RIS321416 Resultaten en vervolg proef detectie dronevluchten

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DBV/10848849 RIS321416 Contactpersoon

Iris Neeleman Dienst

Dienst Bedrijfsvoering Afdeling

DBV EC Digitale Innovatie & Smart City Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

19 maart 2025

iris.neeleman@denhaag.nl

Onderwerp

Resultaten en vervolg proef detectie dronevluchten

Geachte voorzitter, Graag informeert het college u over de voortgang van de proef met de detectie van dronevluchten en de resultaten van het eerste jaar. Uw commissie is in september 2023 op de hoogte gesteld over de start van dit experiment (RIS316593). De gemeente heeft deze proef uitgevoerd met de politie als onderdeel van de innovatiehub SHIELD in de periode van september 2023 – september 2024. Met drie dronedetectoren op drie locaties heeft SHIELD een jaar lang dronevluchten in Den Haag in kaart gebracht. Na een succesvolle eerste proef is besloten om een vervolg te geven aan dit project en worden dronevluchten ook het komende jaar in kaart gebracht. Doel van de proef Drones ontwikkelen zich steeds verder en het aantal neemt toe. Drones worden nu al voor allerlei nuttige toepassingen ingezet. Denk aan inspecties en opsporing. Ook in de (verre) toekomstbeelden van een stad spelen drones een rol, bijvoorbeeld als transportmiddel. Dat dit niet alleen science fiction is, zien we in de buitenwijken van Dublin waar drones al snacks afleveren. Tegelijkertijd zorgt de toename van drones voor nieuwe vraagstukken. Het is van belang dat het gebruik van drones veilig verloopt. Bovendien moet ook vanuit de lucht de privacy van inwoners worden beschermd. Niet alle gebruikers van drones zijn echter bekend met de regels.

In ernstige gevallen kunnen drones zelfs worden gebruikt voor de verstoring van de openbare orde, spionage of cyberaanvallen. De kansen en gevaren van drones vragen om een beter beeld van de dronevluchten in de stad. Hoewel het gebruik van drones in Den Haag formeel sterk beperkt is door de vele no-flyzones, vinden er in de praktijk toch regelmatig dronevluchten plaats. De gemeente wil toe naar een situatie waarin nuttige dronevluchten ruimte krijgen, op een veilige en gecontroleerde manier. Dit onderzoek naar het aantal dronevluchten is de eerste stap om de toekomst met drones in Den Haag vorm te geven en daar de partners bij te gaan betrekken die een bevoegdheid hebben als het gaat om drones. De handhaving van illegale vluchten was geen doel van de proef.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DBV/10848849

Aanpak De proef dronedetectie maakt gebruik van een Europese leverancier, die het eerste jaar van de proef drie dronedetectiesensoren aan SHIELD heeft geleverd. Deze drie sensoren stonden op daken, verspreid door de stad en op verschillende hoogtes. Het systeem detecteert drones door het opvangen van de radiosignalen tussen de dronebestuurder en de drone zelf. Het systeem verzamelt geen persoonlijke data. De locatie en de identiteit van de dronebestuurder zijn onbekend. Droneregels Er gelden verschillende regels voor dronevluchten. Zo mag je niet vliegen in no-flyzones. Het overgrote deel van Den Haag bestaat uit deze no-flyzones. Onder meer vanwege belangrijke (inter)nationale organisaties en het gecontroleerde luchtruim van Rotterdam – The Hague Airport. Ook mag er bijvoorbeeld niet boven groepen mensen worden gevlogen. Voor bepaalde vluchten zijn er wel ontheffingen of een vergunningen mogelijk. Ook voor dronebestuurders zijn er regels. Drones onder de 250 gram mag je zonder certificaat gebruiken. Zwaardere drones vereisen een erkende opleiding en certificaat. Een drone mag niet hoger vliegen dan 120 meter en moet altijd in het zicht blijven (‘visual line of sight’). Resultaten In een jaar tijd zijn er 11.622 dronevluchten gemeten in Den Haag. Aan het einde van de lente en in de zomer wordt veruit het meest gevlogen.

Soms wel tot een factor tien ten opzichte van de wintermaanden. Er wordt met name gevlogen in het centrum en bij het strand en de haven van Scheveningen. Veel van deze vluchten vinden plaats in no-flyzones. 7,6% van de gedetecteerde dronevluchten was daarnaast hoger dan de toegestane limiet van 120 meter. De hoogste vlucht die is gemeten, vloog zelfs tot 2400 meter. Gemiddeld vliegt een drone op zo’n 60 meter. Vrijwel alle drones die zijn gedetecteerd, zijn van het merk DJI. Het grote merendeel (73%) van de vluchten is met een drone onder de 250 gram (model DJI Mini). Hiervoor is een certificaat of opleiding niet nodig. Bij deze data moet worden aangetekend dat de systemen niet alle drones hebben kunnen detecteren. Dit komt door onderbreking van het signaal tussen gebouwen. Het daadwerkelijke aantal vluchten ligt daardoor hoger. Ook is niet bekend met welk doel er met een drone werd gevlogen en of iemand toestemming had om in een no-flyzone te vliegen. Voor meer informatie over de resultaten en geleerde lessen verwijst het college u naar het bijgevoegde rapport. Bewustwording Een groot deel van de dronevliegers boven Den Haag lijkt dus geen opleiding of certificaat te hebben. Bij driekwart van de dronevluchten werd namelijk een drone gebruikt waarvoor dit niet nodig is. Deze trend is ook te zien in andere steden, zoals Amsterdam.

Dit geeft een goede indicatie dat een deel van de dronebestuurders vanwege onwetendheid de regels negeren. Dit betekent dat bewustwording belangrijk is om zo het aantal ongewenste situaties terug te brengen. Tijdens de eerste fase van de proef is daarom al een eerste stap gezet door gesprekken te voeren met dronevliegers en voorbijgangers op Scheveningen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DBV/10848849

Netwerk De gemeente heeft geen formele bevoegdheid ten aanzien van drones, zoals handhaving of vergunningverlening. De politie kan wel een controlerende functie uitoefenen. Verschillende partijen zoals Ministeries, de Inspectie Leefomgevingen Transport (ILT), Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) en Defensie hebben allemaal hun eigen rollen en verantwoordelijkheden in het lagere luchtruim. Voor het realiseren van de doelstellingen van de proef heeft SHIELD daarom actief gewerkt aan het opzetten van een netwerk rondom drones en dronedetectie. Tijdens themasessies en ook daarbuiten zijn meerdere samenwerkingen ontstaan. Denk aan andere grote gemeenten, ministeries, het Rijksvastgoedbedrijf, ILT, LVNL, de Nederlandse Defensie Academie, de Impact Coalitie Safety and Security, Hogeschool InHolland Rotterdam, Fontys Hogeschool, Northwestern University en leveranciers van drones. Vervolgstappen De resultaten van de proef ondersteunen het doel van de gemeente en de politie voor het onderzoek naar dronevluchten. SHIELD gaat daarom het komende jaar met vier sensoren opnieuw drones detecteren. Door het plaatsen van een extra sensor wordt een betere dekking gecreëerd. Voor het tweede deel van de proef werken de politie en de gemeente samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), dat verantwoordelijk is voor het landelijke dronebeleid. IenW financiert de extra sensor.

Dit draagt bij aan het onderzoek van IenW naar ongewenste droneactiviteiten en hoe dit te monitoren. Op basis van de resultaten uit het eerste jaar werkt SHIELD in de tweede fase aan nieuwe thema’s. Allereerst is bewustwording een belangrijk onderwerp. Daarbij gaat Fontys Hogeschool Eindhoven onderzoek doen naar de beleving en behoeften bij de inwoners van Den Haag. Doormiddel van VRbrillen worden verschillende toekomstscenario’s met drones voorgelegd. De analyse van deze gesprekken levert de gemeente wetenschappelijk kennis op over welke waarden individuele inwoners belangrijk vinden. Ook wordt in dit deel van het onderzoek gekeken naar de handhavingsmogelijkheden en behoeften bij zowel de politie als de gemeente. Tijdlijn Om het bereik van de sensoren te optimaliseren, zijn er afgelopen maand twee sensoren verplaatst en is bij één locatie de opstelling verbeterd. Ook is de extra sensor geplaatst. Deze sensoren blijven een jaar staan om de dronevluchten in Den Haag te blijven meten. In het voorjaar vindt het onderzoek naar de beleving van drones bij inwoners plaats. Tot het einde van het jaar worden mogelijkheden voor de vergroting van de bewustwording en handhaving onderzocht. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

3/3