RIS321809 Politie thuis aan de deur bij demonstranten - nee bedankt bijlage 2

ANP

NOS Nieuws • Gisteren, 15:14 • Aangepast gisteren, 18:58

Kort geding Extinction Rebellion om huisbezoeken agenten aan demonstranten

Klimaatactiegroep Extinction Rebellion (XR) spant een kort geding aan tegen de politie. Daarin wordt geëist dat er een eind komt aan de onaangekondigde huisbezoeken van agenten aan demonstranten. Ook wil XR dat gegevens van mensen die worden bezocht niet langer door de politie worden verwerkt, zegt woordvoerder Pim de Vleeschhouwer. De bekendmaking van het kort geding komt kort na een onaangekondigd bezoek van twee agenten aan een vrouw in Amersfoort. Zij werd thuis bezocht en ondervraagd over haar deelname aan proPalestinademonstraties:

2:39 Politieagent aan deur demonstrant: 'Lijkt alsof jullie komen intimideren'

Extinction Rebellion zegt dat agenten vaker aan de deur komen bij demonstranten. De Vleeschhouwer kreeg zelf naar eigen zeggen bezoek nadat hij had deelgenomen aan een protest bij de Wereldhavendagen in 2022: "Ik was toen niet de enige van XR die bezoek kreeg." Verspreid over het land bezochten agenten volgens hem ook andere demonstranten. Ook Amnesty International maakt zich al langer zorgen over de privacy van demonstranten. In een rapport uit 2022 deden mensen melding van huisbezoeken van agenten. Die zouden zijn uitgevoerd nadat hun identiteitskaart was gecontroleerd bij een demonstratie. NOS Stories sprak in 2022 met mensen die zoiets hadden meegemaakt. Excuses

De politie heeft intussen excuses aangeboden voor het huisbezoek van agenten aan de vrouw in Amersfoort. Zij filmde het hele gesprek en zette beelden ervan online. "We hebben gemerkt dat je vaker bij demonstraties bent en daar wil ik wat over vragen als je het niet erg vindt", zegt de agent, die verder benadrukt dat hij een "open gesprek" wil voeren. De vrouw, die alleen wil zeggen dat ze "demonstreert tegen genocide", houdt verder de boot af. Vervolgens vraagt de agent naar haar verhuisplannen. Wanneer de vrouw ook daar niets over wil zeggen, vertrekken de agenten.

Gedachtenpolitie

"Dit is niet de politie die wij willen zijn", reageert korpschef Janny Knol. "Wij kunnen mensen niet aanspreken op hun deelname aan een demonstratie. Of vragen naar hun standpunten. We zijn geen gedachtenpolitie." Wel mag de politie bij mensen langs de deur als bepaald gedrag daar aanleiding voor geeft, zegt Knol. "Bijvoorbeeld om zorgen te uiten of hen te wijzen op strafbaarheid van bepaalde gedragingen." Hoewel het schrikken kan zijn als er agenten aan de deur staan, zijn zulke bezoekjes volgens haar niet bedoeld om te intimideren. "Het staat mensen bovendien altijd vrij om wel of niet met de politie in gesprek te gaan." Sociale media

Op sociale media van de vrouw uit Amersfoort is te zien dat ze regelmatig deelneemt aan pro-Palestinademonstraties, bijvoorbeeld op de Dam in Amsterdam. Ook is te zien dat ze bij een eerder protest in de Tweede Kamer wordt weggesleept door agenten. Waarom de wijkagent langs ging bij de vrouw in Amersfoort, wil de politie om privacyredenen niet zeggen. "Maar wat ook de aanleiding is, deze vrouw had nooit op deze wijze mogen worden benaderd", aldus Knol. Remco Andringa, justitieredacteur NOS:

"De politie legt vaker huisbezoeken af bij activisten. De afgelopen tijd stond de politie op de stoep bij klimaatactivisten, pro-Palestinabetogers en in het verleden bijvoorbeeld ook bij coronademonstranten. Er kunnen zorgen zijn om mogelijke radicalisering, bijvoorbeeld als iemand op sociale media opvallend heftig reageert. Door de wijkagent in een vroeg stadium te laten aanbellen, hoopt de politie goed contact te krijgen en eventuele problemen voor te zijn. Een andere reden is informatie inwinnen om zo beter zicht te krijgen op volgende acties en mogelijke onrust. Hoewel de politie niet zomaar binnen mag komen en een gesprek niet verplicht is, ervaren activisten dit soort huisbezoeken als bijzonder intimiderend. Bij demonstraties kan om je IDbewijs worden gevraagd, er worden camerabeelden gemaakt, je gegevens kunnen worden nagetrokken, je wordt online in de gaten gehouden en dan verschijnt ook nog eens de politie aan je deur. Critici zeggen dat dat ertoe kan leiden dat iemand niet meer durft te demonstreren.

Het gevaar is ook dat er ten onrechte mensen bijvoorbeeld als 'radicaal' worden aangemerkt. Dat kan grote gevolgen hebben, omdat in het verleden is gebleken dat mensen onterecht op lijstjes terecht kwamen en daar vervolgens last mee kregen in buitenland. Het is onduidelijk wat de politie nu precies met al die verzamelde gegevens over demonstranten doet." Betogers krijgen soms voor protest al politie langs: 'Geeft me een onveilig gevoel'

Binnenland