RIS321461 Bijlage 1 Participatieverslag Terrassenbeleid (tot nu toe)
Tekst van het document
Participatieverslag Terrassenbeleid Een perfect terras?
Opdrachtgever: wethouder Icar Dienst: Stadsbeheer Maart 2025
Participatieverslag
Inhoud Participatieverslag Proces
3
Resultaten
4
Ervaringen
8
Aandachtspunten
8
Vervolg
9
2
Participatieverslag
Participatieverslag Proces Het betrekken van bewoners, ondernemers en bezoekers is grotendeels uitgevoerd volgens het participatieplan. Daarbij is sterk ingezet op communicatie via diverse middelen en kanalen om verschillende belanghebbenden en belangenorganisaties te bereiken. Daarnaast zijn meerdere participatiemiddelen en -momenten aangeboden en is extra aandacht besteed aan de visuele presentatie van de beleidsregels om deze toegankelijk te maken, wat door deelnemers positief is ontvangen. Het participatieproces bestond uit twee fasen, zoals beschreven in het participatieplan. Door afstemming met verschillende verantwoordelijke functies en afdelingen zijn de oorspronkelijk vastgelegde tijdslijnen verschoven. o
Fase 1 – Advies (16 oktober – 10 november 2024): Belanghebbenden en belangstellenden (horecaondernemers, bewoners, bezoekers) konden via de website (www.denhaag.nl/meedenkenoverterrassen), inloopmomenten en straatgesprekken advies geven over vier thema’s: terrasafscheidingen, verdeling van terrasruimte, gevelterrassen en parkeerplaatsterrassen. Naast de gepresenteerde vraagstukken zijn aanvullende aandachtspunten verzameld. Na fase 1 zijn de onderwerpen aangescherpt, daarom zijn in de tabel vanaf pagina 5 andere namen zichtbaar
o
Verwerking (november 2024): De gemeente heeft de reacties geanalyseerd, verschillende denkrichtingen en een terugkoppeling op fase 1 geformuleerd.
o
Fase 2 – Raadplegen (17 december 2024 – 8 januari 2025): De stad ontving een terugkoppeling en kon reageren op de voorgestelde denkrichtingen door regels te liken of inhoudelijk te becommentariëren.
o
Besluit (februari 2025): De gemeente (college van B&W) neemt een besluit over de terrasregels.
De terugkoppeling van fase 2 en de communicatie van de definitieve terrasregels vinden plaats na de vaststelling van de regels. Dit om twee redenen: o o
Eerst inzicht voor het college: Het was gewenst dat het college eerst de resultaten van de participatie kon inzien voordat deze met de stad werden gedeeld. Voorkomen van verwarring: Een eerdere terugkoppeling aan deelnemers, voordat het college eventuele wijzigingen had doorgevoerd, had mogelijk tot onduidelijkheid geleid.
De evaluatie van de participatie (zowel intern als extern) heeft daarom nog niet plaatsgevonden. Dit gebeurt tegelijkertijd met de terugkoppeling van fase 2.
3
Participatieverslag
Impressie foto’s van participatiemomenten en middelen:
Resultaten Deelnemers De gemeente heeft in fase 1 en 2 reacties ontvangen van (horeca)ondernemers, bewoners, bezoekers en organisaties. In fase 1 hebben 874 mensen deelgenomen, waarvan 6,1% horecaondernemers. In fase 2 van het participatietraject is er bewust gekozen om alleen mensen die het oneens waren met de denkrichting(en) of een aanvulling hadden een inhoudelijke reactie te laten geven. In totaal zijn er 252 reacties en 283 likes binnengekomen: •
Terrasafscheidingen bij eilandterrassen: 13 reacties van horecaondernemers, 97 reacties van bewoners en bezoekers en 151 likes.
•
Toegankelijkheid en terrassen: 4 reacties van horecaondernemers, 54 reacties van bewoners en bezoekers en 46 likes.
•
Terrassen op (terras)pleinen: 12 reacties van horecaondernemers, 72 reacties van bewoners en bezoekers, 51 likes voor terrassen op pleinen en 35 likes voor terrassen op terraspleinen.
4
Participatieverslag
Door het proces heen zijn aparte uitvragen geweest bij bewonersorganisaties, Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, Stichting Voorall, MKB-Den Haag, Horecapolitie, BIZ'en en winkeliersverenigingen.
Hoe de inbreng is verwerkt Sommige reacties in fase 2 waren hetzelfde als in fase 1. Deze waren al meegenomen in de gepresenteerde denkrichtingen. Andere reacties hebben aanvullende inzichten opgeleverd en hebben de denkrichtingen verder aangescherpt.
Wat is de regel nu?
Voorstel voor de terrasregel
Wat is opgehaald in fase 1 over de huidige regel?
Welke nadelen werden genoemd op de denkrichtingen in fase 2?
•
•
Er is behoefte aan een vorm voor het afscheiden van een terras. Dit geef 88% van de deelnemers (ondernemers, bewoners, bezoekers) aan. Vooral lage plantenbakken hebben de voorkeur. Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, wil ook graag afzetkoorden. Ook is vraag naar een oplossing voor locaties met windhinder.
•
De stad is blij met terrassen. Maar er moet een balans zijn tussen terrassen en verschillende functies van de buitenruimte. Op sommige locaties is meer ruimte nodig om bijvoorbeeld te wandelen en is de 150 cm niet genoeg.
•
Terrasafscheidingen •
Er zijn geen terrasafscheidingen toegestaan bij eilandterrassen.
•
•
•
•
Per 1 maart 2025 zijn lage plantenbakken van 90 tot 100 centimeter (cm) hoog (inclusief inhoud) toegestaan. Per 1 maart 2025 zijn afzetkoorden met voelbare rand (10 cm) op de grond toegestaan. Terras-afscheidingen mogen maximaal aan twee kanten van het terras worden geplaatst, maar niet aan de kant van de stoep. Verschillende terrasafscheidingen op één terras zijn toegestaan. Transparante afscheidingen kunnen als maatwerkoplossing bij locaties met ernstige windhinder.
•
•
•
Afscheidingen kunnen worden gezien als inbreuk op de openheid. Plantenbakken kunnen nadelen hebben bij harde wind. Plantenbakken kunnen bij slecht onderhoud leiden tot een chaotische uitstraling.
Toegankelijkheid en terrassen •
•
•
Er kan alleen een terrasvergunning worden gegeven als op stoepen minimaal 150 cm doorloopruimte zonder obstakels in een rechte lijn is. In voetgangersgebieden moet deze ruimte zonder obstakels minimaal 350 cm in een rechte lijn zijn. Terrassen kunnen onbeperkt voor eigen gevel worden geplaatst (gevelterras, eilandterras, op sommige locaties ook parkeerplaatsterras). Alleen de doorloopruimte is dan de beperkende factor.
•
•
•
De bestaande minimale doorloopruimte op stoepen (150 cm) en in voetgangersgebieden (350 cm) wordt niet gewijzigd. Wel wordt op dit moment een loopvisie ontwikkeld door het college die mogelijk leidt tot aanpassingen in het terrassenbeleid Deze visie kan aanleiding zijn om de minimale doorloopruimte bij terrassen aan te passen. Er worden nieuwe beleidsregels toegevoegd om beter
5
•
•
•
•
Er moet genoeg ruimte overblijven voor andere functies in de buitenruimte. Niet alleen voor terrassen. Er moet beter gecontroleerd worden op de doorloopruimte Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag wil dat eerst de effecten voor ondernemers in kaart worden gebracht voordat de doorloopruimtes worden aangepast.
Participatieverslag
rekening te houden met toegankelijkheid, zoals afstandseisen.
Parkeerplaatsterrassen •
•
Parkeerplaatsterrassen mogen alleen worden ingericht voor eigen gevel. Halve parkeerplaatsen of delen daarvan worden niet toegestaan. Dit mag tijdens het zomerterrasseizoen. Dit loopt van 1 maart tot en met 31 oktober.
• •
Er verandert niets in de regels. Wel wordt er onderzocht of het een optie is om een vlonder te plaatsen in het zomer-terrasseizoen.
•
• •
Parkeerplaats-terrassen zijn prima, maar ze moeten in de winter verwijderd worden. Houd rekening met de parkeerdruk. Vlonders toestaan op parkeerplaats-terrassen. Dit zorgt voor toegankelijkheid naar het terras toe.
•
Terrassen alleen voor eigen gevel plaatsen. Als er niet genoeg ruimte is voor eigen gevel, dan heeft de ondernemer geen goed vooronderzoek gedaan naar de mogelijkheden. Een terras voor de gevel van de buren moet mogelijk zijn met toestemming van de buren.
•
Maatwerk leveren per plein met genoeg ruimte voor andere functies dan alleen terrassen.
•
•
Neem de parkeerdruk van de wijk mee bij het toestaan van parkeerplaatsterras sen in de wijk. Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, ziet liever geen beperkingen op deze regel.
Gevelterrassen voor de gevel van de buren •
•
Een terras voor de gevel van de buren is alleen toegestaan als er voor de eigen gevel geen ruimte beschikbaar is. Of als een terras voor de eigen gevel heel klein zou zijn. Hiermee bieden we horecaondernemers enige flexibiliteit om een terras te kunnen plaatsen als dit anders (bijna) niet haalbaar is.
•
Er verandert niets in de regels.
•
•
•
Geen terrassen voor de gevel van de buren toestaan. Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, ziet liever een verruiming van deze regel: maak het mogelijk om samen met de buren hierover af te stemmen.
Terrassen op pleinen •
Er zijn nu geen regels voor terrassen op pleinen.
•
•
•
Er wordt per plein een inrichtingsplan opgesteld. Dit gebeurt in samenwerking met belanghebbenden. Vanwege het grote aantal pleinen in de stad willen wij in fases te werk gaan. We beginnen stap voor stap met locaties waar het vraagstuk nu al speelt. Zoals het Wagenplein, Torenplein, Valkenbosplein, Prins Willemplein, pleintje bij Kranenburgweg en Van Egmondstraat en Kamperfoelieplein.
•
De uitgangspunten worden toegevoegd aan het beleid. 1. Bedrijfspand grenst loodrecht aan een locatie waar een terras mogelijk is; 2. Terras recht voor eigen gevel. Alleen als er ruimte is binnen de beschikbare ruimte, kan worden afgeweken van bovenstaande uitgangspunten.
•
•
Er is kritiek op het "privatiseren" van publieke ruimte door terrassen. Bewoners willen dat pleinen niet helemaal ingenomen worden door terrassen. Bewoners voelen zich vaak buitengesloten bij besluitvorming; het overleg is te veel gericht op ondernemers.
Terrassen op terraspleinen •
•
Voor de terraspleinen in de stad wordt een indeling gemaakt voor de aangewezen beschikbare terrasruimte. Die ruimte wordt verdeeld, in overleg met de ondernemers die een terras willen. Als de ondernemers er niet uitkomen, maakt de gemeente een verdeling op basis van gevelbreedte.
•
•
6
Voor terraspleinen die geen vierkante vorm hebben, zoals de Plaats en Anna Paulownaplein, levert het ontbreken van uitgangspunten problemen op.
•
Geen bijzonderheden.
Participatieverslag
De geformuleerde denkrichtingen (die op 17 december zijn gecommuniceerd voor fase 2) •
• •
•
•
•
Terrasafscheidingen: Ondernemers kunnen kiezen tussen lage plantenbakken (90-100 cm hoog, inclusief inhoud) of afzetkoorden met een voelbare rand van 10 cm. Deze mogen aan maximaal twee zijden van het eilandterras geplaatst worden, behalve aan de stoepkant. Toegankelijkheid: De gemeente ontwikkelt een loopvisie om te bepalen waar extra doorloopruimte nodig is en onderzoekt hoe de inzichten vanuit de participatie van het terrassenbeleid hierop kunnen aansluiten. Parkeerplaatsterrassen: Blijven toegestaan bij de eigen gevel van 1 maart tot 1 november. Mogelijk extra communicatie en handhaving na afloop van het seizoen. Bezoekers worden gestimuleerd om P+R en openbare parkeervoorzieningen te gebruiken. Gevelterrassen bij buren: De huidige regel blijft: een terras voor de gevel van de buren is alleen mogelijk als er voor de eigen gevel geen ruimte is of het terras anders te klein zou zijn. Dit geldt voor maximaal één jaar en kan jaarlijks verlengd worden als de situatie ongewijzigd blijft. Terrassen op pleinen: Er wordt gewerkt aan een inrichtingsplan voor een goede balans tussen terrassen en andere functies zoals markten en zitplekken. Omdat de stad ongeveer 150 pleinen kent, wilt de gemeente gefaseerd te werk en start stap voor stap met de pleinen waar dit vraagstuk nu al speelt.
Terrassen op terraspleinen: De verdeling blijft in twee stappen: ondernemers overleggen eerst zelf, en als dat niet lukt, bepaalt de gemeente de verdeling. Uitgangspunten worden aangescherpt om praktische problemen te voorkomen.
Aanvullende onderwerpen die vaak terugkwamen tijdens de participatie: •
•
•
Verduidelijkingsslag terrassen beleid: Er is behoefte aan duidelijke regels, definities en betere vindbaarheid van de regels. Op dit moment zijn de beleidsregels verdeeld over verschillende wijzigingsbesluiten en niet overzichtelijk op één plek te vinden. Dat verandert: alle beleidsregels worden nu gebundeld in één document voor meer duidelijkheid en samenhang. Daarom maken we een overzichtelijke, visueel vormgegeven, brochure. Naast de beleidsregels bevat de brochure ook informatie over gerelateerde onderwerpen die niet in de beleidsregels voor de vergunningverlening voor het plaatsen van terrassen worden geregeld, maar er wel mee samenhangen. Denk aan terrastijden, geluid, duurzaamheid en rookvrije terrassen. Handhaving: Een terugkerend onderwerp in het hele traject is de naleving van de vergunde activiteit en de voorschriften zoals vastgelegd in de vergunning. Er is behoefte aan actief toezicht op terrassen die zijn geplaatst in strijd met de vergunning. Ook is er de wens voor toezicht op doorloopruimte voor voetgangers, fietsers, en rolstoelgebruikers. De uiteindelijke inzet van toezicht en handhavingscapaciteit op de naleving van de terrasregels, moet worden bekeken tegen andere prioriteiten. Want de handhavingscapaciteit is beperkt.
Beprijzing terrassen: Het beprijzen van terrassen (betalen voor het in gebruik nemen van gemeentegrond voor het plaatsen van terras) was geen onderdeel van het terrassenbeleid, maar een veelvoorkomend onderwerp geweest in dit participatietraject. Ondernemers hebben wisselend gereageerd op de mogelijkheid van een bijdrage voor het gebruik van openbare ruimte. Wat door bewoners in ieder geval als oneerlijk wordt beschouwd, is dat in een gebied met betaald parkeren, wel voor het parkeren van een auto betaald moet worden, maar niet voor het plaatsen van een terras. Een ander voorbeeld is dat voor het gebruik van een plein door marktkramen een vergoeding wordt gevraagd, terwijl een ondernemer op hetzelfde plein gratis een terras kan plaatsen. Hierover wordt een separaat onderzoek gestart.
Een aantal quotes tijdens participatiemomenten: ”Regels zijn alleen nuttig als deze actief worden gehandhaafd, dat gebeurt nu te weinig.” “Zou goed zijn als de regels duidelijker zijn, zodat er geen vrije interpretatie mogelijk is.” “Terrassen zijn goed voor de omgeving, omdat dit mensen aantrekt en de sfeer verbetert.” “Op sommige stukken blijft te weinig doorloopruimte voor voetgangers, rolstoelen en kinderwagens over.” “Fijn om op maandagavond langs te kunnen komen om mee te denken, als de zaak dicht is.”
7
Participatieverslag
Ervaringen VOLGT: De evaluatie van de participatie (zowel intern als extern) heeft nog niet plaatsgevonden. Dit gebeurt na de terugkoppeling van fase 2 en nadat de terrasregels definitief zijn vastgesteld.
Deelnemers (externe evaluatie, indien uitgevoerd) VOLGT: Externe evaluatie (uitvraag via digitale vragenlijst) is gepland van 20 februari tot 20 maart, mits het college akkoord geeft op de publicatie van de terrasregels.
Gemeente (interne evaluatie) VOLGT: Interne evaluatie (een begeleid gesprek) is gepland op 20 maart.
Aandachtspunten •
Deelnemers: Fase 1, hieraan hebben 874 mensen deelgenomen, waarvan 6,1% horecaondernemers. Een gemiddelde respons van horecaondernemers is ongeveer 5% in participatietrajecten en onderzoek. In fase 2 zijn ondernemers (en bewoners en bezoekers) actief benaderd om te reageren, in deze fase van het participatietraject is er bewust gekozen om alleen mensen die het oneens of een aanvulling hadden op de denkrichting(en) een inhoudelijke reactie te laten geven. Hier zijn ongeveer 30 reacties van ondernemers op binnengekomen. Apart is gesproken met bewonersorganisaties, Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, Stichting Voorall, MKB-Den Haag, Horecapolitie, BIZ'en en winkeliersverenigingen.
•
Niveau participatie/mate van invloed: Advies in fase 1 en raadplegen in fase 2. Bij het niveau adviseren is het belangrijk dat de gemeente terugkoppelt wat wel en niet een plek kan krijgen in het beleid, dat is gedaan door denkrichtingen te formuleren waaruit bleek wat wel en niet kon. Wat niet kon, kwam vooral door het niet kunnen handhaven of niet doorvoeren naast ander (bestaand) beleid.
•
Aanvullende onderwerpen: Er waren een paar onderwerpen die wel duidelijk in de participatie naar voren kwamen, maar intern lastig bleken te wijzigen: o o o
•
Vraag naar meer en vaker handhaven. Zorgen over doorloopruimte en toegankelijkheid van de openbare ruimte. Invoering van betalen voor gebruik van terrasruimte.
Tijdsdruk: Er was geen ruimte in de tijd om uit te lopen in het participatieproces, omdat de (nieuwe) beleidsregels gelden vanaf maart 2025. Intern overleg en bestuurlijke afstemming hebben gezorgd voor vertraging. Waardoor de nieuwe beleidsregels kort van tevoren met de stad gedeeld worden.
VOLGT: Aandachtspunten worden aangevuld naar aanleiding van de externe en interne evaluatie.
8
Participatieverslag
Vervolg De (nieuwe) terrasregels gaan in op 1 maart 2025. Deze zijn van toepassing op nieuwe aanvragen. Bestaande vergunningen wijzigen niet en blijven geldig voor de vergunningsperiode. Om ervoor te zorgen dat iedereen op de hoogte is van de regels, wordt een brochure met de regels verspreid. Aan het einde van het zomerterrasseizoen wordt het nieuwe terrassenbeleid geëvalueerd om te beoordelen of de beleidsregels voldoen of dat aanpassingen nodig zijn.
9