RIS321413 Bijlage Haags plan tegen antisemitisme

Joods in Den Haag 400 jaar verbonden Bewogen verleden, beschermde toekomst Haags plan tegen antisemitisme

TERUG NAAR INHOUD

INHOUD 1. INLEIDING 3 1.1 Antisemitisme 5 1.2 Waarom een apart plan tegen antisemitisme?5 1.3 Antisemitisme in cijfers 7 1.4 Antisemitisme in Den Haag 7 2. DEN HAAG: EEN STAD WAAR JOODSE HAGENAARS ZICH VEILIG EN THUIS VOELEN 10 2.1 Mogen én durven 11 2.2 Veiligheid 11 2.3 Antidiscriminatie 12 2.4 De gemeentelijke organisatie 14 3. HET KOESTEREN VAN JOODS LEVEN: LEREN, VIEREN EN HERDENKEN  15 3.1 Het gesprek voeren 16 3.2 Onderwijs 16 3.3 Cultuur 19 3.4 Holocausteducatie 21 4. SAMEN TEGEN ANTISEMITISME  4.1 Antisemitisme is onaanvaardbaar 4.2 Verantwoordelijkheid 4.3 Subsidie 4.4 Sport

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

5. NAAR EEN STAD VRIJ VAN ANTISEMITISME 27 5.1 Blijven opletten 28 5.2 Stedelijk coördinator antisemitismebestrijding28 5.3 Participatie 28 5.4 Antisemitisme melden 30 6. ALLEMAAL ANDERS, IEDEREEN HAAGS 6.1 Diverse stad 6.2 Inclusief samenleven 6.3 Verbinding 6.4 Monitoring en evaluatie

31 32 32 33 34

BIJLAGE I 

35

23 24 24 25 25

2

TERUG NAAR INHOUD

1.

INLEIDING

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

3

TERUG NAAR INHOUD

De synagoge aan de Prinsessegracht bestaat al bijna driehonderd jaar.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

4

TERUG NAAR INHOUD

1.1 Antisemitisme

Wij willen er als gemeente alles aan doen om discri-

We zijn allemaal anders én allemaal Haags. Iedereen

minatie en dus ook antisemitisme tegen te gaan.

moet zichzelf kunnen zijn en zich vrij en veilig kunnen

Vandaar dat we dit Haagse plan tegen antisemitisme

bewegen in onze stad. Daar is geen ruimte voor discri-

presenteren, waarin we laten zien hoe we als

minatie, intolerantie en racisme. Als paar van gelijk

gemeente op meerdere beleidsvelden antisemitisme

geslacht wil je misschien hand in hand lopen. Als Jood

in onze stad bestrijden.

wil je misschien een keppeltje of een kettinkje met dat 97% van de Nederlandse Joden het afgelopen

1.2 Waarom een apart plan tegen antisemitisme?

jaar met antisemitisme te maken heeft gehad . Bijna

Met de Nota Inclusief Samenleven: ‘Allemaal anders,

iedereen. Het probleem is enorm.

iedereen Haags’ (RIS 318932) uit 2024 hebben we

Davidster dragen. Uit een rapport van juli 2024 blijkt

bewust gekozen voor één nota voor alle inwoners Antisemitisme is als mensen op basis van hun

in de stad. Omdat we zien dat bepaalde groepen te

(vermeende) joodse geloof of Joodse achter-

maken hebben met structurele discriminatie, racisme

grond worden gediscrimineerd en racistisch

of uitsluiting, is het nodig beleid te ontwikkelen om

worden behandeld.

tot een gerichte aanpak te komen. Discriminatie kan vele vormen aannemen en de bestrijding hiervan kan

De definitie van de International Holocaust

per doelgroep verschillen. Zoals opgenomen in de

Remembrance Alliance (IHRA) is uitvoeriger:

nota1 ontwikkelen we daarom aparte plannen tegen antisemitisme en tegen moslimdiscriminatie. Verder

‘Antisemitisme is een bepaalde perceptie van

wordt onderzocht hoe naast Joden en moslims

Joden die tot uiting kan komen als een gevoel

andere Haagse (geloofs)groeperingen discriminatie

van haat jegens Joden. Retorische en fysieke

kunnen ondervinden.

uitingen van antisemitisme zijn gericht tegen Joodse of niet-Joodse personen en/of hun

In 2021 heeft de gemeenteraad het initiatiefvoor-

eigendom en tegen instellingen en religieuze

stel Waardeer Joods Erfgoed, weer Antisemitisme

voorzieningen van de Joodse gemeenschap.’

(RIS304440) aangenomen. De raad stelde vast dat er in Den Haag geen ruimte is voor Jodenhaat en stemde in met de zeventien actiepunten uit het initi-

De Joodse gemeenschap hoort bij Den Haag, al meer

atiefvoorstel. Dat initiatiefvoorstel maakt onderdeel

dan vierhonderd jaar. Antisemitisme is niet iets

uit van dit Haagse Plan tegen Antisemitisme en is

van vandaag of gisteren, het bestaat al lang en het

een belangrijk fundament voor hoe we als gemeente

neemt toe. Dat kan samenhangen met conflicten

inzetten op het bestrijden van antisemitisme.

in de wereld, zoals het conflict Israël-Palestina. Ook maatschappelijke onvrede en onzekerheid door

In het Haags akkoord (RIS 316672), het coalitieak-

gebeurtenissen die mensen als bedreigend ervaren,

koord van 2 oktober 2023, hebben we de aanbeve-

kunnen voor meer antisemitisme (en andere vormen

lingen uit het Haags stembusakkoord antiracisme

van discriminatie) zorgen. Daarbij speelt polarisatie

overgenomen2. In dat stembusakkoord staat dat er

een rol, het proces waarbij tegenstellingen tussen

een plan komt tegen antisemitisme, moslimdiscrimi-

groepen in de samenleving sterker worden. Daardoor

natie en andere vormen van religieuze discriminatie.

kunnen deze groepen meer tegenover elkaar komen te staan.

1

Pag. 31 van de Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

2

Pag. 29 van het Haags Akkoord

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

5

TERUG NAAR INHOUD

De Joodse gemeenschap hoort bij Den Haag, al meer dan vierhonderd jaar. Joods erfgoed, zoals de synagoge in het Bezuidenhout, herinnert ons daaraan.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

6

TERUG NAAR INHOUD

Een stad zonder antisemitisme is een verantwoor-

geregistreerd. Vooral op scholen nam het antisemi-

delijkheid van ons allemaal. Daarom is dit plan voor

tisme toe.5

heel Den Haag, voor alle Hagenaars. We betrekken verschillende Joodse organisaties in Den Haag, reli-

Wat betekent dat voor Joden?

gieus en niet-religieus, bij de uitvoering van dit plan.

• Een op de drie Joden geeft aan wel eens uitge-

Dat er een Haags plan tegen antisemitisme nodig

• Een op de tien Joden heeft geweld meegemaakt

scholden te zijn vanwege diens Joodse achtergrond. is, was al langer duidelijk. Dat antisemitisme nu zo toeneemt, maakt het nog belangrijker dat dit plan er nu is.

vanwege het Joods zijn. • Er zijn aanwijzingen dat minimaal 10% van de Nederlandse bevolking antisemitische opvattingen heeft.

1.3 Antisemitisme in cijfers

• Joden in Nederland voelen zich vaak onveilig.

Uit een rapport van juli 2024 van het Bureau

Ze kiezen er vaak uit voorzorg voor om hun Joodse

van de Europese Unie voor de grondrechten

identiteit te verbergen.6

(Fundamental Rights Agency, FRA) blijkt dat 83% van de Nederlandse Joden vindt dat antisemitisme

Iedereen die antisemitisme ziet of meemaakt kan

de laatste vijf jaar is toegenomen. 97% heeft het

dat melden bij het antidiscriminatie-meldpunt

afgelopen jaar met antisemitisme te maken gehad3.

Discriminatie.nl Den Haag. Voor antisemitisme

77% vermijdt in ieder geval soms het dragen van

maken mensen daar nog weinig gebruik van. Met dit

Joodse symbolen. Het veldonderzoek voor dit rapport

Haags plan tegen antisemitisme willen we daar meer

is afgerond vóór 7 oktober 2023, de aanval van

bekendheid aan geven.

Hamas en de daarop volgende oorlog. Meerdere Joodse organisaties in Europa melden dat antisemi-

1.4 Antisemitisme in Den Haag

tisme sinds oktober 2023 met 400% is toegenomen,

Er zijn veel soorten antisemitisme: schelden (online

zo blijkt uit het rapport . Dat zijn alarmerende cijfers.

of niet), fysiek geweld, vernielingen, antisemitische

4

uitlatingen in het publieke debat, op sociale media Dat bijna ieder Joods persoon in Nederland het afge-

en tijdens manifestaties. Bij bewust antisemitisme

lopen jaar te maken heeft gehad met antisemitisme,

gaat het om openlijke en bewuste negatieve uitla-

laat zien hoe groot het probleem is. En hoe dringend

tingen of handelen ten opzichte van Joden. Het kan

nodig het is om dit aan te pakken.

direct gericht zijn op een persoon of op een hele groep, een symbool of voorwerp. Dan raakt het indi-

Ook andere bronnen laten zien dat antisemitisme

rect personen.

groeit. Het aantal meldingen van anti-Joodse discriminatie liep in 2023 erg op. Dat blijkt uit de Monitor

Net als andere vormen van racisme en discriminatie

Antisemitische Incidenten 2023 van het Centrum

kan antisemitisme ook onbedoeld zijn. Mensen

Informatie en Documentatie Israël (CIDI). Er werden

kunnen negatieve gedachten of gevoelens hebben

379 incidenten gemeld. Dat is een stijging van 245%

over Joden zonder dat ze zich dat bewust zijn.

vergeleken met 2022 toen er 155 incidenten werden

3

https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/antisemitism_survey_2024_-_country_sheet_netherlands_0.pdf

4

https://fra.europa.eu/nl/news/2024/jews-europe-still-face-high-levels-antisemitism

5

CIDI, 9 april 2024 https://www.cidi.nl/persbericht-cidi-monitor-2023-toont-recordaantal-antisemitische-incidenten/ . Op 25 april 2024 verwierp de Tw. K. een motie van Van Baarle, Denk, om de IHRA-definitie geen uitgangspunt te laten zijn in beleid en in de strafrechtketen. De Europese Commissie hanteert deze definitie en publiceerde samen met de IHRA een handboek voor het praktisch gebruik van de definitie (Europees plan tegen antisemitisme 2021-2030, p 5/6). De Commissie beveelt lidstaten aan deze definitie te hanteren (idem p 8).

6

Cijfers van Movisie (Antisemitisme 220720)

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

7

TERUG NAAR INHOUD

Onze stad wil een vrij en veilig thuis zijn voor alle Hagenaars. Voor haat en onverdraagzaamheid is geen plaats. Niet in Nederland, niet in Den Haag.

Bijvoorbeeld als iemand in een gesprek praat vanuit

Het is belangrijk om duidelijk te stellen dat kritiek

stereotyperende denkbeelden over Joden.

op de staat Israël niet moet worden gelijkgesteld

7

aan antisemitisme, maar dat een afkeer van de Naast antisemitisme op persoonlijk niveau is er anti-

staat Israël nooit een rechtvaardiging mag zijn voor

semitisme op institutioneel niveau. Dat is als regels

antisemitische uitspraken of gedragingen. Dat anti-

en processen die voortkomen uit het beleid van insti-

semitisme een afkeer is van de Joodse religie is een

tuten leiden tot ongelijke behandeling van Joden.

misvatting, net als dat alle Joden religieus zouden

Bijvoorbeeld als scholen of sportclubs niet ingrijpen

zijn.

als het woord ‘Jood’ als scheldwoord wordt gebruikt. Of als de Holocaust niet in de les wordt behandeld,

Tijdens een bijeenkomst voor dodenherdenking op

omdat dit tot heftige discussie leidt.

4 mei 2024 zei burgemeester Jan van Zanen dat mensen alert moeten zijn op elke vorm van discrimi-

Afkeer van de staat Israël of woede over de oorlog

natie en ‘insluipende uitsluiting’. Hij stelde dat het

in Palestina is niet hetzelfde als antisemitisme.

toenemend antisemitisme, bijna tachtig jaar na het

Tegelijkertijd zien we dat oorlog en conflict in het

einde van de Tweede Wereldoorlog, wat dat betreft

Midden-Oosten leiden tot een toename van antise-

te denken geeft. De burgemeester zei dat mensen de

mitische incidenten en dat in de afgelopen periode

opdracht hebben om onverdraagzaamheid tegen te

antisemitisme meer naar de oppervlakte is gekomen.

gaan. ‘Dit land, deze stad wil een vrij en veilig huis

7

Informatie in deze paragraaf uit ‘Geen ruimte voor discriminatie. Handreiking voor gemeenten voor het tegengaan van anti-Zwart racisme, antisemitisme, anti-moslim racisme, antiziganisme en lhbti+ discriminatie’, Movisie, 2022, p 40 e.v.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

8

TERUG NAAR INHOUD

zijn voor velen. Onze democratische rechtstaat biedt

Signaleren: Antisemitisme voorkomen en tegengaan

ons alle mogelijkheden voor debat, om het hart-

begint bij het herkennen en inzichtelijk maken

grondig oneens te zijn met elkaar. Maar dat alles wel

van het probleem. Door de meldingsbereidheid te

op basis van respect voor de menselijke waardigheid

verhogen en in contact te blijven met Joodse inwo-

van elk individu. Voor haat en onverdraagzaamheid is

ners en organisaties kunnen we analyseren hoe vaak

er geen plaats. Niet in Nederland, niet in Den Haag.’

en in welke vormen antisemitisme zich voordoet. Daardoor kunnen we gerichter beleid maken en

In dit plan beschrijven we wat we doen om antise-

nauwer samenwerken met instanties als de politie

mitisme tegen te gaan en wat we willen bereiken.

en het antidiscriminatie-meldpunt.

Dit doen we vanuit vijf pijlers, waar we maatschappelijke terreinen onder verdelen en waarop we

Sanctioneren: In Den Haag is geen plek voor antise-

actiepunten formuleren. Deze pijlers vormen de

mitisme, in welke vorm dan ook. Als gemeente zullen

belangrijkste uitgangspunten bij onze aanpak van

we ons altijd uitspreken tegen Jodenhaat. Binnen

antisemitisme.

de mogelijkheden die we hebben als gemeente leggen we sancties op aan personen, instellingen

1. Pijler 1: Den Haag: een stad waar Joodse

of bedrijven die zich schuldig hebben gemaakt aan

Hagenaars zich veilig en thuis voelen (veiligheid,

antisemitisme. We staan naast de slachtoffers en

antidiscriminatie, gemeentelijke organisatie)

roepen op om melding te doen. Als dat gewenst is,

2. Pijler 2: Het koesteren van Joods leven - leren,

begeleiden wij hen naar het doen van aangifte, zodat

vieren en herdenken (onderwijs, cultuur,

er een onderzoek ingesteld kan worden.

Holocausteducatie) 3. Pijler 3: Samen tegen antisemitisme (verantwoordelijkheid, subsidie, sport) 4. Pijler 4: Naar een stad vrij van antisemitisme (stedelijk coördinator, participatie, antisemitisme

Normeren: Als gemeente hebben we een belangrijke voorbeeldfunctie. Deze vullen we in door duidelijke normen uit te dragen, te handhaven en erop toe te zien dat deze niet vervagen.

melden) 5. Pijler 5: Allemaal anders, iedereen Haags

Stimuleren: We willen inwoners en organisaties

(inclusief samenleven, verbinding, monitoring &

stimuleren om samen de strijd tegen antisemitisme

evaluatie)

aan te gaan, want alleen samen bannen we antisemitisme uit. Daarom bieden we inwoners en orga-

Deze pijlers komen voort uit vijf basishandelingen

nisaties de middelen om hier actief mee aan de slag

van waaruit we werken, namelijk voorkomen, signa-

te gaan, bijvoorbeeld met subsidies, maar ook door

leren, sanctioneren, normeren en stimuleren.

gericht te communiceren met inwoners over Joods leven, antisemitisme, de Holocaust en het belang van

Voorkomen: Ieder antisemitisch incident is er één te

antisemitisme melden.

veel. Daarom willen we breed inzetten op preventie. Niemand in onze stad zou slachtoffer mogen worden van antisemitisme. Als gemeente dragen we de norm uit dat antisemitisme ontoelaatbaar is, zowel in woord als in daad. Door educatie en voorlichting willen we inwoners bewust maken van het feit dat Joden horen bij Den Haag en dat we samen de verantwoordelijkheid hebben om antisemitisme uit te bannen.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

9

TERUG NAAR INHOUD

2.

DEN HAAG: EEN STAD WAAR JOODSE HAGENAARS ZICH VEILIG EN THUIS VOELEN VEILIGHEID, ANTIDISCRIMINATIE EN GEMEENTELIJKE ORGANISATIE

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

10

TERUG NAAR INHOUD

Samen met de politie zijn wij alert op dreigingen en incidenten bij Joodse instellingen, zoals bij de synagoge aan de Prinsessegracht.

2.1 Mogen én durven

Antisemitisme heeft impact op de (sociale) veilig-

Iedereen mag zichzelf zijn in onze stad. We zijn alle-

heid. Als gemeente onderhouden we contacten met

maal anders, en allemaal Haags. Maar dúrft iedereen

verschillende levensbeschouwelijke organisaties in

zichzelf te zijn? Durf je als Jood hardop te zeggen dat

de stad, waaronder de Joodse instellingen. Zo raken

je Joods bent? Durf je een keppeltje te dragen of een

we snel op de hoogte van (antisemitische) incidenten

Davidsster om je hals zonder dat te verbergen onder

of gevoelens van (sociale) onveiligheid. Samen met

kleding? Als gemeente willen wij dat iedereen zich

de politie zijn wij alert op dreigingen en incidenten

vrij door onze stad kan bewegen zonder bang te zijn

bij Joodse instellingen. Bij Joodse instellingen in onze

voor discriminatie. Veilig en in alle openheid, daar

stad worden al langere tijd beveiligingsmaatregelen

werken wij aan. In een respectvolle en inclusieve stad

genomen, onder meer door de gerichte inzet van

als Den Haag hoort geen antisemitisme thuis.

cameratoezicht. Bij de opsporing van antisemitische incidenten kunnen de beelden van deze camera’s

2.2 Veiligheid

helpen.

Veiligheid is cruciaal voor de Joodse gemeenschap door de voortdurende dreiging van antisemitisme en

Daarnaast lopen er diverse weerbaarheidsprojecten

door een geschiedenis die getekend is door vervol-

in de stad. Deze projecten zijn gericht op het tegen-

ging en onderdrukking. Beveiligingsmaatregelen

gaan van onverdraagzaamheid en extremistische

bieden bescherming tegen aanvallen, geven een

opvattingen. Een overzicht van projecten staat in de

gevoel van veiligheid en rust en zorgen ervoor dat

voortgangsrapportage aanpak polarisatie, radicalise-

de gemeenschap haar religieuze en culturele activi-

ring en extremisme (RIS318059).

teiten veilig kan voortzetten. Daarom heeft veiligheid (in de breedste zin van het woord) de hoogste prioriteit als het gaat om de aanpak van antisemitisme.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

11

TERUG NAAR INHOUD

Wanneer grensoverschrijdend of overlastgevend

weinig gebruik gemaakt bij antisemitisme. In 2023

gedrag wordt geconstateerd kunnen we aanvullend

waren er vier meldingen. Daarom is het belangrijk

outreachend jongerenwerk inzetten om dit gedrag

het meldpunt ook in het kader van antisemitisme

aan te pakken. Outreachend betekent dat jonge-

onder de aandacht te brengen en de vindbaarheid te

renwerkers actief de straat opgaan en netwerken

vergroten. Het antidiscriminatie-meldpunt gaf in het

en ontmoetingsplekken bezoeken. Zo kunnen zij

jaarverslag 2023 aan dat er landelijk een stijging van

bruggen slaan tussen verschillende groepen mensen

antisemitisme zichtbaar was, maar dat deze stijging

en diensten. Outreachend jongerenwerk kan ook

minder te zien was bij het meldpunt. Met het meld-

worden ingezet wanneer antisemitische uitlatingen

punt blijven we dit monitoren en onderzoeken.8 Het

worden gedaan.

is daarom des te belangrijker dat elk antisemitisch incident wordt gemeld. Slachtoffers worden opge-

2.3 Antidiscriminatie

vangen en kunnen begeleid worden naar het doen

We veroordelen discriminatie op welke grond dan

van aangifte.

ook. Iedereen in de stad moet in vrijheid zichzelf kunnen zijn. We merken dat deze vrijheid er nog

Binnen de G4, de vier grootste gemeenten van

niet voor iedereen is. Om hier iets aan te doen,

Nederland, wordt intensief samengewerkt om

moeten we goed in kaart hebben hoe antisemitisme

discriminatie en racisme in de steden te bestrijden.

en andere vormen van discriminatie groeien in

Op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau vinden

Den Haag. Daarom is het sinds 2015 mogelijk om bij

regelmatig overleggen plaats, waarbij gemeente-

aangifte van een strafbaar feit direct een incident als

grensoverschrijdende projecten worden ontwikkeld

antisemitisch te registreren. Deze incidenten worden

en voorbeelden worden gedeeld. Daarnaast kan de

binnen het regionaal overleg discriminatie periodiek

G4 een gezamenlijk standpunt innemen bij lobbyac-

besproken en beoordeeld. Discriminatie.nl Den Haag,

tiviteiten en beïnvloeding. Antisemitisme wordt

het antidiscriminatie-meldpunt, is ook bij dit overleg

meegenomen in deze gezamenlijke inspanningen

aangesloten. Zo komt iedere melding of aangifte

tegen discriminatie en racisme.

bij de politie van antisemitisme ook daar terecht. Van het antidiscriminatie-meldpunt wordt nog

Als gemeente onderhouden we contacten met verschillende levensbeschouwelijke en religieuze organisaties in de stad, waaronder de Joodse instellingen. Zo raken we snel op de hoogte van antisemitische incidenten of gevoelens van (sociale) onveiligheid.

8

20240529_denhaagmeldt-jaarverslag.pdf (discriminatie.nl) p.3.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

12

TERUG NAAR INHOUD

Als gemeente hebben we een voorbeeldfunctie in de stad. Door in de interne organisatie duidelijk stelling te nemen tegen antisemitisme, laten we zien dat we staan voor respect en inclusie.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

13

TERUG NAAR INHOUD

Ook de religieuze en levensbeschouwelijke orga-

uitingen, leggen we direct contact met de organisatie

nisaties in de stad hebben een rol in verbinden en

om dit te bespreken, om zo gepaste maatregelen

ontmoeten en daarmee het tegengaan van discri-

te treffen. Dit kan inhouden dat de organisatie (een

minatie. Den Haag kent meer dan 250 religieuze en

onderdeel van) de programmering schrapt.

levensbeschouwelijke organisaties. We stimuleren en faciliteren ontmoetingen en dialoog tussen deze

Mocht de organisatie niet bereid zijn om maatre-

organisaties. Samen met de organisaties willen we

gelen te treffen, dan kan dit leiden tot negatieve

de afstand die religie en levensbeschouwing kunnen

adviezen vanuit de (hulp)diensten en tot het niet

vormen tussen verschillende groepen in de stad

verlenen van de vergunning. Dat loopt altijd via

verkleinen.

de driehoek (het overleg tussen burgemeester, eenheids­chef van de politie en hoofdofficier van

Het Verwey-Jonker Instituut voerde (in opdracht van

justitie).

de gemeente) een onderzoek uit naar de behoefte aan structureel levensbeschouwelijk overleg onder

Ook kijken wij naar de betrouwbaarheid van

religieuze en levensbeschouwelijke organisaties.

organisatoren. Dit doen we door navraag bij de

Op basis van de aanbevelingen in het onderzoek

partners en het bekijken van evaluaties van eerdere

‘Geloven in samenspraak’ (RIS316087) hebben we

evenementen.

een terugkerend overleg opgezet met deze organisaties, waarbij vanzelfsprekend ook Joodse instellingen tot de genodigden horen.

2.4 De gemeentelijke organisatie Ook binnen onze organisatie werken we aan bewustwording over antisemitisme. We nemen maatregelen om antisemitisme en andere vormen van discriminatie te voorkomen op het gebied van inkoop, vergunningen en subsidieverlening. Als gemeente hebben we een voorbeeldfunctie in de stad. Door in de interne organisatie duidelijk stelling te nemen tegen antisemitisme, laten we zien dat we staan voor diversiteit, wederzijds respect en inclusie. Daarom lichten we initiatieven uit de stad ook intern uit en gebruiken we de gemeentelijke communicatiekanalen om Joods cultureel leven te delen. Aandacht voor antisemitisme helpt bij het voorkomen van discriminatie en het vooroordelen ervan. Zo werken we zowel in de stad als in de eigen organisatie aan een cultuur van gelijkheid en rechtvaardigheid. Bij het verlenen van vergunningen voor evenementen letten we op antisemitisme en haatzaaiing richting de Joodse gemeenschap. Binnen het vergunningstraject voor evenementen worden alle stukken inhoudelijk beoordeeld door nood- en hulpdiensten. Als vergunningverlener kijken we zelf ook mee. Als er sprake is van mogelijk strafbare gedragingen en of

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

14

TERUG NAAR INHOUD

3.

HET KOESTEREN VAN JOODS LEVEN: LEREN, VIEREN EN HERDENKEN ONDERWIJS, CULTUUR EN HOLOCAUSTEDUCATIE

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

15

TERUG NAAR INHOUD

We ontwikkelen een documentaire over de verdwenen Joodse buurt en brengen deze onder de aandacht van inwoners en scholen.

3.1 Het gesprek voeren

3.2 Onderwijs

Antisemitisme is niet alleen een aanval op Joodse

Ieder kind en iedere jongere heeft een veilige school

mensen of de Joodse gemeenschap, maar ook op de

nodig om te kunnen leren en om zich te kunnen

fundamenten van onze samenleving, die gebouwd

ontwikkelen. Leerlingen moeten zichzelf kunnen

zijn op de idealen van vrijheid, gelijkheid en solida-

zijn en zich geaccepteerd voelen. Dit geldt ook voor

riteit. Daarom moeten we het gesprek over antise-

het onderwijspersoneel: in een veilig schoolklimaat

mitisme blijven voeren en nieuwe generaties kennis

kunnen zij zich richten op hun onderwijs- en

laten maken met de gevaren ervan. Dat kunnen we

opvoedkundige taken. In de Haagse Educatieve

als gemeente niet alleen. Hier is ook een belangrijke

Agenda 2022 - 2026 (RIS311077) stellen de

taak voor het onderwijs en de culturele sector

gemeente en de onderwijspartners duidelijke doelen.

weggelegd. Als gemeente ondersteunen we hierbij.

We richten ons onder andere op het versterken van

Daarbij gaan we het gesprek aan met scholen over

de sociale samenhang op scholen en het tegengaan

schoolveiligheid en de plek van antisemitisme en

van polarisatie in de stad.

de Holocaust in het onderwijs. Door projecten met educatieve doeleinden te subsidiëren zetten we in op

Sinds 2015 zijn scholen wettelijk verplicht om

bewustwording over onderwerpen als discriminatie,

beleid ter bevordering van de sociale veiligheid te

uitsluiting en dehumanisering (ontmenselijking).

voeren. Een school is veilig als de sociale, geestelijke

Ook is het belangrijk docenten goed begeleiden bij

en lichamelijke veiligheid van leerlingen niet door

deze opgaven.

handelingen van anderen wordt aangetast. Dat betekent dat er een veilige en positieve sfeer is op school. Een belangrijk onderdeel van de zorgplicht van scholen is ook dat zij de sociale veiligheidsbeleving van hun leerlingen ieder jaar monitoren.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

16

TERUG NAAR INHOUD

We subsidiëren het project ‘Leer je buren kennen’ en brengen dit onder de aandacht van scholen. Dit project heeft als doel vooroordelen over Joden te doorbreken en de interesse van leerlingen voor Joodse stadsgenoten te vergroten.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

17

TERUG NAAR INHOUD

We zien er met andere instanties op toe dat Joods erfgoed, zoals de Joodse begraafplaats, in goede staat blijft. Ook dragen we financieel bij om een educatief centrum bij de Joodse begraafplaats te realiseren.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

18

TERUG NAAR INHOUD

Onderwijsinstellingen hebben dus een belang-

3.3 Cultuur

rijke taak bij het tegengaan van antisemitisme.

Tot de Tweede Wereldoorlog kende onze stad een

Om scholen hierbij te ondersteunen stelt de

bloeiende Joodse buurt, ook wel De Buurt genoemd.

gemeente een subsidie beschikbaar voor het bevor-

Deze lag achter de Nieuwe Kerk aan het Spui, tussen

deren van schoolveiligheid, sociale samenhang en

de Stille en de Amsterdamse Veerkade, de Gedempte

burgerschap. Scholen kunnen deze subsidie onder

Burgwal en de Gedempte Gracht. Het deel van de

andere inzetten voor programma’s om de kennis

stad dat nu Chinatown wordt genoemd. Mensen

over de Holocaust te vergroten, voor de inkoop van

leefden er vooral van de handel en andere beroepen

weerbaarheidstrainingen en voor de ondersteuning

waar geen gilde (een soort beroepsvereniging)

van onderwijsprofessionals bij het behandelen van

voor was, omdat Joden meestal geen lid van een

maatschappelijke thema’s.

gilde mochten worden. Vanaf de zeventiende eeuw vestigden Joden zich in Den Haag vanuit andere

Uit onderzoek van de Anne Frank Stichting bleek dat

landen. De Sefardische Joden (uit Spanje en Portugal)

in 2023 42% van de ondervraagde docenten aangaf

rond het Voorhout, en de Ashkenazische Joden

getuige geweest te zijn van antisemitisme in de klas.

(uit Duitsland en Oost-Europa) in De Buurt. In de

14% van de ondervraagden is geconfronteerd met

Wagenstraat was een grote synagoge, die nu een

ontkenning of bagatellisering van de Holocaust.

moskee is.

9

Daarom willen we docenten ondersteunen bij hun taak om antisemitisme en de Holocaust bespreek-

De Joodse gemeenschap groeide tot ongeveer

baar te maken in de klas. Zo onderzoeken we of het

17.000 mensen in 1940. Joden verspreidden

mogelijk is om in samenwerking met de Nationaal

zich meer en meer over de stad, en zo ontstond

Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB)

ook in Scheveningen een gemeenschap rond de

een Haags steunpunt Holocausteducatie in te

Harstenhoekweg, inclusief een synagoge. Elders in de

richten. Verder willen we met docenten het gesprek

stad waren meerdere kleine synagogen. 12

aangaan over de uitdagingen zij ondervinden en hoe we hier samen een handelingsperspectief op kunnen

Tegenwoordig wonen er ongeveer 2000 Joden in

ontwikkelen. Daarbij bieden we de mogelijkheid aan

Den Haag.

tot het volgen van trainingen die gericht zijn op het bespreekbaar maken van Joods leven, antisemitisme

De Joodse gemeenschap hoort bij Den Haag. Joodse

en de Holocaust.

cultuur herinnert ons daaraan. Daarom zien we erop toe dat deze cultuur zichtbaar en behouden blijft.

Gemeenten en de NCAB bepleiten lokale initiatieven,

Cultuur is niet alleen iets van het verleden, maar ook

omdat die veel impact hebben.10 Daarom willen we

van nu.

het project ‘Leer je buren kennen’ ondersteunen. 11

We verwachten dat dit niet alleen de betrokkenheid

Joods leven in alle openheid delen betekent dat de

van de leerlingen zal vergroten, maar ook vooroor-

tradities, cultuur en geschiedenis van de Joodse

delen zal doorbreken en daarmee meer respect over

gemeenschap zichtbaar onderdeel zijn van het

en weer zal opleveren.

stadsleven. Daarom vieren we Joodse feestdagen, organiseren we culturele evenementen en onder-

9

https://www.leeroverdeholocaust.nl/over-ons

10 Gemeenten en NCAB: lokale initiatieven hebben sleutelrol in aanpak van antisemitisme | Nieuwsbericht | Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding 11 https://leerjeburenkennen.nl/ 12 http://www.geschiedenisbeleven.nl/de-verdwenen-joodse-buurt/ en https://haagsgemeentearchief.nl/ontdek-de-stad/blogoverzicht/ sefardische-joden-in-den-haag-in-de-zeventiende-en-achttiende-eeuw

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

19

TERUG NAAR INHOUD

In Den Haag kunnen inwoners een Stolperstein aanvragen voor een familielid, vriend of buur die slachtoffer is geworden van de nazi's. De gemeente helpt bij het kiezen van de juiste locatie en het plaatsen van de steen.

houden we historische plekken, zoals synagogen en

monumenten. Het stadsbestuur is vertegenwoordigd

monumenten. Zo werken we aan een inclusieve en

bij herdenkingsplechtigheden en de viering van

diverse samenleving waarin verschillende culturen

Joodse feestdagen. Als gemeente dragen we boven-

en tradities naast elkaar kunnen bestaan en elkaar

dien zelf een verantwoordelijkheid in het waarderen

kunnen verrijken.

en behoud van Joods erfgoed. Daarom maken we €50.000.- vrij ter bevordering van het Joods erfgoed

Het Joods erfgoed in Den Haag is hierbij van grote

in de stad. Deze gelden kunnen worden ingezet om

waarde, zowel op historisch als cultureel vlak.

een educatief centrum te realiseren bij de Joodse

Het draagt bij aan bewustwording en heeft een

begraafplaats. Ook in het Atrium van het stadhuis

educatieve functie. Synagogen, monumenten en

delen we Joodse cultuur, geschiedenis en tradities

gedenkstenen herinneren ons aan de rijke geschie-

met de inwoners van Den Haag. Zo staat er perma-

denis van de Joodse gemeenschap die sinds de zeven-

nent de maquette van de verdwenen Joodse buurt en

tiende eeuw een belangrijke rol speelt in Den Haag.

is er de jaarlijks terugkerende Chanoeka-kandelaar.

Joods erfgoed laat zien dat we een geschiedenis samen hebben en dat Joodse inwoners een belang-

Stolpersteine, letterlijk vertaald: struikelstenen,

rijke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling

zijn kleine gedenkstenen die in het trottoir worden

van Den Haag.

geplaatst om de slachtoffers van het nationaalsocialisme te herdenken. Deze stenen dragen de naam,

Daarom brengen we bestaande Joodse activiteiten

geboortedatum en plaats van overlijden van de

onder de aandacht van alle inwoners van Den Haag.

slachtoffers, en dienen als een tastbare herinnering

We stimuleren inwoners en organisaties om activi-

aan hun leven en lot. Ze nodigen voorbijgangers uit

teiten te bezoeken en te organiseren die te maken

om stil te staan en na te denken over de geschiedenis

hebben met Joodse cultuur, geschiedenis, tradities en

en de impact van de Holocaust.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

20

TERUG NAAR INHOUD

In Den Haag kunnen inwoners een Stolperstein

om een enquête onder 8000 Britse leerlingen en een

aanvragen voor een familielid, vriend of buur die

studie waarin mensen uit de Verenigde Staten die

slachtoffer is geworden van de nazi's. De gemeente

wel les hebben gehad over de Holocaust vergeleken

helpt bij het kiezen van de juiste locatie en het

werden met mensen die daarover geen les hebben

plaatsen van de steen. Dit gebeurt meestal voor

gehad. Daaruit blijkt onder meer dat de leerlingen

het laatste bekende woonadres van het slachtoffer.

die les hebben gehad over de Holocaust positiever

De gemeente werkt samen met Project Stolpersteine

zijn over mensen met een andere afkomst dan zijzelf.

Den Haag om ervoor te zorgen dat de stenen met

Maar het leidt lang niet altijd tot minder antisemi-

respect en zorg worden geplaatst. Hierin worden

tisme of minder racisme. En het kan soms averechts

landelijke richtlijnen gevolgd. Project Stolpersteine

werken, bijvoorbeeld als er niet wordt ingezet op

Den Haag kan aanvragers ondersteunen bij het

meer empathie voor Joodse mensen. Daarom is het

financieren van de Stolperstein en bij het verhogen

altijd belangrijk het inlevingsvermogen in Joodse

van de bewustwording, bijvoorbeeld door middel van

mensen te vergroten.

een inzamelingsactie. In uitzonderlijke gevallen dat aanvragers niet zelf de kosten kunnen dragen, neemt

Als gemeente dragen we de norm uit dat

de gemeente deze over.

Holocausteducatie essentieel is om te begrijpen hoe kwetsbaar de Joodse gemeenschap is, maar ook

3.4 Holocausteducatie

waar dehumanisering, uitsluiting en discriminatie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de meeste

toe kunnen leiden. Daarom stimuleren we inwoners

Joodse Hagenaars weggevoerd. Den Haag had bij het

en organisaties om actief met dit onderwerp aan de

begin van de Tweede Wereldoorlog 17.000 Joodse

slag te gaan. De gemeente wil hierin ondersteunen,

inwoners. Na de oorlog keerden maar 2.000 van hen

maar ook zelf het goede voorbeeld geven. Daarom

terug in onze stad. Naar schatting zijn ongeveer

brengen we in 2025 een werkbezoek aan Auschwitz

12.000 Joodse Hagenaars in concentratiekampen

samen met een delegatie van de Johan de Witt-

vermoord . Dit noemen we de Holocaust.

scholengroep, Madurodam, Omroep West en het

13

Auschwitz-comité. Ook staan we als gemeente op De term Holocaust komt uit het oud-Grieks

meerdere momenten in het jaar stil bij de Holocaust,

en betekent ‘brandoffer’. Al voor de Tweede

de bevrijding en de gevaren van het fascisme, bijvoor-

Wereldoorlog werd het woord soms gebruikt

beeld tijdens de Holocausteducatiemaand, doden-

om de dood van een grote groep mensen te

herdenking en Bevrijdingsdag en de internationale

omschrijven, maar sinds 1945 staat het bijna

dag tegen fascisme en antisemitisme. En we roepen

synoniem voor de moord op de Europese

inwoners op dit ook te doen.

Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarom gebruiken we de term ‘de Holocaust’.

Ten slotte is er bij de inburgering en naturalisatie

Joden spreken ook wel van Shoah, wat

ook aandacht voor de geschiedenis van Joden in

Hebreeuws is voor ‘catastrofe’.

Den Haag. Zo moeten inburgeraars bij hun examen

14

in grote lijnen kunnen aangeven wat er in Nederland Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar het

is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog,

lesgeven over de Holocaust en de effecten daarvan

toelichten wat er herdacht wordt op 4 en 5 mei en

op de houding van leerlingen.15 Het gaat onder meer

daarbij aangeven welke gebruiken hierbij horen.

13 https://joodsmonumentdenhaag.nl/ 14 Definitie van de Anne Frankstichting: https://www.annefrank.org/nl/anne-frank/verdieping/wat-is-de-holocaust/#:~:text=De%20term%20 holocaust%20komt%20uit,Joden%20tijdens%20de%20Tweede%20Wereldoorlog. 15 https://www.kis.nl/artikel/hoe-dragen-lessen-over-de-holocaust-bij-aan-preventie-van-antisemitisme

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

21

TERUG NAAR INHOUD

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de meeste Joodse Hagenaars weggevoerd. Den Haag had bij het begin van oorlog 17.000 Joodse inwoners. Na de oorlog keerden maar 2.000 van hen terug in onze stad. We hebben als gemeente een belangrijke taak om de herinnering aan de Holocaust en de impact hiervan op de stad en haar inwoners levend te houden.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

22

TERUG NAAR INHOUD

4.

SAMEN TEGEN ANTISEMITISME VERANTWOORDELIJKHEID, SUBSIDIE EN SPORT

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

23

TERUG NAAR INHOUD

We ontwikkelen interventietools om antisemitisme inzichtelijk, invoelbaar en bespreekbaar te maken en stellen deze beschikbaar aan inwoners van de stad.

4.1 Antisemitisme is onaanvaardbaar

Als gemeente dragen we de norm uit dat we als

Nu antisemitisme de laatste tijd schrikbarend

samenleving met zijn allen een verantwoordelijkheid

toeneemt, is het van het grootste belang daar iets

hebben in de strijd tegen antisemitisme. We geloven

aan te doen. De noodzaak om antisemitisme tegen

dat iedereen een steentje moet bijdragen voor een

te gaan moet doordringen in de hele samenleving,

inclusieve en veilige samenleving. Als gemeente

in de hele stad. Antisemitisme komt uit verschil-

willen we onze inwoners daarbij inspireren en helpen

lende hoeken. Het komt van (extreem-)rechts en van

binnen onze mogelijkheden. Bijvoorbeeld door het

(extreem-)links, van jong en van oud en uit religieuze

toekennen van subsidies of door projecten te starten

en niet-religieuze hoek.

waar Hagenaars zelf met antisemitismebestrijding aan de slag kunnen.

Het veelkoppige monster dat antisemitisme is kunnen we alleen tegengaan als mensen het in

Die gezamenlijke verantwoordelijkheid is er ook

eigen kring bestrijden. Het aankaarten, er wat van

online, want ook daar hebben we respectvol met

zeggen als ze het zien. Op het werk, in de klas, op de

elkaar om te gaan. Maar zo gaat het helaas vaak niet.

sportclub, in het stadion, in het gebedshuis, op straat.

Op sociale mediakanalen als X, Tiktok en Instagram

Wij als gemeente doen er alles aan om antisemitisme

wemelt het van antisemitisme, desinformatie,

te bestrijden, maar de oplossing zit in de samenle-

negatieve stereotypering, complottheorieën en

ving, in de stad. Antisemitisme is onaanvaardbaar.

kwalijke denkbeelden en karikaturen. Als gemeente

Die norm, die waarde, moeten we toepassen en

willen we en mogen we dit niet accepteren. Daarom

handhaven.

onderzoeken we hoe we als lokale overheidsinstantie online haat kunnen tegen gaan. Daarbij willen we

4.2 Verantwoordelijkheid

ook online een duidelijk tegengeluid laten horen,

Een stad zonder antisemitisme is een verantwoor-

waarin we geverifieerde informatie delen. Nieuwe

delijkheid van ons allemaal. Daarom is dit plan voor

generaties laten kennis maken met het kwaad dat

heel Den Haag, voor alle Hagenaars. Iedereen moet

antisemitisme heet, betekent dat we onze inwoners

weten wat antisemitisme is en dat het onaanvaard-

ook online benaderen.

baar is, net als andere vormen van discriminatie. Antisemitisme is meer dan een aanval op Joodse

De digitale wereld biedt ook kansen. Het biedt

mensen of de Joodse gemeenschap. Het tast de

platformen om gelijkgestemden te vinden en om

fundamenten van onze samenleving aan.

op de hoogte te blijven van nieuwe ontwikkelingen. Daarom willen we inzetten op onderlinge verbinding, zowel online als offline.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

24

TERUG NAAR INHOUD

We subsidiëren initiatieven uit de stad die antisemitisme en andere vormen van discriminatie tegengaan, bijvoorbeeld door de Holocaust bespreekbaar te maken. Het project ‘Eens waren we vogels’ laat de rijke cultuur van Roma en Sinti zien, maar bespreekt ook de vervolging van duizenden Roma en Sinti tijdens de Tweede Wereldoorlog.

4.3 Subsidie

We ontvangen maar weinig aanvragen binnen

We ondersteunen initiatieven uit de stad die

deze regeling die als doel hebben antisemitisme

discriminatie tegengaan en verbinding tussen

te bestrijden. Dit willen we veranderen. Daarom

Hagenaars bevorderen. Hiervoor kunnen organisaties

brengen we de regeling onder de aandacht van orga-

zonder winstoogmerk subsidie aanvragen via de

nisaties die op deze terreinen werken en mogelijk in

subsidieregeling verbinding en antidiscriminatie.

aanmerking komen voor subsidie.

Antisemitisme is een vorm van discriminatie. Daarom is het mogelijk via deze regeling subsidie

Bij elke subsidie die wij verstrekken letten we

te ontvangen als je als organisatie activiteiten orga-

erop dat de aanvrager zich niet schuldig heeft

niseert om antisemitisme te voorkomen en tegen

gemaakt aan discriminatie of haatzaaiing, zo ook

te gaan. Of als je voor meer verbinding zorgt tussen

antisemitisme.

Hagenaars met en zonder een Joodse achtergrond.

4.4 Sport Voorwaarde voor subsidie is dat de activiteiten in

Antisemitisme komt ook voor in de sport. Denk

het kader van antisemitismebestrijding een van de

aan antisemitische spreekkoren in voetbalstadions.

volgende vijf doelen hebben:

Vandaar dat sportverenigingen ook een taak hebben

• antisemitisme voorkomen en tegengaan

bij het tegengaan van antisemitisme.

• de gevolgen van antisemitisme bestrijden • contact tussen Joodse Hagenaars en niet-Joodse Hagenaars stimuleren

Zoals vastgelegd in het Actieplan Positieve Sportcultuur (RIS 306264) zetten we veel middelen

• het bespreekbaar maken van de Holocaust

in om discriminatie, en dus ook antisemitisme, tegen

• het delen van Joodse cultuur, tradities en geschie-

te gaan. Sportpedagogen staan klaar om clubs bij te

denis met een breed publiek in Den Haag.

staan bij de preventie en aanpak van discriminatie. Daarnaast stellen we ook workshops ter beschikking

Meer informatie staat in de Subsidieregeling verbin-

om van de Haagse sportverenigingen een veiligere

ding en antidiscriminatie.

plek voor iedereen te maken.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

25

TERUG NAAR INHOUD

We blijven als gemeente met ADO Den Haag en andere sportverenigingen in gesprek hoe we antisemitisme kunnen weghouden van onze clubs.

Ook ADO Den Haag doet veel om antisemitisme

ADO Den Haag maakt gebruik van ‘slimme camera’s’

te bestrijden en volgt hierin de richtlijnen van de

in combinatie met microfoons die in staat zijn om

KNVB. De voetbalbond spreekt zich nadrukkelijk uit

te onderkennen wie een spreekkoor start. Dit wordt

tegen racisme en discriminatie en heeft daarom

gebruikt bij ieder kwetsend spreekkoor, antisemitisch

het actieprogramma ‘Ons Voetbal is van Iedereen’

of niet (RIS319462).

opgesteld. Daarin staan maatregelen om racisme en discriminatie, waaronder antisemitisme, in

We blijven als gemeente met ADO en andere

het (betaald) voetbal tegen te gaan. ADO heeft

sportverenigingen in gesprek hoe we antisemitisme

deze aanpak ondertekend en voert deze actief uit.

blijvend kunnen weghouden van onze clubs.

Het programma bestaat uit campagnes, scholingen en trainingsprogramma’s die zijn opgezet om supporters en sporters, en ook bestuurders, trainers en scheidsrechters informatie te geven. Hoe kunnen zij de norm uitdragen dat discriminatie niet thuishoort in het voetbal? Daarnaast zijn onder andere de straffen voor discriminerende uitingen verzwaard, waardoor daders een stadionverbod van twintig jaar kunnen krijgen bij racistische, discriminerende en dus ook antisemitische uitingen.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

26

TERUG NAAR INHOUD

5.

NAAR EEN STAD VRIJ VAN ANTISEMITISME STEDELIJK COÖRDINATOR, PARTICIPATIE, ANTISEMITISME MELDEN

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

27

TERUG NAAR INHOUD

We geloven dat iedereen een steentje moet bijdragen voor een stad vrij van antisemitisme. Als gemeente willen we onze inwoners daarbij inspireren en helpen, bijvoorbeeld met projecten waarbij dialoog en verbinding centraal staan.

5.1 Blijven opletten

kan inspelen. Ook houdt de coördinator toezicht op

Terwijl we toewerken naar een stad waar antise-

de uitvoering van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer

mitisme geen plek heeft, moeten we steeds alert

Joods Erfgoed, weer antisemitisme’ en dit Haagse

zijn. We moeten blijven opletten dat mensen geen

plan tegen antisemitisme. Behalve bij de coördinator

haat zaaien of de Joodse gemeenschap intimideren.

is het onderwerp antisemitismebestrijding bij meer-

Daarom blijven we als gemeente in voortdurend

dere gemeentelijke diensten belegd, want dit vraag-

gesprek met de Joodse gemeenschap. En we blijven

stuk heeft een brede, integrale benadering nodig.

antisemitisme onderzoeken en monitoren.

5.2 Stedelijk coördinator antisemitismebestrijding

5.3 Participatie We gaven al eerder aan dat we antisemitisme alleen kunnen tegengaan als we allemaal meedoen. Wij als

In 2024 hebben we, in lijn met voorstel zeventien van

gemeente hebben de inwoners, de Hagenaars, nodig.

het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods Erfgoed, weer

De noodzaak om antisemitisme tegen te gaan moet

antisemitisme’, een stedelijk coördinator antisemitis-

doordringen in de hele samenleving, in de hele stad.

mebestrijding aangesteld. Deze rol is ondergebracht bij de afdeling antidiscriminatie. De coördinator

Daarom zetten we in op participatie, op meedoen

initieert en stimuleert projecten en onderhoudt

door iedereen. Door participatie willen we dat ons

contacten, zowel binnen als buiten de gemeente.

beleid aansluit op de praktijk en daarmee verbonden

Daarnaast bevordert de coördinator de samenwer-

blijft. Daarom is dit Haagse plan een dynamisch

king tussen verschillende partijen in de stad en gaat

document. In samenspraak met de stad geven we het

hij in gesprek met de Joodse gemeenschap om te

vorm, voeren we het uit en passen we het aan.

achterhalen wat er speelt en hoe de gemeente hierop

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

28

TERUG NAAR INHOUD

Samen met inwoners, professionals en organisaties als stichting Oy Vey en stichting Haags Verhaal werken we toe naar een stad waarin Joodse tradities, geschiedenis en cultuur in alle vrijheid en openheid gedeeld kunnen worden.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

29

TERUG NAAR INHOUD

We werken van buiten naar binnen. Dat betekent dat

Discriminatie.nl Den Haag, het CIDI, of de politie.

vragen en signalen van inwoners en professionals

Als gemeente willen we nauwer samenwerken met

ons vertrekpunt zijn bij wat we doen. Die vragen of

andere meldpunten om zo beter inzicht te hebben

signalen kunnen gaan over antisemitisme, of over

in welke vormen en met welke frequentie antisemi-

ideeën en initiatieven om antisemitisme tegen te

tisme zich voordoet in onze stad.

gaan of groepen Hagenaars met elkaar te verbinden. Als elk antisemitisch incident wordt gemeld, wordt We gebruiken verschillende soorten kennis over

niet alleen de melder verder geholpen. Het helpt

antisemitisme in de stad. We betrekken inwoners en

ook de rest van onze stad, want als bekend is wat er

professionals met ervaringskennis en gebiedskennis,

speelt kunnen we antisemitisme beter voorkomen en

en vrijwilligers en deskundigen van verschillende

bestrijden. Zoals al aangegeven kunnen we antise-

organisaties. Dit doen we door aan te sluiten waar

mitisme alleen tegengaan als iedereen meedoet, als

het kan, maar we organiseren ook zelf waar het

mensen het in eigen kring bestrijden en er wat van

nodig is. Met een participatietraject gericht op het

zeggen. Dat kan ook betekenen: een melding doen.

koesteren van Joods leven en de lokale aanpak van antisemitisme willen we in 2025 participatie tot

Want dat is ons doel: een stad zonder antisemitisme.

kernonderdeel van het Haagse plan tegen antisemi-

Daar gaan we voor.

tisme maken.

5.4 Antisemitisme melden Met dit Haagse plan tegen antisemitisme willen we ook de bekendheid van het antidiscriminatiemeldpunt Discriminatie.nl Den Haag vergroten. De meeste antisemitische incidenten worden niet gemeld. Dat willen we graag veranderen. Van de Joden in Nederland die in 2023 te maken kregen met antisemitisme meldde maar een kwart dat bij de politie, het Centrum voor Documentatie en Informatie Israël (CIDI) of een andere instantie. Dat betekent dat de meerderheid van de antisemitische incidenten buiten het zicht blijft van politie, justitie en meldpunten zoals Discriminatie.nl Den Haag. Mensen die antisemitisme zien of meemaken denken soms dat melden geen zin heeft. Maar dat heeft het altijd. Voor mensen die het meemaken, want die kunnen na een melding advies krijgen of worden geholpen. En voor anderen, want om antisemitisme tegen te gaan moeten we weten wat er speelt. Daarom is het belangrijk een antisemitisch incident altijd te melden. Zelfs als degene die het meemaakt denkt dat het incident niet belangrijk genoeg is om te melden, of dat er niets mee gebeurt. Antisemitisme melden kan bij het antidiscriminatie-meldpunt

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

30

TERUG NAAR INHOUD

6.

ALLEMAAL ANDERS, IEDEREEN HAAGS INCLUSIEF SAMENLEVEN, VERBINDING, MONITORING

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

31

TERUG NAAR INHOUD

We zijn ons bewust dat bepaalde groepen in de samenleving te maken hebben met structurele discriminatie. Daarom ontwikkelen we beleid voor vrouwen, Joden, mensen met een zwarte huidskleur, moslims, queerpersonen en mensen met een beperking. Zo bestrijden we gericht ongelijkheid voor de mensen die de aandacht het hardst nodig hebben.

6.1 Diverse stad

ervaren. Patiënten die geen passende zorg krijgen,

Den Haag is een van de meest diverse steden van

omdat organisaties onvoldoende rekening houden

Nederland. Dit brengt veel verschillende culturen,

met geslacht, achtergrond of geaardheid. Of mensen

achtergronden, geschiedenissen en perspectieven

die het gevoel hebben dat zij niet (meer) vertegen-

met zich mee. Den Haag is ook een stad die steeds

woordigd worden in de Nederlandse politiek.

verandert en in beweging is. Dit geeft ons allemaal een verantwoordelijkheid voor de manier waarop we

In de nota ‘Inclusief Samenleven: Allemaal anders,

met elkaar samenleven. In dit afsluitende hoofdstuk

iedereen Haags’ (RIS 318932) uit 2024 benadrukken

leggen we uit hoe dit Haagse plan tegen antisemi-

we het belang van een inclusieve samenleving

tisme past binnen de lokale aanpak van discriminatie

waarin iedereen zich thuis voelt. Het Haagse plan

en hoe we voor alle Hagenaars, ongeacht religie,

tegen antisemitisme is een uitwerking van deze

afkomst, geslacht, seksuele oriëntatie, huidskleur of

nota en valt binnen de brede Haagse aanpak van

beperking, een inclusieve stad willen zijn.

discriminatie. Want we zijn ons ervan bewust dat bepaalde groepen in de samenleving te maken

6.2 Inclusief samenleven

hebben met structurele discriminatie, racisme of

Een inclusieve samenleving spreekt niet voor zich.

uitsluiting. Daarom kiezen we ervoor om speciaal

Veel mensen hebben nog altijd te maken met

beleid te ontwikkelen voor vrouwen, Joodse, zwarte,

uitsluiting, discriminatie of racisme. Dat kan zijn op

moslim-, en queergemeenschappen en mensen met

basis van bijvoorbeeld afkomst of religieuze overtui-

een beperking.16 Zo bestrijden we gericht ongelijk-

gingen, maar ook sociaaleconomische positie. Denk

heid voor de mensen die de aandacht het hardst

aan studenten en scholieren die stagediscriminatie

nodig hebben.

16 Het beleid voor mensen met een beperking is verder uitgewerkt in de Haagse Inclusie Agenda ‘In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee 2024-2026’ (nog te publiceren).

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

32

TERUG NAAR INHOUD

Ook al hebben we het niet altijd door, we hebben meer overeenkomsten dan verschillen. Daarom werken we aan bewustwording en meer verbinding tussen verschillende groepen in de stad, bijvoorbeeld in 2024 tijdens de ‘Wereldreis door eigen stad’ in de voormalige synagoge aan de Wagenstraat, de huidige Mescidi Aksa moskee.

6.3 Verbinding

van meningsuiting is een belangrijk recht, maar

Ook al hebben we het niet altijd door, we hebben

mag nooit ten koste gaan van de vrijheid van een

meer overeenkomsten dan verschillen. Daarom

ander. Verbinding en vrijheid gelden over en weer.

werken we aan bewustwording en meer verbin-

Dat betekent dat we ruimte maken voor elkaar in de

ding tussen verschillende groepen in de stad.

stad. Ook als we het niet altijd met elkaar eens zijn.

Vooroordelen hebben we allemaal. Om elkaar niet

Dit vatten we samen in de volgende uitgangspunten:

uit het oog te verliezen, is het belangrijk dat we leren ons bewust te zijn van onze vooroordelen en wat die

1. Verbinding en vrijheid gelden over en weer.

met een ander kunnen doen. Dat zorgt ervoor dat we

2. Er is ruimte voor eigen identiteit.

elkaar beter leren kennen en meer begrip voor elkaar

3. We vieren gedeelde waarden.

hebben. We ondersteunen via onze subsidierege-

4. We faciliteren initiatieven uit de stad.

lingen organisaties in de stad die mensen met elkaar

5. We leven in een stad die nooit af is.

in verbinding brengen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door dialogen in de wijk. Of een uitwisseling tussen

Bewustwording over vooroordelen helpt in het tegen-

leerlingen van scholen uit verschillende delen van de

gaan van discriminatie. We leren zo discriminatie

stad.

herkennen en weten wat we kunnen doen om dit te voorkomen. Ook kunnen we ingrijpen wanneer discri-

In onze stad is ruimte voor verschillende ideeën,

minatie voorkomt. Hier spreken we elkaar op aan.

standpunten en perspectieven, zolang deze passen

Daarnaast zijn we ons bewust van ons eigen gedrag.

binnen de grenzen van onze democratische rechts-

Dit geldt niet alleen voor de inwoners van de stad,

staat. Iedereen heeft het recht om zichzelf te

maar ook voor de gemeente als overheidsorganisatie.

zijn. Daarbij zijn we solidair naar elkaar. Vrijheid

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

33

TERUG NAAR INHOUD

Bewustwording over vooroordelen helpt in het tegengaan van antisemitisme. We leren zo antisemitisme te herkennen en weten wat we kunnen doen om dit te voorkomen. Ook kunnen we ingrijpen wanneer antisemitisme voorkomt. Dit geldt niet alleen voor de inwoners van de stad, maar ook voor de gemeente als overheidsorganisatie.

Discriminatie tegengaan betekent ook actief werken

We vertalen de doelstellingen uit deze nota door

aan gelijkwaardigheid in kansen. De wijk waarin

in onze subsidieregeling, opdrachten en andere

je geboren bent, de afkomst van je ouders of je

activiteiten.

sekse mogen bijvoorbeeld niet uitmaken voor het schooladvies. Samen met partners in de stad zetten

Ieder jaar doen we een monitoringsonderzoek via de

we ons in voor gelijke kansen binnen verschillende

inwonersenquête. Hierin meten we de indicatoren

maatschappelijke domeinen, zoals wonen, de

die over de relevante ervaringen en houdingen gaan

arbeidsmarkt en de zorg.

en halen we meningen van onze inwoners op.

6.4 Monitoring en evaluatie

Zo nodig vullen we deze inwonersenquête aan met

Om als gemeente zeker te weten dat ons beleid

andere onderzoeksmethodes, zoals interviews met

werkt, is het belangrijk dat we onze activiteiten

inwoners van de stad of deelnemers aan activiteiten.

monitoren. We kunnen dan bijsturen wanneer dat nodig is en werken effectiever.

Voor subsidies en opdrachten die onder dit beleidsstuk worden uitgevoerd, gebruiken we een gestan-

Voor de nota Inclusief Samenleven wordt een meet-

daardiseerd rapportageformat. Hierin rapporteren

plan ontwikkeld, waarin de opgenomen doelstel-

uitvoerders over de behaalde resultaten aan de hand

lingen worden gekoppeld aan indicatoren. Door deze

van vooraf opgestelde indicatoren.

indicatoren te meten en monitoren, weten we of we op de goede weg zitten richting een meer inclusieve

We voeren iedere anderhalf jaar een evaluatie uit.

stad. Het Haagse plan tegen antisemitisme, dat

Dit doen we op basis van de opgehaalde gegevens.

onderdeel vormt van die nota, wordt meegenomen in

Deze evaluatie geeft de uitvoeringsagenda voor de

dit meetplan.

daaropvolgende termijn mede vorm.

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

34

TERUG NAAR INHOUD

BIJLAGE I HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME IN UITVOERING

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

35

TERUG NAAR INHOUD

Pijler 1: Den Haag: een stad waar Joodse Hagenaars zich veilig en thuis voelen Veiligheid We onderhouden contacten met levensbeschouwelijke organisaties, waaronder Joodse instellingen. (RIS318059).

Signaleren

Bij antisemitische incidenten als geweld, bekladdingen en vernieling van Joodse gebouwen en monumenten kunnen de beelden van de gemeentelijke beveiligingscamera’s van meerwaarde zijn om de daders te identificeren.

Sanctioneren

We zetten in op weerbaarheidsprojecten in de stad om onverdraagzaamheid en extremistische opvattingen tegen te gaan (RIS318059).

Voorkomen

We maken gebruik van de inzet van outreachend jongerenwerk bij grensoverschrijdend/ overlastgevend gedrag.

Voorkomen

We moedigen in lijn met punt dertien van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’. de politie aan om kennis over het jodendom en over antisemitisme binnen het politiekorps te vergroten en werken daarbij samen met het Joods politiewerk.

Stimuleren

We treden binnen de wettelijke mogelijkheden op tegen Jodenhaat bij demonstraties en steunen hierbij de politie. Dit is in lijn met punt veertien van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’.

Sanctioneren

Antidiscriminatie In samenwerking met het antidiscriminatie-meldpunt zetten we in op voorkomen, onder andere door het geven van gastlessen en lezingen en het houden van experttafels in de stad.

Voorkomen

Op basis van de meldingen die binnenkomen onderzoeken we mogelijkheden tot gerichtere interventiemaatregelen en beleidsdoelstellingen.

Signaleren

We begeleiden in samenwerking met het antidiscriminatie-meldpunt slachtoffers van antisemitisme naar het doen van aangifte, als zij dat willen. Zo kan er een onderzoek worden ingesteld naar mensen die zich mogelijk schuldig maken aan antisemitisme.

Sanctioneren

De vier grootste gemeenten van Nederland (G4) werken intensief samen om discriminatie en racisme te bestrijden met overleggen en projecten. Antisemitisme wordt meegenomen in deze gezamenlijke inspanningen.

Voorkomen

De religieuze en levensbeschouwelijke organisaties in de stad spelen en nemen een rol in verbinden en het tegengaan van discriminatie. Daarom organiseren we jaarlijks interreligieuze bijeenkomsten en ontmoetingsbijeenkomsten tussen vertegenwoordigers en leden van verschillende organisaties, waaronder de joodse geloofsinstellingen.

Signaleren

De gemeentelijke organisatie We toetsen nieuw beleid, vooral in het sociaal domein, op het tegengaan van discriminatie en racisme, dus ook antisemitisme.

Voorkomen

In lijn met het actieplan ‘Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen’ (RIS317940) nemen we bij raamcontracten en model offerteaanvragen criteria op over discriminatie, inclusie en diversiteit. Daarnaast nemen we een uitdrukkelijke beëindigingsbepaling op in de gemeentelijke modelovereenkomst, waardoor we samenwerking met bedrijven die zich schuldig maken aan antisemitisme kunnen beëindigen.

Sanctioneren

We gebruiken de gemeentelijke communicatiekanalen om initiatieven uit te lichten die Joods leven centraal stellen of antisemitisme tegengaan.

Stimuleren

Bij het verlenen van vergunningen voor evenementen wordt er gelet op antisemitisme, haatzaaiing en andere vormen van discriminatie.

Voorkomen

Als er sprake is van mogelijke strafbare gedragingen en of uitingen bij een evenement, dan zal er direct contact worden gelegd met de organisatie om dit te bespreken. De organisatie wordt hierop aangesproken en verzocht om gepaste maatregelen te treffen.

Stimuleren

HAAGS PLAN TEGEN ANTISEMITISME

36

TERUG NAAR INHOUD

Mocht de organisatie niet bereid zijn om maatregelen te treffen voor een evenement, dan kan dit leiden tot negatieve adviezen vanuit de (hulp)diensten en tot het niet verlenen van (een deel van) de vergunning.

Sanctioneren

Pijler 2: Het koesteren van Joods leven - leren, vieren en herdenken Onderwijs We brengen lokale initiatieven uit de stad, die Joods leven en antisemitisme uitlichten, onder de aandacht van scholen.

Stimuleren

Lespakketten gericht op Joodse cultuur, tradities, geschiedenis en het tegengaan van antisemitisme brengen we onder de aandacht van scholen.

Stimuleren

In lijn met punt acht uit het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’ nodigen we alle scholen voor een bezoek aan een Haagse synagoge.

Stimuleren

We ondersteunen scholen met de subsidieregeling Schoolveiligheid. Deze subsidie kan onder andere worden ingezet voor programma’s die de kennis over de Holocaust vergroten, de inkoop van weerbaarheidstrainingen en de ondersteuning van onderwijsprofessionals bij het behandelen van maatschappelijke thema’s.

Voorkomen

In lijn met punt tien van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’ onderzoeken we waar Haagse leraren tegenaan lopen bij het bespreken van antisemitisme en de Holocaust.

Signaleren

We bieden docenten de mogelijkheid aan tot het volgen van scholing en trainingen die gericht zijn op het bespreekbaar maken van Joods leven, antisemitisme en de Holocaust.

Stimuleren

Cultuur Als gemeente erkennen we het belang van Joods erfgoed en Joodse cultuur bij de aanpak van antisemitisme en zetten ons conform punt twee van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’ in op de verbeteren en behoud van Joods erfgoed.

Normeren

We brengen in lijn met punt één van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’ bestaande activiteiten, zoals de Open Joodse Huizendag, de Joodse stadswandeling, en de Joodse Geschiedenis Rondvaart, onder de aandacht van alle inwoners van Den Haag.

Stimuleren

De gemeente zet zich samen met andere overheden in voor het onderhoud en het voortbestaan van de Joodse begraafplaats in Den Haag. Dit is in lijn met punt drie van het initiatiefvoorstel ‘Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme’.

Normeren

We stimuleren en faciliteren partijen in de stad om actief met Joodse cultuur, geschiedenis en tradities aan de slag te gaan en deze met Hagenaars te delen.

Stimuleren

We laten een documentaire met bijbehorend lespakket ontwikkelen over de verdwenen Joodse buurt, zodat deze historie niet verloren gaat. De documentaire zal op meerdere manieren worden gedeeld met de stad.