RIS321573 Bijlage Jaarverslag Meldpunt Graffiti 2024

Jaarverslag 2024 Meldpunt Graffiti (Dienst Publiekszaken) Aanpak klad- en plak vandalisme

Inleiding Het Meldpunt Graffiti verwijdert illegale graffiti en posters in Den Haag. Illegale graffiti en posters ontsieren en verloederen het straatbeeld. Omdat de gemeente het belangrijk vindt dat de buitenruimte behalve schoon, heel en veilig ook prettig is om te verblijven, verwijdert het meldpunt kosteloos illegale graffiti en posters van de gevels van particuliere panden. Samen met The Hague Street Art wordt steeds gekeken naar manieren om in contact te komen en te blijven met de illegale taggers, zoals bijvoorbeeld door het organiseren van graffiti-jams. De aanpak van het Meldpunt Graffiti is gebaseerd op vijf sporen: 1. verwijderen van illegale graffiti, ook op particuliere panden door de gratis graffiti-schoonmaakregeling; 2. geven van educatie (aan scholieren) en voorlichting (over preventiemaatregelen en de schoonmaakregeling); 3. gezamenlijke aanpak met nutsbedrijven, ov-bedrijven, rijksoverheidsinstellingen en woningcorporaties; 4. de Legale Graffiti Locaties en het aanbrengen van Street Art ter preventie; 5. aanpak van wildplak. Dit jaarverslag is opgebouwd aan de hand van bovenstaande vijf sporen. 1. Verwijderen van illegale graffiti In het inwonersonderzoek1 dat in 2024 is gehouden, geven de meeste Hagenaars aan dat er nauwelijks tot geen (66%) graffiti in hun buurt voorkomt.

Ruim een kwart van de inwoners ervaart dit enigszins (28%) en een klein deel (heel) veel (7%). Deze cijfers zijn vergelijkbaar met de meting van vorig jaar. Met name in Laak en Centrum komt graffiti meer dan gemiddeld voor volgens de inwoners (resp. 48% en 41% (heel erg) veel of enigszins). Volgens inwoners van Leidschenveen-Ypenburg, Loosduinen en Scheveningen komt dit daar veel minder voor (resp. 22%, 22% en 26% (heel erg) veel of enigszins). Met de graffiti-schoonmaakregeling verwijdert het meldpunt kosteloos graffiti op gevels van deelnemende particuliere panden. Op 31 december 2024 deden 7.533 eigenaren van panden mee aan deze regeling. Van deze panden is 2.287 m2 graffiti verwijderd. Dit is nagenoeg gelijk aan 2023 (2.116 m2). Van leesbare graffiti (tags) op particuliere panden wordt door het meldpunt aangifte gedaan bij de politie. In enkele gevallen kan de politie een dader aanhouden, waarbij gemaakte schoonmaakkosten

1

Dimensus (2024). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

kunnen worden verhaald. Hierbij wordt ernaar gestreefd om strafzaken te voegen, zodat schoonmaakkosten voor het verwijderen van vergelijkbare tags op andere locaties kunnen worden verhaald op dezelfde dader. Hierdoor wordt het aanbrengen van illegale graffiti minder aantrekkelijk gemaakt. In 2024 is 475 keer aangifte bij de politie gedaan. Ook van diverse objecten in de openbare ruimte werd graffiti verwijderd. In 2024 is 3.675 m2 graffiti uit de openbare ruimte verwijderd. In 2023 was dit 4.026 m2.

Graffiti is bepalend voor het straatbeeld

Racistische of op andere manieren aanstootgevende leuzen of posters worden door de aannemer binnen 24 uur na melding verwijderd. Als gevolg van het Hamas-Israëlconflict is sinds oktober 2023 sprake van een aanzienlijke stijging van leuzen die binnen 24 uur worden verwijderd: in 2022 bedroegen dit er 42, terwijl het aantal in 2023 en 2024 opliep naar respectievelijk 58 en 67 stuks. 27 leuzen hiervan waren leuzen met de strekking ‘Free Palestina’ of ‘Free Gaza’.

Teksten in het kader van het Hamas-Israëlconflict

Ook in 2024 heeft Extinction Rebellion diverse malen gedemonstreerd op de Utrechtsebaan (A12) en leuzen aangebracht op de wanden van de tunnelbak. De gemeente heeft hiervan steeds aangifte van vernieling gedaan bij de politie. De politie heeft actievoerder(s) aangehouden die worden verdacht van opruiing en het aanbrengen van de leuzen. Het Openbaar Ministerie gaat deze personen vervolgen en de gemeenteadvocaat heeft de nodige stappen ondernomen om de gemaakte schoonmaakkosten op de daders te verhalen.

2

2. Voorlichting In opdracht van het meldpunt verzorgt The Hague Street Art voorlichtingslessen over (illegale) graffiti in de eerste klas van het voortgezet onderwijs. De basis voor deze interactieve lessen is een voorlichtingsfilm over graffiti waarin uitgelegd wordt wat de gevolgen zijn van het spuiten van illegale graffiti. Om de aantrekkelijkheid van de lessen te vergroten én om te vertellen over legale Street Art, zijn de voorlichtingslessen gekoppeld aan een workshop graffiti. In 2024 heeft The Hague Street Art 26 lessen aan meer dan 750 leerlingen gegeven. Het meldpunt geeft daarnaast voorlichting aan eigenaren van panden en objecten, maar ook aan collega’s, over preventieve maatregelen om overlast van illegale graffiti te voorkomen. Hierbij kan worden gedacht aan het aanbrengen van een beschermende anti-graffiticoating, een schildering of beplanting.

3. Gezamenlijke aanpak met nutsbedrijven, ov-bedrijven, rijksoverheidsinstellingen en woningcorporaties In november 2017 is een driepartijen-overeenkomst getekend door Hoffman Outdoor Media, Stedin en de gemeente. Hoffman maakte het bezit van Stedin schoon en mocht in ruil hiervoor reclameframes exploiteren op objecten van Stedin. Medio 2024 liep deze overeenkomst af maar is vooralsnog verlengd tussen Stedin en Hoffman Outdoor Media. De gemeente blijft betrokken, maar is geen contractpartij meer. De contacten met Ziggo en KPN verlopen, ondanks inspanningen vanuit het meldpunt, stroef. Er wordt geen prioriteit gegeven aan het verwijderen van graffiti van hun objecten.

4. De Legale Graffiti Locaties en (het aanbrengen van) Street Art (ter preventie); In Den Haag is op enkele bruggen, tunnels, muren en transformatorhuisjes legale graffitikunst aangebracht om zo illegale graffiti te helpen voorkomen. Uit het inwonersonderzoek2 blijkt dat zes op de tien Hagenaars (59%) het een goed idee vinden om legale graffitikunst in te zetten om illegale graffiti terug te dringen. Het merendeel van de voorstanders is van mening dat hierdoor het straatbeeld er ‘mooier of fraaier’ door wordt (37%). Van de Hagenaars vindt 10% dit juist geen goede ontwikkeling, met name omdat het de oorzaak van het probleem niet weg neemt (38%). Het aandeel dat graffitkunst als een goede ontwikkeling ziet is dit jaar iets gedaald (van 63% in 2023 naar 59% in 2024). Een onderdeel van de bestrijding van illegale graffiti is het creëren van mogelijkheden voor graffitiartiesten om op een legale wijze graffiti aan te brengen. Dit mag op de zogenaamde Legale Graffiti Locaties (LGL’s): Binckhorstlaan 36 (stadsdeel Laak), Skatebaan Zuiderpark (stadsdeel Escamp), Skatebaan Mient (stadsdeel Segbroek) en in wijkpark Bokkefort (Loosduinen). Door het organiseren van graffiti-jams bij de Legale Graffiti Locaties stimuleert The Hague Street Art de graffiti-artiesten om (op een goede manier) gebruik te maken van deze plekken. De LGL’s worden intensief gebruikt.

The Hague Street Art bezoekt minimaal twee keer per maand de LGLS’s om het gebruik te monitoren en met de graffiti-scéne in gesprek te blijven. 2

Dimensus (2024). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

3

In het kader van preventie zijn in en rondom stadsdeel Segbroek 15 jaar geleden ruim 30 schilderingen op transformatorhuisjes aangebracht. Op deze objecten werd namelijk veelvuldig graffiti en posters aangebracht. In 2024 zijn drie van deze huisjes opnieuw beschilderd. Omwonenden zijn betrokken bij het maken van de ontwerpen. Het betroffen transformatorhuisjes aan de Kamperfoeliestraat, Regentesselaan en het Newtonplein.

Schilderingen op de Regentesselaan (kunstenaarsduo SOGO) en de Kamperfoeliestraat (door kunstenaars J&J)

5. Aanpak wildplak Wildplak is het plakken van posters (en stickers) op plaatsen waar dat niet mag. Tijdens het inwonersonderzoek3 2024 is inwoners gevraagd of er in hun buurt sprake is van wild geplakte posters (posters die niet in frames zitten en zonder toestemming zijn geplaatst). Eén derde van de Hagenaars is van mening dat er in hun buurt ‘heel erg veel’ (7%) of ‘enigszins’ (27%) sprake is van wild geplakte posters. Dit is iets meer dan het afgelopen jaar (van 28% in 2023 naar 34% in 2024 (heel erg) veel of enigszins). Het wildplakken van posters komt veel meer dan gemiddeld voor in Laak en Centrum (beide 49% (heel erg) veel of enigszins). Door de Handhavingsorganisatie wordt, binnen de beschikbare capaciteit, gehandhaafd op wildplak, waarbij overtreders worden aangeschreven met het voornemen tot het opleggen van een dwangsom. Het meldpunt heeft in 2024 van panden en objecten 900 m2 illegale posters en stickers laten verwijderen. Dit is aanzienlijk minder dan in 2023 (1.660 m2).

3

Dimensus (2024). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

4

6. Financiële verantwoording Voor het bestrijden van illegale graffiti en wildplak was in 2024 een uitvoeringsbudget beschikbaar van € 311.000,-. Dit budget is als volgt besteed: Uitgaven 2024: Verwijderen illegale graffiti en wildplak Preventie (anti-graffiti coatings) Subsidie The Hague Street Art (incl. voorlichting) Kosten Legale Graffiti Locaties Street Art Overige kosten (o.a. organisatie/vergunningen/ICT) Onderbesteding Totaal:

€ 130.000 € 35.000 € 64.000 € 24.000 € 45.000 € 6.000 € 7.000 € 311.000

De kosten voor het verwijderen van illegale graffiti en plak vielen in 2023 en 2024 hoger uit dan voorgaande jaren. Deze hogere kosten zijn onder meer veroorzaakt door de verwijdering van leuzen van Extinction Rebellion op de wanden van de Utrechtsebaan (€12.000). De hogere kosten voor het verwijderen van deze leuzen worden veroorzaakt door de lastig bereikbare locatie en noodzakelijke verkeersmaatregelen tijdens de uitvoering.

7. Overzicht 2017 – 2024 In onderstaande tabel is de trend van de afgelopen acht jaar cijfermatig weergegeven.

Deelnemers4 m2 graffiti panden m2 graffiti openbare ruimte m2 wildplak m2 Totaal Schoonmaakkosten

4

2024 7.533 2.287 3.675

2023 7.401 2.116 4.026

2022 7.286 1.568 3.436

2021 7.149 2.884 2.983

2020 6.974 2.106 4.332

2019 6.769 3.095 3.598

2018 6.554 1.888 3.144

2017 6.441 1.921 1.774

900 6.862 130.000

1.660 7.802 132.000

1.033 6.037 95.000

681 6.548 85.000

1.092 7.530 85.000

813 7.476 80.000

1.273 6.305 75.000

1.821 5.490 90.000

Ingeschreven pandeigenaren voor de gratis graffiti-schoonmaakregeling van de gemeente Den Haag.

5