RIS321725 Programma laagdrempelig voorlichten en vaccineren

Typ tekst Typ tekstTyp tekst

1

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Uw brief van kenmerk Ons kenmerk

OCW/10865395 RIS321725 Aan de gemeenteraad

Contactpersoon

Liesbeth Koenen Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Datum

Telefoonnummer

28 maart 2025

14070 Faxnummer E-mailadres

Onderwerp

Programma laagdrempelig voorlichten en vaccineren

liesbeth.koenen@denhaag.nl Aantal bijlagen

In vervolg op eerdere raadsmededelingen (RIS319207 en RIS319890) wordt u geïnformeerd over de voortgang van het programma ‘Laagdrempelig Voorlichten en Vaccineren’ en over de eerste voorzichtig positieve resultaten van het aantal gezette prikken in de periode 2023/2024. Uit het meest recente rapport van GGD Haaglanden met daarin de vaccinatiegraadcijfers van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) op stadsdeel- en wijkniveau blijkt dat de vaccinatiegraad in Den Haag voor het vierde jaar op rij is gedaald en deze is zorgwekkend laag te noemen.2 De uitbraak van mazelen in de zomer van 2024 in de regio Haaglanden en de melding van een lokale mazelenuitbraak op 7 maart jl.3 zijn hier voorbeelden van. Inmiddels zien we ook in andere steden in Nederland en in het buitenland steeds vaker dat infectieziekten, die jarenlang uit het straatbeeld leken verdwenen, weer terugkomen.4 Dat is op z’n zachtst gezegd zorgwekkend te noemen.

2 Gezondheidsgids Haaglanden - Vaccinatiegraad RVP - Den Haag 3 https://www.ggdhaaglanden.nl/nieuws/mazelen-vastgesteld-in-den-haag/ 4 Actuele cijfers mazelen | RIVM

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10865395

De dalende vaccinatiegraad heeft verschillende oorzaken, onder andere gelegen in de verspreiding van desinformatie, wantrouwen tegen de overheid en gezondheidsexperts, beperkte taalvaardigheid, groepsdruk, praktische belemmeringen en de invloed van de coronapandemie. 5 Het college heeft het afgelopen jaar dit vraagstuk zeer serieus genomen en uw raad meegenomen in de wijze waarop dit maatschappelijke probleem momenteel wordt opgepakt. De fijnmazige en wijkgerichte initiatieven die zijn uitgerold in de stad laten een voorzichtige stijging zien in het aantal gezette prikken van een aantal basisvaccinaties. Dat stemt hoopvol. Wethouder Bredemeijer heeft recent een werkbezoek gebracht aan de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) om zich te laten bijpraten over de behaalde resultaten en de uitdagingen waarmee de JGZ /GGD te maken heeft binnen dit programma. De wethouder heeft benadrukt dat de urgentie groot is en dat dit geen gemakkelijke opgave is. Het is een proces van lange adem. Zo laat de recente mazelenuitbraak zien dat er nog een lange weg is te gaan. Cijfers In 2024 lag de focus van het programma op de stadsdelen Laak, Centrum en Escamp. Inmiddels opereert het programma stadsbreed.

De eerste resultaten laten een stijging zien van het aantal gezette prikken.6 Over de hele linie zien we tussen 2023 en 2024 een stijging van nieuw gevaccineerde kinderen (en moeders) voor een aantal basisbeschermingsvaccinaties (kinderen met minimaal een gezette prik). Het betreft hier een stijging van: • • •

Maternale kinkhoestvaccinatie (22-wekenprik) Bof, mazelen, rode hond (BMR1) + 4% Difterie, kinkhoest, tetanus en polio (DKTP)

+ 14% + 9%

Hier kan dus gesproken worden van een trendbreuk. Op basis van de vaccinatieleeftijd lijkt het aantal kinderen dat komt voor een herhaalvaccinatie echter af te nemen. We zien tussen 2023 en 2024 namelijk een daling van 18% in het aantal nieuw gevaccineerde kinderen van 8-9 jaar voor de BMR2 prik en een daling van 4% in het aantal nieuw gevaccineerde kinderen van 13-14 jaar voor de Meningokokken ACWY (MenACWY). Deze resultaten vragen vanzelfsprekend om nader onderzoek om mogelijke inzichten naar boven te halen naar ‘wat werkt’. Data over het effect van interventies op andere vaccinaties wordt eveneens onderzocht. Team fijnmazig Voorlichten en Vaccineren Het team fijnmazig voorlichten en vaccineren is uitgebreid en werkt nu stadsbreed en gebiedsgericht. In 2024 waren elf JGZ/GGD verpleegkundigen en artsen van dit team aanwezig bij 38 voorlichtingen met focus in de stadsdelen Centrum, Laak en Escamp. Dit waren bijeenkomsten bij buurthuizen, scholen en andere wijkinitiatieven. De inspanningen om het onderwerp vaccineren op de agenda te krijgen varieert per locatie en bijeenkomst. Daarbij helpt het dat de JGZ/GGD kan aansluiten bij bestaande netwerken in de wijken en sleutelfiguren in de buurt kan inzetten. Inmiddels is het team uitgebreid naar zestien artsen en verpleegkundigen en zijn er ruim veertig voorlichtingen gepland per 1 januari 2025.

Deze uitbreiding van het aantal artsen/verpleegkundigen stelt ons in staat om meer inwoners te bereiken en beter in te spelen op de specifieke behoeften van verschillende wijken. De belangrijkste conclusie uit de door Haagse bewoners ingevulde evaluatie is dat de bijeenkomsten als prettig worden ervaren. Het open karakter en de ruimte voor verschillende opvattingen is de meeste gehoorde terugkoppeling. Het is overigens niet mogelijk om bij te houden of Haagse bewoners op basis van deze voorlichtingen overgaan tot het daadwerkelijk vaccineren. 5

Onderzoek: kenmerken die samenhangen met vaccinatiebereidheid en vaccinatiedeelname | RIVM

6 Het aantal in KindDossier (KD)+ geregistreerde, gezette prikken. Er is hier dus sprake van het absoluut aantal gezette prikken. Dit aantal

prikken is wegens methodologische kwesties lastig om één-op-één te vertalen naar een bijbehorende vaccinatiegraad. Bovendien zijn veranderingen in de vaccinatiegraad vaak pas enkele jaren later zichtbaar in de gemeentelijke rapportages van het RIVM, o.a. door de opzet en logistiek van de landelijke monitoring.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10865395

Pilot Maternale Prik bij verloskundigen De pilot waarbij de maternale kinkhoestvaccinatie (22-wekenprik) bij verloskundigenpraktijken wordt aangeboden, heeft in de eerste fase veelbelovende resultaten laten zien. In deze fase zijn 107 prikken gezet door een JGZ-deskundige bij vijf deelnemende verloskundigenpraktijken in de focus stadsdelen. De eerste signalen zijn positief. De bestaande vertrouwensrelatie die aanstaande moeders hebben met hun verloskundige speelt hierbij een belangrijke rol. Het aanbieden van de prik op locatie bij de verloskundige neemt eveneens logistieke belemmeringen weg voor aanstaande ouders. De tweede fase van de pilot, waarbij de verloskundige zelf de vaccinatie toedient, start in april 2025. De evaluatie en resultaten van deze pilot zullen inzicht geven in de mogelijkheid om deze laagdrempelige aanpak verder uit te rollen in de stad. Haagse Prikpraat Campagne In het najaar van 2024 is de fysieke Haagse PrikPraat campagne van start gegaan. Gedurende een periode van 3 weken zijn in reclamezuilen en bij digitale muurkranten in huisartsenpraktijken verspreid over de stad de PrikPraat campagne zichtbaar geweest. Parallel hieraan is ook gestart met een online campagne. Deze campagne omvat social mediaposts gericht op specifieke doelgroepen en stadsdelen. De Prikpraat campagne is ook aan bod gekomen bij huis- aan huis stadsbladen.

Uit de evaluatie van de fysieke campagne geeft 90% van de respondenten aan dat hun houding ten aanzien van kindervaccinaties niet is veranderd. De social media campagne heeft een langere looptijd. We zien hier echter wel al een hoog bereik en betere mogelijkheden tot targeting op de doelgroep en dat tegen een doelmatigere inzet van middelen. Gedragsunit Het is belangrijk om beter en verdiept inzicht te verkrijgen in de werkelijke beweegredenen en belemmeringen die Haagse bewoners ervaren ten aanzien van vaccineren. Per 1 januari 2025 is door de GGD en JGZ gezamenlijk een gedragsunit opgezet met als doel om ervaren belemmeringen per doelgroep gestructureerd in kaart te brengen, en zodoende een goed fundament te creëren voor de ontwikkeling van effectieve interventies. Scholen In het najaar van 2024 heeft praktijkschool de Einder- in goed overleg met directie, ouders en leerlingen- medewerking gegeven om uitgebreide voorlichting en het vaccineren op hun school mogelijk te maken. Het initiatief op praktijkschool De Einder heeft laten zien dat met deze interventie zogeheten ‘uit de pas lopers’ (kinderen die wel gevaccineerd willen worden, maar buiten het reguliere moment) zijn gevaccineerd en daarbij zaten ook kinderen waarvoor het RVP überhaupt buiten beeld was. De gemeente Den Haag heeft scholen opgeroepen om in gesprek te gaan over hoe zij bij kunnen dragen.

Met een aantal van hen worden deze gesprekken momenteel gevoerd, om te zien of voorlichting en de optie tot vaccineren op locatie ook bij hen uitgevoerd kan worden. Bij het benaderen van scholen merkt de gemeente echter ook dat niet elke school openstaat voor het gesprek hierover. Het feit dat scholen voor een veelheid aan maatschappelijke vraagstukken gevraagd wordt, lijkt hierin mee te spelen. In het najaar van 2024 heeft hologram Lexie enkele weken in het Atrium van het stadhuis gestaan. Deze door AI gedreven tooling bood Haagse bewoners op een laagdrempelige manier de gelegenheid om vragen te stellen over vaccineren. Deze succesvolle pilot heeft geleid tot de aanschaf van twee Lexie modellen die vanaf begin 2025 op verschillende scholen in de stad worden ingezet voor de voorlichting over vaccineren.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10865395

G4 en Rijksfinanciering De activiteiten met betrekking tot voorlichting en vaccinatie zijn in 2023 en 2024 gefinancierd uit reguliere programma 8 middelen bij volksgezondheid. Op voordracht van de gemeente Den Haag heeft de G4 zich hard gemaakt om deze middelen te verruimen. We zijn dan ook blij dat bij de landelijke begrotingsbehandeling van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het najaar van 2024 een amendement is ingediend waarbij voor de G4-steden en omliggende gebieden met vergelijkbare problematiek € 7 miljoen beschikbaar gesteld wordt voor de wijkgerichte en fijnmazige vaccinatieaanpak. In afwachting van de stemming over de gehele Rijksbegroting kijken we uit naar deze Rijksfinanciering. Deze incidentele middelen geven de ruimte om in G4 verband en met het RIVM op te trekken om interventies uit te rollen die mogelijk een effect kunnen hebben op een stijgende vaccinatiegraad in onze steden. Gezien het gegeven dat dit een eenmalige financiering is- en een stijging van de vaccinatiegraad niet van de een op andere dag realiseerbaar is- zal het college zich blijvend inzetten om o.a. samen met de G4 te werken aan een structurele financiële oplossing voor het bestendigen en intensiveren van de lokale aanpak. Omdat (landelijke) gezondheidsrisico’s niet uit te sluiten zijn zal het college het Rijk blijven benaderen om de G4 hierin tegemoet te komen.

Conclusie Met het laagdrempelig voorlichten en vaccineren wordt, al doende, een werkwijze ontwikkeld en toegepast, waarmee de JGZ en GGD beter kan interveniëren op de specifieke behoefte binnen doelgroepen. Contact maken met Haagse bewoners staat hierbij centraal. Parallel hieraan manifesteert zich een eerste trendbreuk in de basisbescherming (de eerste prikken) van het RVP. Echter, de situatie is nog steeds zorgwekkend. Intensivering en uitbreiding van deze aanpak blijft noodzakelijk. Zoals we in september al aangaven, is het alle hens aan dek in Den Haag. Het college blijft zich inzetten voor het beschermen van de gezondheid van alle Haagse inwoners, met speciale aandacht voor de meest kwetsbare groepen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4