RIS321605 Bijlage Voortgangsrapportage Aanvalsplan Afval 2024

Aanvalsplan Afval Voortgangsrapportage 2024

Programma voor een

<

Schone Stad

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Aanvalsplan < Afval 2024 Inhoudsopgave 1. Voortgang schone stad in 2024

3

2. Aanpak bijplaatsingen: zakken, dozen en grofvuil

10

3. Grof en fijn zwerfafval

17

4. Zwerfafval op het strand

23

5. Zwerfafval in het water en het groen

27

6. Bladafval, zand en onkruid op verhardingen

31

7. Bedrijfsafval, hondenpoep, plaagdieren en andere gerelateerde thema’s 33 Bijlage 1: Normscores en resultaat beeldmeetlatten 2024

41

Bijlage 2: Zwerfafval hotspots in water

51

<

2

3

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Aanvalsplan Afval 2024

1. Voortgang schone stad in 2024 Het Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447) dat het college in juli 2023 presenteerde is in juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. In het Aanvalsplan staat de integrale aanpak om de stad schoon te houden. In deze voortgangsrapportage staan de behaalde resultaten uit 2024. Aan het begin van 2024 was het Aanvalsplan Afval dus pas van kracht. Een halfjaar na de presentatie van het Aanvalsplan was daarom maar een klein deel van de acties in uitvoering. In het jaar 2024 zijn er meer acties van start gegaan en werpen verschillende acties ook hun eerste vruchten af. Een groot deel van de inzet om de stad schoon te houden bestaan uit de aanhoudende inspanningen van de Haagse Straat­ organisatie en de Haagse Milieuservices. De medewerkers van deze diensten zetten zich elke dag in om het (illegale) afval in te zamelen en de straten schoon te houden. Dat doen zij uiteraard niet alleen. De handhavingsorganisatie en tal van maatschappelijke organisaties zijn onmisbaar in de aanpak. Naast het werk van al deze professionele partijen is de betrokkenheid van bewoners en ondernemers cruciaal voor een schone stad. Een groot deel van de inzet in 2024 is daarom gericht op het vergroten van hun betrokkenheid bij het schoonhouden

<

<

4

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

van de stad. Dat hebben we onder andere gedaan door de inzet van communicatiecampagnes, het aanbieden van participatieactiviteiten en het verbeteren van de dienstverlening. Nog meer dan in 2023 doen we dit gebiedsgericht met speciale aandacht voor de investeringsgebieden.

Gebiedsgerichte inzet In sommige delen van de stad kan de afvaloverlast behoorlijk hard­ nekkig zijn. De verschillen tussen deze gebieden en daarmee de oorzaken van afvaloverlast zijn bovendien uiteenlopend. Om het verschil te kunnen maken en deze wijken leefbaarder te maken is een op maat gesneden aanpak nodig. Het college heeft daarom in het Haags Akkoord (RIS316672) voor de wijken met de meeste overlast extra middelen vrijgemaakt om het Aanvalsplan te intensiveren. Een bestedingsvoorstel voor deze middelen is op 20 juni 2024 door de gemeenteraad vast­

Op korte termijn kon extra capaciteit worden gerealiseerd voor extra opruimwerkzaamheden. Van 1 juni tot en met 1 september 2024 zijn drie extra veegmachines met zes medewerkers ingehuurd om in het weekend extra te reinigen in de verschillende investerings­gebieden. In dezelfde periode is aanvullend personeel ingehuurd om in het weekend extra bijplaatsingen te verwijderen. Deze extra inzet wordt in 2025 voortgezet en verder uitgebreid. Verder is midden 2024 gestart met een planmatige aanpak om de wijken Transvaal, Schilderswijk en het gebied rond de Zevensprong schoon te houden. Het opstellen en uitvoeren van deze plannen is een participatief proces met bewoners, scholen, jongerenorganisaties, ondernemers en maatschappelijke organisaties. In 2024 zijn vanuit deze aanpak extra opruimacties, grofvuildagen, krijtsprayacties en straatschoonmaakacties georganiseerd. Er is aandacht besteed aan het waarderen van de vrijwilligers door een bijeenkomst te organiseren waar ze bij elkaar konden komen en werden bedankt. Afvalvoorlichters zijn samen met jongeren uit de wijk langs de deuren gegaan om bewoners te informeren over de afvalregels. Ook heeft iedere maandag vanaf september een inloopspreekuur plaatsgevonden in Transvaal waarbij bewoners en ondernemers op een laagdrempelige manier vragen konden stellen over afval.

De voorbereiding van een vergelijkbare aanpak is in het vierde kwartaal van 2024 gestart voor de wijken Rustenburg Oostbroek en Moerwijk. De uitvoering van deze gebiedsgerichte aanpak zal in 2025 beginnen. In 2024 is er in Laak vanuit het Actieplan Laak extra inzet gepleegd op het sneller opruimen van afval. Daarnaast zijn bestaande communicatie­middelen vertaald om bewoners met bijvoorbeeld een migratieachtergrond beter te bereiken. Voorbeelden hiervan zijn de flyer van ‘Stop de Rat’ en het welkomstpakket Laak. Op de website van Actieplan Laak wordt in verschillende documenten de voortgang van het Actieplan over 2024 beschreven.

<

<

gesteld (RIS318447).

5

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

<

<

Afvalvoorlichters in Laak

Overkoepelende acties voor een schone stad In de komende hoofdstukken zal per vuilsoort worden gerapporteerd over de voortgang van de verschillende acties en doelstellingen die zijn opgenomen in het Aanvalsplan Afval. Een tiental daarvan zijn ‘vuilsoort-overstijgend’ omdat ze op meerdere vuilsoorten effect hebben. We zijn de actieve bewoners in de stad dankbaar voor hun werk om hun buurt schoon te houden. Bijna 1750 mensen hebben in december 2024 een presentje gekregen voor het werk dat zij hebben verricht voor een schoon Den Haag. Op verschillende manieren proberen we nieuwe bewoners te bereiken met de boodschap om de stad gezamenlijk schoon te houden. Dat doen we onder andere door het organiseren van een laagdrempelig inloopspreekuur en het verspreiden van informatie over afvalvoorzieningen bij het aanslagbiljet van de gemeentelijke belastingen. Goede ideeën ter verbetering van onze aanpak of de gemeentelijke dienstverlening krijgen we te horen via bijvoorbeeld de klankbordgroep schone stad. En daarnaast overtuigen we de gemeenteambtenaren die in Den Haag wonen om een knijper op te halen om zelf ook een bijdrage te leveren aan een schone straat. De publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ is onze manier om bewoners in de stad te bereiken. We hebben in 2024 de campagne waar nodig aangepast om het bereik onder diverse doelgroepen zoals jongeren te vergroten.

De campagneboodschap verspreiden we via onze sociale media kanalen, maar ook op straat is de boodschap vaker zichtbaar bijvoorbeeld via de digitale schermen in winkelstraten en op de veegmachines van de Haagse Straatorganisatie.

6

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Hoe schoon is de stad? Ons doel is een schone stad. Door middel van objectieve metingen naar de hoeveelheid vuil op straat, kunnen we zien in hoeverre dit doel wordt behaald. Per hoofdstuk zal worden teruggekoppeld hoe er is gescoord op de specifieke vuilsoort die het hoofdstuk behandelt. Een volledig overzicht van de vastgestelde norm per vuilsoort en de behaalde scores in 2024 is te vinden in bijlage 1. Ook de resultaten per stadsdeel zijn in deze bijlage opgenomen, waarbij is aangegeven welke wijken onder de 70% scoren.

Hoe wordt gemeten hoe schoon de stad is? veel andere gemeenten gebruikt om de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en het beheer en onderhoud bij te sturen. Deze methodiek werkt met zogenoemde beeldmeetlatten. Op basis van vastgestelde hoeveelheden van een bepaalde vuilsoort per meetvak wordt de score D, C, B, A of A+ toegekend, waarbij de A+ het hoogst haalbare is. In Den Haag is voor iedere vuilsoort op basis van deze methodiek een normscore bepaald die gehaald moet worden. Een externe partij monitort dit door middel van meer dan 200 metingen per week. De normscores zijn in het Aanvalsplan Afval vastgelegd en de resultaten van 2024 zijn in deze voortgangsrapportage opgenomen.

Op 20 juni 2024 heeft de raad ingestemd met de nieuwe effect­indicator voor de kwaliteit schoon. Bij de nieuwe effectindicator is voor alle 20 beeldmeetlatten een stedelijk gemiddelde opgenomen. Naast dit ‘gemiddelde van de stad’ wordt ook gerapporteerd over een selectie van beeldmeetlatten. Deze selectie bestaat uit de beeldmeetlatten die in 2023 onder het stedelijk ambitieniveau presteerden, aangevuld met twee beeldmeetlatten voor illegaal gestort afval/bijplaatsingen. De focus ligt op de wijken die voor deze selectie aandachtsbeeldmeetlatten (in de tekst aangeduid met een sterretje ( ) onder de 80% scoren. In totaal zijn dat 25 wijken. Ten opzichte van 2023 is er een klein verschil in de effectindicator van 2024. In 2024 is gemiddeld gezien in 85% van de metingen de normscore behaald. Dit is 5 procentpunt boven onze doelstelling en 1 procentpunt boven het resultaat van vorig jaar. Wanneer echter wordt gekeken naar de aandachtsbeeldmeetlatten en -wijken, is er in 2024 in 68% van de metingen de normscore gehaald, wat een verslechtering is van 1 procentpunt ten opzichte van 2023.

<

<

De CROW-methodiek wordt door gemeente Den Haag en

7

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

De stagnatie in 2024 ten opzichte van 2023 is op een aantal manieren te verklaren. Het ligt onder andere aan de opstarttijd die vele acties en investeringen vragen. De verwachting is dat de grotere investeringen in het kader van het Aanvalsplan zich pas later in de looptijd van het plan -manifesteren. Het Aanvalsplan Afval is eind 2024 immers nog maar anderhalf jaar oud en het besluit over de investeringen is pas halverwege 2024 genomen. Het grootste deel van het materieel en personeel voor reiniging en handhaving kan pas vanaf 2025 worden ingezet. Personeel moet bijvoorbeeld worden gevonden (en opgeleid) en veegwagens worden aanbesteed. Ook de nieuwe interventies gericht op het voorkomen van afvaloverlast zijn in de eerste anderhalf jaar van het Aanvalsplan Afval nog in de opstart- of pilotfase. Een andere verklaring ligt in het feit dat de reguliere capaciteit om de stad schoon te houden niet altijd op orde was in 2024, terwijl de totale er sprake van een lastige arbeidsmarkt, waardoor het langer duurde voordat vacatures zijn vervuld. Gedurende het jaar hebben we de gaten kunnen opvullen met bijvoorbeeld extra inhuur van mensen. Voor de komende periode kunnen we duurzame investeringen doen in zowel medewerkers als materieel. Overigens is deze trend (een grotere hoeveelheid afval, toenemende hoeveelheid bijplaatsingen en stagnerende resultaten) niet uniek in Den Haag.

In de andere G4 steden (Amsterdam, Rotterdam en Utrecht) worden dezelfde ontwikkelingen gezien.

De ‘8 op schoon’ Voor 2024 wordt voor de laatste keer gerapporteerd volgens de oude effectindicator de ‘8 op schoon’. Deze effectindicator voor de kwaliteit schoon is gebaseerd op objectieve, technische metingen van de vuil­ soorten grof zwerfafval, fijn zwerfafval en veegvuil. Het rapportcijfer voor het gemiddelde voor de stad is in 2024 een 8,1. Een daling van 0,1 ten opzichte van het cijfer van 2023 (8,2). Deze stagnatie lijkt overeen te komen met het beeld dat de nieuwe effectindicator laat zien.

Effectindicator kwaliteit schoon

Resultaat 2023 Resultaat 2024

Gemiddelde van de stad

84%

85%

Acht aandachtsbeeldmeetlatten voor 25 wijken*

69%

68%

<

<

hoeveelheid afval in de stad is toegenomen. Het afgelopen jaar was

8

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Voortgang overkoepelende acties Nr.

Actie

Voortgang

1

Voortzetten en optimaliseren publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ zodat het bereik wordt vergroot

In 2024 is op basis van aanbevelingen uit de effectmeting de campagne verder geoptimaliseerd. De campagne is opgefrist met nieuwe communicatie uitingen, bijvoorbeeld door het wrappen van de veegwagens van de Haagse Straat Organisatie. In 2024 is er wijkgericht gecommuniceerd en is gestart met meerdere projecten, waaronder een welkomstpakket voor nieuwe bewoners in Laak. Het welkomstpakket is voorzien van informatie uit de wijk en is beschikbaar in meerdere talen. Aanvullend zijn er producties gemaakt om jongeren beter te bereiken en te betrekken in het schoonhouden van de stad. Deze producties zullen geleidelijk in 2025 worden gepubliceerd.

2

Een podium bieden aan afvalaanpakkers, zoals actieve bewoners en medewerkers van de reinigingsdiensten, via onze publiekscampagne

In 2024 zijn afvalaanpakkers extra uitgelicht via diverse gemeentelijke social mediakanalen en de publiekscampagne. Zo is er een productie gemaakt van de schoonmaakinzet op het strand met de beachcleaners. Tijdens de week van de afvalhelden, zijn alle partners die een bijdrage leveren aan een schone stad persoonlijk bedankt door de burgemeester en de wethouder.

3

Inzet op informele netwerken (wijkcentra, sleutelfiguren zoals buurtvaders en -moeders) om door te dringen tot de haarvaten van de wijk. De publiekscampagne wordt daartoe zo nodig aangepast

Om bewoners te bereiken wordt zoveel mogelijk ingezet op zogenoemde informele netwerken. In 2024 zijn als onderdeel van Actie Schone Buurt activiteiten uitgevoerd bij bibliotheken, wijk- en leercentra. Er wordt dan bijvoorbeeld voorgelezen aan kinderen, of er is kindertheater, waarna een gezamenlijke schoonmaakronde wordt gelopen. Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de intensiveringsgebieden is er samengewerkt met buurtpreventieteams en zijn er informatiesessies georganiseerd in de wijk.

4

Actieve bewoners, zoals ORAC-adoptanten, blijven faciliteren en waarderen. We vergroten de mogelijkheden tot interactie met en tussen bewoners, door onder andere het oprichten van een klankbordgroep schone stad

In 2024 hebben 100 vrijwilligers die zich inzetten voor een schone stad en alle (bijna 1650) ORAC-adoptanten een bedankje ontvangen. Dit bedankje bestond uit verschillende presentjes, waaronder een mini-ORAC gemaakt van vilt (van het Haagse bedrijf I-Did) om de ORAC-sleutel in te bewaren. Daarnaast kregen adoptanten een uitnodiging voor een rondleiding bij de Haagse Milieu Services en bij het Mauritshuis. Deze rondleidingen zijn zo snel volgeboekt, dat er extra sessies zijn ingepland. In 2024 is de klankbordgroep schone stad vier keer bij elkaar gekomen. Verschillende thema’s zoals zwerfafval, plaagdieren en de ketensamenwerking zijn besproken. Ook zijn er ideeën uitgewisseld. De klankbordgroep zal in 2025 weer bij elkaar komen.

5

Twee keer per jaar organiseren we een grote wervingscampagne voor ORACadoptanten

Dit jaar hebben er twee vaste wervingsmomenten plaatsgevonden. Er is voor dit doeleinde gebruik gemaakt van ‘specifiek targeten’, om bewoners uit een specifieke wijk te werven als ORAC-adoptant. Deze inzet heeft ertoe tot geleid dat er 408 nieuwe ORAC-adoptanten zijn geworven in 2024.

6

Als pilot starten we in Laak met een inloopspreekuur voor bewoners met vragen over afval en schoon-onderwerpen

Begin 2024 zijn er een aantal speciale inloopspreekuren georganiseerd in stadsdeel Laak. Het inloopspreekuur is in de loop van het jaar verplaatst naar de wijkpost op het Lorentzplein. Bewoners kunnen hier niet alleen terecht voor vragen of ideeën met betrekking tot afval, maar ook voor andere thema’s zoals overlast of verkeersveiligheid. Vanaf september 2024 is ook een inloopspreekuur gestart in stadsdeel Centrum op het Kaapseplein. Het inloopspreekuur wordt in 2025 uitgebreid naar Moerwijk-Noord en Rustenburg Oostbroek

<

<

In 2025 zal er opnieuw een effectmeting plaatsvinden om te zien hoe de aanpassingen hebben bijgedragen in het vergroten van het bereik van de campagne.

< I N HOU D

<

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Nr.

Actie

Voortgang

7

Alle bewoners in Den Haag krijgen extra informatie over de afvalregels, bijvoorbeeld via een welkomstpakket voor nieuwe bewoners en/of informatie via de Afvalstoffenheffing

Begin 2025 wordt voor het eerst een informatieflyer meegestuurd met het aanslagbiljet gemeentelijke belastingen. Op deze flyer staat meer informatie over het aanbieden en scheiden van afval. Daarnaast is er in 2024 een nieuwe informatieboekje ontwikkeld die in 2025 bijgevoegd wordt bij de welkomstbrief van nieuwe inwoners in Den Haag. Verder is er voor Laak een specifiek welkomstpakket gemaakt voor nieuwe bewoners. In dit pakket zit naast meertalige informatie ook bijvoorbeeld een gele zak wanneer het een zakkenwijk betreft. Het pakket wordt in 2025 ook gemaakt voor andere wijken van Den Haag.

8

Alle gemeenteambtenaren die dat willen, worden ingeschakeld voor een schone stad. Bij het in dienst treden van nieuwe collega’s worden bezems en sleutels uitgedeeld aan degene die willen bijdragen. Ook voor ambtenaren die al in dienst zijn wordt een oproep gedaan. Op deze manier kunnen veel meer mensen verstoppingen van ORAC’s verhelpen

Voor nieuwe gemeenteambtenaren worden introductiebijeenkomsten georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten wordt zowel informatie over afvalregels als afvalknijpers (circa 35) uitgedeeld. In 2024 zijn daarnaast maandelijks momenten georganiseerd waarbij ambtenaren die al in dienst zijn een afvalknijper konden ophalen. Er zijn hierbij 82 knijpers opgehaald.

9

Grofvuilafspraken laagdrempeliger maken en verkennen digitale afvalpas. Als iemand geen fysieke pas heeft, of die vergeten is, kun je dan toch afval naar een afvalbrengstation brengen

Het onderzoek naar het digitaliseren van de afvalpas is in 2024 voortgezet. Om het aanbieden van grofvuil te vergemakkelijken is in 2024 gestart met de verkenning of een onbemenste milieustraat in Den Haag gerealiseerd kan worden.

10

Optimaliseren werkproces bij wegwerkzaamheden om overlast te voorkomen. Dit betreft bijvoorbeeld het tijdig informeren van bewoners en het zorgen van alternatieve voorzieningen als ORAC’s niet toegankelijk zijn

De in 2023 ingezette verbeterpunten zijn in 2024 verder uitgewerkt. Grootschalige wegwerkzaamheden komen nu ook aan de orde in de ketenoverleggen, zodat ketenpartners eerder geïnformeerd worden over mogelijke aanpassing in werkzaamheden en rij-routes. Het informeren van bewoners wordt breder opgepakt in meerdere talen en middels bebording met pictogrammen die verwijzen naar de alternatieve inzamellocaties. In aan te besteden bestekken wordt nu opgenomen dat de aannemer in het project verantwoordelijkheid draagt voor het schonen bij de afgesloten containerlocaties met illegale bijplaatsingen. Om zoveel mogelijk problemen te voorkomen bij de afvalinzameling zijn procesafspraken (incl. stroomschema met actiehouders) gemaakt. Er vindt afstemming plaats tussen stadsdeel, aannemer en HMS. De directievoerder van het werk heeft hierbij het voortouw. Afstemming vindt plaats over planning, bereikbaarheid, eventuele alternatieve aanbiedplaatsen, informatieverstrekking aan bewoners en afspraken over zaken die zich tijdens het werk voordoen.

<

9

10

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Aanvalsplan Afval 2024

Als het Aanvalsplan Afval een strijdplan is om tot een schoner Den Haag te komen, dan zijn bijplaatsingen de hoofdvijand. Een zak of doos naast een container of een hoop illegaal grofvuil is voor veel bewoners van de stad een bron van ergernis. En ondanks de inzet van alle reinigingsdiensten, bewoners, ondernemers en tal van andere bondgenoten is de strijd nog niet gewonnen. In 2024 is de aanpak bijplaatsingen verbeterd en zijn verschillende acties uitgevoerd of is gestart met de voorbereiding van acties zodat in 2025 de resultaten daarvan zichtbaar zullen zijn.

Het voorkomen van een bijplaatsing In 2024 is de aanpak om bijplaatsingen te voorkomen voortgezet. Communicatie, participatie en educatie zijn van doorslaggevend belang om ervoor te zorgen dat bewoners in Den Haag niet bijplaatsen.

<

<

2. Aanpak bijplaatsingen: zakken, dozen en grofvuil

11

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Via de publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ wordt middels social media en andere digitale kanalen gecommuniceerd over hoe het afval in Den Haag aangeboden dient te worden. De communicatieve inzet beperkt zich echter niet enkel tot het wereldwijde web. In de wijken en buurten wordt doorlopend ingezet op het overbrengen van de afvalregels en afvalvoorzieningen door middel van meertalige flyers en afvalvoorlichters die langs de deuren gaan. Verder wordt in onder andere gebiedsplannen samengewerkt met verhuurders, ondernemers en bewoners om zo gericht mogelijk te voorkomen dat grofvuil bij de ORAC belandt. Samen met deze partners ontstaan er nieuwe ideeën om (andere) bewoners te bereiken. In 2024 is voor nieuwe bewoners van Laak een welkomstpakket gemaakt met bijvoorbeeld informatie over waar zij terecht kunnen met hun afval. Voor de totstandkoming van dit welkomstpakket is samengewerkt met bewoners, de Bulgaarse Club Laak en Polka, het centrum voor Poolse vrouwen.

gegaan die soms op subtiele wijze het juiste afvalgedrag stimuleren. Een deel van deze interventies was in 2024 nog in uitvoering waardoor er nog geen concrete resultaten zijn te benoemen. Interventies waarbij iconen en belijning rondom de ORAC zijn aangebracht lijken in beide gevallen op basis van een voorlopige analyse effectief te zijn. Een deel

Bewoner gooit afval weg in gewrapte container

<

<

In 2024 zijn verschillende gedragsinterventies uit actie 11 van start

12

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

van de gedragsinterventies zijn in 2024 voorbereid zodat die in 2025 kunnen worden uitgevoerd. Om afval te voorkomen is de gemeente Den Haag in 2024 een samenwerking aangegaan met het duurzame verpakkingsbedrijf BOXO. BOXO biedt klanten van deelnemende webwinkels een alternatief voor eenmalige verpakkingen. Er zijn nu 12 inleverpunten voor de herbruikbare verzendverpakkingen van BOXO. Het hergebruik zorgt voor minder verpakkingsmateriaal zoals kartonnen dozen in de stad. De herbruikbare verzendverpakkingen van BOXO is een van de circulariteitsmaatregelen waarop ingezet wordt om de stroom van afval in Den Haag terug te dringen.

Dagelijks zijn tientallen medewerkers van de Haagse Straatorganisatie en de Haagse Milieuservices al vroeg uit de veren om bijgeplaatste zakken, dozen en grofvuil op te ruimen. Een deel van deze mede­werkers staan zelfs in het weekend paraat om bijplaatsingen op te ruimen. In 2024 zijn vier extra medewerkers aangenomen bij de Haagse Straatorganisatie en de verwachting is dat in 2025 nog eens 10 extra mensen kunnen worden aangenomen voor de aanpak bijplaatsingen (mits de arbeidsmarkt dit toelaat). Met deze uitbreiding worden bijplaatsingen niet alleen sneller van straat gehaald, er kunnen ook meer rapportages worden opgesteld van verkeerd aangeboden afval waarvan de kosten voor het opruimen kunnen worden verhaald op de overtreder. Er is niet alleen meer personeel aangekomen er zijn ook andere maat­ regelen getroffen die ervoor zorgen dat bijplaatsingen worden voor­ komen. In sommige wijken kan de inzamelwagen van de HMS de draai niet maken vanwege foutparkeerders op kruisingen of in bochten, in andere gevallen staan er auto’s voor de ORAC of soms zelfs op de traanplaat van de ORAC. Hierdoor is het niet mogelijk om veilig de con­tainer te kunnen legen. In 2024 is gestart met het plaatsen van tijdelijke jumbo­blokken bij ondergrondse restafvalcontainers waar terugkerende overlast is van foutparkeerders.

Deze proef was succesvol en voor de overlastlocaties worden nu paaltjes geplaatst om foutparkeren tegen te gaan. In Rustenburg Oostbroek betreft het voor nu in ieder geval 7 locaties in de Hulshorststraat, Vierhoutenstraat, Soestdijksekade, Barneveldstraat, Harderwijkstraat en Velpsestraat In 2024 zijn door de Haagse Straatorganisatie circa 40.000 huisvuilzakken en 154.000 dozen weggehaald die naast ondergrondse containers zijn geplaatst. Dat zijn er respectievelijk 20.000 minder en 15.000 meer dan in 2023. De Haagse Milieu Services heeft bijna 40.000 keer gestort grofvuil bij containers opgeruimd. Dat zijn er 10.000 meer dan vorig jaar. Het aantal kilo’s aan illegaal grofvuil is met 14% toegenomen in vergelijking met vorig jaar.

<

<

Slimmer opruimen en voorzieningen voor bewoners

13

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Hoewel er een stijging is in het aangeboden illegale grofvuil, is er ook een toename te zien in het gebruik van afvalvoorzieningen door bewoners die zich wel aan de afvalregels houden. Er is in 2024 door in totaal bijna 210.000 bezoekers 15% meer afval aangeboden bij afvalbreng­ stations. Ook het aantal grofvuilafspraken is met gemiddeld 3000 afspraken per week met bijna 10% toegenomen ten opzichte van het jaar ervoor. De inzamelwagen die de speciale matrassenroute rijdt heeft in totaal 19.028 matrassen ingezameld in 2024. Het grootste deel van de bewoners in Den Haag houdt zich wel aan de afvalregels en biedt hun grofvuil aan bij de afvalbrengstations of maakt een afspraak om het gratis op te laten halen. Verder zijn er 24 opruimdagen georganiseerd waar mensen hun grofvuil (en bijvoorbeeld ook kleine elektrische apparaten of klein chemisch afval) naartoe kunnen brengen. Er wordt per stadsdeel een brief verstuurd naar de bewoners worden ze door de kringloop meegenomen. In sommige wijken zijn nog eens een aantal extra opruimdagen georganiseerd, waarmee het totaal optelt tot 31 (zie actie 17). Om aan te sluiten bij behoeften van bewoners wordt onderzocht hoe we de opruimdagen en de dienstverlening kunnen verbeteren. Weggebracht door kringloop naar afvalbrengstations

Inzameling illegaal grofvuil

3% 29%

34%

Inzameling afvalbrengstations

34%

Inzameling grofvuil op afspraak

Het aanpakken van overtreders Wanneer adresgegevens worden aangetroffen in zakken of dozen die naast een container worden gezet, wordt daarvan een rapportage gemaakt. Op basis van deze rapportages kunnen de kosten voor het opruimen worden verhaald bij de overtreders. Vanwege de verwachte toename aan rapportages is in 2024 gestart met het werven van drie extra juridische medewerkers voor het bestuurlijk handhaven op bijgeplaatst afval. Twee daarvan zijn eind 2024 gestart.

<

<

om ze hierop te attenderen. Als spullen nog bruikbaar blijken te zijn,

14

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

In 2024 is 4264 keer spoedeisende bestuursdwang op verkeerd aan­ geboden huisvuil toegepast1. Dit is een toename van 12,5% ten opzichte van 2023. Deze stijging vindt zijn oorsprong in optimalisaties in het werkproces van de Haagse Straatorganisatie en het Team Bestuurlijke Handhaving (TBH). Zo werken de medewerkers openbare ruimte nu in CityControl, waardoor er minder papierwerk is, er minder fouten worden gemaakt, en de rapportages sneller bij TBH terechtkomen. De resultaten van de beeldmeetlatten gerelateerd aan bijplaatsingen laten een stabiel beeld zien. De twee aandachtsbeeldmeetlatten kennen geen verandering ten opzichte van 2023. Grofvuil in groen-beplanting kent een kleine verbetering van één procentpunt.

Resultaat bijplaatsingen – gemiddelde van de stad Norm

Resultaat 2023

Resultaat 2024

Grofvuil op verharding

A

93%

93%

Meubilair-container-bijgeplaatst afval rondom container

A

90%

90%

Groen-beplanting-grofvuil

A

97%

98%

Voortgang acties bijplaatsingen Nr.

Actie

Voortgang

11

Doorlopend uitvoeren, evalueren en implementeren van (nieuwe) gedragsinterventies. Voor 2023-2024 zijn dit: 1. Citroengeur als onbewuste prikkel 2. Keuzesubstitutie: niet of, maar in welke container 3. De positieve norm uitdragen in de wijk 4. Het belonen van goed gedrag met vuilniszakbingo, posteractie of wijkcompetitie 5. Cameratoezicht 2.0 6. Het wegnemen van barrières 7. Vuilnisbakkaart 8. Bij-plaats delict 9. Pop-up drop-off: de mooiste, leukste en grootste container in Den Haag 10. De vuilniszak als mascotte

Verschillende gedragsinterventies zijn in 2024 in uitvoering gegaan. De interventies waarbij iconen en belijning rondom de ORAC zijn aangebracht zetten we in 2025 voort. De interventie ‘Citroengeur als onbewuste prikkel’ is in 2024 voorbereid en kan nu in 2025 starten. Voor andere gedragsinterventies zoals de zogenoemde ‘Pop-up, Drop-off’ locaties en de ontwikkeling van een hulpmiddel om de ORAC te openen zijn in 2024 de voorbereidingen gestart. Er is voor de proef met cameratoezicht in 2024 onderzocht of er andere wettelijke grondslagen zijn waarop beroep kan worden gedaan. Bij een beroep op artikel 151c Gemeentewet zoals bij de eerste pilot, is namelijk niet de gemeente, maar de politie de verwerkingsverantwoordelijke voor de camerabeelden. Als blijkt dat dit inderdaad de enige optie is, zal in 2025 worden uitgelopen of de samenwerking met politie opnieuw mogelijk is.

1 In de voortgangsrapportage van 2023 is niet het juiste aantal beschikkingen gedeeld (dit had niet 4.537, maar 3.786 moeten zijn). In het systeem zat een dubbeltelling waardoor het aantal beschikkingen te hoog was.

<

<

Beeldmeetlat

< I N HOU D

<

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Nr.

Actie

Voortgang

12

Doorlopend optimaliseren van de reguliere aanpak bijplaatsingen; • Uitvoeren van pilots, waaronder in Laak, waarbij bijvoorbeeld het bijgeplaatst afval, zoals klein grofvuil, zakken en dozen, in één keer wordt opgeruimd

In 2023 is gestart met het digitaliseren van het werkproces voor het opstellen van rapportages. In 2024 zijn alle teams op de nieuwe digitale werkwijze overgetapt. In 2024 is gestart met een pilot om bijgeplaatst afval in één keer te verwijderen. In deze pilot genaamd ‘treintje rijden’ werken de Haagse Straatorganisatie en de Haagse Milieu Services samen om ORAC-locaties vrijwel tegelijk van al het bijgeplaatst afval te ontdoen. Zo is de ORAC-locatie langer vrij van bijplaatsingen met het idee dat de schone locatie geen nieuwe bijplaatsingen aantrekt. De pilot is gestart in Laak en is in de loop van 2024 uitgebreid naar Transvaal. De samenwerking loopt voorspoedig en de locaties in de wijken zijn eerder op de dag vrij van bijplaatsingen. Dit levert een belangrijke bijdrage aan een schoon straatbeeld.

13

Onderzoek naar achterliggende oorzaken van afvaloverlast en de aanpak en interventies hierop aanpassen en aanvullen

In februari 2024 is een onderzoeksopzet naar de raad gestuurd, zie commissiebrief (RIS318069). De eerste verkennende fase is afgerond. Hierin zijn aannames van verschillende deskundigen over de achterliggende oorzaken van afvalproblematiek onderzocht. De verdiepende en ontwerpende fase vinden gedeeltelijk parallel plaats. Met deze ontwerpende aanpak kan op basis van voortschrijdend inzicht tijdig worden bijgestuurd. De verwachting is dat het onderzoek in 2025 is afgerond.

14

Bij gebiedsaanpakken in wijken met veel afvaloverlast stemmen we de uitvoering af met andere diensten en afdelingen, zoals de Haagse Pandbrigade. De Haagse Pandbrigade zet o.a. in op onvergunde kamerbewoning, overbewoning en goed verhuurderschap

De Haagse Pandbrigade heeft in 2024 deelgenomen aan alle integrale handhavingsacties (IHA). Het doel van de handhavingsacties was om met een integrale aanpak overtredingen en gevaarlijke situaties te beëindigen, naleving van wet- en regelgeving te bewerkstelligen en gemeentelijke beleidskaders uit te voeren. Door op deze doelen in te zetten worden de leefbaarheid en veiligheid van buurten bevorderd. Tijdens deze acties is samengewerkt met andere diensten en organisaties zoals de politie, het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) of de Afdeling Vreemdelingen, Immigratie en Mensenhandel van de politie. De inspanningen van de Haagse Pandbrigade worden voortgezet in 2025.

15

Samenwerken met verhuurders om bewoners te informeren over afvalvoorzieningen en afvalregels

De gemeente heeft regelmatig overleg met de grote woningcorporaties. Het voorkomen van en samenwerken op het gebied van afvaloverlast is een vast agendaonderdeel. Woningcorporaties worden gefaciliteerd met meertalige flyers die ze bij in- en uithuizingen van huurders uitdelen. Ook wordt informatie rondom afval opgehangen in portieken. Haagse woningcorporaties hebben daarnaast regelmatig deelgenomen aan de gebiedsgerichte aanpakken vanuit de gemeente tegen plaagdierenoverlast. In 2024 is aangesloten bij een klankbordgroep voor particuliere verhuurders om ook via die route informatie over de afvalregels te delen. Via de nieuwsbrief van de vereniging van particuliere verhuurders is de meertalige afvalflyer gedeeld.

16

Bedrijven informeren over het juist aanbieden van afval door inzet van afvalvoorlichters of het organiseren van integrale acties specifiek voor (bedrijfs) afval

In 2024 zijn afvalvoorlichters ingezet in zeven verschillende winkelcentra in Den Haag. Ook is er een opzet gemaakt voor een overzicht van de veelgestelde vragen over bedrijfsafval. De Omgevingsdienst Haaglanden heeft bedrijven geïnformeerd en gecontroleerd op o.a. hun afvalregistratie, via de clusteraanpak bedrijfsafval. Ook hebben Handhavings- en Leefbaarheidsacties plaatsgevonden. De voortgang voor het thema bedrijfsafval nader wordt toegelicht in hoofdstuk 7.

17

Naast de bestaande opruimdagen (24 per jaar) starten van een pilot met extra (flexibele) voorzieningen voor het aanbieden van grofvuil door extra opruimdagen of een leenbakfiets voor grofvuil

In 2024 zijn de standaard 24 opruimdagen (drie per stadsdeel) georganiseerd met in totaal 3.235 bezoekers. Er zijn drie extra opruimdagen georganiseerd in Haagse Hout, Loosduinen en Scheveningen met circa 500 bezoekers. Vanuit de extra inzet in de intensiveringsgebieden zijn er vier extra grofvuildagen georganiseerd in Transvaal. Naast de opruimdagen zijn er twee bewonersacties geweest waarvoor een container voor grofvuil is aangevraagd. Om de opruimdagen verder te verbeteren zijn het afgelopen jaar enquêtes afgenomen onder bezoekers van de dagen in Loosduinen en Haagse Hout. Deze resultaten zullen worden meegenomen bij de opruimdagen van 2025.

<

15

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Nr.

Actie

Voortgang

18

Starten met een actie waarbij het afval uit restafvalcontainers wordt doorzocht op onjuist aangeboden bedrijfsafval of huisvuil van afvaltoeristen. Deze actie kan periodiek worden herhaald als de situatie daarom vraagt

Vanwege de juridische en logistieke complexiteit moesten er in 2024 nog extra voorbereidingen getroffen worden. Bij de gemeente Rotterdam is informatie opgevraagd omdat zij deze acties reeds uitvoeren. Deze informatie is verwerkt in een plan van aanpak. De actie waarin restafvalcontainers worden doorzocht op onjuist aangeboden bedrijfsafval gaat in Q1 van 2025 van start.

19

Verkennen van een anonieme meldlijn voor bijplaatsingen, waarmee de Handhavingsorganisatie informatie kan verzamelen en overtreders kan aanspreken

Handhaven op basis van anonieme meldingen is niet mogelijk. Eind 2024 is het nieuwe meldingssysteem Signalen van start gegaan. Via dit systeem kunnen burgers anoniem melden als zij geen e-mailadres achterlaten voor een eventuele terugkoppeling. Op basis van anoniem melden is er nog onvoldoende inzicht om daarop te gaan handhaven. In 2025 wordt hieraan gewerkt.

20

In wijken met veel anderstalige bewoners In 2024 is een nieuwe afvalwijzer ontwikkeld, deze is beschikbaar vanaf communiceren we over afval en grofvuil in Q1 2025. Ook is de campagne website van ‘Schoon doen we toch gewoon” meerdere talen. Dat gaan we o.a. doen in nu meertalig beschikbaar door de aanwezigheid van een vertaalknop. samenwerking met de medewerkers van Aanvullend is de flyer van ‘Stop de Rat’ nu ook beschikbaar in 7 het Mobiel Informatiepunt die deze talen verschillende talen. beheersen Naast de communicatieve inzet wordt er veel samengewerkt met maatschappelijke partijen die andere talen machtig zijn om anderstalige bewoners in de wijken te bereiken. Zo hebben meertalige afvalvoorlichters Laak bewoners persoonlijk bereikt over het voorkomen van afvaloverlast en het gebruik van de gele afvalzak tegen meeuwen overlast. En bij gebiedsgerichte voorlichting acties tegen rattenoverlast wordt ook samengewerkt met partijen die beter in staat zijn om anderstalige bewoners te spreken over het voorkomen van afval & rattenoverlast.

<

In 2025 wordt verder onderzocht hoe de gemeente anderstalige bewoners nog beter kan bereiken. 21

Informeren van Haagse bewoners over afvalvoorzieningen en inlevermogelijkheden van grofvuil via bouwmarkten en matrassenwinkels

In 2024 zijn gesprekken gevoerd met verschillende bouwmarkten, matrassenwinkels en kringloopwinkels. Voor het benaderen van de doelgroep lijken met name kringloopwinkels kansrijk omdat het draagvlak het grootst is bij deze (sociale) ondernemers. Daarom wordt in 2025 gestart met het verspreiden van speciaal informatiemateriaal bij kringloopwinkels in Den Haag.

22

Een pilot met perssystemen in ondergrondse papiercontainers, zodat de capaciteit op locaties waar containers snel vollopen, kan worden vergroot

In 2023 is er een pilot gestart met ondergrondse perscontainers voor oud papier en karton op een tweetal locaties waar de containers snel vol raakten. De pilot is succesvol geweest: minder voertuigbewegingen en minder bijplaatsingen. Daarom is in 2024 besloten tot een uitbreiding van 5 extra ondergrondse perscontainers voor oud papier en karton.

23

Jaarlijks organiseren van een prijsvraag voor een interventie gericht op het voorkomen van bijplaatsingen

In 2024 zijn de voorbereidingen van dit actiepunt gestart. Het doel is om door middel van deze prijsvraag, naast het ophalen van goede ideeën, jongeren (tussen de 18 en 27 jaar) te betrekken bij de afvalproblematiek in Den Haag. Er is onderzocht op welke platforms de prijsvraag het beste kan worden gedeeld. In 2025 zal de prijsvraag voor het eerst worden gepubliceerd.

24

Inzetten op onopvallende surveillance bij handhavingsacties

Vanaf de tweede helft tot eind 2024 heeft een pilot gedraaid in stadsdeel Laak om te onderzoeken of de pakkans groter is bij surveillance in burger ten opzichte van reguliere surveillance. De resultaten hiervan worden op dit moment verwerkt.

<

16

17

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Aanvalsplan Afval 2024

3. Grof en fijn zwerfafval Dagelijks zetten onze buurtserviceteams zich in om grof en fijn zwerfafval op te ruimen. Bij speciale evenementen zoals Koningsnacht, gebeurt dit zelfs ook ’s nachts. Naast onze eigen afvalaanpakkers zetten ook een hoop vrijwilligers zich in. In 2024 hebben tijdens de Actie Schone Buurt, die twee keer per jaar wordt georganiseerd, meer dan 750 bewoners een zwerfafvalrondje gelopen. Soms deden ze dit in hun eigen wijk, maar soms ook samen met een boswachter in een natuurgebied. Het lenen van afvalknijpers kan via de website het hele jaar door: in totaal zijn er in 2024 meer dan 900 knijpers uitgedeeld.

Informeren en aanspreken over (on)juist weggooien afval Bewoners worden op verschillende manieren geïnformeerd over het op een juiste manier aanbieden van afval en over de schadelijke gevolgen voor het milieu als dit niet gebeurt. De handhavingsorganisatie is betrokken bij leefbaarheidsacties om bewoners, bezoekers en onder­ nemers te informeren en vanuit de publiekscampagne wordt er veel over gecommuniceerd. Dit gebeurt niet alleen via social media, maar

<

<

18

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

ook via de stadskrant of de digitale schermen in de stad. Middels de lespakketten van Natuur en Milieueducatie krijgen jongeren educatie over verschillende afval gerelateerde onderwerpen. In het schooljaar 2023/2024 is de zwerfvuilset voor schoonmaakacties meer dan 20 keer aangevraagd, is het Haagse Milieu Services-spel gespeeld, hebben leerlingen zwerfafvalroutes in kaart gebracht, is een straat­ veger langsgekomen op scholen om te vertellen over het werk, en is er (voor)gelezen uit het boek ‘Dit was de plastic tijd’.

Statiegeld en evaluatie pilot doneerrekjes De invoering van statiegeld op drankverpakkingen zoals plastic flesjes en blikjes draagt aantoonbaar bij aan minder zwerfafval1. Uit metingen tot en met de eerste helft van 2024 van Rijkswaterstaat blijkt dat de hoeveelheid plastic flesjes in het milieu met 72% is gedaald ten opzichte Zoals in de voortgangsrapportage over 2023 is aangegeven, heeft de invoering van statiegeld echter ook geleid tot een toename van afval­ overlast op bepaalde plekken. Er ontstaat bijvoorbeeld zwerfafval bij het doorzoeken van zakken en bakken voor statiegeld. Hier was ook sprake van in 2024. Eind 2023 is daarom een pilot met doneerrekjes gestart in het centrum van Den Haag om te zien of overlast op deze manier tegen kon worden gegaan. In de periode van december 2023 tot april 2024 zijn er 32 rekjes gemonteerd aan de afvalbakken op de Korte en Lange Poten, bij het Centraal Station en op de Turfmarkt. Het idee hierachter was dat bezoekers en bewoners gemakkelijk hun statiegeldflesje- of blikje kunnen achter­laten in een rekje voor iemand anders. In 2024 is de pilot geëvalueerd (RIS319650). Uit tellingen en enquêtes bleek dat de rekjes met name het verkeerde afval aantrokken. Ook konden de rekjes niet voorkomen dat de afvalbakken alsnog werden doorzocht. Er is daarom gekozen om de huidige rekjes te laten hangen, maar dit aantal niet uit te breiden.

Om echt te voorkomen dat de afvalbakken worden doorzocht, zal het statiegeldsysteem zelf moeten worden verbeterd. Hierbij kan worden gedacht aan het vergroten van het aantal innamepunten waar statiegeldproducten worden verkocht. Het zorgen voor een goed werkend statie­geldsysteem – dus ook het realiseren van voldoende innamepunten – is de wettelijke verantwoordelijkheid van de verpakkingsproducenten en importeurs. In 2024 is daarom gezamenlijk met de landelijke expertgroep zwerfafval (in deze werkgroep zijn gemeenten, de Nederlandse Vereniging voor afval- en reinigingsdiensten en de VNG vertegenwoordigd) opgetrokken om een visie op te stellen voor de aanpak drankverpakkingen in zwerfafval.

1 Verzamelbrief Circulaire Economie (tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering)

<

<

van voor de invoering van statiegeld en de hoeveelheid blikjes met 64%.

19

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Eind 2024 is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat begonnen met de evaluatie van de statiegeldregeling. Deze evaluatie wordt in 2025 naar de kamer gestuurd. Dit moment kan gelegenheid bieden om het standpunt van gemeenten, waaronder Den Haag, duidelijk te maken bij het ministerie.

Ontwikkelingen in 2024 Om de basis op orde te houden moeten er voldoende afvalbakken zijn waar bewoners en bezoekers hun afval in weg kunnen gooien. Afhankelijk van de bezoekersdruk zijn in sommige gebieden meer of grotere afvalbakken nodig dan in andere gebieden. In heel drukke gebieden biedt de zelfpersende afvalbak door de extra capaciteit een uitkomst. Om ervoor te zorgen dat de gemeente Den Haag in de komende jaren toekomstbestendige afvalbakken kan afnemen die aansluit bij de groei in 2024 voorbereid en wordt in 2025 in de markt gezet. Ondertussen zijn er in 2024 nieuwe afvalbakken van het huidige type in wijken geplaatst of toegevoegd in gebieden waar de capaciteit niet toereikend was. Zo zijn er bijvoorbeeld 18 extra afvalbakken geplaatst in het Zuiderpark. Voor de duingebieden worden in 2025 daar waar nodig (hier is in 2024 een schouw voor uitgevoerd) extra afvalbakken met asbakken geplaatst bij de entreegebieden van de duinen. Ook in andere drukke bezoekersgebieden zoals in de binnenstad en nabij treinstation Holland Spoor zijn tientallen afvalbakken voorzien van asbakjes.

Ondertekening van convenant ‘Restaurants in een schone omgeving’ (actie 29)

<

<

van de stad is een nieuwe aanbesteding nodig. Deze aanbesteding is

20

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Het weggooien van peuken op de grond wordt door veel bewoners en bezoekers van de stad helaas als normaal gezien, terwijl dit niet mag en peuken schadelijk zijn voor het milieu. Het is vanuit gemeenten lastig om over dit onderwerp te communiceren vanwege het tabaksontmoedigingsZbeleid. Om hier toch wat aan te kunnen doen, heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in 2024 een communicatietoolbox gepubliceerd om zwerfafval van sigarettenfilters aan te pakken, zonder roken te bevorderen. De communicatiemiddelen uit de toolbox zijn omgezet naar de campagnestijl van ‘Schoon doen we toch gewoon?’ en in 2024 voor het eerst ingezet op de digitale schermen in de stad. In 2025 zullen deze communicatiemiddelen breder worden ingezet. In de resultaten van de beeldmeetlatten gerelateerd aan zwerfafval is te zien dat er op zwerfafval grof (zwerfafval groter dan 10 cm), fijn zwerf­afval en veegbaar zwerfafval (bij deze twee beeldmeetlatten gaat gescoord dan in 2023. Het resultaat op veegvuil op verharding en in goten en randstroken is wel met respectievelijk 4 en 10 procentpunten omhoog gegaan. In 2025 zal de focus ook op grof en fijn zwerfafval moeten worden gelegd, zonder daarbij de positieve resultaten van dit jaar te verliezen.

Resultaat zwerfafval - gemiddelde van de stad Beeldmeetlat

Norm

Resultaat 2023

Resultaat 2024

Verharding-veegbaar zwerfafval

B

75%

68%

Verharding-veegvuil in goten en randstroken

A

66%

76%

Verharding-veegvuil op verharding

A

92%

96%

Verharding-zwerfafval fijn

B

70%

67%

Verharding-zwerfafval grof

A

67%

66%

Meubilair-afvalbak-vullingsgraad

B

90%

93%

Groen-boom-boomspiegel-zwerfafval fijn

B

72%

76%

Groen-boom-boomspiegel-zwerfafval grof A

85%

86%

<

<

het om zwerfafval kleiner dan 10 cm) ongeveer gelijk of lager wordt

21

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Voortgang acties grof en fijn zwerfafval Actie

Voortgang

25

Toezien op de uitvoering en effectiviteit van maatregelen in het kader van de Uitgebreide Producentenverantwoorde­ lijkheid (UPV). De UPV stelt dat de producenten van producten die onder de SUP vallen de kosten vergoeden voor het opruimen en verwerken van zwerfafval, bewustwordingsmaatregelen rondom zwerfafval en de openbare afvalinzameling van peuken

Vanuit de UPV had de gemeente voor het eerst middelen moeten ontvangen in 2024. In verband met praktische en juridische aandachtspunten is dit door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat uitgesteld (Kenmerk: IENW/BSK-2024/247761).

26

Inzet van buurtserviceteams efficiënter inrichten met een nieuw rooster- en plansysteem

De keuze voor het nieuwe rooster- en plansysteem is in 2023 gemaakt. In 2024 bleek echter de implementatie lastig vanwege technische veiligheidsvereisten bij het koppelen van het nieuwe systeem aan bestaande systemen. Er wordt in 2025 onderzocht welke vervolgstappen voor implementatie nodig zijn.

27

Actie Schone Buurt twee keer per jaar organiseren en de participatie van bewoners vergroten

In 2024 heeft de Actie Schone Buurt weer twee keer plaatsgevonden in maart en in september. Ruim 750 deelnemers hebben zich ingezet voor een schone buurt, verspreid over de hele stad. Zo zijn er zwerfafvalrondjes in het Zuiderpark, rondom de bibliotheek van Ypenburg, het wijkcentrum in Moerwijk en in Transvaalkwartier gelopen.

28

Gratis knijpers uitdelen zodat bewoners de Via de website kunnen bewoners gratis een afvalknijper aanvragen. eigen buurt schoon kunnen maken In 2024 zijn er op deze manier 914 knijpers uitgedeeld. Daarnaast zijn er door verschillende groepen (denk aan wijkcentra) rond de 200 knijpers aangevraagd.

29

Afspraken met fastfoodrestaurants maken In 2024 hebben de gemeente Den Haag en zes grote restaurants een om vervuiling door hun verpakkingen in de convenant ondertekend waarin afspraken zijn gemaakt om samen te openbare ruimte te verminderen werken in het schoonhouden van de directe omgeving van de deelnemende bedrijven. De aanpak is geëvalueerd. In 2024 is een start gemaakt met het benaderen van nieuwe bedrijven. De aanpak kent een nieuwe insteek waarbij het de verwachting is dat er in 2025 meer restaurants het convenant zullen ondertekenen.

30

Het gebruik van stevige gele zakken tegen het openscheuren door meeuwen blijven promoten in de wijken waar het huisvuil nog in zakken wordt opgehaald

Belangrijk om hierbij te vermelden is dat met het uitstellen van de uitkering, de betaalverplichting voor producenten en het recht op de bijdrage van de gebiedsbeheerders niet komt te vervallen. In 2025 zal dan ook voor beide jaargangen, 2024 en 2025, uitgekeerd worden.

In 2024 is ingezet op het vergroten van het gebruik van de gele zak. Via afvalvoorlichters en voorlichtingscampagnes is de gele zak bij bewoners onder de aandacht gebracht. De gele zak is sinds najaar 2024 bedrukt waardoor het duidelijk wordt dat de zak enkel bestemd is voor huishoudelijk afval. Zo hopen we oneigenlijk gebruik te voorkomen. De nieuwe gele zak kan nu ook het hele jaar worden opgehaald bij een van de uitgiftepunten. Het aantal uitgiftepunten is in 2024 vergroot met vijf Biesieklette locaties en een locatie op de Denneweg (Vereniging Haagse Kunstkring). In 2024 zijn er bijna 240.000 gele zakken uitgedeeld, dat zijn er ongeveer 120.000 meer dan in 2023. In 2024 hebben er tellingen plaatsgevonden om het daadwerkelijke gebruik van het aantal gele zakken te monitoren in Laakkwartier-Oost en Bezuidenhout-Oost. De tellingen laten zien dat er een toename is van het gebruik van de gele zakken. Bij de telling aan het begin van het jaar was ongeveer 1/5e van de zakken geel en aan het eind van het jaar was dit toegenomen tot 1/3e .

31

De methode voor het opruimen van fijn zwerfafval zoals sigarettenfilters verbeteren door inzet van nieuwe opruimmiddelen, zoals een peukenzuiger

In 2024 zijn twee extra kleine veegmachines ingezet die over de stoepen kunnen rijden, waarmee peuken gemakkelijk en efficiënt kunnen worden opgeruimd. Daarnaast zijn er drie extra gluttons aangeschaft die speciaal voor fijn zwerfafval zoals sigarettenfilters kunnen worden ingezet vanaf 2025. Voor bewonersgroepen is een peukenzuiger aangeschaft die kan worden geleend. In 2024 is deze aan drie groepen uitgeleend. Eén van de groepen zet de peukenzuiger nu wekelijks in.

<

<

Nr.

22

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Nr.

Actie

Voortgang

32

Indien afval herleidbaar is, handhaving op de 25-meter-regel zodat bedrijven verantwoordelijk gehouden kunnen worden

In 2024 is juridisch onderzocht of er strenger gehandhaafd kan worden op bedrijfsafval in de openbare ruimte en of er ook handhaving plaats kan vinden als afval niet direct herleidbaar is tot één onderneming. Dit lijkt vanuit de huidige regelgeving niet mogelijk. In de clusteraanpak bedrijfsafval is de 25-meter regel meegenomen, naast controle op de bedrijfsafvalregistratie. Ook afvalvoorlichters hebben tijdens hun gesprekken met ondernemers aandacht het onderwerp besteed. In 2024 zijn er echter geen bestuurlijke boetes uitgedeeld op basis van deze regel. De 25-meterregel is nu onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan. In 2025 gaan we samen met andere gemeenten onderzoeken hoe deze regel kan worden uitgebreid zodat deze geldt voor: verschillende soorten ondernemingen, een grotere afstand en zodat de regel ook van toepassing is als afval niet direct te herleiden is. Er zijn nog veel onzekerheden omdat er geen rechtspraak is over de uitbreiding van deze regel.

<

<

23

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Aanvalsplan Afval 2024

4. Zwerfafval op het strand Bij Den Haag denk je al gauw aan het mooie strand dat bij de stad hoort. We zijn er trots op en willen de elf kilometer lange kustlijn schoon houden. De buurtserviceteams houden daarom de boulevard 7 dagen per week schoon. De afvalbakken worden geleegd en met beachcleaners wordt het zand gezeefd. Vrijwilligers zoals de vuiljutters van Slimme Senior lopen wekelijks een rondje op het strand. Een schoon recreatiegebied is fijn voor bewoners, bezoekers én voor de dieren en planten.

Bewonersparticipatie Vrijwilligers zetten zich elk jaar in om het Haagse strand schoon te houden. Zo organiseert Stichting De Noordzee jaarlijks een beach clean-up. In 2024 hielpen hierbij 40 vrijwilligers mee, die in totaal 200 kilo zwerfafval en 5.858 peuken hebben opgeruimd. De samen­ werking met sociale ondernemingen zoals de Grondstofjutters en TrashUre Hunt is in 2024 gecontinueerd. Zowel strandpaviljoens op het Scheveningse strand als op het Zuiderstrand deden mee aan het grondstof jutten—jutters konden in totaal bij 27 strandpaviljoens hun juttas inleveren voor een kop koffie of een ijsje. TrashUre Hunt organiseerde de

<

<

24

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

jaarlijks terugkerende summer challenge, waarbij dagelijks tussen juni en september zwerfafval van het strand is verwijderd. In totaal hebben 3.145 mensen deelgenomen en is er 2.671 kilo aan afval opgehaald. Hierbij zijn meer dan 150.000 sigarettenfilters opgeruimd (50.000 meer ten opzichte van 2023). Net zoals in 2023 zijn in 2024 de effecten van de invoering van statiegeld merkbaar; het geringe aantal blikjes dat wel wordt gevonden is vaak kapot, verkreukeld of heeft geen statiegeldlogo. In september is daarnaast de Duurzame Ku(n)stroute geopend. Dit is een route waarbij langs 12 strandopgangen, vanaf de Zandmotor tot en met het Zuidelijk Havenhoofd, een kunstwerk staat. Deze kunstwerken zijn gemaakt van het afval dat op het strand is gevonden bij bijvoorbeeld de summer challenge. Elk kunstwerk is gemaakt om mee op de foto te gaan, zodat de route breed kan worden gedeeld door bezoekers via sociale media kanalen.

<

< Opening van de duurzame kunstroute

Rookvrij strand In 2024 is de proef met een stuk rookvrij strand afgerond. Tussen strandtenten Hart Beach en Fonk is het stuk strand in totaal van 15 september 2023 tot 1 november 2024 rookvrij gemaakt. Het ging hierbij om een vrijwillige proef. Er wordt aan bewoners en bezoekers gevraagd om op dit stuk strand niet te roken, zodat het stuk strand peukvrij en dus schoner wordt. Peuken bevatten plastic, vervuilen liters

25

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

water en zijn erg lastig op te ruimen in het zand; zo vallen ze door de zeef van de beachcleaners van de Haagse Straat Organisatie. De proef bestond uit twee fases, aangezien buiten het strandseizoen alle borden van het strand worden gehaald. Om te meten hoe schoon het stuk strand is (en in hoeverre bezoekers zich houden aan het verzoek om er niet te roken), zijn er in de eerste fase wekelijks filterchallenges en tellingen georganiseerd. Ook is bij wijze van nulmeting het strand bij de start zoveel mogelijk peukvrij gemaakt. In de tweede fase zijn er maandelijks tellingen georganiseerd. Gedurende de hele proef zijn enquêtes gehouden om bewoners en bezoekers te vragen naar hun mening over het stuk rookvrij strand. In totaal hebben 1.349 mensen de enquête ingevuld. Bij de tellingen is een dalende trend te zien in het aantal sigaretten­filters dat werd gevonden. Waar er bij de nulmeting nog 836 filters zijn opgeraapt, waren dit er tegen het einde van de proef nog positief. In 2025 zullen daarom plekken worden aangewezen waar het stuk rookvrij strand wordt uitgebreid.

<

<

maar rond de 20 filters. Ook de reacties op de enquête zijn over­wegend

26

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Voortgang acties zwerfafval op het strand Actie

Voortgang

33

Partijen ondersteunen die acties In 2024 zijn 34 particuliere initiatieven (441 bewoners) die bijvoorbeeld organiseren, gericht op het voorkomen van een clean-up wilden organiseren, ondersteund door het faciliteren van zwerfafval middelen zoals afvalknijpers en handschoenen.

34

Het stellen van voorwaarden aan evenementen aan de kust. Hierbij wordt samengewerkt met het evenementenbureau. Het voornaamste doel is het voorkomen dat (plastic) afval op het strand en in de zee terechtkomt

Aan evenementen aan de kust worden voorwaarden gesteld. Bij het organiseren van de vreugdevuren wordt bijvoorbeeld in de vergunning opgenomen dat de organisator verantwoordelijk is voor eventuele vervuiling en het terrein voldoende schoon moet worden achtergelaten na afloop.

35

Versterken van de contacten met andere strandgemeenten, zowel aan zee als met een strand in het binnenland. Zo kunnen we ervaringen uitwisselen en van elkaar leren

In 2024 is er met diverse strandgemeenten contact geweest. De gemeente Den Haag is aanwezig geweest bij de jaarlijkse ‘Schone Stranden’ bijeenkomst en de ‘Landelijke Kustdagen’. Daar is veel kennis opgedaan over het schoonhouden van het strand en de zee. Ook zijn bij deze bijeenkomsten de contacten versterkt met andere samenwerkingspartners voor het bewerkstelligen van een schone en leefbare kust.

36

Voldoende afvalbakken op het strand, nabij de strandopgangen en op de boulevard. We experimenten met slimme afvalbakken met ingebouwde pers om te zien of dat bijdraagt aan minder zwerfafval op de boulevard

Er staan voldoende afvalbakken op het strand, nabij de strandopgangen en op de boulevard. Op de boulevard staan zelfpersende, zogenoemde ‘slimme’ afvalbakken, die in 2025 zullen worden opgefleurd met tekeningen. Waar nodig wordt het aantal of het volume van de afvalbakken verhoogd als het erg druk is (zoals in het hoogseizoen). De slimme afvalbakken worden meegenomen in de algemene aanbesteding van nieuwe afvalbakken. Wanneer deze is afgerond zou het aantal slimme afvalbakken kunnen worden uitgebreid.

37

Het blijven ondersteunen van sociale ondernemingen die tot doel hebben het strand en de zee afvalvrij te houden

In 2024 is de samenwerking met sociale ondernemingen voortgezet. TrashUre Hunt heeft een ‘summer challenge’ georganiseerd waarbij meer dan 3000 mensen hebben meegeholpen om het strand schoner te maken. Met het afval dat is gevonden op de Haagse stranden is een duurzame kunstroute gelanceerd op het Zuiderstrand.

In 2024 is besloten om dit actiepunt ook breder op te pakken. Zo is er onderzocht hoe kleinere evenementen kunnen worden gestimuleerd (middels vergunningen of subsidies) om verdergaande maatregelen te nemen rondom het gebruik van herbruikbare bekers dan ze wettelijk verplicht zijn.

De Grondstofjutters zijn doorgegaan met het activeren van strandbezoekers om mee te jutten en het strand zo schoon te houden. In 2024 zijn er ook scholen mee gaan jutten. 38

De opruimplicht voor hondenpoep extra onder de aandacht brengen op locaties waar, en momenten wanneer, hondeneigenaren het strand bezoeken

Over de stadsbrede opruimplicht is in 2024 gecommuniceerd via de campagnewebsite en tijdens de zogenoemde ‘schone weekstart’ op diverse social mediakanalen van de gemeente. Ook hebben er voorlichtingsacties plaatsgevonden met de campagne ‘Kak in de bak’. Dit gebeurde op verschillende locaties waaronder: de Valkensboskade, Notenplein en in Bezuidenhout. In 2025 zullen nieuwe voorlichtingsacties worden georganiseerd.

39

Een proef met een stuk vrijwillig rookvrij strand om de overlast van peuken te verminderen

In 2024 is de proef met een stuk vrijwillig rookvrij strand afgerond. De reacties van bewoners (in totaal 1.349) zijn overwegend positief. Ook zijn er bij de tellingen steeds minder sigarettenfilters gevonden. In 2025 zal het stuk rookvrij strand daarom worden uitgebreid.

<

<

Nr.

27

< I N HOU D

VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2024

Aanvalsplan Afval 2024

5. Zwerfafval in het water en het groen Als afval niet goed wordt weggegooid, belandt het vaak in het groen of water. Als het vervolgens niet wordt opgeruimd, kan het veel schade veroorzaken. Zo kan zwerfafval in water afbrokkelen tot microplastics en kunnen dieren in zwerfafval verstrikt raken. Middels verschillende acties uit het Aanvalsplan willen we dit voorkomen. Dankzij goede samenwerking met partners en de inzet van actieve bewoners zijn de resultaten over 2024 positief.

Ontwikkelingen in 2024 Eind 2024 is een pilot gestart met de zogenoemde Jellyfishbot. Dit is een op afstand bestuurbare robot die gemakkelijk en snel drijfvuil uit het water kan halen. De robot kan op moeilijk bereikbare plekken komen en zal in eerste instantie worden ingezet in de Hofvijver. Na een jaar wordt geëvalueerd of de Jellyfishbot een succes is. Hierna wordt de robot mogelijk ook op andere plekken in de stad ingezet. Daarnaast is in 2024 het vaartuig met dieselmotor, waarmee het water regulier wordt geschoond, vervangen voor een schonere elektrisch aangedreven boot.