RIS321809 Beantwoording SV Politie thuis aan de deur bij demonstranten - nee bedankt

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

11 juni 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Butt, Faïd, Holman en de heer Mahmood, luidend: 'Politie thuis aan de deur bij demonstranten - nee bedankt’

BSD/10879209 RIS321809

De raadsleden de dames Butt, Faïd, Holman en de heer Mahmood hebben op 26 maart 2025 een brief met daarin 10 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 25 maart 2025 staat in het nieuwsbericht van NOS ‘Ombudsman start onderzoek naar politiebezoeken bij demonstranten’ dat de Nationale ombudsman een onderzoek start naar huisbezoeken van de politie aan demonstranten.1 Over dit onderwerp is een kort geding aangespannen tegen de politie.2 1.

Is het college bekend met het onderzoek van de Nationale ombudsman naar huisbezoeken door de politie bij demonstranten, en het kort geding tegen de politie over hetzelfde onderwerp?

Ja. 2.

Onderzoekt de Nationale ombudsman ook de gemeente Den Haag dan wel het Haagse politiekorps op dit onderwerp?

Ja, de Nationale Ombudsman betrekt zowel de politie-eenheid Den Haag als de gemeente Den Haag bij het lopende vervolgonderzoek naar het demonstratierecht. Dit onderzoek is een voortzetting van het rapport “Demonstreren, een schurend grondrecht” uit 2018 en richt zich onder meer op de wijze waarop overheidsinstanties, waaronder gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie, omgaan met het grondrecht op demonstratie. In dit kader heeft de Nationale Ombudsman de gemeentelijke ombudsman verzocht om de gemeente Den Haag bij het onderzoek te betrekken. De gemeentelijk ombudsman heeft de burgemeester hierover per e-mail geïnformeerd en daarbij gewezen op het belang van tijdige afstemming, mede gelet op de bestuurlijke verantwoordelijkheden van de burgemeester binnen de lokale driehoek, de inzet van politie en – naar verwachting – de toepassing van de geweldsinstructie. 3.

Is het college bereid om tegen de tijd dat de bevindingen van het onderzoek van de Nationale ombudsman gereed zijn, op deze bevindingen te reageren en deze reactie aan de raad te doen toekomen?

Ja, daar is het college toe bereid. 4.

Is het college ervan op de hoogte of er ook in Den Haag naar dit onderwerp onderzoek wordt gedaan? Bijvoorbeeld door de Haagse ombudsman?

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10879209

Zie het antwoord op vraag 2. 5.

Is het de burgemeester of het college bekend of demonstranten ook in Den Haag thuis bezoek krijgen of kregen van de politie? Zo ja, graag een uiteenzetting hoe vaak (in de afgelopen 5 jaar) dit gebeurd is en wat toen de reden van de politie was om demonstranten thuis te bezoeken. In het kader van welke demonstraties is dit gebeurd? Zo nee, kan het college dit navragen bij de Haagse politie en de informatie (desnoods geanonimiseerd) zo snel mogelijk delen met de raad?

De politie is diep en breed in de samenleving aanwezig en actief. Contact met mensen – inwoners, wijkbewoners – is de basis van politiewerk. Dat doet de politie elke dag, op verschillende manieren en momenten. Er kunnen verschillende redenen zijn om met mensen in gesprek te gaan. Bijvoorbeeld als er zorgen zijn over mensen of hen te wijzen op strafbaarheid van bepaalde (voorgenomen) gedragingen. Dat gebeurt op grond van artikel 3 van de Politiewet. Alleen deelname aan demonstraties is geen aanleiding om iemand thuis te bezoeken. Het staat iedere inwoner van Nederland volledig vrij om – binnen de grenzen van de wet – voor zijn of haar mening uit te komen en deel te nemen aan demonstraties of manifestaties. Burgers hoeven zich nimmer te verantwoorden voor het uitoefenen van hun grondrechten. Recent heeft de politie haar handelingskader rond demonstraties aangescherpt ten aanzien van het contact met burgers ter voorbereiding op een demonstratie. Om het faciliteren, begeleiden en beschermen van de demonstratie naar behoren te kunnen invullen, is het voor de gemeente en de politie van belang om zo goed mogelijk vooraf geïnformeerd te zijn over o.a. de aard en de omvang van een demonstratie.

In het kader van het verzamelen van informatie gericht op die specifieke taak, kan de gemeente danwel de politie, contact zoeken met een burger die (mogelijk) deel uitmaakt van de organisatie van de demonstratie. In dat geval wordt bij aanvang van het contact de reden van het gesprek aan de burger kenbaar gemaakt. Er kan bijvoorbeeld gevraagd worden naar de verwachting omtrent aantallen deelnemers, de tijdsduur van de demonstratie en de wijze waarop wordt gedemonstreerd. De vorm van contact met een burger ten behoeve van de informatievergaring over (voorbereiding van / door het gezag gestelde voorwaarden voor) een demonstratie moet evenredig zijn en passen bij de situatie. Indien kan worden volstaan met telefonisch contact, wordt daarvoor gekozen. Bezoek aan huis in het kader van een demonstratie zal naar verwachting slechts sporadisch hoeven plaatsvinden. Elk contact wordt voorbereid, dient zorgvuldig plaats te vinden en wordt vanaf de aanscherping van het handelingskader geregistreerd in de politiesystemen. Op dit moment zijn nog geen cijfers bekend over het aantal huisbezoeken dat de politie in dit verband aflegt. 6.

Wordt de burgemeester voorafgaand aan het afleggen van huisbezoeken aan demonstranten door de politie hierover ingelicht? Wordt er voorafgaand aan het afleggen van huisbezoeken aan demonstranten door de politie toestemming gevraagd aan de burgemeester voor het afleggen van deze huisbezoeken? Is de burgemeester bereid om de politie te verzoeken te stoppen met huisbezoeken aan demonstranten? Zo nee, waarom niet?

Nee, de burgemeester wordt niet voorafgaand aan het afleggen van huisbezoeken ingelicht noch wordt de burgemeester gevraagd om toestemming. Een zogenoemd huisbezoek is een onlosmakelijk onderdeel van politiewerk, waarbij de burgemeester geen inhoudelijke betrokkenheid heeft. Dat blijft de politie ook doen, want het vormt een belangrijke basis in de dialoog tussen burgers en politie. Wel dient de politie altijd zorgvuldig te zijn, zeker als het gesprek raakt aan grondrechten, zoals het recht op demonstratie of de vrijheid van meningsuiting. Alleen deelname aan demonstraties kan nooit aanleiding zijn om iemand thuis te bezoeken.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10879209

Zoals in het antwoord op vraag 5 beschreven, voert de politie dergelijke taken uit op grond van artikel 3 van de Politiewet. Dergelijke taken behoren tot het dagelijkse politiewerk. Indien eventuele uitkomsten daarvan relevant zijn, wordt het bevoegd gezag hierover geïnformeerd. 7.

Wat vindt het college van huisbezoeken door de politie bij demonstranten? Is het college het eens met de indieners dat huisbezoeken intimiderend zijn? Zo ja, graag een toelichting. Zo nee, waarom niet? Is het college het met de indieners eens dat dit een manier van ontmoedigen van demonstreren is (het zogenaamde chilling effect) die niet te rijmen is met het recht op demonstratie?

Het college hecht groot belang aan het recht op demonstratie als fundamenteel grondrecht in een democratische rechtsstaat. Zoals gezegd, mag deelname aan een demonstratie op zichzelf nooit aanleiding zijn voor een huisbezoek door de politie. De politie kan in specifieke gevallen contact zoeken met personen. Dergelijke contacten dienen echter met grote zorgvuldigheid plaats te vinden, met inachtneming van de grondrechten van betrokkenen. Het college acht het van belang dat huisbezoeken niet leiden tot ontmoediging van deelname aan demonstraties. Het zogenoemde chilling effect is onwenselijk en dient te worden voorkomen. Transparantie over het doel van het contact en proportionaliteit in de uitvoering zijn daarbij essentieel. 8.

In het NOS artikel staat dat de Nationale ombudsman zegt: “Ik heb nog nooit eerder gezien dat de politie aan de deur komt en vragen stelt over demonstraties.”. Wat vindt het college ervan als de politie aan de deur komt bij mensen in Den Haag en vragen stelt over eventuele deelname aan demonstraties? Graag een toelichting wanneer dit wel of niet kan (of wenselijk is) volgens het college.

Zie het antwoord op vraag 5. 9.

Gaat het college (althans de burgemeester) in gesprek met de driehoek over huisbezoeken bij demonstranten? Wat is daarin het standpunt van het college (althans van de burgemeester) over huisbezoeken bij demonstranten?

De Haagse driehoek was het er al over eens dat alleen deelname aan demonstraties nooit aanleiding kan zijn om iemand thuis te bezoeken. 10. Wordt door de Haagse politie bijgehouden of gemonitord wie deelneemt of wil deelnemen aan demonstraties? Zo ja, hoe wordt dit gedaan (denk in ieder geval aan camera’s, gezichtsherkennende technologieën, drones, video surveillanceauto’s, bodycams, identiteitsgegevens opvragen tijdens demonstraties, sociale media volgen van mensen) en wat wordt er met deze gegevens gedaan? Graag een toelichting per methode en de inzet daarvan. Zo nee, betekent dit dat er: • • • • •

nooit camera’s of gezichtsherkennende technologieën worden ingezet bij demonstraties? • nooit politie drones worden ingezet bij demonstraties? nooit video surveillance auto’s van de politie worden ingezet bij demonstraties? nooit bodycams worden ingezet bij demonstraties? nooit identiteitsgegevens worden opgevraagd of genoteerd van demonstranten door de politie in Den Haag bij demonstraties? nooit demonstranten of mensen die willen demonstreren op hun sociale media worden gevolgd door de politie?

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10879209

•

ook geen andere methodes zijn die ingezet worden om demonstranten te identificeren, te volgen en hun gegevens te bewaren voor, tijdens of na demonstraties? Graag een toelichting per methode.

De inzet van camera’s, waaronder videovoertuigen en drones, kan bij demonstraties plaatsvinden en is ten behoeve van de beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming bij de handhaving van de openbare orde rondom demonstraties. Het draagt bij aan een beter beeld van de demonstratie. Het doel is niet het vastleggen van demonstranten. De inzet van camera’s vindt bij de meeste demonstraties overigens niet plaats. Het uitgangspunt is dat in beginsel bij demonstraties niet wordt gefilmd. Burgers moeten zich vrij voelen om het grondrecht op demonstreren uit te oefenen. De gemaakte beelden vallen onder de Wet politiegegevens en mogen niet eindeloos bewaard worden. De politie, eenheid Den Haag bewaart ze maximaal 28 dagen. Als er strafbare feiten hebben plaatsgevonden, kunnen de beelden langer bewaard worden en verwerkt ten behoeve van de opsporing van verdachten. Alleen in dat geval, kan er achteraf gezichtsherkenningstechnologie worden toegepast ten behoeve van de opsporing van die verdachten. Dit heeft dan niks meer met het demonstreren te maken, maar met het gepleegde strafbare feit. Ook kunnen beelden langer bewaard worden als geweld is toegepast door de politie en hierover verantwoording plaatsvindt. De politie kan naar een identiteitsbewijs vragen (vorderen) tijdens een demonstratie, indien dit noodzakelijk is voor de taakuitoefening bij die demonstratie.

Als er een proces-verbaal wordt opgemaakt, dan worden de feiten en omstandigheden omschreven, alsook de concrete activiteit/aanleiding die aan de vordering ten grondslag lag. Demonstranten worden niet op een lijst geregistreerd als demonstrant. Ten behoeve van de openbare ordehandhaving, om een beeld te krijgen van de demonstratie (waar, wanneer, hoeveel mensen, welke vorm), kan ook online gegevensvergaring via bijvoorbeeld sociale media plaatsvinden. Het doel is niet het volgen van individuele burgers die willen demonstreren, maar het zicht krijgen op een mogelijke (ernstige) verstoring van de openbare orde en daar het gezag (burgemeester) over informeren. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

4/4