RIS321412 Ontwerp actieplan geluid 2025-2029

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10814762 RIS321412 Contactpersoon

Niels Cools Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB BAS Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

3 maart 2025

info@denhaag.nl

Onderwerp

Ontwerp actieplan geluid 2025-2029

Geachte voorzitter, Een nieuw actieplan geluid Op grond van Europese richtlijn Environmental Noise Directive (END), de Omgevingswet en het Besluit kwaliteit leefomgeving (BKL), is de gemeente verplicht om eens per vijf jaar een actieplan geluid op te stellen. Aanleiding voor de Europese Unie voor deze wetgeving is, dat hoge geluidbelastingen negatieve gezondheidseffecten hebben. Vandaar de verplichting de geluidsituatie van de stad en de maatregelen waarmee deze te verbeteren, inzichtelijk te maken voor onze inwoners. In maart 2023 heeft ons college voor de vierde keer geluidkaarten voor Den Haag vastgesteld (RIS314665). Hierbij bieden wij u nu het vierde (ontwerp)actieplan geluid voor de periode 2025-2029 aan. Dit vierde actieplan is later dan gepland gereedgekomen, door diverse wijzigingen die in de Omgevingswet voor het opstellen van het actieplan zijn opgenomen. Het college legt het ontwerpactieplan zes weken ter inzage. Na verwerking van de eventueel binnengekomen zienswijzen, stelt het college het plan definitief vast, en stelt het definitieve plan ter kennisname aan de commissie beschikbaar. Status en reikwijdte van het actieplan geluid Het actieplan geluid heeft wettelijk de status van programma onder de Omgevingswet. Het bevat voornemens die volgen uit eerder vastgesteld beleid van de gemeente en is niet gericht op enig rechtsgevolg.

Het actieplan richt zich (conform de eisen van de Europese richtlijn omgevingslawaai) op hoge geluidbelastingen als gevolg van wegverkeer, spoorwegen en industrie. Den Haag besteedt in het actieplan geen aandacht aan vliegtuiglawaai. Enerzijds is het volgens de geluidkaarten geen bron van betekenis in Den Haag en anderzijds kan de gemeente de geluidbelasting van vliegtuigen nauwelijks beïnvloeden. Wat niet wil zeggen dat er geen hinder kan ontstaan door vliegtuiglawaai. Andere bronnen van geluidhinder, zoals horecalawaai, burengerucht, overlast van laden en lossen en evenementen, vallen eveneens buiten de reikwijdte van de Europese richtlijn. In het actieplan wordt op een aantal aspecten met betrekking tot hinder aandacht besteedt en maatregelen voorgesteld. Voor de andere bronnen geldt afzonderlijk beleid en regelgeving. Binnen dat beleid worden de afwegingen gemaakt met betrekking tot de acceptatie van hinder.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10814762

In het actieplan geluid 2025-2029 moet Den Haag een plandrempel vaststellen. De hoogte daarvan mag wel gekozen worden. Door Den Haag is gekozen om een plandrempel van 55 dB te continueren, die geldt voor de lange termijn. Deze plandrempel heeft als voordeel, dat eerder wordt afgewogen of koppelkansen met andere programma’s en projecten benut kunnen worden. Daardoor worden de financiële middelen vanuit deze programma’s en projecten efficiënter besteed dan bij hogere plandrempels. Met de plandrempel van 55 dB wordt ook beter aangesloten op de gezondheidskundige adviezen van onder andere de World Health Organisation (WHO). De Advieswaarde voor wegverkeer van de WHO is 53 dB. Omdat in de geluidkaarten alleen geluidbelastingen van 55 dB en hoger in beeld zijn gebracht, hebben we geen informatie over waar er 53 dB heerst en welke gebieden daarboven vallen. Deze alsnog genereren kost relatief veel tijd. De bedoeling is dat we voor de geluidkaarten van 2027, welke in 2026 gemaakt gaan worden, dit wel in beeld gaan brengen. De geluidbelastingkaarten van 2021 Voorafgaand aan het actieplan zijn geluidkaarten gemaakt. Deze geluidkaarten zijn volgens de wettelijk verplichte Europese CNOSSOS-methode berekend. Gebleken is, dat deze berekeningen in sommige gevallen afwijkingen vertonen. Vandaar dat besloten is om in het actieplan de hinder opnieuw te berekenen met de nationale SRM-methode.

Dit levert geen problemen op, omdat Europa de gemeente veel vrijheid geeft met betrekking tot de inhoud van actieplan geluid. Deze wordt ook toegepast in de Ruimtelijke Ordeningsprocedures en geeft een accurater beeld van de geluidbelastingen en de daarmee gepaard gaande hinder dan de CNOSSOS-methode. Uit de kaarten 2021 en de herberekening blijkt, dat het wegverkeer, net als in de vorige kaarten, veruit de belangrijkste bron van hoge geluidbelastingen en geluidhinder in Den Haag is. De belangrijkste conclusie uit de herberekeningen zijn: • 85.900 woningen (31%) hadden een geluidbelasting van 55 dB of meer door het wegverkeer. Ongeveer 30.600 bewoners van deze woningen ervaren hierdoor ernstige hinder, waarvan ongeveer 24.800 volwassenen; • 49.000 woningen (18%) hadden ’s nachts een geluidbelasting van 50 dB of meer door het wegverkeer. Ongeveer 6.100 bewoners van deze woningen ervaren hierdoor ernstige slaapverstoring, waarvan ongeveer 5.000 volwassenen. Wat zijn de resultaten van het actieplan geluid 2021-2023? Gedurende de looptijd van het vorige actieplan, zijn onderzoeken gedaan naar aanleiding van de toename van slaapgestoorden, de geluidreductie van eerder aangelegde stillere asfaltwegdekken, de mogelijkheden tot aanpak van geluidoverlastgevende voertuigen.

We hebben geluidwinst geboekt, door het terugdringen van het aantal oude tweetakt brom- en snorfietsen, het stimuleren van elektrisch vervoer door de aanleg van laadpalen, het invoeren van milieuzones voor een schonere luchtkwaliteit, het stiller krijgen van het openbaar vervoer (met dank aan de HTM), de aanleg van walstroom in de haven van Scheveningen, het opnemen van SMA-NL8 als standaardwegdek bij asfaltvervangingen, uitvoering gegeven aan het project Woningverbetering Verkeersgeluid in het kader van de sanering wegverkeerslawaai. Hieronder worden de resultaten wat verder toegelicht.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10814762

Nader onderzoek toename slaapverstoorde bewoners Dit onderzoek is uitgevoerd. Uit de geluidbelastingkaarten van 2016 bleek, dat het aantal slaapverstoorde bewoners fors was toegenomen ten opzichte van de geluidbelastingkaarten van 2011. De oorzaak was niet duidelijk toen het actieplan Geluid 2021-2023 werd opgesteld. Uit nader onderzoek volgt, dat de gerapporteerde slaapverstoring door wegverkeerslawaai bij de geluidbelastingkaarten van 2016 is overschat. Dat komt door het verkeersmodel dat is gebruikt bij het maken van de geluidbelastingkaarten van 2016. Dit model bleek hogere intensiteiten voor de nachtperiode te hebben dan in de werkelijkheid aanwezig. Dit is inmiddels bijgesteld. Verbod tweetakt brom- en snorfietsen in de hele stad De hinder van brommers en scooters staat hoog op het lijstje van onze inwoners betreffende ervaren geluidhinder. Deze milieuzone betreft de hele gemeente en is bedoeld om vervuilende 2-takt brom- en snorfietsen uit de stad te weren. De milieuzone is gestart per 1 december 2021. Er wordt gehandhaafd met camera’s, die de kentekens van de brom- en snorfietsen kunnen lezen. Voor invoering van de zone was circa 50% van de in Den Haag geregistreerde brom- en snorfietsen uit 2010 of ouder. Een jaar na invoering van de milieuzone was dat nog maar 33%. Met een groot deel van deze oudere voertuigen wordt vermoedelijk niet gereden.

Uit tellingen blijkt, dat voor invoering 20% van de brom- en snorfietsen op de weg in Den Haag uit 2010 en ouder was. Een jaar na invoering is dat nog maar 8%. Dit zijn met name voertuigen die ontheffing hebben, zoals viertakt brommers en oldtimers. Ook is het aantal waargenomen elektrische brommers een jaar na invoering gestegen van 2,3% naar 19%. Door de elektrificatie van brommers en scooters neemt de geluidproductie en daarmee de hinder af. Continuering sloopregeling Deze maatregel is uitgevoerd. Tot en met 30 november 2023 konden inwoners een tegoed ontvangen voor de sloop van hun vervuilende auto of brommer. Dit tegoed kon worden ingezet voor een schoner en stiller alternatief, zoals een (elektrische) fiets, een elektrische brommer of een tegoed op een openbaarvervoerkaart. Met de regeling zijn 608 voertuigen gesloopt, voor het merendeel brom- en snorfietsen. Electrische voertuigen maken minder (motor)geluid dan traditionele voertuigen. Daarmee dragen ze bij aan het stiller krijgen van Den Haag. Stimuleren elektrisch rijden en uitbreiding laadinfrastructuur Den Haag werkt al jaren aan een dekkend openbaar laadnetwerk. Dit is een netwerk dat meegroeit met de laadbehoefte van de elektrische voertuigen in de stad. Hiervoor ontwikkelt Den Haag een gebalanceerde mix van verschillende laadmogelijkheden. De uitvoering zal de looptijd van meerdere actieplannen beslaan.

Openbaar vervoer In 2023 heeft de HTM elektrische bussen besteld. Sinds het najaar van 2024 rijden de eerste zeroemissiebussen in Den Haag. Medio 2025 is de HTM de eerste stadsvervoerder die volledig emissieloos openbaar vervoer aanbiedt en deze bussen zijn ook stiller. Uitbreiding walstroom Scheveningen Haven De voorbereiding van de uitbreiding van de walstroom in de Derde Haven is in 2023 gestart. De aanleg van nieuwe walstroominstallaties in de haven van Scheveningen is vertraagd, vanwege scopebepaling. Ook voor de andere havens zal komende tijd gekeken worden in hoeverre walstroom aangelegd kan worden.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10814762

SMA-NL 8 als standaard in het raamcontract SMA-NL 8 is opgenomen in het standaardcontract bij aanbestedingen voor asfaltwegverharding. Daarmee is SMA-NL 8 nu het meest toegepaste asfaltmengsel in Den Haag. Experiment met stille elementenverharding In deze planperiode zou worden onderzocht of het mogelijk is om een experiment uit te voeren met stille (rode) betonstraatstenen, als alternatief voor de standaard toegepaste klinkerverharding. Het vergde meer tijd om van bestaande ontwerpprincipes af te wijken dan voorzien. De actie is nog steeds actueel en daarom ook onderdeel van het actieplan Geluid 2025-2029. Onderzoek bestaande geluidreductie van stillere wegverhardingen De geluidreducerende eigenschappen van de stillere wegverhardingen worden regelmatig onderzocht. De laatste metingen zijn uitgevoerd in 2023. Hieruit volgt, dat bij ongeveer 50% van de oorspronkelijk stillere wegverhardingen op het moment van meten geen sprake meer is van geluidreductie. Voor deze wegverhardingen is het einde van de akoestische levensduur bereikt. De onderzoeksresultaten kunnen worden gebruikt bij het prioriteren van het vervangen van wegverhardingen. Saneringswoningen en gevelisolatie Den Haag werkt aan het project Woningverbetering Verkeersgeluid, om de leefbaarheid in woningen te verbeteren door isolatiemaatregelen. Dit is ook in de vorige actieplanperiode gebeurd.

De gemeente werkt in dit project met zogenoemde saneringslijsten. De Europese aanbestedingen, voor zowel het advies als de uitvoerende werkzaamheden, zijn afgerond. Er is één partij geselecteerd voor de advieswerkzaamheden. Voor de uitvoerende werkzaamheden zijn er drie partijen geselecteerd. Het saneringsprogramma van subcluster 1.1 pilot Prinsegracht (ongeveer 200 woningen) is goedgekeurd door Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV) en de gemeenteraad. De resterende subclusters zijn in 2023 geleidelijk aangeboden bij BSV. Het streven is om in 2025 1.000 woningeigenaren een aanbod te doen voor gevelisolatie (afhankelijk van doorlooptijden BSV en huidige situatie woningen). Ook de komende actieplanperiode loopt deze actie door. Aanpak geluidsoverlast luide voertuigen In opdracht van Den Haag en de andere G4-gemeenten, heeft TNO de mogelijkheden onderzocht om geluidoverlast van motoren en andere lawaaiige voertuigen te beperken. Hiervoor zijn in oktober 2022 geluidmetingen in Den Haag uitgevoerd langs drie 50 km/u-wegen, gedurende vijf dagen per locatie'. Er is gemeten op de: • Van Alkemadelaan, ter hoogte van de Breitnerlaan; • Lozerlaan, ter hoogte van Karperdaal; • Westduinweg, ter hoogte van de Oesterstraat.

Doelstelling was om met de geluidmetingen de luide voertuigpassages te kunnen registreren en de aard en oorzaken van de hoge geluidniveaus te achterhalen, zodat hiermee potentiële maatregelen ter vermindering van het geluid bepaald kunnen worden. Dit onderzoek was onderdeel van een reeks metingen in de G4-gemeenten, waar vergelijkbare hinder geconstateerd is. De metingen zijn geslaagd. We kunnen technisch inderdaad de veroorzakende voertuigen achterhalen. Echter de regelgeving laat momenteel niet toe dat er ook snel en gemakkelijk op gehandhaafd kan worden. Het volledige rapport is te vinden op https://publications.tno.nl/publication/34642306/jfWTON/TNO-2023-R10459.pdf In opdracht van de G4-gemeenten, heeft TNO ook vervolgonderzoek uitgevoerd naar de haalbaarheid van de geluidflitspaal in Nederland (TNO 2024-R10444).

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10814762

Geluidbeleving In lijn met het actieplan Geluid 2021-2023, zijn de stille gebieden in de stad onderzocht. Via enquêtes is geïnventariseerd welke gebieden bewoners (relatief) stil vinden. Ook is in beeld gebracht binnen welke gebieden het omgevingsgeluid door het wegverkeer, het railverkeer en de industrie lager is dan 55 dB Lden. Met deze resultaten kunnen we in het nieuwe actieplan kijken hoe we deze gebieden kunnen beschermen en mogelijk verbeteren of uitbreiden, om onze inwoners voldoende groene plekken van rust te bieden. Inzet voor het nieuwe actieplan geluid 2025-2029 De belangrijkste reden om de geluidbelasting in de stad terug te dringen, is de negatieve invloed die hoge geluidbelastingen en geluidhinder hebben op de gezondheid van mensen: hinder, stress, slaapverstoring en hart- en vaatziekten. Geluid is in Nederland de belangrijkste bron van overlast en hinder. Belangrijkste doel van de vorige actieplannen was, om het aantal (ernstig) gehinderden in de stad per saldo niet te laten stijgen. Dit is de reden dat de gemeente Den Haag kiest voor een plandrempel van 55 dB Lden1 en een Lnight2 van 45 dB. Deze plandrempels zijn gebaseerd op de streefwaarden uit de normen voor wegverkeerslawaai, de voornaamste bron van hoge geluidbelastingen in Den Haag. Tevens ligt de plandrempel dicht in de buurt van de 53 dB advieswaarde voor wegverkeer van de WHO.

Zoals eerder vermeld, hebben we momenteel niet de gegevens om de consequenties voor een keuze van een plandrempel van 53 dB inzichtelijk te maken. Deze gegevens nemen we mee in de geluidkaarten die voor 2027 gemaakt moeten worden. De plandrempel voor het actieplan geluid wordt alleen gebruikt voor het kiezen en afwegen van acties en maatregelen in het kader van het actieplan geluid. Het is onmogelijk om in een actieplan-periode alle geluidgerelateerde knelpunten op te lossen. Deze plandrempel moet worden gezien als een streven voor de lange termijn, een stip op de horizon. Met het omlaag brengen van de plandrempel, laat Den Haag zien dat de gezondheid van inwoners belangrijk is. Het biedt de mogelijkheid om maatregelen te nemen op locaties waar dit het meest effectief en efficiënt is. De aanpak voor de komende planperiode De maatregelen welke beschreven zijn in het actieplan, komen voort uit eerder vastgesteld beleid. De uitvoering van dit actieplan kan binnen de bestaande financiële kaders gebeuren. De maatregelen die in het actieplan staan zijn gegroepeerd in vier sporen: • Spoor 1: Schone en stillere mobiliteit; • Spoor 2: Fysieke geluidmaatregelen; • Spoor 3: Geluidbeleving; • Spoor 4: Monitoring.

1

Lden: de jaargemiddelde geluidbelasting over alle perioden van een etmaal (‘den’ in Lden staat voor day-evening-night). In de berekening van dit

geluidniveau worden de geluidniveaus die ´s avonds (tussen 19.00 en 23.00 uur) en ´s nachts (tussen 23.00 en 07.00 uur) optreden zwaarder meegewogen dan de geluidniveaus die overdag (tussen 07.00 en 19.00 uur) optreden. Voor de geluidniveaus gedurende de avond- en nachtperiode geldt een straftoeslag van respectievelijk 5 en 10 dB. 2

Lnight: de jaargemiddelde geluidbelasting die ´s nachts (tussen 23.00 en 07.00 uur) optreedt.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10814762

Spoor 1. Schone en stillere mobiliteit Met diverse maatregelen wil Den Haag schonere en stillere mobiliteit bevorderen. Op grond van de werkagenda Duurzame Mobiliteit (RIS318678), wordt actief stimuleringsbeleid gevoerd voor schoon vervoer. Daarnaast is Den Haag bezig de mobiliteitstransitie vorm te geven volgens het STOMPprincipe. STOMP staat voor Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, MaaS (Mobility as a Service), Privéauto. Ook hebben de milieu- en ZE-zone positieve geluideffecten. Het uitbreiden van diverse laadinfrastructuren helpt ook stiller vervoer te bevorderen. Spoor 2. Fysieke geluidmaatregelen De aanpak met de aanleg van geluidreducerend asfalt en verlagen van de maximumsnelheid, zijn belangrijke maatregelen die de gemeente wil nemen komende jaren. Aan de hand van de Haagse Richtlijn geluidreducerende wegdekken, wordt beoordeeld waar een stillere wegverharding wordt toegepast, als een wegverharding vervangen wordt. Wel is geconstateerd dat de richtlijn niet voldoende anticipeert op de Omgevingswet en de daarin opgenomen basisgeluidemissie. Daarom wil de gemeente de richtlijn komende jaren gaan actualiseren. Tevens valt onder dit spoor de aanpak van overlast luide voertuigen, waarin we in G4-verband samen met een aantal Rijksdiensten kijken hoe we de wetgeving kunnen wijzigen, zodat we handhaving op deze voertuigen kunnen vergemakkelijken.

Ook valt de sanering wegverkeerslawaai onder dit spoor. De verwachting is dat we komende periode voor ongeveer 16.000 woningen op de zgn. A-lijst een saneringsprogramma kunnen opstellen. Spoor 3. Geluidbeleving De wetgeving focust zich op geluidbelastingen. Maar onderdeel van geluid is ook hoe het ervaren wordt, kortom de beleving. Dit is nog een relatief nieuw terrein voor het vakgebied van geluid en dus ook voor de gemeente Den Haag. Wel ziet de gemeente dat de beleving belangrijk is voor de inwoners en dat er mogelijk maatregelen zijn die niet bijdragen aan het terugdringen van hoge geluidbelastingen, maar die wel kunnen helpen de hinderbeleving van mensen te verminderen. Een van de belangrijke investeringen, die we als gemeente kunnen doen om de geluidbeleving te verbeteren, is investeren in groene rustige gebieden. De komende jaren gaan we daarom kijken wat we als gemeente hiermee kunnen doen. Spoor 4. Monitoring Den Haag gaat kijken wat de effecten van maatregelen zijn. Enerzijds omdat er vanuit de Omgevingswet om gevraagd wordt, anderzijds omdat Den Haag dat kan gebruiken om beleid bij te sturen. Het gaat dan met name om de monitoring van geluidbelastingen van wegverkeer en industrielawaai en de effecten van de toegepaste stillere wegdekken.

Participatie Naast dat dit actieplan vanaf 7 maart 2025 zes weken ter inzage wordt gelegd, zodat eenieder die daar behoefte aan heeft zijn zienswijze kan indienen, heeft er in april en mei 2024, voordat het actieplan is opgesteld, een bewonersenquête plaatsgevonden. De wensen uit deze enquête zijn verwerkt in het actieplan en vormen deels een bevestiging van het ingezette beleid van de gemeente. Naast de enquête ligt het actieplan zes weken ter inzage en heeft eenieder de mogelijkheid een zienswijze kenbaar te maken.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10814762

Vervolgproces Alle reacties worden verzameld en het college weegt deze af en verwerkt dit in het actieplan, waarna het college het actieplan definitief vaststelt. Vervolgens wordt het plan beschikbaar gesteld aan u als commissie, op de website van de gemeente, en in de centrale voorziening geluidgegevens (CVGG) ingevoerd en wordt overgegaan tot de uitvoering van het plan. Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

7/7