RIS321577 Notulen van de raad van 13 februari 2025

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 13 februari 2025 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de notulen van 13, 14, 28 en 29 november 2024 E. Vaststelling van de besluitenlijst E.1

Voorstel van het presidium inzake benoeming raadsrapporteurs op het dossier Den Haag Zuidwest (RIS321339) E.2 Voorstel van het college inzake Vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) (RIS321105) E.3 Voorstel van het college inzake Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden 2025 (RIS321209) E.4 Voorstel van het college inzake Intrekken raadsbesluit RIS305092 ten behoeve van het opnieuw opstarten van project Mient (RIS321147) E.5 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning dakuitbouw Oude Haagweg 733 (RIS321121) E.6 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw Anjelierstraat 48 (RIS321266) E.7 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning polikliniek Johan de Wittlaan 3 (RIS321295) E.8 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning veranderen kantoor Scheveningseweg 64 (RIS321307) E.9 GEHEIM Voorstel van het college inzake Verwerven appartementsrecht van een pand (RIS320834) F. Datumbepaling initiatiefvoorstel (Hart voor Den Haag) Zicht op Haagse arbeidsmigratie (RIS321353) Beraadslaging over Agendapunten G en H worden gezamenlijk besproken G.

Voorstel van het college inzake startnotitie referendum uitbreiding gereguleerd parkeren (RIS321259) H. Voorstel van het college inzake Verordening tegemoetkoming campagnekosten referendum uitbreiding gereguleerd parkeren Den Haag 2025 (RIS321220) I.

Voorstel van het college inzake Uitbreiding zero-emissiezone (RIS320645)

J. Voorstel van het college inzake PUK Winkelcentrum Mariahoeve (RIS321151)

1

K. Openbare aankondiging tot sluiting van de deuren ten behoeve van een besloten vergadering in verband met geheime bespreking Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Opheffen geheimhouding (RIS320635) (agendapunt komt aan de orde na de dinerpauze) L. Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Opheffen geheimhouding (RIS320635) (agendapunt komt aan de orde na de dinerpauze) Afronding debat commissie M. Huisvesting culturele en maatschappelijke organisaties N. Werkagenda circulaire economie (RIS318676) (agendapunt niet aan de orde geweest) O. Actieprogramma Klimaatadaptatie en Vergroenen Versteende Wijken 2024 (RIS318503) (agendapunt niet aan de orde geweest) P. Themadebat aanpak dakloosheid Q. Leegstandsdebat (agendapunt niet aan de orde geweest) R. Stand van zaken erfpacht januari 2025 (RIS321116) S. Verzoek tot intrekken raadsvoorstel Hobbemaplein en aanpak vervolgtraject (RIS321169) T. Themadebat WMO (agendapunt niet aan de orde geweest) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 43 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (Hart voor Den Haag), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GL), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), Celik (DENK) De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Groep Van den Goorbergh), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Kaptheijns (PVV), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), De Ridder (VVD), Sewtahal (Hart voor Den Haag), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (HvDH), Verduin (D66). Afwezig: Peeck (VVD) en Baboeram (GL) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Goedemiddag, geachte leden van de gemeenteraad, geachte dames en heren op de publieke tribune en mensen thuis. Fijn dat u er bent. Welkom bij de vergadering van de gemeenteraad. Bericht van verhindering is ontvangen van de leden mevrouw Peeck en mevrouw Baboeram wegens ziekte. Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken.

We vergaderen via de voorzitter. Dat ben ik en soms is de heer Sluijs dat. Ik verzoek u om eventuele overige gesprekken buiten deze vergaderzaal te voeren, zodat we de insprekers en elkaar goed kunnen blijven volgen en ook het debat geconcentreerd kunnen blijven volgen. Het debat mag natuurlijk stevig op de inhoud zijn maar niet gericht op de persoon. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdragen leveren op basis van de afspraken die daarvoor gelden. Dit betekent bijvoorbeeld dat u raads- of collegeleden niet bij hun voornaam aanspreekt. Ook is het niet toegestaan om namen van medewerkers te noemen. We hebben ook al heel lang geleden 2

afgesproken dat vanaf de tribune geen blijken van instemming of afkeuring gewenst zijn. Aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de leden van de raad. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna de fracties en de leden de gelegenheid hebben om stemverklaringen af te leggen. Met de fractievoorzitters is afgesproken om de vergadering uiterlijk om 0.00 uur te sluiten, inclusief de stemmingen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Kunt u instemmen met de agenda? Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb gisteren een mail gestuurd naar wethouder Vavier, naar het college, met het verzoek om een juridisch advies, dat gerubriceerd is als geheim en dat vanmiddag op de agenda staat van een besloten vergadering, openbaar te maken, omdat dat gaat om juridische zaken. Ik heb begrepen dat de wethouder daar vanmiddag over wil beginnen in het geheime gedeelte, maar ik stel voor dat daar nu gewoon actie op ondernomen wordt. Het verzoek is dus om het openbaar te maken, zodat ik dat kan gebruiken om me te laten informeren. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ik heb de mail inderdaad ontvangen. Er was allerlei verwarring over hoe we daarop konden reageren, omdat het een mail is van één raadslid aan mij, terwijl openbaarmaking ook een raadsbesluit is. Het college staat niet onwelwillend tegenover openbaarmaking van het advies, omdat dit met name ook de openbare discussie over het delen van geheime informatie met burgers betreft. Maar we moeten het advies wel op een aantal onderdelen lakken. Dat gaat over informatie die herleidbaar is tot een locatie, doelgroep en andere daarbij behorende bijzonderheden.

Die kunnen wat ons betreft niet openbaar worden, maar de delen die raken aan het proces van besluitvorming in relatie tot de wetgeving en ook de manier waarop we de bewoners hebben geïnformeerd, zal het college ongelakt laten en daarmee openbaar maken. Als uw raad het hiermee eens is, zal het college in die lijn een en ander in gang zetten. Dat heeft enige tijd nodig, maar dat kan wel voor de dinerpauze al gebeuren. De voorzitter. Weet de raad nu waar het over gaat? Dat vraag ik even voor mijn begrip. Ik weet waar het over gaat. Weet iedereen waar het over gaat? Dan zouden we dit kunnen besluiten, want ik moet formeel vaststellen dat u dat goedvindt. Als ik de wethouder goed begrijp, gaat zij, als u dat goedvindt, dit in gang zetten, zodat we het meteen na de avondschorsing hebben en openbaar kunnen maken. Wethouder Vavier (GroenLinks). Vóór de dinerpauze. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb toch wel enige teleurstelling omdat het college nu pas tot die overtuiging komt en het stuk niet meteen openbaar heeft gemaakt, want het uitgangspunt is 'openbaar, tenzij'. Dat is één. Ik heb het advies natuurlijk al bekeken. Ik denk dat er heel weinig in staat wat weggelakt moet worden. Ik zou dus willen verzoeken om een en ander met spoed in werking te zetten en te zorgen dat het er gewoon binnen een uur ligt, want dan kunnen we er nog wat mee.

Wethouder Vavier (GroenLinks). Er moeten hier in dit huis ook allerlei radertjes gaan werken. Ik kan toezeggen dat we dit zo snel mogelijk doen. Dit gaan we nu dus niet even laten wachten. Dit wordt zo snel mogelijk opgepakt. Ik durf niet te zeggen of het binnen een uur lukt, maar het lukt wel zeker voor de dinerpauze of zo veel eerder als mogelijk. We zullen daar alles aan doen. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn vijftien insprekers aangemeld, maar ik maak een klein voorbehoud. Van niet alle aanmeldingen is zeker of de afzender daadwerkelijk aanwezig wil zijn bij de vergadering of slechts steun heeft willen betuigen, maar we hebben gekozen voor de ruime variant, want het omgekeerde is natuurlijk vervelender. Ik heb dus vijftien namen. Ik heb tien namen staan bij agendapunt G, het voorstel inzake startnotitie referendum uitbreiding gereguleerd parkeren. U kent de regels: u heeft drie minuten en na drie minuten stop ik u echt. Dat is niet uit onvriendelijkheid; zo hebben we het gewoon geregeld. Let dus op uw tijd, want het is sneu als u het belangrijkste nog niet heeft gezegd wanneer de drie minuten voorbij zijn. De heer Van den Berg (G). Goedendag. Er is een hele simpele vraag gesteld aan de inwoners van Den Haag. Die lijkt nu juridisch en politiek compleet verdraaid te worden. Draagvlakmeting, parkeerdrukmeting, participatie, alleen stadsdelen waar nog geen beleid is en alleen stadsdelen waar geen bouwprojecten gepland staan et cetera, et cetera staan in de startnotitie. Helaas missen we daarbij de aansluiting bij de vraagstelling. Die had wellicht wat meer toelichting nodig, maar ik ben als initiatiefnemer niet meer benaderd. Men geeft te kennen dat men genoeg informatie kon halen uit de startvraag; dat is op zich wel knap.

Maar nogmaals, de burger heeft de simpele vraag beantwoord: wel of geen uitbreiding van betaald parkeren. Dit waren - ik zou bijna zeggen: helaas - niet alleen Hart voor Den Haag-stemmers, maar ook mensen die bijvoorbeeld op de SP, de ChristenUnie/SGP, DENK et cetera stemmen. En dan te bedenken dat partijen hier pretenderen volksvertegenwoordigers te zijn. Ik lees dat bijvoorbeeld DENK stelt de enige echte autopartij van Nederland te zijn die betaald parkeren slechts een melkkoe vindt. Ik ga er dan ook van uit dat DENK in ieder geval gaat voorstemmen. Maar het is wel gek dat kleine partijen met een achterban die nog kleiner is dan het aantal referendumstemmers, nu gaan bepalen wat goed is voor de gehele stad. Immers, er is in dit college maar één partij, een samengevoegde partij, die meer stemmers heeft. Dat geef ik u te denken. Dat het college afspraken maakt met en beloftes doet aan commerciële bouwers en daarom deze stadsdelen zou moeten uitsluiten, is helemaal een mooie, alsof zij het belang inzien van een goed functionerende stad. Onderscheid en uitleg van termen zoals 'uitbreiding' of 'verruiming' zijn geen zaken die landen bij de gewone burgers. Het zijn slechts politieke argumenten om niet te hoeven luisteren naar de inwoners. Blijf gewoon bij de petitie: uitbreiding in de gehele stad.

Parkeerdruk- en draagvlakmeting alsmede participatie waren al voorwaarden waar het college mee gestart was, maar omdat dat lastig blijkt, is dat er maar uit gehaald. Als je deze termen in de wijken voorlegt, wordt er inmiddels honend gelachen. Daar geloven we allang niet meer in. Blijf bij een referendum voor alle inwoners over wel of geen uitbreiding van betaald parkeren in heel Den Haag. Het referendum is wat mij betreft ook aangevraagd op basis van een oneigenlijke invoering van het beleid in Laak begin januari 2024. Daar zijn we nog steeds niet blij mee. Uitzonderingen kunnen altijd gemaakt worden, want het is een raadgevend referendum. Dat is ook het hele eieren eten van politiek, maar op voorhand hele wijken buitenspel zetten en hun stem uitsluiten vind ik schandalig. De voorzitter. Als het goed is, zijn er vier insprekers over agendapunt I, het voorstel inzake uitbreiding zero-emissiezone. De heer De Ruiter (I). Geachte voorzitter en raadsleden. Als BSH hebben we al een aantal keren gezegd niet tegen zero-emissie te zijn, maar dan moeten wel eerst de randvoorwaarden, onder andere de stroomvoorziening, in orde zijn. Ook in het nieuwe amendement is dit niet goed geregeld. Wel invoeren maar niet handhaven is natuurlijk een discutabele afspraak en een plan dat de gemeente Den Haag niet waardig is.

Het college denkt er te gemakkelijk over, maar in RIS 320679 van 3 december staat duidelijk dat naast de problemen met snelladers ook de uitrol van reguliere laders wordt bemoeilijkt doordat er veel aanpassingen nodig zijn aan het net in de vorm van trafowissels en 4

netwerkuitbreidingen. Voordat er nieuwe palen geplaatst kunnen worden, zal er dus een heleboel moeten gebeuren. Dit duurt tot 2033, maar inmiddels horen we al 2036. Dit is een gigantische operatie, die in heel veel steden moet worden uitgevoerd. Het gaat vast niet lukken om dat overal op tijd te doen; dat valt zeer te betwijfelen. Ik heb het eerder 'een gedrocht van een plan' genoemd. Hoe kunnen bestuurders het nu volgen? We krijgen een corridor met een milieuzone voor vrachtwagens; dat is één. We krijgen een zero-emissiezone tot aan de kust; dat is twee. We krijgen een milieuzone aan de haven voor vrachtwagens, bestelwagens en personenauto's; dat is drie. En om het allemaal nog moeilijker te maken, krijgen we een aantal wegen waar niets kan gebeuren rond de milieuzone. Dat is nodig omdat particulieren en bedrijven daar gebruik moeten maken van die weg. Welke bestuurder gaat dat nog begrijpen? We spreken van een 'zero-emissiezone', maar dat is een totaal verkeerd woord. Het geldt alleen voor bestel- en vrachtwagens. Particulieren kunnen gewoon rijden, net als toeristen. De naam wekt een totaal verkeerde verwachting. Maar naast het instellen van deze zone gebeurt er heel veel meer: warmtepompen plaatsen, meer elektrische auto's, energiezuinig maken van woningen, verplicht energiezuinig maken van bedrijfsgebouwen enzovoort.

Het voordoen alsof er alleen maar aan de lucht wordt gewerkt door het instellen van een zero-emissiezone is ver buiten de waarheid. Het gaat hier om een totaalpakket dat moet zorgen voor schone lucht en een betere gezondheid. Zero-emissie is daar slechts een heel klein onderdeel van. We moeten daar niet meer gewicht aan geven dan het werkelijke gewicht. En dan nog de afspraak in het college. Vorig jaar is duidelijk in de raad besproken dat het instellen van een zero-emissiezone een raadsbeslissing is geworden. De beslissing is nu dus aan de raad en niet meer aan het college. De afspraak in het college is dus achterhaald. Daarnaast had het college de afspraak gemaakt toen nog niet bekend was welke kadastrale problemen we hadden. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij, meneer De Ruiter. De heer Dierick (I). Geacht college, mijn naam is Gijs Dierick. Ik ben de eigenaar van strandtent Boca Grandi en de Kiteboardschool in Kijkduin, maar ik sta hier niet alleen namens mijzelf; ik sta hier ook namens alle ondernemers aan het Zuiderstrand. Wij staan volledig achter duurzaam ondernemen; zie onze suggesties in de Strandnota, waarin we pleiten voor natuurinclusief ondernemen en sterk CO2reducerend werken. Het lijkt er echter op dat de voorgestelde maatregelen in de zero-emissiezone niet het gewenste effect zullen hebben.

De CO2-reductie is volgens het onderzoek van Buck Consultants minimaal, omdat slechts een klein deel van de uitstoot daadwerkelijk in de beoogde zone terechtkomt en de rest wordt afgevoerd naar het binnenland. Laten we eens even kijken naar die zero-emissiezone. Hoe denkt het college om te gaan met de op- en afbouwperiode? Want tijdens deze periode hebben wij te maken met een zware transportbehoefte, zoals het plaatsen en verplaatsen van containers over het strand. Helaas zijn er momenteel geen elektrische alternatieven voor deze zware voertuigen en het ziet er niet naar uit dat dit snel verandert. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat deze zware voertuigen ingezet kunnen blijven worden zonder afbreuk te doen aan de duurzaamheidsdoelen van Den Haag, dat in 2030 uitstootvrij wil zijn? Een ander onderwerp waar wij ons flink zorgen over maken, is ons eigen transport. Sommige strandpaviljoens hebben geen eigen strandopgang of looppad. Daarnaast moeten wij tijdens de op- en afbouw vaak met apparatuur door het mulle zand en de duinen rijden, vaak met een aanhanger. Ook tijdens het seizoen rijden we vaak over het strand om voetgangers veilig hun weg te laten vervolgen of omdat er na een storm een hoop zand op het pad ligt. Dit maakt een robuust voertuig dus geen luxe maar een noodzaak. Deze zero-emissiezone dwingt ons tot de aanschaf van een elektrische fourwheeldrive.

Dat vereist een flinke investering; ik gok rond € 100.000. Dit betekent dat we de komende jaren grote bedragen opzij moeten zetten, terwijl de marges in de horeca al zwaar onder druk staan. De tijden van gouden bergen liggen allang achter ons. Ook op het strand vechten ondernemers voor een modaal inkomen. Onze oplossing: afschaffing van de op- en afbouwregel en een corridor. We vragen niet om een langere exploitatieperiode en we vragen niet om meer omzet, maar gewoon om de afschaffing van de verplichte op- en afbouw. Daarnaast is het van groot belang om een corridor te creëren, zoals de zojuist benoemde in Scheveningen, die het mogelijk maakt om duurzaam te blijven opereren, zonder dat het transport een belemmering wordt. Dit bespaart op zwaar transport. 5

De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zitten erop. De heer Van den Assem (I). Ook ik ben een strandtenteigenaar. Het meeste is dus al benoemd. Geachte voorzitter en leden van de raad, mijn naam is Scott van den Assem, ondernemer in Scheveningen en strandpaviljoeneigenaar. Vandaag sta ik hier met een dringende vraag: willen jullie eigenlijk nog wel strandpaviljoens in Scheveningen? Want de maatregelen waarover u vandaag beslist, zetten onze toekomst als strandondernemers serieus op het spel. Wij zijn altijd bereid om met de gemeente mee te denken en te werken aan verduurzaming, maar het invoeren van een emissiezone zonder realistische alternatieven of maatwerk voor de strandsector geeft het gevoel dat we in een hoek worden gedrukt. Onze bedrijven zijn niet zomaar horecagelegenheden: wij bouwen onze paviljoens elk jaar op en breken ze in het najaar weer af. Dat vereist zware logistiek en zwaar transport, waarvoor op dit moment geen elektrische alternatieven bestaan. Wat u van ons vraagt, is praktisch onmogelijk. Als deze zone wordt ingevoerd zonder uitzondering of overgangsregelingen, betekent dat één ding: de doodsteek voor veel strandondernemingen. En dan heb ik het nog niet eens over de gevolgen voor de toeleveranciers, die ons dagelijks voorzien van producten. Ook zij hebben simpelweg geen toegang tot elektrisch transport dat aan deze eisen kan voldoen.

De keten gaat vastlopen, met desastreuze gevolgen voor de hele lokale economie. Als dit de richting is die de gemeente kiest, vraag ik mij serieus af of er überhaupt nog ruimte is voor de strandcultuur waaraan Scheveningen zijn reputatie dankt. U maakt het ons onmogelijk om te blijven bestaan. Is dat echt wat u wil? Ik roep u op om realistisch te blijven en het gesprek met ons aan te gaan. Overweeg uitzonderingen voor strandgebonden ondernemers zoals wij. Wij staan open voor oplossingen, maar dan moeten ze wel haalbaar en eerlijk zijn. De heer De Jong (I). Raadsleden en voorzitter. Ik spreek hier namens de bewoners van het Havenkwartier, die zich zorgen maken over het duurder worden van het onderhoud van hun huizen doordat de kleine ondernemer straks voor grote kosten staat door de aanschaf van nieuwe bussen. Ze maken zich ook zorgen over de oneerlijke concurrentie door hun buitenlandse collega's, die straks met buitenlandse kentekens bijna ongestraft de zero-emissiezone in kunnen komen doordat ze alleen gecontroleerd kunnen worden als ze rijdend in de zone zijn. Daarnaast werd beweerd dat elektrische bussen goedkoper zouden worden. Goedkoper worden ze niet, want als een ondernemer een gelijkwaardige bus moet hebben, moet hij een veel zwaardere bus nemen die € 20.000 duurder is en waarvoor in sommige gevallen zelfs een vrachtwagenrijbewijs nodig is.

Dat zijn de grootste problemen die wij als bewoners zien: het onderhoud van onze huizen en het bestaansrecht van de kleine ondernemer komen in gevaar. Ik doe een oproep tot u als raad, want dit zijn mensen die op u gestemd hebben en die verwachten dat u de belangen van deze mensen behartigt. De voorzitter. Het laatste agendapunt waarvoor iemand zich heeft aangemeld, is het voorstel inzake het Winkelcentrum Mariahoeve. Mevrouw Langemeijer (J). Goedemiddag. Ik ben directeur van de Stichting KunstPost, een bewonersinitiatief dat sinds 2008 actief is in Mariahoeve op het gebied van kunst en cultuur. Sinds 2017 zijn we gehuisvest in het voormalige Stadsdeelkantoor Haagse Hout, gelegen in maar vooral óp Winkelcentrum Mariahoeve. Het verheugt ons dat in het PUK is opgenomen dat het belangrijk is dat er in de herontwikkeling ruimte blijft voor maatschappelijk initiatief voor ontmoetingen die bijdragen aan de sociale cohesie, laagdrempelig en duurzaam betaalbaar. Er moet ruimte blijven voor betaalbare werkplekken voor sociaal-maatschappelijke en ook creatieve ondernemers, maar zeker ook voor makers, waarbij LOOkatie het kloppend hart blijft. KunstPost is een organisatie voor maar vooral ook door de wijk, want de activiteiten worden voor het merendeel door vrijwilligers georganiseerd. Er is veel behoefte aan alle vormen van cultuur. Dat is wel gebleken tijdens de coronapandemie.

Dat brengt me op het belang van kunst en cultuur voor een gezonde samenleving. Naast sport brengt ook cultuur mensen in beweging. Cultuur zorgt voor energie en voor een gezonde geest in een gezond lichaam. Zelfs de Romeinen wisten dit al. Maar cultuur in de wijken heeft een onzekere status. Dat ligt niet aan de mensen die het organiseren of die eraan deelnemen. Huisvesting is de onzekere factor. Voor cultuur zijn er veel te weinig faciliteiten. Broedplaatsen voor creatief en maatschappelijk 6

initiatief zijn afhankelijk van tijdelijk beschikbare leegstaande gebouwen. Cultuuractiviteiten voor bewoners missen de zekerheid van een dak boven het hoofd. In de afgelopen zestien jaar is KunstPost vijf keer verhuisd. Momenteel zitten we wederom op de schopstoel, want Winkelcentrum Mariahoeve gaat renoveren en in de nieuwbouwplannen is geen ruimte voor onze activiteiten. KunstPost is op dit moment alleen nog gehuisvest op LOOkatie364, te vinden op het winkelcentrum, met een bvo van 720 vierkante meter. Voorheen hadden we drie oude scholen waarin we 80 ateliers en werkplekken hadden. Op locatie hebben we nog slechts achttien ruimten, waarvan er acht atelier zijn. Wekelijks bezoeken 350 mensen ons pand. In het voorliggende PUK zien we vooral veel aandacht voor de ontwikkeling van een buurtbibliotheek, maar het door u erkende belang van huisvesting voor maatschappelijke organisaties is hierin niet terug te vinden. KunstPost heeft een voorstel klaarliggen voor projectontwikkeling in Mariahoeve. Daarvoor hebben we kavel Tarwekamp 3 op het oog, de plek waar KunstPost voorheen, van 2011 tot 2020, gevestigd was.

Concreet is mijn droom om een geschikte broedplaats te bouwen voor kunst, cultuur en wijkpartners, met ruimte om samen te wonen in een woonvorm waarbij bewoners de ruimte hebben om naar elkaar om te kijken, maar ook hun eigen voordeur hebben, met een dakakker en met ruimte voor wijkbedrijven die door bewoners worden gerund. Mijn vraag: kan de gemeente een partij vragen om ons te helpen een gezamenlijk plan te ontwikkelen voor permanente huisvesting voor burgerinitiatieven in Mariahoeve? De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. Ik kijk nog even naar de tribune. Ik heb negen namen genoemd van mensen die mogelijk iets wilden zeggen over de Startnotitie referendum uitbreiding gereguleerd parkeren, maar misschien waren ze te laat hier. Nee, er is niemand die alsnog wil inspreken. Voor de uitbreiding van de zero-emissiezone heeft zich ook iemand gemeld waarvan wij niet zeker weten of dat op tijd was, maar ik stel voor om daar in dit geval niet moeilijk over te doen, omdat we er niet helemaal uit komen. De heer Voerman (I). Voorzitter, leden van de gemeenteraad. De voorgestelde uitbreiding van de zero-emissiezone vanaf de Laan van Meerdervoort naar de kust en van Wassenaar tot Kijkduin is door het college voorgesteld om de luchtkwaliteit in dat gebied 4% te verbeteren en om de stikstofdepositie in kwetsbare natuurgebieden met enige tienden van een procent te verlagen.

Over netcongestie wordt in de door Buck Consultants opgestelde meerjarenkosten- en batenanalyse gezegd dat die een dominante factor wordt zodra alleen emissieloos transport is toegestaan of als ondernemers hun bestaande voertuigen vervangen door nieuwe voertuigen. Een derde deel van de straten van Den Haag, zo schrijft wethouder Van Asten in een brief van 2 december, moet de komende tien jaar open om de infrastructuur voor de capaciteitsuitbreiding mogelijk te maken. Dit betekent in de praktijk dat de visspecialist om de hoek grote kans maakt dat hij tussen 2029 en 2035 zijn dan elektrische bestelauto niet kan opladen in of bij zijn huis of bedrijf. En wat voor de visboer geldt, geldt ook voor de bakker, de groenteboer, de aannemer, de loodgieter enzovoort. Ondernemers kunnen zich beroepen op de hardheidsclausule en ontheffing aanvragen, zo stelt het college. In het amendement waarover straks wordt gestemd, staat: 'Er wordt niet overgegaan tot handhaving van de categorie elektrische bestelauto's vanaf 2029 totdat de laadcapaciteit op orde is'. Welke criteria bepalen wanneer de laadcapaciteit op orde is? Dat wordt niet vermeld. Het aanvragen van ontheffingen en het voeren van bezwaarprocedures die volgen, kosten handenvol tijd, geld en vooral heel veel energie van de kleine ondernemer zelf, die hij helemaal nergens anders kan laden.

De rechtsonzekerheid en het onduidelijke en hierdoor onzekere ondernemersklimaat voor het mkb hebben een sneeuwbaleffect naar de groothandel, zal uiteindelijk de haveneconomie en de gehele kuststrook uithollen en zal de bedrijvigheid hier om zeep helpen. Vlaggetjesdag wordt niet het vieren van een levende en innoverende branche, maar een historisch festival. Eén corridor is een ritje waardoor de ondernemers in de haven tot in lengte van jaren een fractie schonere lucht kunnen inademen. Deze situatie geeft geen handelingsperspectief om te groeien, te innoveren en te verduurzamen. De voorgenomen uitbreiding staat hiermee diametraal tegenover de Havenvisie, die dit college aan het opstellen is en waarin innovatie en verduurzaming juist wél vooropstaan. Dit geamendeerde voorstel voor uitbreiding is en blijft onrealistisch in verband met de verwachte netcongestie, blijft mede hierdoor in de gestelde termijn onhaalbaar en is onverantwoordelijk, gezien de desastreuze gevolgen voor de bloedvaten van deze helft van de stad, namelijk de ondernemers en 7

hun werknemers. Daarmee treft dit uiteindelijk de burgers en de leefbaarheid. De vraag blijft of de opbrengst niet veel en veel te laag is. Leden van de gemeenteraad van Den Haag, een betere luchtkwaliteit … De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. (Een aantal personen op de insprekerslijst blijkt niet aanwezig te zijn)

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven.

Raadsadressen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening Kopie antwoord 1 Stichting Buurtontwikeling en Multimedia d.d. 18 januari In handen van het commissie 2025 inzake verwerven nieuwe locatie SBM (10847676) + college van B en W Samenleving 24 januari 2025 (10847676 behoort bij) 2 Belanghebbende d.d. 29 januari 2025 inzake In handen van het commissie parkeerproblemen Fischerstraat (10852857) college van B en W Leefomgeving 3 Belanghebbende d.d. 2 februari 2025 inzake warmtenet In handen van het commissie Mariahoeve levert geen CO2 reductie op (10852869) college van B en W Leefomgeving 4 Belanghebbende d.d. 3 februari 2025 inzake noodkreet van In handen van het commissie een huisarts (10853235) college van B en W Samenleving Ter kennisnemingen Nr. Afzender en onderwerp 1 Belanghebbende d.d. 18 januari 2025 inzake diversen (10847467) 2 Belanghebbende d.d.20 januari 2025 inzake betaald parkeren bij de Hofbadtorenflat (10847510) 3 Belanghebbende d.d. 20 januari 2025 inzake brandbrief omgeving Vermeerkwartier (10847565) en 23 januari 2025 (10847565 behoort bij) + 24 januari 2025 (10847565 behoort bij) 4 Belanghebbende d.d. 20 januari 2025 inzake schriftelijke reactie motie kabelgoottegels (10847596) 5 ROC Mondriaan d.d. 21 januari 2025 inzake studenten vragen voor Gaza (10847729) 6 Woonbond d.d.

21 januari 2025 inzake lokaal huurbeleid en de Nationale Prestatie Afspraken (10849602) 7 Economic Board The Hague d.d. 22 januari 2025 inzake steunbetuiging kandidatuur Den Haag als culturele hoofdstad van Europa in 2033 (10849641) 8 Belanghebbende d.d. 22 januari 2025 inzake actieplan Loop voor hoop! Op weg naar een kankervrij Suriname (10852446) 9 Belanghebbende d.d. 24 januari 2025 inzake buurtgesprek Calandstraat 12 (10852470) + 7 februari 2025 (10852470 behoort bij) 10 Avvincente d.d. 30 januari 2025 inzake nieuwe vorm van educatie over Auschwitz en Holocaust (10852494)

Voorstel afdoening Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

8

11 Commissie Loosduinen d.d.28 januari 2025 inzake evaluatie Convenant Duurzaam ZKD/ omgevingsvergunning (10852505) 12 Belanghebbende d.d. 2 februari 2025 inzake ontheffing parkeergeld (10852798) 13 Haags Cultuuroverleg d.d. 4 februari 2025 inzake ondersteuning kandidatuur Den Haag Europese Culturele Hoofdstad 2033 (10855257) 14 Team Ecovrede d.d. 6 februari 2025 inzake verzoek over verschillende zaken rondom Ecovrede (10855272)

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de notulen van 13, 14, 28 en 29 november 2024.

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de besluitenlijst.

E.1

Voorstel van het presidium inzake benoeming raadsrapporteurs op het dossier Den Haag Zuidwest (RIS321339) Voorstel van het college inzake Vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) (RIS321105) Voorstel van het college inzake Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden 2025 (RIS321209) Voorstel van het college inzake Intrekken raadsbesluit RIS305092 ten behoeve van het opnieuw opstarten van project Mient (RIS321147) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning dakuitbouw Oude Haagweg 733 (RIS321121) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw Anjelierstraat 48 (RIS321266) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning polikliniek Johan de Wittlaan 3 (RIS321295) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning veranderen kantoor Scheveningseweg 64 (RIS321307) GEHEIM Voorstel van het college inzake Verwerven appartementsrecht van een pand (RIS320834)

E.2 E.3 E.4 E.5 E.6 E.7 E.8 E.9

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP wenst geacht te worden tegen voorstel E.2 te hebben gestemd. De voorzitter. De fractie van de ChristenUnie/SGP wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden te hebben gestemd tegen voorstel E.2.

9

Aan de orde is: F. Datumbepaling initiatiefvoorstel (Hart voor Den Haag) Zicht op Haagse arbeidsmigratie (RIS321353). De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat de reactie van het college uiterlijk in het tweede kwartaal van 2025 verwacht mag worden. Nu gaan we naar de beraadslagingen. De agendapunt G en H worden gezamenlijk besproken. Er wordt later vandaag wel apart over besloten.

Aan de orde is: G. Voorstel van het college inzake startnotitie referendum uitbreiding gereguleerd parkeren (RIS321259). H. Voorstel van het college inzake Verordening tegemoetkoming campagnekosten referendum uitbreiding gereguleerd parkeren Den Haag 2025 (RIS321220). De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Vandaag bespreken we de vormgeving van een startnotitie die door het college is opgesteld en die gaat over de probleemstelling en de oplossingsrichting voor het houden van een referendum. De initiatiefnemer van het referendum, de heer Arjan van den Berg, die we zojuist hebben gehoord, wil met ruim 15.000 opgehaalde handtekeningen duidelijkheid. Hij wil antwoord op de vraag of Den Haag voor of tegen de uitbreiding van betaald parkeren is. Hij is al sinds 2016 bezig met de parkeerproblemen in Laak en was verontwaardigd dat daar betaald parkeren werd ingevoerd zonder draagvlakonderzoek, terwijl de parkeerdruk overdag niet hoog is. In de Parkeerstrategie 2021-2030 stond dat betaald parkeren alleen ingevoerd mag worden bij een parkeerdruk boven de 90% en bij voldoende draagvlak. Toch is dit genegeerd. Waarom dit werd genegeerd, is mij nu volledig duidelijk geworden: op 27 juni 2023 besloot het college namelijk om draagvlak als voorwaarde volledig uit de parkeerregulering te schrappen.

Dat was zogenaamd in lijn met het coalitieakkoord 2022-2026. Dit raadsbesluit werd eigenlijk stiekem doorgevoerd en werd op 12 juli 2023 officieel vastgelegd in het Gemeenteblad. Opvallend is dat dit besluit werd genomen vlak voordat het college op 29 juni 2023 viel, na het vertrek van de VVD. Dit roept vragen op over de legitimiteit en de transparantie van dit besluit. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is toch zo dat we op dit moment een actualisatie van de Parkeerstrategie in de wacht hebben staan en dat het raadsbesluit waar u het over heeft, daarin komt te staan? Er is toch niet stiekem een raadsbesluit genomen? U moet het raadsbesluit nog nemen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). We zijn al tijden in gesprek over draagvlak. Ik ben zelf ook steeds van mening geweest dat het in de Parkeerstrategie 2021-2030 staat. Dat is op dit ogenblik het beleid, maar in de startnotitie kwam ik tegen dat dit er op 27 juni uit is gehaald. Nu begrijp ik waarom in al die wijken betaald parkeren is ingevoerd zonder dat daar door iemand om gevraagd is. Wat ik ook vreemd vind, is dat de heer Van den Berg het in zijn inspraak constant over draagvlak heeft gehad en dat de wethouder geen enkele keer heeft gezegd: ho, ho, wacht eens even; dat hebben we eruit gehaald. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb het idee dat de heer Meinesz om mijn vraag heen loopt.

Er ligt een actualisatie van de Parkeerstrategie. Dat is een raadsvoorstel dat on hold is gezet, omdat Hart voor Den Haag met een burgerinitiatiefvraag over een referendum kwam. In dat raadsvoorstel wordt gezegd dat het draagvlak wordt afgeschaft. Als u dat zo belangrijk vindt, kunt u toch gewoon een 10

amendement indienen bij die actualisatie van de Parkeerstrategie? Daar hebben we dan toch ook geen referendum voor nodig? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). De initiatiefnemer heeft een hele duidelijke vraag: voor of tegen uitbreiding van betaald parkeren? U heeft het over de draagvlakmeting, maar die is er dus al uit gehaald. Dat was eigenlijk al opgenomen in de Parkeerstrategie, maar die wordt ook gewoon terzijde gelegd. Dus waarom denkt u dat dat in de toekomst niet gaat gebeuren? De voorzitter. De laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Waar ik eigenlijk naartoe wil - maar ik merk dat de heer Meinesz daar niet met mij heen wil - is dat hij dit met een amendement kan regelen als hij parkeerdruk en draagvlak zo belangrijk vindt. Dan ligt het in een raadsvoorstel en dan lijkt het me heel stug dat het college dat gaat ontwijken. Dus waarom in plaats van het referendum niet gewoon die actualisatie van de Parkeerstrategie weer terug in behandeling nemen om het daar dan te regelen? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). De heer Van den Berg heeft 15.000 handtekeningen opgehaald van allemaal mensen die zich door dit college in de kou gezet voelen. Zij hebben in sommige wijken betaald parkeren om de oren gekregen en hebben daar niet om gevraagd. Men wil het nog meer in de stad gaan invoeren.

Daar zijn zij dus tegen, daar willen zij zich over uitspreken en daar moet een referendum over komen. Waarom is zo'n ingrijpende wijziging op het laatste moment nog doorgedrukt zonder dat de raad en de bewoners daarover zijn geïnformeerd? Moet zo'n beslissing geen onderdeel van de beraadslaging zijn tijdens een parkeerdebat of tijdens het debat over de actualisatie? We hebben laatst ook de vve uit zo'n besluit gehaald omdat dat ook eigenlijk besloten moest worden; men wilde toen de vve-vergunningen eruit halen. Die zijn er toen ook uit gehaald en dat zal hier dus ook moeten gebeuren. Bovendien werd op 11 december 2024 in een antwoord aan de ChristenUnie nog gesuggereerd dat draagvlakmetingen gewoon konden plaatsvinden. Dit is misleidend, want op dat moment was draagvlak allang geen voorwaarde meer bij het invoeren van betaald parkeren. Daarnaast worden, als het aan dit minderheidscollege ligt, bepaalde wijken, zoals Vroondaal, Ypenburg en het Wateringse Veld, buiten het referendum gehouden, waardoor betaald parkeren daar alsnog kan worden ingevoerd zonder draagvlak onder de bevolking zodra de parkeerdruk boven de 90% komt; dit zeg ik via de voorzitter maar even tegen de heer De Vuyst. Marieke van Doorn (D66). Ik sla aan op Ypenburg. Ik wilde daar in mijn bijdrage op terugkomen, want er is helemaal geen beleidsvoornemen om betaald parkeren in te voeren in Ypenburg.

We hadden in november een inspreker die ook dacht dat dat zo was. Voelt de heer Meinesz een verantwoordelijkheid om hier wel zaken die verkondigen die echt aan de hand zijn of is hij alleen doemscenario's aan het schetsen? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U moet het zo zien: als het niet meegenomen wordt … Draagvlak is eruit gehaald, hè? Dat betekent gewoon dat ze in die wijken morgen betaald parkeren kunnen invoeren als de parkeerdruk boven de 90% komt. Marieke van Doorn (D66). In het coalitieakkoord zijn die wijken heel nadrukkelijk uitgezonderd van plannen om in de hele stad betaald parkeren in te voeren. Dus nogmaals: u blijft het herhalen, maar waarop baseert u dat daar beleidsvoornemens voor zijn? Die zijn er helemaal niet. Ik denk dus dat u mensen bang maakt voor niets. Kan de heer Meinesz daar misschien mee stoppen, vraag ik via de voorzitter. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het is natuurlijk grote onzin dat we mensen bang maken. Wij zien hoe dit college werkt. We hebben gezien dat draagvlak gewoon uit de Parkeerstrategie werd gehaald zonder dat dit werd meegedeeld. Dat is het grote probleem en daarom moet er gewoon een referendum komen: voor of tegen uitbreiding van betaald parkeren.

11

Marieke van Doorn (D66). De heer Meinesz spreekt zich, althans volgens mij, dubbel tegen. Hij zegt dat draagvlak terug moet komen, maar het referendum moet ergens anders over gaan. Kan de heer Meinesz nou duidelijkheid geven: waar moet het van hem over gaan? Is de heer Meinesz dan niet blij met deze startnotitie, die gaat over draagvlak, ja of nee? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). De initiatiefnemer heeft heel duidelijk gezegd waar het referendum over moet gaan. We krijgen straks een actualisatie. Daarbij gaan we straks spreken over hoe we het in de rest van de periode van deze Parkeerstrategie gaan doen: is parkeerdruk belangrijk en is draagvlak belangrijk? Dat gaan we dan doen, maar nu is het van belang dat de 15.000 mensen die getekend hebben, willen weten of ze wel of geen uitbreiding van betaald parkeren krijgen. Dan het verwijt dat betaald parkeren een vereiste is voor de woningbouw. Het CDA en GroenLinks claimen dat woningbouwprojecten in gevaar komen als betaald parkeren niet wordt uitgebreid. Dat is natuurlijk een politiek argument, geen realiteit. In veel steden, bijvoorbeeld Almere, wordt volop gebouwd zonder betaald parkeren als voorwaarde. Woningbouw hangt af van de financiële haalbaarheid, de grondprijzen, de bouwkosten, de vraag naar woningen en de investeringsbereidheid van ontwikkelaars. Betaald parkeren is geen cruciale factor.

Sterker nog: het kan een nadeel zijn, omdat de extra parkeerkosten huurders of kopers kunnen afschrikken. Gezinnen kiezen misschien liever voor locaties waar parkeren goedkoper of gratis is. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik hoop dat we Den Haag niet met Almere gaan vergelijken. Almere is een compleet nieuwgebouwde stad met heel veel andere ruimtelijke ordening dan Den Haag, een hele oude, prachtige stad, die aan het verdichten is en waarin afspraken gemaakt moeten worden. Als je bijvoorbeeld hoogbouw wil bouwen, moet je ook afspraken maken over parkeren, parkeergarages en dat soort zaken. Dat is echt een compleet andere werkelijkheid dan in Almere. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ja, het klopt dat wij een andere stad zijn. We hebben in de Parkeerstrategie 2021-2030 bijvoorbeeld afgesproken dat projectontwikkelaars moeten worden verplicht om garages te bouwen. U heeft met de andere partijen ook de parkeernorm omlaag gebracht. Dat is natuurlijk ook een hele foute beslissing geweest. Je moet gewoon zorgen dat er voldoende parkeerplek komt. Dan is er helemaal niks aan de hand. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik moet even nadenken: hoe is dit in godsnaam relevant voor mijn vraag of opmerking? Want dat was het niet. In Almere gaat het vaak niet over hoogbouw. Hoogbouw en Almere zijn echt twee compleet verschillende realiteiten.

En ja, er is inderdaad afgesproken dat er parkeergarages bij moeten als we enorme flats gaan bouwen. Dan is het voor ontwikkelaars wel zo handig als mensen ook gebruik gaan maken van die garages en niet gratis op straat kunnen staan. Dat is allemaal deel van hun pakket. Wat u nu voorstelt, zou dus een onderdeeltje uit een pakket halen. Dan valt dat dus allemaal in elkaar. Dat is waarom de woningbouw daarmee in de gevarenzone komt. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb helemaal geen onderbouwing gehoord van waarom het mis zou gaan. Ik heb nog geen voorbeelden gezien van waar dit in Den Haag mislukt is. Wat ik wel heb gezien, is dat men bij de Hofbadtoren betaald parkeren heeft ingevoerd en dat er op straat gewoon ruim plek is voor die mensen. Die mensen zitten allemaal in zak en as, want zij moeten nu iedere maand honderden euro's betalen om hun auto neer te zetten. Mevrouw Arp (SP). Ik wil even wegblijven van Almere en naar Zuidwest gaan, want volgens mij gaan wij daarover hier in de gemeenteraad. Ik kan mij herinneren dat bij de bespreking van die bouwplannen voor Zuidwest, waarvan Hart voor Den Haag er de laatste tijd ook een flink aantal heeft gesteund, de heer Martini een motie indiende die opriep tot een parkeerregime. Volgens mij is 'parkeerregime' een duur woord voor parkeerregulering of betaald parkeren. Klopt dat? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Nee, hij wilde daar iemand die toezicht zou gaan houden om het betaald parkeren in de gaten te houden. Daarover is een motie aangenomen.

12

Mevrouw Arp (SP). Op basis van die eerdere motie van Martini vind ik dat we toch wel verschillende signalen van Hart voor Den Haag krijgen. Maar even over die bouwplannen, waarmee Hart voor Den Haag deels dus heeft ingestemd: die hebben een parkeergarage onder die bouwplannen, maar als je geen parkeerregulering invoert omdat daar vaak een bepaalde mate van servicekosten bij zit, gaan mensen massaal op straat parkeren. Dat zijn wijken waarin duizenden woningen worden toegevoegd. Wat zal er volgens Hart voor Den Haag in die wijken gebeuren? Die bouwplannen zijn vergund, mede dankzij partijen die daarvoor hebben gestemd. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Allereerst is het nog niet zover. Volgens mij wordt er daar ook nog een parkeergarage gebouwd. Laten we dus gewoon eerst gaan bouwen. Dan kijken we later wel hoe we dat op gaan lossen. Misschien kunnen we de parkeernorm straks ook nog aanpassen. Als die omhoog wordt gebracht, gewoon weer naar 0,6 of 0,7 auto per woning, zullen dit soort problemen in de toekomst niet meer voorkomen. De voorzitter. Mevrouw Arp, de laatste keer. Mevrouw Arp (SP). Hart voor Den Haag zegt dus voor wijken zoals Morgenstond en BouwlustVrederust: laten we maar gewoon maar bouwen en laten we kijken waar het schip strandt; als de wijk vervolgens helemaal dichtslibt, zien we dat dan wel weer. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Er wordt een extra parkeergarage gebouwd. Wij zien dat probleem dus nog niet en de parkeerdruk is daar nog niet zo ontzettend hoog. Kavish Partiman (CDA). Ik werd er in het debat over het al dan niet kunnen laten doorgaan van bouwprojecten met de haren bij gesleept. Het is wel degelijk verankerd in de wet, in de Omgevingswet, namelijk in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Die parkeernormen zijn daarin echt gewoon een vereiste als je die bouwprojecten door wil laten gaan. Door de heer Meinesz wordt hier dus klinkklare onzin verkondigd, namelijk dat dit niet het geval zou zijn. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U heeft gekozen voor die lagere parkeernormen, hè? Dat zijn wij niet geweest. Kavish Partiman (CDA). Linksom of rechtsom, het is daar een deel van. Je moet een omgevingsvergunning kunnen geven. Dit is een deel van de wet die per 1 januari 2024 geldt. We hebben ons daar dus gewoon toe te verhouden. We zijn een gemeentelijke overheid en we hebben ons te verhouden tot de landelijke wetgeving. Dit is gewoon een deel daarvan. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik zeg het nog een keertje: projectontwikkelaars moeten worden verplicht om parkeergarages te bouwen. Dat is ook heel belangrijk. Ik zou dus zorgen dat u daar een beetje uw kracht voor inzet. De voorzitter. Meneer Partiman, de laatste keer. Kavish Partiman (CDA).

Dit is grappig: u heeft het over de betaalbaarheid van woningen en u zegt dat betaald parkeren woningen minder interessant zou maken omdat het duurder zou worden voor mensen, maar nu gaat u de projectontwikkelaars verplichten om extra te gaan investeren om die woningen nog duurder te maken, zodat ze nog minder betaalbaar worden. Dit is zo'n kronkelige redenering dat je er geen chocola meer van kan maken. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Blijft u maar lachen. U heeft de parkeernormen zo omlaag gebracht dat er geen auto meer geparkeerd kan worden. Geeft u mij eens een voorbeeld van een project dat niet door is gegaan omdat er niet genoeg parkeerplaatsen waren. Ik heb nog geen onderbouwing gehoord. De voorzitter. Hij mag niks meer zeggen. 13

Adeel Mahmood (DENK). Ik probeer de lijn van Hart voor Den Haag een beetje te volgen. Die jojoot soms. In 2018 kwam u met acht zetels in de coalitie. Daarin heeft u onder andere afgesproken dat bij nieuwbouwprojecten - we hebben te maken met een woningbouwopgave - geen vergunningen op straat worden uitgegeven. Hoe legt u dat uit? Als je die niet uitgeeft, betekent dat dan dat er op straat een betaaldparkeerregime geldt of niet? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Daarom is dat referendum ook zo belangrijk. Jullie willen geen parkeervergunningen uitgeven op straat, maar de hele stad denkt daar anders over. Daarom moet er een referendum komen, zodat partijen die dit allemaal willen, eens even achter hun oren gaan krabben: hoe zit het nu werkelijk in Den Haag? Dan kunnen we altijd nog even kijken hoe we dit allemaal gaan oplossen, want het is raadgevend. Ik hoop een beetje op uw steun. Ik heb gezien dat u de autopartij bent, want u vindt betaald parkeren een melkkoe. Ik zou zeggen: steun ons amendement en dan komt het allemaal dik in orde. De voorzitter. U spreekt altijd via de voorzitter. Adeel Mahmood (DENK). Wij zijn zeker een autopartij, maar ook met een genuanceerd en eerlijk verhaal. Nogmaals, er gaan in Den Haag nieuwbouwprojecten plaatsvinden; er zijn ontwikkelingen gaande.

Als we daarbij geen parkeergunningen op straat uitgeven - dat is een afspraak die u heeft gemaakt - betekent dat dan dat er bij nieuwbouwprojecten wel of geen sprake is van betaald parkeren? Je kan een straatvergunning immers niet weigeren als er geen betaald parkeren is, want dan kan je gewoon parkeren. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Bij nieuwbouwprojecten moeten projectontwikkelaars gewoon worden verplicht om een garage te bouwen. Dat staat in de parkeernota. De voorzitter. Meneer Mahmood, de laatste keer. Adeel Mahmood (DENK). I rest my case: daarin staat nog steeds ook dat er geen parkeervergunningen op straat worden uitgegeven. Het is dus niet alleen zo dat er een parkeeroplossing moet komen. U zegt ook dat we geen parkeervergunning op straat uitgeven; dat vermeldt u er ook bij. Dat vergeet u een beetje bij uw verhaal van zojuist. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat is het mooie: als er straks geen betaald parkeren is op straat, hoeft u zich ook geen zorgen te maken over deze vergunningen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik sla erop aan dat de heer Meinesz het de hele tijd had over het wijzigen van de parkeernormen.

Daarvoor zijn op 18 december een heel aantal voorstellen gedaan om de parkeernormen omhoog te brengen en om meer parkeerplaatsen te bouwen, maar de fractie van de heer Meinesz verliet deze zaal om niet te stemmen en heeft mede daardoor de parkeernormen vastgesteld zoals ze nu zijn. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij waren weggelopen omdat dit het referendum in de weg zat. Het heeft allemaal met elkaar te maken. Daarom zijn we weggegaan. Dat weet u ook dondersgoed. De vraag is gewoon of u dit amendement en de 15.000 mensen die getekend hebben, gaat steunen. Dat zijn ook uw kiezers; geloof me. Dat zijn ook kiezers van DENK en van D66. Dat zijn allemaal mensen die gewoon een auto hebben en die willen weten of wij uitbreiding van betaald parkeren willen, ja of nee. De voorzitter. Via de voorzitter graag. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Die normen hadden natuurlijk nog helemaal niks te maken met dit referendum. Die normen moesten gewoon vastgesteld worden. Als de fractie van Hart voor Den Haag in deze zaal was geweest, hadden die normen er volgens mij heel anders uitgezien. 14

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U hoorde zojuist toch ook vertellen dat die normen wél te maken hebben met betaald parkeren? Of je bij een nieuwbouwproject wel of niet een parkeervergunning gaat geven op straat, heeft toch met de normen te maken? Als u meer parkeerplekken heeft in een nieuwbouwproject, dan hoeft dat dus niet. De voorzitter. Mevrouw Gerritsen, u heeft iets heel nieuws, hè? Want u bent al geweest. Leonie Gerritsen (PvdD). Ja, iets heel nieuws. De heer Meinesz blijft zeggen dat dat te maken heeft met betaald parkeren, maar ik denk dat de heer Meinesz kan vaststellen dat dat niet klopt, aangezien deze afspraken toen zijn gemaakt en we het vandaag over het referendum hebben. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat mag mevrouw Gerritsen denken. Wethouder Van Asten, die namens Democraten 66 in het college zit, beweert dat de woningbouw zonder betaald parkeren gevaar loopt, maar levert geen enkel concreet bewijs. Dit argument wordt vooral gebruikt om sneller betaald parkeren in te voeren zonder een inhoudelijke discussie. Wat is er met een van de kroonjuwelen van D66 gebeurd? En dan GroenLinks, dat bij monde van de heer De Vuyst beweerde dat het verruimen van de venstertijden niet onder de uitbreiding van betaald parkeren valt. Wij zien dit anders.

Dit referendum is mede ontstaan uit de woede van bewoners in Laak en Rustenburg-Oostbroek, waar men zonder draagvlak en zonder hoge parkeerdruk overdag de venstertijden van betaald parkeren wilde uitbreiden. Dit gebeurde zonder inspraak. De initiatiefnemer, de heer Arjan van den Berg, die u zojuist heeft gehoord, zag hoe honderden mensen, bewoners, hun stem verloren en besloot daarom dit referendum te starten. Simpel gezegd: als je betaald parkeren invoert voor tijden waarin dat eerder niet gold, is dat een uitbreiding van betaald parkeren. Dat GroenLinks dit anders probeert te framen, verandert niets aan de realiteit dat bewoners hierdoor geraakt worden. De werkelijke reden van het verzet tegen inspraak van burgers is gewoon het bang zijn voor een uitkomst van het referendum, zoals GroenLinks al eerder toegaf in een debat met de heer De Mos. Wij van Hart voor Den Haag vinden dat dit referendum alle inwoners van Den Haag aangaat, omdat je als bewoner iedere keer dat er een gebied met betaald parkeren bij komt, vaker en meer je portemonnee moet trekken. Terwijl je al veel geld hebt betaald voor je parkeervergunning in jouw wijk, moet je bij het boodschappen doen, familiebezoek, sporten en mantelzorg in alle wijken steeds weer opnieuw betalen. Je blijft dus betalen, met ook nog de kans op boetes omdat je je vergeet af te melden of aan te melden, en ga zo maar door.

Het burgerinitiatief was klip-en-klaar: het referendum moet de vraag 'bent u voor of tegen de uitbreiding van betaald parkeren?' krijgen. Partijen die nog een greintje gevoel hebben voor de democratie steunen dit amendement. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De heer Meinesz is heel goed in het citeren van andere mensen, maar ik heb hem in de commissie gevraagd of hij ook niet tot de conclusie kwam dat gebieden met grote bebouwing er niet in hoefden en dat Leidschenveen, Ypenburg, Wateringse Veld en Vroondaal er niet in moeten. Daar heeft hij ja op geantwoord. Met andere woorden: hij was toen, nog niet zo heel lang geleden, van mening dat gebieden met grote bouwprojecten er niet onder moesten vallen en nu pleit hij er toch weer voor om dat wél te doen. Ik kan u dus eigenlijk niet meer volgen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan heeft u waarschijnlijk niet goed geluisterd, want ik heb op dat punt altijd hetzelfde standpunt gehad. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nou, dan denk ik dat het geheugen van de heer Meinesz eventjes een beetje hapert. We kunnen die levendige commissiebehandeling natuurlijk samen terugkijken, maar daarin heb ik wel degelijk gesteld dat de heer Meinesz het uiteindelijk dus met het college eens was dat het nog om vijf wijken gaat, de vijf wijken die het college noemde. Daar heeft u volmondig ja op gezegd.

Dat was een heel helder antwoord, het meest heldere antwoord dat u in dat hele debat heeft gegeven. Maar daar komt u nu op terug. Dat kan ik niet meer volgen.

15

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Met het geheugen van de heer Meinesz is niks mis; ik ben uw naam even kwijt. Het is natuurlijk volstrekte onzin, want ik zit hier altijd hetzelfde in. Ik heb het net al uitgelegd: als het referendum is geweest en deze wijken niet zijn meegenomen, betekent dat dus dat je betaald parkeren gewoon kunt invoeren omdat het draagvlak er stiekem uit is gehaald. De voorzitter. De laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De heer Meinesz heeft mijn naam nog nooit goed uitgesproken. Op zich ben ik er dus niet verbolgen over dat hij mijn naam nu is vergeten, maar dit is toch wel jammer: Hart voor Den Haag probeert nu Leidschenveen, Ypenburg, Wateringse Veld en Vroondaal op het spel te zetten, terwijl dat niet nodig is, zoals mevrouw Van Doorn net zei. U heeft het steeds over de uitbreiding van de venstertijden, die volgens u ook een uitbreiding is, maar die is niet doorgevoerd. Daar heeft u het referendum dus niet voor nodig. Vervolgens heeft Hart voor Den Haag bij de bouwprojecten inderdaad, zoals mevrouw Arp net aangaf, niet voor de oplossingen gekozen. Mevrouw Klokkenburg gaf ook aan dat u weggelopen bent van uw verantwoordelijkheid.

En dan komt u nu weer terug op uw woorden in de commissie om met een amendement te komen dat u straks gaat voorlezen om alsnog de hele stad te betrekken bij iets wat eigenlijk per gebied afgewogen moet worden. Zo consistent is dat toch allemaal niet, meneer Meinesz? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik geloof dat u ondertussen het hele debat heeft genoemd. Ik zou zeggen: ga eens kijken wat ik precies gezegd heb en connect the fuse. Ik denk dat u dan voor honderd procent ziet dat u fout zit. Naast het feit dat u het straks gewoon zonder draagvlak kan invoeren, betekent dit natuurlijk ook dat je iedere keer dat je in onze stad van de ene wijk naar de andere wijk rijdt weer moet betalen, betalen, betalen. Ik denk dat deze tijd ondertussen gewoon een beetje klaar is met betalen. Daarvoor is er natuurlijk de duidelijke vraagstelling: bent u voor of tegen uitbreiding van betaald parkeren? Heeft u het gehoord? De voorzitter. Ja, ik heb het zeker gehoord. Via de voorzitter, alstublieft. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat we zeker weten dat meneer Meinesz gaat stemmen en hoe hij gaat stemmen, want dit lijkt een beetje te gaan over zijn mening over betaald parkeren, maar volgens mij hebben we hier eigenlijk een ander debat. Dit gaat over de vraag of we een referendum willen houden en waar dat referendum over moet gaan.

Ik denk dat meneer Meinesz het daarmee eens is; daar borduur ik maar even op voort. Ik hoor hem nu ook heel duidelijk zeggen dat het referendum precies over die vraag in het verzoek van het burgerinitiatief moet gaan. Betekent dit ook dat Hart voor Den Haag tegen het referendum is als het amendement dat meneer Meinesz straks gaat indienen het niet haalt? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Allereerst gaat de heer Meinesz er natuurlijk van uit dat die 15.000 mensen en de heer Arjan van den Berg niet geschoffeerd worden. Daar gaan we eerst van uit. Ten tweede gaan we ervan uit dat de referendumcommissie hier vandaag meeluistert en ook goed heeft geluisterd naar wat de heer Van den Berg heeft gezegd en wat er gevraagd wordt. Ze hebben nog niet gesproken met de heer Arjan van den Berg. Dat is jammer, maar ze hebben hem in ieder geval wel kunnen horen bij zijn inspraak, zelfs vanuit Curaçao. Zo belangrijk was het dus. We gaan gewoon kijken; we gaan er gewoon van uit dat we hier een meerderheid gaan halen. Dan gaan we kijken wat we dan gaan doen. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Dat is toch echt een ander antwoord dan ik had verwacht van meneer Meinesz, vooral omdat hij daarmee lijkt te suggereren dat … Als wij als raad bij meerderheid toch een besluit zouden nemen waarin staat dat het referendum moet gaan over de oplossingsrichting zoals die nu in de startnotitie staat en zoals het college die heeft voorgelegd, kan de referendumcommissie daar natuurlijk helemaal niets van vinden. Ja, ze mag er wel iets van vinden, maar de raad beslist en moet straks ook de vraagstelling vaststellen. Meneer Meinesz weet dus dondersgoed dat als hij geen meerderheid haalt voor zijn amendement, die vraagstelling ook niet goed gaat komen in deze raad. Maar ik hoor dus dat Hart voor Den Haag daar geen streep in het zand trekt. 16

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U probeert mij natuurlijk een bepaalde richting in te krijgen. Ik neem ook uw opmerkingen mee, maar daar gaan we straks toch even rustig over nadenken, want dit zijn hele precaire dingen. Wij gaan niet over één nacht ijs en we gaan niet gelijk lopen roepen 'we doen het niet', want wij zien wél dat 15.000 mensen hebben getekend. Wij schofferen die mensen in ieder geval niet. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Daar ben ik het toch niet helemaal mee eens, want die 15.000 mensen willen de vraagstelling waarvoor ze getekend hebben; dat is juist het vurige betoog van meneer Meinesz. Als die vraagstelling anders wordt, is het dus maar de vraag of dat nog steeds recht doet aan het burgerinitiatief. Dat is volgens mij juist de strekking van het betoog van de heer Meinesz. Ik zal daar dus met interesse naar kijken; ik zal er zelf straks ook nog iets over zeggen hoe wij daar als VVD naar kijken. Maar ik zou het opmerkelijk vinden als Hart voor Den Haag heel vurig tegen die vraagstelling is en straks toch € 2,2 mln. in de prullenbak wil gooien met een vraagstelling waar het eigenlijk tegen is. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb hier het burgerinitiatief van de heer Van den Berg. Daar zit geen woord Spaans bij.