RIS321737 Beantwoording SV Boetes dakloze mensen

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

24 juni 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de heer Smit en de dames Klokkenburg-Reedeker, Arp, Mostert, Faïd, Holman en Butt, luidend: ‘Boetes dakloze mensen’

DSB/10874382 RIS321737

De raadsleden de heer Smit en de dames Klokkenburg-Reedeker, Arp, Mostert, Faïd, Holman en Butt hebben op 20 maart 2025 een brief met daarin 33 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Al vaker heeft de gemeenteraad verduidelijking gevraagd over het beboeten van dakloze mensen. De gemeenteraad heeft geprobeerd inzichtelijk te krijgen wat het handelingskader is zodra het gaat om dakloze mensen die al dan niet een boete krijgen. Al vaker is door het college aangegeven dat dakloze mensen niet worden beboet maar in kaart worden gebracht en worden toegeleid naar opvang, zorg en begeleiding. Als dat niet werkt wordt in combinatie met hulpaanbod en dwangmaatregelen zoals boetes en/of gebiedsverboden alsnog geprobeerd om dakloze mensen naar zorg te leiden en om overlast te voorkomen. Hoewel meerdere malen is gezegd dat dakloze mensen niet onnodig worden benadeeld door opstapelende boetes, blijkt uit signalen uit de praktijk het tegendeel. In het artikel ‘Kap nou eens met het beboeten van dakloze mensen’ [1] worden verschillende Haagse voorbeelden gegeven over het beboeten van dakloze mensen in onze stad.

Vandaar een vervolg met vragen om de handelingen van zowel de politie als de gemeentelijke handhavers in het kader van boetes en dakloze mensen opnieuw ter discussie te stellen. 1.

Is het college bekend met het NRC artikel ‘Kap nou eens met het beboeten van dakloze mensen’ en wat vindt zij van de oproep om in plaats daarvan ‘de onderliggende problemen op te lossen’?

Ja, het college van burgemeester en wethouders van Den Haag is bekend met het NRC artikel "Kap nou eens met het beboeten van dakloze mensen". Het college begrijpt en deelt de zorgen die in het artikel worden uitgedrukt over de problematiek van dakloosheid. Het college is van mening dat dakloosheid een complex probleem is dat vraagt om een integrale benadering. In ‘Den Haag geeft thuis, beleidskader aanpak dakloosheid 2023-2030’ zijn de ambities opgenomen rond de aanpak (RIS316085), waarin ook leefbaarheid een plek heeft. De aanpak omvat preventie, huisvesting en ondersteuning. Het college zet zich in voor het bieden van meer ondersteunende maatregelen, zoals maatschappelijke opvang, begeleiding en re-integratie, zodat mensen de kans krijgen om een duurzame oplossing voor hun situatie te vinden. Maar we zien ook de ernst in van ernstige overlast en om die reden wordt er soms toch verbaliserend opgetreden.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

2.

Kan het college aangeven wat voor concrete overleggen, contactmomenten of acties er zijn geweest in het afgelopen jaar tussen maatschappelijke organisaties als het straatconsulaat en politie en gemeentelijke handhavers?

De handhavers van de Handhavingsorganisatie en de politie hebben regelmatig contact met organisaties zoals het daklozenloket van de gemeente en bijvoorbeeld BARKA, die zich specifiek inzet voor EU-arbeidsmigranten die dakloos zijn of dreigen te worden. Zij werken niet rechtstreeks samen met het Straatconsulaat, maar er is wel regelmatig contact met hen over specifieke locaties of cliënten om te zorgen voor een passende benadering van de problematiek van dakloosheid en kwetsbare groepen in de stad. De Handhavingsorganisatie en de wethouder buitenruimte, dierenwelzijn en milieu hebben recent nog gesproken met het Straatconsulaat over deze problematiek. 3.

Kan het college aangeven hoe de gezamenlijke maatwerkbenadering met de politie, de buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s), de boswachters, het Straatteam en ambulante GGZ eruitziet, wanneer dat wordt ingezet en wie besluit om die gezamenlijke maatwerkbenadering in te zetten?

Er is een regelmatig terugkerend overleg tussen OCW, Handhavingsorganisatie, Directie Veiligheid en politie. In dit overleg worden overlastgevende dak- en thuisloze mensen individueel besproken, waarbij er gekeken wordt naar de specifieke situatie van elke persoon en de meest passende aanpak wordt bepaald. Dit richt zich in eerste instantie op het verlenen van zorg en ondersteuning en als het niet anders kan op het inzetten van repressieve maatregelen, zoals bekeuren of het toewerken naar een uitzetting, indien dat noodzakelijk is. De gezamenlijke maatwerkbenadering in de vorm van een persoonsgeboden aanpaktraject wordt ingezet op het moment dat het nodig is om een geïntegreerde aanpak te waarborgen voor de betrokkenen. Hierbij wordt gekeken naar alle facetten van de situatie, zoals de gezondheid, de sociale omstandigheden en het gedrag van de persoon in kwestie. Het besluit om deze benadering in te zetten wordt genomen in overleg tussen de verschillende partijen die aan dit gremium deelnemen. Door deze samenwerking kan er snel en effectief worden ingespeeld op de individuele behoeften van dak- en thuisloze mensen, met oog voor zowel zorg als veiligheid. Een klein deel van de dak en thuisloze mensen accepteert geen hulp en staat niet open voor contact met zorg en handhavende organisaties. In sommige gevallen leidt dit tot overlastgevend gedrag, agressie en strafbare feiten.

In deze gevallen wordt opgetreden door het opleggen van boetes. Op specifieke locaties, zoals het strand van Scheveningen, wordt in de zomerperiode om veiligheidsredenen een zerotolerancebeleid gevoerd. Dit geldt voor iedereen die daar zonder toestemming verblijft of overnacht, na een waarschuwing volgt direct handhavend optreden. 4.

In wat voor situaties wordt niet ingezet op de gezamenlijke maatwerkbenadering? En waarom is die gezamenlijke maatwerkbenadering in deze situaties niet mogelijk?

Gezamenlijke maatwerkbenaderingen zijn niet nodig als er sprake is van enkelvoudige problematiek bijvoorbeeld bij een strafbaar feit of een duidelijke zorgvraag. In complexe situaties is altijd sprake van een maatwerkaanpak. Maatwerk kan enkel effectief worden toegepast wanneer de betrokken persoon actief wordt gevolgd en ondersteund door de relevante zorg- en handhavingsorganisaties. In gevallen waarin dakloze mensen tijdelijk uit beeld raken, bijvoorbeeld doordat zij terugkeren naar hun land van herkomst of vertrekken naar andere steden, kan er geen gezamenlijke maatwerkbenadering worden ingezet. Dit komt omdat de betrokkenen dan niet langer bereikbaar zijn voor de nodige zorg, begeleiding of voor handhavende maatregelen indien dat nodig is.

2/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

5.

Kan het college aangeven hoeveel dakloze mensen uiteindelijk vanwege de dwang van boetes alsnog een hulptraject in gaan?

In 2024, zijn 60 dak- en thuisloze mensen die in de openbare ruimte zijn aangetroffen en overlast veroorzaakten in een zorgtraject opgenomen. Van deze 60 dak- en thuisloze mensen zijn 15 mensen aangemeld bij het dak- en thuislozenloket, en 45 mensen zijn aangemeld bij stichting BARKA. 6.

Wordt nagegaan in welke mate er überhaupt toegang is tot passende hulp alvorens over te gaan tot beboeten? Als er geen passende hulp is, mensen op wachtlijsten staan of mensen simpelweg geen rechten hebben onder bepaalde wetgeving, worden er dan alsnog boetes uitgedeeld? Waarom wel of waarom niet? Is hierin een verschil tussen de handelswijze van de politie of BOA’s? Zo ja, wat is dan dit verschil?

Het gemeentelijk beleid is erop gericht dak- en thuisloze mensen in beeld te krijgen en toe te leiden naar zorg, hulp en opvang. Het kan inderdaad betekenen dat bijvoorbeeld door wachtlijsten nog geen geschikte plek beschikbaar is. Pas wanneer er sprake is van aanhoudende ernstige overlast en andere interventies niet werken, kan er een sanctie worden opgelegd zoals een boete, een bestuursrechtelijk gebiedsverbod of in sommige gevallen een traject tot uitzetting. De handhavers van de Handhavingsorganisatie hebben hierbij een gemeente specifieke instructie die ook gedeeld is met de raad. Zij hebben een meer administratieve rol in de handhaving van regels en kunnen in bepaalde gevallen sneller optreden, terwijl de politie doorgaans meer in de context van de openbare orde handelt en vaak meer ruimte neemt en heeft om in te grijpen bij situaties. 7.

In 2021 waren er twee BOA’s in dienst die zich exclusief bezighouden met dakloze mensen. Hoeveel BOA’s zijn dat nu? Hoe zorgen zij ervoor dat ze in goed contact blijven met dakloze mensen en belangenorganisaties?

Momenteel is er één functionaris in de functie van boswachter die het taakaccent dak en thuisloze mensen in zijn portefeuille heeft. Daarnaast is er een vacature voor een tweede taakaccenthouder. Onderdeel van hun takenpakket is het onderhouden van goed contact met dakloze mensen en belangenorganisaties. 8.

Hoe wordt jaarlijks bij zowel politie als BOA’s aandacht besteed om de benadering en omgang met dakloze mensen te verbeteren? Kunnen er concrete voorbeelden van acties worden gegeven, zowel bij de politie als bij de BOA’s?

Zowel de politie als de handhavers van de Handhavingsorganisatie worden in hun opleiding en bijscholing getraind in hoe ze met een breed scala aan mensen en situaties moeten omgaan. Een daken thuisloze persoon wordt in eerste instantie dan ook niet anders behandeld dan een ander persoon die in aanraking komt met de politie of handhaving. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het herkennen van situaties waarin bijvoorbeeld verward gedrag kan optreden. In zulke gevallen worden er aanvullende trainingen gefaciliteerd voor politie en BOA’s, zodat zij adequaat kunnen reageren op verward gedrag en de juiste ondersteuning kunnen bieden, eventueel door doorverwijzing naar de juiste zorginstanties.

3/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

9.

Kan worden aangegeven wat in het gemeentelijk beleid bedoeld wordt met in kaart brengen van dak- en thuisloze mensen?

Met het "in kaart brengen" van dak- en thuisloze mensen in het gemeentelijk beleid wordt bedoeld dat er een zorgvuldige monitoring plaatsvindt van individuele dak- en thuisloze mensen en groepjes die overlast veroorzaken, regelmatig in aanraking komen met de politie en handhaving, en die elke vorm van zorg of hulp weigeren. Deze personen worden geregistreerd en zorgvuldig gevolgd. De gemeente heeft, zoals eerder genoemd in deze beantwoording en in lijn met de gezamenlijke maatwerkbenadering, een terugkerend integraal overleg, waar relevante betrokkenen samenkomen om per casus afspraken te maken en zo te komen tot passend maatwerk. Waar dat nodig wordt geacht zal het straatconsulaat hierbij betrokken worden. In eerdere schriftelijke vragen wordt gesproken over een sanctie opleggen bij aanhoudende overlast als andere interventies niet werken. Over aanhoudende overlast wordt gesproken als een persoon of personen, ondanks waarschuwingen en/of andere interventies, geen einde maakt aan de betreffende overlastvorm(en). Ook wordt in de afdoening van een eerdere motie aangegeven dat politie overgaat tot beboeten van dakloze mensen bij excessen. 10. Kan het college aangeven welke andere interventies worden bedoeld? Dit kan gaan over zorgverlening op straat, doorverwijzing naar het Dak- en thuislozenloket en of zorginstanties wanneer blijkt dat er behoefte is aan hulp.

Het doel van deze interventies is altijd om de situatie op een zorgvuldige en proportionele manier aan te pakken met oog voor de belangen van de betrokken persoon. 11.

Kan worden aangegeven wat de definitie is die wordt gebruikt door BOA’s om te beoordelen of iets aanhoudende overlast is? Wat gebruikt de politie als definitie om te beoordelen of er sprake is van aanhoudende overlast?

Zowel de politie als de handhavers van de Handhavingsorganisatie gebruiken dezelfde definitie om te beoordelen of er sprake is van aanhoudende overlast. De definitie die wordt gehanteerd, is gebaseerd op het herhaaldelijk of langdurig veroorzaken van overlast in een bepaalde omgeving, waarbij de overlast zodanig is dat deze de openbare orde, de veiligheid of de leefbaarheid beïnvloedt. Aanhoudende overlast wordt doorgaans gekarakteriseerd door herhaalde incidenten of een patroon van storend gedrag dat niet tijdelijk is, maar een blijvende impact heeft. 12. Hoeveel boetes worden uitgeschreven door BOA’s aan dak- en thuisloze mensen per jaar? Over welke soort overtredingen gaat het? Kan er een uitsplitsing worden gemaakt aan de hand van het type overtreding? In 2024 zijn door de handhavers 424 boetes opgelegd aan dak- en thuisloze mensen, voor overlast gerelateerde feiten. Het aantal boetes kan per jaar variëren afhankelijk van de situatie, maar de genoemde cijfers geven een indicatie van de overlast die in 2024 is gerapporteerd. Het college zet zich in voor een zorgvuldige en passende benadering, waarbij ook gekeken wordt naar de onderliggende problematiek van dak- en thuislozen, en streeft naar een integrale aanpak die zowel handhaving als zorg en begeleiding omvat. De boetes werden opgelegd voor de volgende overtredingen: • • •

212 gevallen gingen om alcoholgebruik in een aangewezen gebied; 101 gevallen gingen om het buiten slapen (met oog op gevaar voor mens, dier en natuur); 42 gevallen gingen om het doen van de natuurlijke behoefte op zichtbare plaatsen;

4/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

• •

53 gevallen gingen om hinderlijk bedelen; 16 gevallen gingen om openbare dronkenschap.

13. Hoeveel gebiedsverboden zijn er uitgedeeld? Hoe vaak zijn deze overtreden waardoor er een strafrechtelijke sanctie (detentie) volgde? In totaal zijn er in 2024 98 gebiedsverboden opgelegd door de Bestuursdienst van de gemeente Den Haag. Gebiedsverboden worden opgelegd naar aanleiding van overlast, er wordt daarbij niet gekeken of de persoon aan wie het gebiedsverbod wordt opgelegd dak- of thuisloos is. Hoe vaak de opgelegde gebiedsverboden zijn overtreden en hoe vaak er een strafrechtelijke maatregel, zoals detentie is opgelegd, is echter niet bekend. De informatie over de overtreding van gebiedsverboden en de daaropvolgende strafrechtelijke sancties is niet direct beschikbaar, omdat dit afhangt van verdere juridische stappen die mogelijk buiten de gemeentelijke registratie vallen. En waar op persoonsniveau gezocht moet worden betreft het privacygegevens die niet voor deze doeleinde achteraf geraadpleegd kunnen worden. 14. Hoe wordt de overweging door zowel politie als BOA gemaakt tussen een overlastvorm en een dakloze persoon die noodgedwongen activiteiten in de openbare ruimte moet verrichten? Graag een toelichting. Zowel de politie als de handhavers (BOA’s) houden zoveel mogelijk rekening met de levensbehoeften van de betrokken persoon.

Hierbij wordt gekeken naar het doel van de activiteiten, zoals overnachten in de openbare ruimte, het doen van de natuurlijke behoefte, en andere handelingen die direct verband houden met overleven. Als het overnachten of het verrichten van natuurlijke behoeftes op een plek gebeurt die niet zichtbaar is voor het publiek en geen overlast veroorzaakt, zal dit in veel gevallen niet leiden tot een boete of andere sancties. Activiteiten die echter niet vallen onder de levensbehoefte, zoals overlastgevend gedrag of activiteiten die de openbare orde verstoren (bijvoorbeeld hinderlijk bedelen, gebruik van drugs of alcohol in verboden gebieden), zullen wel degelijk gehandhaafd worden. 15.

Hoe wordt besloten welke sanctie wordt opgelegd? Welke beslisboom wordt daarvoor gebruikt door de BOA en/of politie? Kunnen die inzichtelijk worden gemaakt?

Bij het overtreden van een verbodsbepaling, zoals bedelen of andere soortgelijke overtredingen, is het juridisch en in beleid al bepaald dat er een sanctie aan verbonden is. Dit betekent dat de handhaver of politieagent niet zelfstandig kan bepalen welke sanctie wordt opgelegd, maar dat de sanctie binnen de kaders van de wet en verordening moet worden toegepast. De beslissing over welke sanctie wordt opgelegd, is altijd gebaseerd op de geldende wet- en regelgeving. Er worden meerdere factoren meegenomen, waaronder de aard van de overtreding, de omstandigheden van de betrokken persoon (zoals bijvoorbeeld of het om een dakloze persoon gaat die noodgedwongen activiteiten in de openbare ruimte verricht), en de impact van de overtreding op de openbare orde of veiligheid.

5/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

16. Hoeveel waarschuwingen krijgt een dakloze persoon voordat overgegaan wordt tot het geven van een boete? Zit er op dit gebied een verschil tussen de politie en de BOA’s? Waar zit het verschil tussen de politie en BOA? Er is geen vast aantal waarschuwingen dat een persoon moet ontvangen voordat er overgegaan wordt tot het geven van een boete. De benadering is afhankelijk van de situatie en wordt gebaseerd op de aard en ernst van de overtreding, evenals de omstandigheden van de betrokkene. Er wordt bij een dakloos persoon altijd geprobeerd om de situatie op een proportionele en zorgvuldige manier aan te pakken. In gevallen van minder ernstige overtredingen kan er eerst een informerend gesprek plaatsvinden, eventueel gevolgd door een (mondelinge) waarschuwing, voordat er een boete wordt opgelegd. Wat betreft het verschil tussen de politie en de BOA’s: in principe werken beide op basis van dezelfde weten regelgeving, in beide gevallen wordt er altijd gestreefd naar een zorgvuldige afweging en een proportionele afhandeling om de overtreding te doen laten stoppen. 17.

Worden deze waarschuwingen bijgehouden door zowel BOA’s als politie? Zo ja, hoe worden die waarschuwingen dan geregistreerd en gedeeld met collega’s? Zo nee, waarom niet?

De handhavers van de Handhavingsorganisatie leggen op straat de waarschuwingen vast in hun handheld. Deze waarschuwingen worden automatisch geregistreerd in het handhavingssysteem, zodat ze zichtbaar zijn voor alle handhavers. De politie daarentegen legt waarschuwingen niet direct vast in een handheld, maar na een mondelinge waarschuwing wordt er als nodig een mutatie opgemaakt in het politiesysteem op naam van de desbetreffende persoon. Omdat het handhavings- en politiesysteem gescheiden zijn en niet met elkaar gedeeld worden, kunnen de handhavers de politiedata niet inzien, en vice versa. Dit betekent dat zowel de handhavers als de politie alleen toegang hebben tot hun eigen registraties. 18. Kan worden toegelicht bij wat voor excessen de politie direct overgaat tot beboeten van dakloze mensen? Waarom worden in deze gevallen geen andere acties overwogen om ook de dakloze persoon te helpen? De politie kan in het kader van de openbare orde en veiligheid direct overgaan tot het beboeten van personen in situaties die als excessief worden beschouwd, bijvoorbeeld wanneer het gedrag de veiligheid van anderen aantast of de openbare orde ernstig verstoort. Denk hierbij aan intimiderend gedrag, hinderlijk bedelen of ’s nachts luid schreeuwen.

Het opleggen van een sanctie in dit soort situaties is nooit gericht op de achtergrond van de betrokkene (zoals dakloosheid), maar op diens strafbare gedraging in de openbare ruimte. Het college benadrukt dat het altijd de voorkeur heeft om maatwerk te leveren, waarbij de persoonlijke situatie van de dakloze persoon wordt meegewogen. Tegelijkertijd zijn er ook gevallen waarin de openbare orde en veiligheid het hoogste belang vereisen. Dakloze mensen leven gedwongen in de openbare ruimte. Sommige dakloze mensen slapen zelfs gedwongen op straat door de overvolle maatschappelijke opvang. Bezwaar maken tegen boetes gebeurt nu stelselmatig door maatschappelijke organisaties om te voorkomen dat dakloze mensen tijdens hun herstel te kampen krijgen met opstapelende boetes die hun nieuwe toekomst kunnen dwarsbomen. Bij gemeentelijk opgelegde boetes wordt in de afhandeling van bezwaren altijd gekeken naar de individuele omstandigheden. Door politie opgelegde boetes en zogeheten combiboetes kunnen niet door de gemeente worden kwijtgescholden.

6/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

19. Hoe wordt omgegaan met een dakloze persoon die noodgedwongen zijn of haar behoeftes in de openbare ruimte moet doen? Wat wordt in een dergelijke situatie verwacht van een politieagent die dit registreert of afgaat op een soortgelijke melding? Wat wordt in een dergelijke situatie verwacht van een BOA? Zie antwoord op vraag 14. 20. Hoe wordt omgegaan met een dakloze persoon die noodgedwongen zijn of haar drankje nuttigt in de openbare ruimte? Wat wordt verwacht van een politieagent die dit registreert of afgaat op een soortgelijke melding? En hoe handelt een BOA? In de gemeente zijn duidelijke regels over waar alcohol genuttigd mag worden en waar niet. Daar waar alcohol nuttigen is toegestaan, zal er niet opgetreden worden tegen mensen die daar hun drankje nuttigen. Als een politieagent of een handhaver te maken krijgt met een dakloze persoon die zijn of haar drankje nuttigt in de openbare ruimte, zal er gekeken worden naar de locatie en de geldende regels. Indien de persoon zich binnen een aangewezen gebied bevindt waar alcoholgebruik niet is toegestaan, zal er gehandhaafd worden. 21.

Hoe wordt omgegaan met een dakloze persoon die noodgedwongen in de openbare ruimte slaapt? Wat wordt verwacht van een politieagent die dit registreert of afgaat op een soortgelijke melding? En wat wordt verwacht van een BOA in deze? Het overnachten in de openbare ruimte door dakloze mensen wordt in eerste instantie niet beboet zolang er geen sprake is van gevaar voor mens, dier of natuur. Dit geldt vooral in situaties waarbij de persoon wacht op een beschikbare opvangplek en zorg heeft geaccepteerd. Zowel politie als handhavers hebben instructies om menselijk en respectvol om te gaan met dak en thuisloze mensen die in de openbare ruimte slapen, vooral wanneer er geen gevaarlijke situatie is en de persoon in afwachting is van opvang of hulp. In dergelijke gevallen wordt het doelgerichte handelen gericht op ondersteuning, niet op handhaving. 22. Maken BOA’s en de politie in de afweging om wel of geen buitenslaapboete uit te delen onderscheid waar iemand in de openbare ruimte slaapt? Zo ja, kan het college toelichten op basis waarvan dit onderscheid wordt gemaakt? Zie antwoord op vraag 21. 23.

Waarom worden buitenslaapboetes nog uitgedeeld terwijl dit volgens een eerdere toezegging niet zou gebeuren? Wat doet het college om ervoor te zorgen dat dakloze mensen niet meer worden beboet vanwege buitenslapen? Zoals in de eerdere beantwoording van schriftelijke vragen (RIS318224) is aangegeven worden boetes voor het buitenslapen in principe niet opgelegd wanneer de omstandigheden en het gebied het toelaten. Dit geldt vooral voor situaties waarin een dak- en thuisloze persoon geen overlast veroorzaakt, zorg heeft geaccepteerd, en er zicht is op opvang. Echter, bij ernstige overlast kan er uiteindelijk wel voor worden gekozen om handhavend op te treden.

7/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

24. Kan het college toelichten welke richtlijn wordt gebruikt om boetes opgelegd door de BOA’s aan dakloze mensen te voorkomen? Wat wordt gecommuniceerd aan nieuwe BOA’s? Er bestaat voor de handhavers een duidelijke richtlijn om te voorkomen dat dakloze mensen onterecht beboet worden. Deze richtlijn is onderdeel van de werkinstructie voor handhavers, waarin de afwegingen en procedures worden beschreven die handhavers moeten volgen bij het omgaan met dakloze mensen in de openbare ruimte. De richtlijn benadrukt het belang van een maatwerkbenadering en het voorkomen van boetes zolang er geen sprake is van overlast of onveilige situaties. Nieuwe BOA’s beginnen hun dienstverband met een introductieperiode van twee maanden, waarin ze samen met een ervaren collega alle werkprocessen doorlopen. Tijdens deze maanden worden alle relevante instructies en richtlijnen grondig behandeld, waaronder die met betrekking tot dak- en thuisloze mensen. Deze werkinstructie is al eerder na een toezegging in een commissiebrief (RIS319992) gedeeld met de gemeenteraad zodat het beleid rondom de handhaving en de afwegingen die handhavers maken, transparant en duidelijk zijn. Zie verder de antwoorden op de vragen 14 en 15. 25.

Kan het college toelichten welke richtlijn wordt gebruikt om boetes opgelegd door de politie aan dakloze mensen te voorkomen? Wat wordt hierover gecommuniceerd aan nieuwe politieagenten in Den Haag? Nieuwe politieagenten worden tijdens hun opleiding zorgvuldig geïnstrueerd over de richtlijnen met betrekking tot het voorkomen van boetes voor dakloze mensen in Den Haag, deze instructiesessies vindenplaats onder begeleiding van ervaren praktijkbegeleiders. Deze richtlijnen worden in de praktijk versterkt door het werken met ervaren collega's, die hen leren hoe ze met dak- en thuisloze mensen om moeten gaan in verschillende situaties. Daarnaast wordt er tijdens de begeleiding expliciet gecommuniceerd dat boetes niet de eerste stap moeten zijn, maar dat het doel altijd is om eerst naar passende hulp of opvang te zoeken voor de dakloze persoon. 26. Kan het college aangeven hoeveel boetes daadwerkelijk zijn geïnd? Kan het college aangeven hoeveel kosten gepaard gaan met het beboeten van dakloze mensen in termen van handhaving, administratie van boetes en opvolging daarvan? Het proces rondom het opleggen van boetes aan dakloze mensen kent verschillende afdoeningen en er zijn diverse partijen betrokken bij het proces.

Bij het beboeten van dakloze mensen spelen naast de kosten voor handhaving en administratie ook de kosten voor het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) en het Openbaar Ministerie (OM) een belangrijke rol, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de incasso en eventuele juridische vervolging. Daarnaast gebruiken de handhavers in vele gevallen een bestuurlijke boete, deze worden wel door de gemeente geïnd. Maar de kosten die gepaard zijn met het opleggen van de bestuurlijke boetes, administratie, bezwaar en beroep is moeilijk te berekenen.

8/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

27. Kan het college bevestigen dat boetes aan dak- en thuisloze mensen – zoals omschreven in het NRC artikel – worden verhoogd bij niet betalen en alsnog worden geïnd door de registratie in het CJIB-systeem? Klopt het dat bij inschrijving van een nieuw adres, het inningssysteem alsnog wordt geactiveerd zodat de betreffende persoon de boete moet betalen? Graag een toelichting. Is het college van mening dat deze handelswijze onwenselijk is? Wanneer een boete niet wordt betaald, kan het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) een aanmaning met een verhoging van de boete sturen. Deze verhoging is vastgelegd in de wet en is bedoeld als een stimulans om betaling te verkrijgen. Als de boete ook na de aanmaning niet wordt betaald, kunnen er extra juridische stappen worden ondernomen, zoals het inschakelen van een deurwaarder of het in gang zetten van een gijzeling. Dit is allemaal geregeld binnen het incassotraject van het CJIB en of de bevoegdheid van OM. De boetes gaan het CJIB-systeem in en worden bij nietbetalen verhoogd. Zodra iemand een huis vindt en zich inschrijft, activeert het inningssysteem weer en wordt het proces weer opgestart. Het college constateert dat deze handelswijze landelijk geldt en bij wet geregeld is. Het college constateert ook dat oplopende boetes en bijbehorende kosten de kans op het oplossen van dakloosheid niet bevorderen. 28.

Ziet het college mogelijkheden om dakloze mensen beter te ondersteunen bij het in bezwaar gaan tegen boetes? Er zijn hulpmiddelen en procedures waarmee dakloze mensen bezwaar kunnen aantekenen tegen boetes. Dit kan bijvoorbeeld via het CJIB of via juridische bijstand, bijvoorbeeld het Juridisch Loket, waar mensen recht hebben op ondersteuning bij het indienen van een bezwaar. Het college is zich ervan bewust dat voor de meeste dakloze mensen, door hun situatie, er veel afstand is tot deze hulpmiddelen. Het college gaat daarom graag in gesprek met stichtingen en organisaties die zich inzetten voor dak- en thuisloze mensen, zoals het straatconsulaat of andere hulpverleningsorganisaties, om te onderzoeken welke aanvullende ondersteuning er nodig is om deze mensen te helpen bij het proces van bezwaar maken tegen boetes. 29. Wat wordt gedaan om te voorkomen dat BOA’s boetes opleggen aan dakloze mensen die het stapeleffect creëren en daarmee niet bijdragen aan herstel van deze mensen? Wanneer het zichtbaar wordt dat een dakloze persoon het stapeleffect van boetes ervaart, wordt deze persoon besproken in de gezamenlijke maatwerkbenadering. De doelstelling is om te komen tot een persoonsgebonden aanpaktraject, waarbij wordt gekeken naar alternatieven voor het opleggen van boetes, zoals het aanbieden van zorg, tijdelijke opvang, begeleiding of andere handhavende maatregelen. 30.

In wat voor situaties legt een BOA alsnog een boete op aan dakloze mensen? Graag een toelichting per situatie. Zie antwoorden op de vragen 14, 15 en 16.

9/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10874382

31. Kan worden toegelicht wat combi-boetes zijn in relatie tot beboeten van dakloze mensen door politie? In de praktijk wordt, als een bestuurlijke strafbeschikking wordt opgelegd door de Handhavingsorganisatie, gehandhaafd met uitreiking van een zogenaamde “combi-bon”. Vanuit de politie wordt gehandhaafd via een politiestrafbeschikking of OM-strafbeschikking. Genoemde beschikkingen worden opgelegd voor de meest voorkomende overlast overtredingen in de openbare ruimte. De term combi-bon wordt bij de politie niet gehanteerd. 32. Kan worden toegelicht waarom politieagenten dakloze mensen combi-boetes kunnen opleggen? Wat voor andere acties worden overwegen alvorens over te gaan tot een combi-boete? Zie antwoorden op de vragen 14, 15, 16, 17, 18 en 31. 33. Wat is de reden dat de gemeente boetes die door de politie zijn opgelegd aan dakloze mensen niet kan kwijtschelden? De reden dat de gemeente boetes die door de politie zijn opgelegd aan dakloze mensen niet kan kwijtschelden, is dat het proces van bezwaar, beroep, invordering en uitvoering van boetes is belegd bij het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) en het Openbaar Ministerie (OM). De gemeente is geen onderdeel van deze juridische keten en heeft geen invloed op de beslissing om een boete op te leggen, te wijzigen of te kwijtschelden.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

10/10