkt in kosten en complexiteit. Ze kunnen daarmee op korte termijn uitgevoerd worden.
3.
Pakket 3: middellange termijn (tot 2035) Pakket 3 bestaat complexere maatregelen. Bij het eerste deel van de maatregelen zijn de kosten en raakvlakken enigszins beperkt, bij het tweede deel wordt gesproken over denkrichtingen die vragen om een integrale aanpak. Het is hiermee complex en kostbaar.
Bestaande kwaliteit Daarnaast is het ook belangrijk om te benadrukken dat de Hagahub al diverse kwaliteiten heeft die graag behouden blijven. Zo is de halte goed bereikbaar voor het openbaar vervoer. De halte heeft veel ruimte voor de bussen, zowel om te halteren, te rijden als te bufferen. Met zowel de bestaande kwaliteiten als de zeven verbeterpunten als uitgangspunt zijn er maatregelen bedacht die bijdragen aan het verbeteren van de Hagahub. Deze maatregelen zijn onderverdeeld in drie maatregelpakketten.
01
12
3.1 Pakket 1: onderzoeken De onderstaande drie onderzoeken – het klantbelevingsonderzoek, het toegankelijkheidsonderzoek en onderzoek naar de toekomstige reizigersaantallen – zijn het vertrekpunt. Er is op basis van het Handelingsperspectief OV-knooppunt halte Leyenburg meer inzicht nodig naar hoe reizigers de halte ervaren en of de halte voldoet aan de richtlijnen voor toegankelijkheid. Met de resultaten van de onderzoeken dienen de maatregelen opnieuw geprioriteerd te worden. Om te bepalen welke maatregelen er wanneer uitgevoerd worden. Klantbelevingsonderzoek
Toegankelijkheidsonderzoek Het doel is om inzicht te krijgen in de huidige toegankelijkheid van de halte en welke maatregelen er genomen moeten worden om de toegankelijkheid te verbeteren. Zodat de halte geschikt wordt of blijft voor mensen met een fysieke en/of visuele beperking. Welke eisen en richtlijnen gelden er voor de toegankelijkheid en voldoet de halte hieraan? Welke kleine maatregelen dienen er getroffen te worden? Denk aan het verbeteren van de geleidelijnen en het verlagen van stoepranden. Hoeveel prioriteit heeft het verbreden van perrons vanuit toegankelijkheid? Kan het verwijderen van enkele abri’s de toegankelijkheid verbeteren? Een dergelijk onderzoek kan opgepakt worden met METROCOV. •
Kostenindicatie: 20k - 50k
Het doel is om inzicht te krijgen in wat de reizigers vinden van halte Leyenburg. Wat vinden reizigers en bewoners goed aan de halte en moet behouden blijven? Welke onderdelen vragen om verbetering? Ervaren zij de smalle perrons als vervelend of zelfs als gevaarlijk? Hoe ervaren ze de sociale veiligheid? Hoe ervaren ze de wachttijd op de halte? Zou een voorziening als een bewaakte fietsenstalling voor hen meerwaarde hebben? Een dergelijk onderzoek kan uitgevraagd worden in de markt of uitgevoerd worden in samenwerking met HTM. •
Kostenindicatie: <20k
Onderzoek toekomstige reizigersaantallen Het doel is om inzicht te krijgen in de verwachte reizigersaantallen op de korte – en met name – middellange termijn (tot circa 2035) en of dit de bestaande problemen vergroot. Een toename van het aantal in-, uit- en overstappers heeft gevolg voor het gebruik van de halte. Een sterke toename van het aantal reizigers zorgt ervoor dat de smalle perrons nog meer onder druk komen te staan. Ook zal de frequentie van de bussen en trams dan toenemen en daardoor wordt de buslogistiek complexer. De vraag is of dit acceptabel is of niet. •
Kostenindicatie: <20k
Een dergelijk onderzoek kan ook uitgevoerd worden onder trambestuurders en buschauffeurs. Hoe ervaren zij de halte en de voorzieningen?
01
13
3.3 Pakket 2: korte termijn Dit pakket bestaat uit (enigszins) kleine maatregelen. Onder kleine maatregelen verstaan we op zichzelf staande maatregelen die beperkt zijn in complexiteit en (nagenoeg) geen raakvlakken hebben met andere delen van de halte. De maatregelen zijn daarmee overzichtelijk en – relatief – beperkt in kosten. Trambellen en waarschuwingslichten opnieuw afstellen Het doel is om de waarschuwingslichten goed te laten functioneren. Op dit moment functioneren de waarschuwingslichten en trambellen niet naar behoren. Ze starten te laat en gaan te lang door. Dit is een kleine aanpassing. •
Kostenindicatie: < 20k
Blindegeleidelijnen verbeteren en stoepranden verlagen Het doel is om de halte met kleine infrastructurele aanpassingen beter toegankelijk te maken voor mensen met een fysieke en/of visuele beperking. Zoals geconstateerd wordt in het Handelingsperspectief zijn er al wat zaken zichtbaar die verbeterd kunnen worden om de toegankelijkheid te verbeteren. Dit betreft het verbeteren van de huidige routering van de blindegeleidelijnen in relatie tot de aan- en aflanding op de stoepranden (en deze waar nodig te verlagen). Aanvullend moet uit het toegankelijkheidsonderzoek verder naar voren komen hoe dit het beste kan worden vormgegeven en wat daarnaast nog moet worden verbeterd. •
Kostenindicatie: 20k - 50k
Reisinformatie verbeteren (statische informatie) & wayfinding Het doel is om de statische reisinformatie te verbeteren voor de reizigers. Onder statische reisinformatie verstaan we de (niet-digitale) borden, perronaanduidingen, dienstregeling, et cetera. Op dit moment is het aanbod van reisinformatie beperkt en zijn perronaanduidingen niet duidelijk. De beperkte reisinformatie die er is, voelt daarnaast verouderd qua uitstraling. Deze maatregel bestaat uit het verbeteren van de statische reisinformatie (welke informatie is waar nodig op deze halte), dat het aansluit bij de intuïtie van de reiziger en zorgt voor wayfinding in het gebied zoals naar het Hagaziekenhuis en de fietsenstalling. De vormgeving van de reisinformatie is fris en past bij 2023. •
Kostenindicatie: 50k – 100k
Reisinformatie verbeteren (actuele vertrek- en aankomstinformatie) Het doel is om de beschikbare actuele reisinformatie voor de reiziger te verbeteren. Op dit moment is er één paneel met actuele vertrektijden ter hoogte van de ingang van het Els Borst-Eilersplein. Dit is niet voor elke reiziger zichtbaar. Door actuele reisinformatie bij elk perron te hebben wordt de informatie zichtbaarder en duidelijker. Een toevoeging van de perronaanduiding bij arriverende bussen biedt ook meerwaarde. Een nadeel is de ruimte die dergelijke informatiepanelen nodig hebben. Daarom moet er goed gekeken worden op welke manier dit ingepast kan worden. •
Kostenindicatie: 100k – 200k.
01
14
Een deel van de abri’s verwijderen
Groene daken abri’s (of zonnepanelen)
Het doel is om minder obstakels te hebben op het perron. Hierdoor ontstaat meer loop- en passeerruimte. Dit komt zowel de transferveiligheid, comfort als
Het doel is om meer groen, sfeer en klimaatadaptie toe te voegen aan de halte. Door de daken van de abri’s te veranderen in sedumdaken wordt regenwater
toegankelijkheid ten goede. Er zullen hierdoor zitplekken verdwijnen, maar het aanbod van zitplekken op halte Leyenburg is op dit moment groot waardoor er
geabsorbeerd en dit kan daarmee eventuele wateroverlast voorkomen. De sedumdaken verkoelen en vergroenen de omgeving, verhogen de biodiversiteit
naar verwachting voldoende zitplekken over zullen blijven. Een verdiepingsslag zal moeten uitwijzen welke abri’s er gunstig zijn om te verwijderen.
en dragen bij aan een gezonde en prettige leefomgeving.
•
•
Kostenindicatie: 100-200k
Kostenindicatie: 50-100k
Pilot bewaakte fietsenstalling Het doel is om meer mensen de fiets te laten gebruiken als voor- of natransport in de vorm van hun eigen fiets. Bijvoorbeeld voor reizigers uit het Westland waarbij de fiets een comfortabeler en sneller natransport is dan het stadsvervoer. Een bewaakte fietsenstalling of een fietskluis kan ervoor zorgen dat mensen hun fiets hier neer zullen zetten. Op dit moment is het aanbod
Voorbeeld sedumdak op een abri. Foto: gemeente Haarlem
deelmobiliteit nog te klein om als betrouwbaar en comfortabel onderdeel te zijn van de reis. Omdat ook het succes van de bewaakte stalling/fietskluis nog onzeker is, stellen we een pilot voor. Door monitoring en evaluatie kan na een bepaalde termijn besloten worden of deze maatregel permanent wordt of dat er mee gestopt wordt. •
Kostenindicatie: 100-200k
Schilderen van de abri’s Het doel is om de halte een frisse uitstraling te geven. Sinds de opening van de halte in 2008 is het uiterlijk – en daarmee ook de kleur van de abri’s – niet meer veranderd. Zeker in combinatie met het aanpassen van de statische reisinformatie en de aanpassing van de daken, zorgt dit voor een nieuwe frisse uitstraling van de halte. •
Kostenindicatie: 20 – 50k
01
15
3.4 Pakket 3: middellange termijn 3.4.1. Onafhankelijk uitvoerbare maatregelen
Fietsenstalling uitbreiden dichtbij perrons
Het eerste deel van het pakket 3 bestaat uit maatregelen die beperkt zijn in complexiteit en een beperkt aantal raakvlakken heeft met andere delen van de
Het doel is om de fiets aantrekkelijker te maken als voor- en natransport en de overstap comfortabel te laten verlopen. Hiervoor zijn meerdere mogelijkheden.
halte.
§ Een upgrade van de huidige fietsnietjes door er een overkapte fietsenstalling van te maken
Parkeerplekken aanwijzen voor deelmobiliteit (ruimtereservering) Het doel is om reizigers de mogelijkheid te geven om de deelscooter of -fiets als voor- of natransport te laten gebruiken van/naar halte Leyenburg en deze
§ Frequent onderhoud en verwijderen niet-actieve fietsen bij bestaande fietsnietjes § Fietsparkeerplekken maken op de huidige autoparkeerplekken aan de
overstap comfortabel te laten verlopen. De maatregel zal afhankelijk zijn van meerdere factoren zoals de realisatie van buurthubs in Den Haag en de
Leyweg: aan de kopse kant van de Veenendaalkade is plek voor vijf auto’s om langs te parkeren. Door hier fietsvlonders of iets vergelijkbaars te maken,
ontwikkeling van het gebruik van deelmobiliteit bij vergelijkbare OV-haltes.
kan de capaciteit van het fietsparkeren vergroot worden. Nadeel is dat de drukke Leyweg met auto- en fietsverkeer overgestoken moet worden.
Op dit moment is deelmobiliteit zoals deelscooters en deelfietsen hoofdzakelijk ‘freefloating’. Dit betekent dat ze geen vaste parkeerplek hebben en dat ze – net als privévoertuigen – overal geparkeerd kunnen worden op de daarvoor geschikte plekken. Daarnaast zijn de kosten van het gebruik van deelmobiliteit
Aandachtspunt is dat de huidige fietsparkeerplekken niet vol staan. Er is dus geen acute noodzaak om het aanbod uit te breiden. •
Kostenindicatie: 100 -200k
hoog in vergelijking met een paar haltes extra met de bus met aansluitend lopen. Er wordt daardoor op dit moment nog niet veel gebruik gemaakt van deelmobiliteit als voor- of natransport. Als voorbeeld is HTM dit jaar gestopt met de HTM-fietsen vanwege tegenvallend gebruik. Het concept van deelmobiliteit moet zich dus nog wat verder ontwikkelen in aanbod en gebruik. Als het op een gegeven moment loont om deelmobiliteit steviger in te zetten, is het van belang dat enkele parkeerplekken worden aangewezen voor deelmobiliteit (‘stationbased’). •
Kostenindicatie: n.v.t.
01
16
Opheffen twee van de acht perrons (en vrijgekomen ruimte benutten) Het doel is om de halte compacter in te richten en de loopafstand voor de reiziger daarmee te verkorten. Op dit moment heeft halte Leyenburg acht busperrons en zes buslijnen (twee per richting betekent twaalf buslijnen in totaal) die daar gebruik van maken. Daarvan is de helft van EBS met halte Leyenburg als eindhalte met aansluitend een buffertijd voor de chauffeurs. Voor de EBS-bussen is uitstappen en instappen daardoor al gescheiden. Door opnieuw na te denken over waar mensen uitstappen, instappen en hoeveel bussen er tegelijkertijd op halte Leyenburg kunnen zijn, kan het aantal haltes vermoedelijk worden teruggebracht. De vrijgekomen ruimte kan worden benut voor bijvoorbeeld groen, fietsparkeren en/of het verbreden van de doorgang tussen het Els Borst-Eilersplein. Deze maatregel verdient niet de voorkeur van EBS; EBS wil vanwege de logistieke puzzel graag hetzelfde aantal perrons behouden. •
Kostenindicatie: variërend (100-200k)
Grote hoge overkapping over de perrons Het doel is allereerst om meer comfort te bieden aan de wachtende reiziger. Bij neerslag, wind en zon staan de reizigers met een grote overkapping beter beschut. Ten tweede zorgt een grote overkapping voor meer allure en geeft het daarmee de uitstraling die hoort bij een tophalte. De grote overkapping zal een vervanging zijn van de abri’s die nu op het perron staan. Hiernaast enkele voorbeelden. Van boven naar onder: Utrecht Leidsche Rijn, Piotrkowska (Polen), Schiphol Noord en Heerlen. •
Kostenindicatie: > 1.000k
01
17
men e n ove rsta p
ls B o en en E
pstro t ( loo a litei Tr a n s ferkw
Verbi
nding
, sfee r en g Verha
r ding
en a rker Fietsp
outes Fietsr
tusse n w oo
roen
nw ij k
rt ening en en comf o Wa ch tvoor zi
(visue le of kheid nkelij Toega
)
rst- E
eperk i licha m
elijke b
Handelingsperspectief OV-knooppunt halte Leyenburg meer inzicht nodig naar hoe reizigers.
Verbe terpu nten:
ilersp
ng)
De onderstaande twee onderzoeken – het klantbelevingsonderzoek en toegankelijkheidsonderzoek – zijn no-regret maatregelen. Er is op basis van het
lein
Overzicht en score van fysieke maatregelen (exclusief denkrichtingen)
Score van pakket 1 en 2 Maatregelen Trambellen en waarschuwingslichten opnieuw afstellen
X
Blindegeleidelijnen verbeteren en stoepranden verlagen
X
X
Reisinformatie verbeteren (statische informatie) & wayfinding
X
X
Reisinformatie verbeteren (actuele vertrekinformatie)
X
X
Een deel van de abri's verwijderen
X
X
Groene daken abri's (of zonnepanelen)
X
Schilderen van de abri's
X
Opheffen twee van de acht busperrons (en vrijgekomen ruimte benutten)
X
Fietsenstalling uitbreiden dichtbij perrons
X
Pilot bewaakte fietsenstalling
X
Parkeerplekken aanwijzen voor deelmobiliteit (ruimtereservering)
X
Grote hoge overkapping over de perrons
X
X
X X
X
X
01
18
3.4.2. Denkrichtingen voor de integrale oplossing
Doorkijk naar de (on)mogelijkheden door schetsen
De denkrichtingen uit pakket 3 bevatten onderdelen die vragen om een integrale puzzel van de openbare ruimte. Bredere perrons, inpassing van groen en een
Om de integrale puzzel tastbaar te maken, tonen we hieronder een aantal schetsen met verschillende denkrichtingen voor halte Leyenburg. Per
nieuwe fietsroute vragen om een integrale aanpak van de halte. Er zijn daarom verschillende denkrichtingen geschetst met behulp van het bovenaanzicht van
denkrichting laten we zien wat de voor- en nadelen zijn. Er is binnen deze denkrichtingen nog niet gekeken naar ongelijkvloerse oplossingen of
de halte. Uit werksessie 3 (toetsen maatregelen) bleek dat met name denkrichting 1 als meest kansrijk werd geacht. Deze is daarom een slag dieper uitgewerkt dan
aanpassingen aan de autorijbanen van de Leyweg.
de andere twee denkrichtingen en bevat ook een dwarsdoorsnede om de inpassing van de verschillende functies aan te geven.
Er zal geprioriteerd moeten gaan worden. Welke functies zijn hier het belangrijkste en willen we ruimte voor maken?
In onderstaande varianten is gewerkt om de onderstaande verbeterpunten in te passen. Per variant is niet elk verbeterpunt doorgevoerd vanwege de beperkte m2. •
Toegankelijkheid: bredere perrons
•
Wachtvoorzieningen en comfort: grote overkapping over de halte
•
Fietsroutes: een fietsroute aan de westkant van de halte om fietsen over de busbanen te voorkomen
Ogenschijnlijk kleinere opgaven vragen om integrale puzzel
•
Fietsparkeren: comfortabel en veilig fietsparkeren
De maatregelen die vallen onder de categorie “integrale maatregelen” vragen om
•
Verharding, sfeer en groen: minder verharding, meer groen en sfeer voor
een herinrichting van de OV-knoop en de Leyweg. Ondanks de beschikbare ruimte is het puzzelen van gevel tot gevel. Op de dwarsdoorsnede in de huidige situatie zijn van oost naar west: stoep, fietspad één richting, langsparkeren, rijbaan per rijrichting inclusief middenberm met bomen, fietspad andere richting, straatverlichting, vijf busbanen (1 om te bufferen, 2 om te halteren, en 2 om te rijden), twee trambanen, twee lange perrons en een stoep. Al deze onderdelen
uitstraling en klimaatadaptatie. •
Verbinding tussen woonwijken en voorzieningen Els Borst-Eilersplein: een goede duidelijke route voor voetgangers en eventueel fietsers.
•
Transferkwaliteit: voldoende ruimte voor reizigersstromen en comfortabele overstap door bredere perrons
hebben een functie en kunnen niet zomaar plaats maken voor een andere functie. Zoals opgaves als het verbreden van de perrons of het realiseren van een fietspad aan de westkant van de halte.
01
19
Denkrichting 1: zaagtandmodel Bij de eerste denkrichting wordt de halte verkort door de perrons ten noorden van het huidige zebrapad te verplaatsen naar het zuiden. Door het zaagtandmodel toe te passen voor de perrons is er in de lengte minder ruimte nodig en kunnen de perrons compacter op elkaar geplaatst worden. Het perron wordt van oost naar west ietsjes breder door de toevoeging van de zaagtand. Er wordt onderscheid gemaakt tussen instaphaltes en uitstaphaltes om loopstromen te scheiden. Er komt een grote overkapping over de gehele halte heen. De vrijgekomen ruimte ten noorden van het zebrapad wordt gebruikt als bufferzone voor fietsparkeerplekken. De bufferlocatie en de wachtvoorziening voor de buschauffeurs blijven op dezelfde plek. Het fietspad van noord naar zuid wordt verplaatst van pal langs de autoweg naar een route tussen trottoir en busbaan aan de westkant. Hierdoor wordt het Els Borst-Eilersplein beter bereikbaar voor fietsers en wordt voorkomen dat fietsers op de busbaan gaan fietsen. De oude locatie van het fietspad maakt deels plaats voor groen. Als laatste wordt de doorstreek tussen de Veenendaalkade en Els Borst-Eilersplein verbreed en krijgt het de allure van een boulevard. Aandachtspunten van deze denkrichting zijn: •
De doorgaande fietser is niet gebaat bij een route langs het Els Borst-Eilersplein. Daarnaast levert de keuze voor een fietspad hier ook een conflict op tussen doorgaande fietsers en de voetgangers tussen het Els Borst-Eilersplein en halte Leyenburg.
•
Aan de zuidzijde van het kruispunt Leyweg – Florence Nightingaleweg zijn nu de fietsrichting in beide rijrichtingen. Dat kan verwarrend zijn voor de fietser.
•
Het fietspad langs de Leyweg van noord naar zuid houdt opeens op en gaat over in trottoir. Dit kan verwarrend zijn voor de fietser, met als gevolg dat de fietser verder zal fietsen over het trottoir. 01
20
Toelichting ontwerpuitgangspunten Op de volgende pagina wordt een dwarsdoorsnede getoond van gevel tot gevel voor denkrichting 1. Tijdens werksessie 3 kwam naar voren dat denkrichting 1
•
De ‘cross-platform’ overstap van de bussen naar de trams moet behouden blijven beredeneerd vanuit transferkwaliteit.
de voorkeur heeft. Daarom is ervoor gekozen om denkrichting 1 te ‘finetunen’ en een dwarsdoorsnede voor te maken. De denkrichtingen 2 en 3 zijn gebruikt om
•
De rijbaan voor de trams en de bussen moet niet gemixt worden. Het moet
lessen te trekken en uitgangspunten te distilleren. De volgende uitgangspunten zijn aangehouden bij de schets.
•
Iedere buslijn moet zijn eigen busperron blijven behouden.
•
Rekening houden met 18 meter bussen (en zodoende busperrons). Per kant van de halte 4 busperrons.
mogelijk blijven voor trams en bussen om langs elkaar heen te kunnen rijden.
Uitgangspunten voor denkrichting 1 en de dwarsdoorsnede: •
De tramsporen blijven op de huidige plek.
•
Zo veel mogelijk van de bestaande structuur intact houden en dus aanpassingen doen met ‘relatief’ kleine aanpassingen. In de praktijk betekent dit dat het stuk van de Leyweg en rechtertrottoir niet is aangepast.
•
Het moet mogelijk blijven/zijn om gekoppeld te kunnen rijden met de trams.
•
Het inkorten van het perron in de lengte, één grote overkapping en een
Details over de afmetingen: •
linkerkant van de tramsporen 27,1 m ruimte is en aan de rechterkant 27,6 m ruimte. •
•
Voor EBS is een halte zonder keerlus aan de noord- én zuidkant van de halte vanuit de huidige ‘buslogistiek’ beredeneerd niet werkbaar. Er moet dus een ontwerp komen met een keerlus aan beide kanten van de halte of er moet een andere route voor de bussen worden gevonden die net zo snel is en geen haltes mist om de keerlussen overbodig te maken.
•
De bufferzone ligt – vanuit de huidige buslogistiek beredeneerd – op de meest gunstige plek. Zo wordt onnodige circulatie door bussen voorkomen.
Voor het zaagtandmodel is uitgegaan van de afmetingen van de zaagtand bij Utrecht CS. Dat betekent in totaal 5,6 m (3,3 m voor oprijden en indraaien bus en 2,3 m voor de hoek van de zaagtand zelf) ruimte voor zaagtandmodel incl.
zaagtandmodel voor de bussen worden als de meest kansrijke integrale maatregelen gezien om de transferkwaliteit en comfort van halte Leyenburg te verbeteren.
De tramsporen op de huidige plek behouden betekent dat er aan de
een rijbaan ernaast van 3,0 m, in totaal 8,6 m ruimte per kant. •
Aan de rechterkant leverde dit nog een groene scheiding van 0,9 m op. Perron is op het smalste punt 4 m en op het breedte punt 6,3 m.
•
Aan de linkerkant moest de bufferzone iets opschuiven waardoor het trottoir om langs de bufferzone te lopen smaller is geworden (van 2,0 m naar 1,0 m) en iets van het groen is opgesnoept (1,0 m).
•
Het fietspad van 2,0 m is qua breedte gelijk aan huidige situatie. Hiervoor is nu 1,0 m van de linkerstoep en 1,0 m van het groen opgeofferd.
01
21
Dwarsdoorsnede huidige situatie
Dwarsdoorsnede denkrichting 1
Hiermee kan een vergelijking gemaakt worden tussen de dwarsdoorsnede van de huidige situatie (boven) en denkrichting 1 (onder)
01
22
Denkrichting 2: gescheiden perrons Deze denkrichting kenmerkt zich door de busperrons allemaal ten westen van de tramperrons te situeren, in een zaagtandmodel. Door deze scheiding wordt de netto oppervlakte van perrons groter en worden loopstromen tussen bus en tram richting het centrum gescheiden. De vrijgekomen ruimte ten noorden van het zebrapad kan worden gebruikt als bufferzone voor de bussen, maar de beschikbare ruimte is kleiner dan de bufferzone in de huidige situatie. Het fietspad van noord naar zuid blijft in deze variant op de huidige plek. Om ruimte te maken voor de busbaan in twee richtingen van / naar de Florence Nightingaleweg worden de fietsparkeerplekken verplaatst naar de huidige laad- en losplek en naar de kopse kant van de Veenendaalkade. De oversteek tussen het Els Borst-Eilersplein en de Veenendaalkade wordt verbreed en krijgt de allure van een boulevard. Daarnaast is er een extra voetgangersoversteek gemaakt ten noorden van de halte, inclusief een fietsoversteek naar de fietsenstalling. Aandachtspunten van deze denkrichting zijn: •
Minder plek voor bufferen (en snelladen) van bussen dan in de huidige situatie;
•
Geen oplossing voor een goede fietsroute van de Leyweg naar het Els Borst-Eilersplein;
•
Geen plek meer voor laden- en lossen ter hoogte van entree Els Borst-Eilersplein;
•
Het rechtergedeelte van het busperron blijft in dit ontwerp even groot als in huidige situatie.
•
Voor bussen kan de ruimte tussen de haltes enigszins spannend zijn, krapte om weg te rijden en tegenligger dicht naast je.
•
De overstap naar de tram duurt vanaf sommige bushaltes een stuk langer.
01
23
Denkrichting 3: eilandperron De laatste denkrichting heeft een eilandperron. Alle perrons zijn hier gebundeld tot één eilandperron en heeft daarmee veel ruimte voor loopstromen en toegankelijkheid. De trambanen liggen aan de buitenkant, net zoals de busbanen. De bufferzone voor de bussen blijft op de huidige plek. Het fietspad van noord naar zuid wordt verplaatst van pal langs de autoweg naar een route tussen trottoir en busbaan aan de westkant. Hierdoor wordt het Els BorstEilersplein beter bereikbaar voor fietsers en wordt voorkomen dat fietsers op de busbaan gaan fietsen. Fietsparkeren kan op de huidige plek ten zuiden van de halte, als ook op een nieuwe plek aan de kopse kant van de Veenendaalkade. Er zijn drie oversteekmogelijkheden over halte Leyenburg voor voetgangers en fietsers: ten noorden van de halte, ten zuiden van de halte en ter hoogte van het Els Borst-Eilersplein komt een bredere doorsteek die een goede verbinding maakt richting de Veenendaalkade. Aandachtspunten: •
Conflict trambaan en busbaan: bussen moeten wachten op tram en (gedeeltelijk) is dit andersom ook het geval.
•
Doordat de volledige lengte van de halte nog steeds wordt gebruikt, hebben sommige overstappen een lange loopafstand (max 150 meter);
•
Conflict doorgaande fietsers met oversteek “Boulevard” (zie ook opmerkingen bij denkrichting 1)
In de werksessie met EBS en HTM werd deze optie niet als kansrijk gezien vanwege het grote conflict tussen tram en bus. Daarom is deze optie niet verder uitgewerkt.
01
24
4
Hoe nu verder
Dit hoofdstuk beschrijft de aanbevolen vervolgstappen als afronding van deze verkenning. De eerste stappen •
beste op korte termijn uitgevoerd kunnen worden. Oftewel, opnieuw prioriteren en aanvullen van de maatregelpakketten. •
van de ZuidWestlandcorridor. Dergelijke ontwikkelingen kunnen invloed hebben op nut- en noodzaak, urgentie, scope en financiële middelen. Op dit
Voer eerst het klantbelevingsonderzoek en toegankelijkheidsonderzoek uit (pakket 1). Er is op basis van het Handelingsperspectief OV-knooppunt halte Leyenburg geconstateerd dat er meer inzicht nodig is hoe reizigers de halte
moment is EBS aan het inventariseren waar elektrische bussen opgeladen dienen te worden. Halte Leyenburg zou een geschikte locatie kunnen zijn.
ervaren en of de halte voldoet aan de richtlijnen voor toegankelijkheid. Zorg bij de opzet van deze onderzoeken dat het niet te generiek wordt, maar dat
HTM is op zijn beurt bezig met nieuw materieel voor tramlijn 6 waardoor de keerlus nabij halte Leyenburg niet meer nodig zal zijn.
het echt kan resulteren in specifieke verbetermaatregelen op deze halte. •
•
Borg de raakvlakken met andere ontwikkelingen en projecten, zoals de voortgang
Het onderzoek naar toekomstige reizigersaantallen op halte Leyenburg zet de inzichten van het klantbelevingsonderzoek en toegankelijkheidsonderzoek
Integrale aanpak nodig voor bepaalde verbeteringen
vervolgens in perspectief voor de middellange termijn: zal de noodzaak voor het verbeteren van de halte sterk toenemen? Of blijft het in dezelfde orde
kwaliteit zoals groen, vragen om een integrale aanpak; er zal (een groot deel van) de halte heringericht moeten worden. Immers, een vraag om meer ruimte
grootte?
betekent dat er elders ruimte gemaakt moet worden. Bij een integrale aanpak horen de nodige complexiteit en financiële middelen.
Met de inzichten die volgen uit deze onderzoeken kunnen de maatregelen (H3) – zowel voor de korte termijn als de middellange termijn - opnieuw
Het verbreden van de perrons, een nieuwe fietsroute en inpassing van meer
•
Verbeteringen met behoud van huidige functies. De ruimte voor bredere perrons
tegen het licht worden gehouden. Welke maatregelen dragen het beste bij aan verbeteren van de halte voor de reiziger en de reiziger met een visuele
kan gecreëerd worden conform denkrichting 1 (H3). Met aan de westkant een smaller trottoir en een smallere groenstrook en het verwijderen van het
en/of fysieke beperking? Er worden keuzes gemaakt welke maatregelen het
fietspad aan de oostkant van de halte, wordt er ruimte gemaakt voor een 01
25
•
zogeheten zaagtandmodel-halte. Er is hier nog geen oplossing voor meer groenvoorzieningen. Het voordeel is dat alle huidige functies behouden blijven.
•
Als de benodigde ruimte voor het verbreden van de perrons en het creëren van groenvoorzieningen méér is dan geschetst in denkrichting 1, zullen er rigoureuzere keuzes gemaakt moeten worden. Een voor de hand liggende oplossing is om de bufferlocaties voor de bussen te verwijderen van de halte. Het belang van het behouden van de bufferlocaties enerzijds en het belang van verbreden van de perrons anderzijds zal zorgvuldig afgewogen moeten worden. Daarom is het belangrijk om een proces in te richten dat de klanteisen en –wensen ophaalt en de belangen vervolgens afgewogen worden. Welke functies zijn hier het belangrijkste en willen we ruimte voor maken? Welke functies komen te vervallen en krijgen mogelijk een andere locatie?
•
Bij het integrale ontwerp is de buslogistiek een essentieel onderdeel. Hoe rijden de bussen aan, waar halteren ze, hoe rijden ze vervolgens weer weg en past dit met alle andere buslijnen in combinatie met de dienstregeling? Waar kunnen bussen bufferen en eventueel opladen? Hoe past dit alles in de routering op de halte? Aanleiding is dat er op dit moment voldoende ruimte is voor een goede buslogistiek op deze halte. Om ruimte te creëren voor andere functies, wordt al snel naar de bestaande ruimte voor de bus gekeken.
01
26
Colofon Verkenning (mobiliteits)maatregelen OV-knooppunt halte Leyenburg (Hagahub) Gemeente Den Haag 21 november 2023
Bijlage: Handelingsperspectief halte Leyenburg
Studio Bereikbaar
01
27