RIS321659 Afdoening motie Bedrijfspanden in leegstandsverordening

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de gemeenteraad

DSO/10885199 RIS321659 Contactpersoon

Jeroen Kraaij Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Economie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

2 juni 2026

jeroen.kraaij@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening motie: ‘Bedrijfspanden in leegstandsverordening’

Uw raad heeft, tijdens het debat over ‘Leegstand’ op 13 maart 2025, de door het raadslid Thepass ingediende motie: ‘Bedrijfspanden in leegstandsverordening’ (RIS321659) aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. De motie luidt als volgt: Overwegende, dat: in tijden van ernstige woningnood en een tekort aan bedrijfsruimte het onacceptabel is dat duizenden woningen en andere panden leegstaan; de gemeente Den Haag per 1 januari 2026 een leegstandsverordening invoert om langdurige leegstand van woningen aan te pakken; leegstand mogelijk niet alleen een probleem is bij woningen, maar ook bij kantoor- en bedrijfsruimten, waar vaak sprake is van structurele leegstand zonder economisch of maatschappelijk nut; andere gemeenten, zoals Amsterdam, al stappen hebben gezet om leegstand van kantoren actief te reguleren binnen hun leegstandsbeleid.

Constaterende, dat: kantoren en bedrijfsruimten momenteel buiten de Haagse leegstandsverordening vallen, ondanks signalen dat langdurige leegstand hier een hardnekkig probleem is; juist bij bedrijfspanden vaak sprake is van structurele leegstand die niet altijd door marktwerking wordt opgelost, waardoor waardevolle ruimte onbenut blijft; de huidige aanpak zich voornamelijk richt op leegstand in woningen en er onvoldoende inzicht is in de omvang, oorzaken en gevolgen van leegstand in kantoren en bedrijfsruimten; de experimentele leegstandsverordening die in Den Haag wordt ingevoerd, een kans biedt om ook de aanpak van bedrijfsmatige leegstand te versterken en reguleren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10885199

Verzoekt het college: naast de leegstand van woningen ook specifiek tot een aanpak van de langdurige leegstand van bedrijfsruimte en kantoren te komen, met als doel om de beschikbare ruimte in de stad beter te benutten; hierbij te onderzoeken of aanvullende regulering via een leegstandsverordening hieraan kan bijdragen en hierbij in ieder geval de aard, omvang en oorzaken van langdurige leegstand in Haagse bedrijfsruimten (inclusief kantoren) mee te nemen; te onderzoeken welke aanvullende maatregelen, zoals financiële prikkels of bestemmingsplanwijzigingen, kunnen bijdragen aan het verminderen van structurele leegstand van bedrijfsruimten; de raad uiterlijk Q2 te informeren over de uit komsten van dit onderzoek en de wijze waarop bedrijfsruimten in een leegstandsverordening en/of leegstandsaanpak zal worden opgenomen. Het college doet de motie op de volgende manier af: De Rijksoverheid heeft een (concept) leegstandsverordening met experimentele maatregelen mogelijk gemaakt voor Den Haag (zie de brief aan uw raad; ‘Uitwerking bestrijding leegstand’ RIS320622). Invoering per 1 januari 2026 is niet haalbaar gebleken. De benodigde landelijke besluitvorming loopt vertraging op (zie de brief aan uw raad ‘Voortgang (en terugkoppeling) Haagse leegstandsaanpak’ RIS323463). Deze leegstandsverordening zal ingezet worden om woningleegstand tegen te gaan.

Het college onderschrijft het belang van het eveneens tegengaan van langdurige leegstand van bedrijfsruimten en kantoren. In onderstaande toelichting gaat het college in op de achtergronden en aanpak hiervan. Kantoren- en bedrijfsruimtemarktanalyse Uit de recente “Staat van de Haagse Economie” (RIS323902) blijkt dat er voor de Haagse kantorenmarkt sprake is van lage leegstand (4,5%). Ook is er de afgelopen jaren al sprake geweest van een grote transformatie van kantoorpanden (overwegend naar woningen). Dit blijkt uit een afname van de oppervlakte in gebruik voor kantoren van 2% tussen 2021 en 2024 en van meer dan 10% van 2015 tot 2024. Voor bedrijfsruimten geldt dat de situatie nog krapper is. De leegstand van bedrijfsruimten in 2024 is slechts 1,2% en de beschikbare ruimte is met 2,3% afgenomen in de afgelopen vijf jaar. Voor beide markten is er in Den Haag (en de regio) sprake van een krappe marktsituatie met weinig aanbod (leegstand), weinig realisatie en daardoor lage dynamiek die een rem op starten, groei en doorgroei van ondernemingen zet en het uitblijven van verduurzaming en vernieuwing van bestaande panden. Leegstaande panden Ondanks de krappe markten zijn er in Den Haag wel enkele bedrijfs- en kantoorpanden die (langdurig) leegstaan.

Een analyse van deze panden leert het volgende: • de voorbeelden van leegstaande panden omvatten allerlei bestemmingen, van kantoor, bedrijfsruimte, woningen, sport, maatschappelijk, cultureel, onderwijs, zorg, etc; • voor veel van de met name grotere panden geldt dat de gemeente al (vaak via meerdere routes) in gesprek is met de eigenaar en dat er plannen zijn maar dat het (veel) tijd kost deze af te ronden;

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10885199

•

er blijft een kern van een aantal in het oog springende grote panden met een economische functie (met name DEMAG gebouw op de Fruitweg, Binckhorstlaan/Meteoorstraat, etc.). Deze “Probleempanden” vragen om een directe aanpak.

Vanwege de omvang van deze panden springen ze in het oog en in een stad met vele ruimtevragers en beperkte ruimte is dit onwenselijk. Een ander probleem is speculatie. Vaak gaat het om een optie die eigenaren of ontwikkelaars zien voor transformatie. De transformatie vertegenwoordigt een dusdanige waardesprong dat men bereid is te wachten totdat deze verzilverd kan worden. Daarnaast zijn sommige panden verouderd en voldoen ze niet aan de eisen van gebruikers of het minimale energielabel vanuit de overheid. Doordat herontwikkeling duur is verkennen eigenaren eerste de optie van transformatie. Alleen bij duidelijkheid van de gemeente (i.c.m. de provincie) over de toekomst van een gebied kan deze optie van tafel gehaald worden. Een goed voorbeeld waar dit heeft gewerkt is het middengebied van de Plaspoelpolder in Rijswijk. Leegstandsaanpak Uit de cijfers blijkt dus geen grote structurele leegstand. Een leegstandsverordening voor bedrijfspanden en kantoren is nu een te zwaar middel. Het opstellen van een verordening is niet proportioneel voor het aantal panden dat het betreft of de verwachte impact.

Met de huidige marktsituatie ziet het college op dit moment meer in een aanpak die bestaat uit het inzetten van bestaand en nieuw beleid, de uitwerking van een aantal algemene maatregelen om structurele leegstand tegen te gaan en een maatwerkaanpak om de schrijnende gevallen aan te pakken. Het doel van deze aanpak is: • het actief tegengaan van chronische leegstand van economische gebouwen; • het stimuleren van vernieuwbouw en sloop/nieuwbouw en verduurzaming binnen de bestaande of een nieuwe economische bestemming; • het versterken, vernieuwen en verbreden van de economische structuur van Den Haag door ruimte te bieden aan groeisectoren; • het creëren van duidelijkheid vanuit de gemeente om ruimte voor speculatieve leegstand weg te nemen: voor bedrijventerreinen geldt cf. gemeentelijk en provinciaal beleid in ieder geval geen transformatie naar wonen; voor kantoren is het MRDH-uitgangspunt dat er na 3 jaar leegstand en voldoende inspanning van de eigenaar mogelijkheden tot transformatie zijn. In het aankomende nieuwe kantorenbeleid moet een en ander verder uitgewerkt worden, mogelijk conform de aanpak die Amsterdam kiest in haar kantorenstrategie; voor solitaire panden (kantoren en bedrijfsruimte) en strips buiten bedrijventerreinen is een individuele aanpak nodig met een focus op gemengde ontwikkeling.

De directe aanpak bestaat uit een actieve benadering van eigenaren voor herontwikkeling, het verkennen van de mogelijkheden voor tijdelijke invulling en pilots en het verkennen van de mogelijkheden van handhaving of juridische stappen. Daarnaast zet de gemeente IPP Haaglanden in om bij “probleempanden” op bedrijventerreinen herontwikkeling te versnellen. Deze aanpak valt binnen de reguliere inzet en middelen. Aanvullende maatregelen zijn ook toe te passen zoals een leegstandsregistratie, een fonds voor herontwikkelingspremies, een transformatiecoach, uitbreiding van het Makelpunt en uitgebreidere monitoring.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10885199

Het opleggen van boetes om kosten te dragen lijkt conform de aanpak van woningleegstand en de zeer beperkte opbrengst bij experimenten in Amsterdam geen realistische optie. De inzet van deze maatregelen vraagt de nodige financiële middelen. Deze middelen zijn nu niet in de begroting opgenomen. De uitwerking van de leegstandsaanpak (incl. financiële dekking) wordt daarom aan het volgende college gelaten. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4