RIS321588 Onderzoeksresultaten raadpleging warmteprogramma

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10860279 RIS321588 Contactpersoon

Tom Golder Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Energietransitie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

18 maart 2025

tom.golder@denhaag.nl Bijlage

Onderwerp

1

Onderzoeksresultaten raadpleging warmteprogramma

Geachte voorzitter, In de commissiebrief Voortgang warmteprogramma (RIS320247) is de commissie Leefomgeving geïnformeerd over het traject om te komen tot een warmteprogramma en het bijbehorende participatietraject. Met deze brief informeer ik uw commissie over de resultaten van de stadsbrede raadpleging. In de bijlage van deze brief vindt u het onderzoeksrapport ‘Voorkeuren van inwoners bij de overgang naar aardgasvrij wonen en werken in Den Haag’ met de resultaten van de raadpleging en de aanbevelingen. De aanleiding voor deze raadpleging is het warmteprogramma waarin beschreven wordt in welke buurten de gemeente van 2026 tot en met 2035 aan de slag gaat met het isoleren van gebouwen en de overstap op een duurzaam alternatief voor aardgas. Behalve de juridische verplichting vanuit de Omgevingswet is het voor een succesvolle transitie noodzakelijk om te weten wat inwoners en ondernemers belangrijk vinden. De raadpleging had tot doel inwoners van Den Haag mee te laten denken over de uitgangspunten en aandachtspunten die aan de basis liggen van het warmteprogramma en inzicht in de prioritering. De raadpleging zelf is mede vormgegeven door interne en externe belanghebbenden deel te laten nemen aan de ontwerpsessies van de participatietool.

Op deze wijze hebben onder andere vertegenwoordigers van bewonersinitiatieven, energiecoaches, woningcorporaties, Stedin, Eneco, maatschappelijke organisaties zoals de Alliantie Inclusieve Energietransitie en lokale ondernemers meegedacht over het participatieplan en de inhoud en opzet van de raadpleging. Tot slot heeft een taalbureau ervoor gezorgd dat alle teksten op B1 niveau geschreven zijn. Inwoners en ondernemers konden van 12 november tot 2 december via een online vragenlijst hun mening geven. Mensen zijn in die weken uitgenodigd om aan de raadpleging deel te nemen per brief naar 10.000 willekeurige adressen, met een grootschalige on- en offline mediacampagne, door daartoe op te roepen tijdens evenementen in de Haagse Klimaatweek. Daarnaast zijn mensen op straat, in bibliotheken en in wijkcentra aangesproken om ter plekke de vragenlijst in te vullen. Inwoners die minder digitaal vaardig zijn, hebben hulp gekregen bij het invullen. Het persoonlijk benaderen van inwoners heeft met name plaatsgevonden op locaties in de stad waar de respons doorgaans lager is, zoals in Laak, Den Haag Zuidwest, Transvaal en in de Schilderswijk.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10860279

Respondenten en aanpak In totaal hebben 2.120 inwoners en ondernemers deelgenomen. De resultaten zijn op de kenmerken gender, leeftijd, opleidingsniveau en huurder/woningeigenaar representatief voor Den Haag. Het percentage jongeren en praktisch opgeleiden en het percentage deelnemers uit Laak, Zuidwest, Schilderswijk en Transvaal dat heeft deelgenomen was lager dan dat je op basis van de bevolkingssamenstelling mag verwachten. Dat is vaak het geval bij dergelijke participatietrajecten. Ondanks dat was het aantal deelnemers hoog genoeg om op de meeste kenmerken statistisch te corrigeren. Hierdoor is met 95% zekerheid te zeggen dat de resultaten, ook voor de genoemde groepen, representatief zijn voor Den Haag. Conclusies en aanbevelingen De belangrijkste conclusies: • 66% van de deelnemers geeft aan dat ze het (helemaal) eens is met het plan om te stoppen met aardgas (t.o.v. 17% die het er mee oneens is en 15% die hier neutraal in staan) NB. vier op de vijf deelnemers die het oneens zijn met het plan hebben toch de raadpleging verder ingevuld en hun mening gegeven; • De meerderheid van de deelnemers geeft prioriteit aan lage kosten voor de samenleving en voor extra hulp voor mensen met weinig geld; • Zo laag mogelijke maatschappelijke kosten wordt uiteindelijk belangrijker gevonden dan keuzevrijheid; • Na analyse kunnen de respondenten in vijf groepen worden verdeeld.

Eén groep is duidelijk het grootst en scoort op veel waarden dicht bij het gemiddelde. Opvallend is dat de andere vier groepen op een aantal waarden heel erg afwijken van de middengroep. Die groepen zijn veel kleiner dan de middengroep, maar de verschillen zijn extreem groot. Ook onderling. Dat vraagt om aandacht, bijvoorbeeld waar het gaat om communicatie. In het rapport worden de volgende aanbevelingen gedaan: •

Hanteer de volgende twee uitgangspunten bij beleid in de warmtetransitie (zoals het warmteprogramma) zodat het aansluit bij de voorkeuren van de meerderheid van de inwoners: 1. Richt beleid op oplossingen die zorgen voor zo weinig mogelijk kosten voor de samenleving. 2. Zorg voor extra ondersteuning voor mensen met minder geld.

•

Overweeg flankerend beleid voor inwoners die andere prioriteiten stellen. Denk aan specifieke activiteiten gericht op wooncomfort, een snelle overstap naar aardgasvrij en/of de meest duurzame warmte. Dit kan aangevuld worden met strategische communicatie voor deze groepen om duidelijk te maken op welke manier hierin tegemoetgekomen wordt (of waarom hier niet voor gekozen wordt).

•

Als de gemeente maatregelen neemt die mensen (kunnen) ervaren als beperking in keuzevrijheid, communiceer dan duidelijk wat dit betekent voor de kosten voor de samenleving. Een voorbeeld van zo’n maatregel is de aanwijsbevoegdheid om in een gebied de levering van aardgas op termijn (circa 8 jaar) te beëindigen, een instrument onder de Wet gemeentelijk instrumentarium warmtetransitie (Wgiw). De meeste mensen zijn bereid een deel van de keuzevrijheid in te leveren als dat betekent dat de kosten daarmee lager worden. Het inzetten van een dergelijke maatregel dient dan ook zorgvuldig afgewogen te worden met de kosten voor de maatschappij.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10860279

•

Speel actief en vroegtijdig in op zorgen over kosten voor inwoners. Communiceer welke zekerheden en garanties er al wel zijn en wees eerlijk over wat er nog onbekend en onzeker is. Biedt houvast door te communiceren wat de gemeente gaat doen om duidelijkheid over de kosten voor de inwoner te krijgen.

•

Leg besluiten uit en benoem hierbij de afwegingen die zijn gemaakt. Leg uit op basis van welke waarden een keuze tot stand is gekomen en hoe deze waarden zijn afgewogen (breder dan bijvoorbeeld alleen de kosten of de duurzaamheid). Informatie hierover kan begrip vergroten, zorgen wegnemen en het vertrouwen geven dat er goed over de plannen wordt nagedacht, alvorens over te gaan op uitvoering.

•

Tot slot: blijf inwoners betrekken bij de warmtetransitie. Deelnemers die het niet eens zijn met de transitie naar aardgasvrij, willen voor een groot deel toch hun mening geven. Het is dan ook belangrijk om bij toekomstige participatie deze groep te blijven betrekken, naast de groep inwoners die het wel eens is met de transitie naar aardgasvrij.

Reactie college Het college vindt het inzicht in wat inwoners en ondernemers belangrijke aandachts- en uitgangspunten vinden bij de overstap naar een alternatief voor aardgas zeer waardevol voor het brede energietransitiebeleid. Ook is het college verheugd dat het onderzoek de hele stad vertegenwoordigd en veel ‘nieuwe’ respondenten heeft weten te bereiken. Ruim twee derde van de respondenten geeft aan niet eerder aan dergelijke onderzoeken te hebben deelgenomen. Het college ziet steun voor het gevoerde beleid om te stoppen met aardgas, veel oog te hebben voor de betaalbaarheid en extra hulp te bieden voor mensen met weinig geld. De vastgestelde uitgangspunten van de Transitievisie warmte (TVW) en van de EFG-labelaanpak zijn leidend in de aanpak van de energietransitie en vormen de grondslag voor het warmteprogramma. Het onderzoek laat zien dat de uitgangspunten nog actueel zijn en geeft inzicht in de voorkeur van de prioritering van de uitgangspunten. Ook deze prioritering zal een plek krijgen in het warmteprogramma. Het college herkent zich in de aanbevelingen. De punten maken al deel uit van de werkwijze. Het is goed dat hier nog eens de nadruk op wordt gelegd.

In de commissiebrief Voortgang warmteprogramma (RIS320247) staat geschreven dat u en de stakeholders die betrokken waren bij ontwerpfase wordt gevraagd of de analyse van de raadpleging aanleiding geeft om onderwerpen voor het warmteprogramma verder uit te diepen. Het college en de externe en interne betrokkenen bij het ontwerp van het onderzoek zien extra verdiepend onderzoek op dit moment niet als van toegevoegde waarde. De opbrengsten van de raadpleging hebben genoeg waarde voor het abstractieniveau van het warmteprogramma. De onderzoeksresultaten zullen ook worden gebruikt bij andere projecten in de energietransitie zoals uitvoeringsplannen, wijkaanpakken en invulling van een publiek integraal warmtebedrijf. In later stadium bij specifieke projecten kan verdiepend onderzoek waardevol zijn. Op dat moment zal het college extra inzet te blijven plegen om groepen bewoners en ondernemers waaronder over het algemeen de respons lager is te betrekken. Ik vertrouw erop u voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, de wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

3/3