RIS321404 Bijlage Oplegger raad

Raadsvoorstel RISnummer: Documentnummer: DPZ/10853233 Zaaknummer: 310586

Oplegger gemeenteraad Onderwerp

Raadsvoorstel van het college inzake deelname aan het experiment nieuw stembiljet bij de gemeenteraadsverkiezingen 2026

Waarom dit raadsvoorstel?

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vraagt de gemeente Den Haag mee te doen aan de proef met een kleiner stembiljet tijdens de gemeenteraadsverkiezing in 2026. Het nieuwe stembiljet maakt stemmen makkelijker voor kiezers. Met het nieuwe stembiljet gaat tellen sneller en met minder fouten. De raad moet instemmen met deelname aan de proef. Het nieuwe stembiljet geeft op één stembiljet van A3-formaat twee keuzes. Op het bovenste deel staan de logo's en namen van de partijen. De kiezer kleurt het bolletje van een partij in. Op het onderste deel van het stembiljet kleurt de kiezer het bolletje naast het nummer van een kandidaat aan. Als enkel het bolletje van een partij wordt ingekleurd gaat de stem naar de eerste kandidaat op de lijst. In een los overzicht van kandidaten staan de namen van alle kandidaten. Dit overzicht krijgen kiezers thuisgestuurd en ligt ook in het stemhokje.

Beoogd effect: (maatschappelijke) doel (en) en (publiek) belang

Het nieuwe stembiljet maakt het stemproces toegankelijker voor de kiezers in Den Haag. Het stembiljet is makkelijker te begrijpen en te gebruiken voor alle kiezers, inclusief mensen met een beperking of moeite met taal. Het nieuwe stembiljet maakt ook de telling makkelijker. Daardoor kan de uitslag sneller en met minder kans op fouten worden vastgesteld.

Voorgeschiedenis en eerdere besluitvorming over dit onderwerp

Deelname aan het de proef met het nieuw stembiljet sluit aan bij het Actieplan Opkomstbevordering (RIS320307).

Beslispunten (dictum)

In te stemmen met het verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties tot deelname aan het experiment nieuw stembiljet tijdens de Gemeenteraadsverkiezing op 18 maart 2026.

Gebied waar het voorstel betrekking op heeft

De gemeente Den Haag

Vervolg

Na instemming van de raad start de verkiezingsorganisatie met de benodigde aanpassingen in het verkiezingsproces en voorlichting van de Haagse kiezers. Mondeling is de vraag door BZK aan de gemeente Den Haag gesteld. De brief met het verzoek van BZK ligt bij de minister en wordt gedeeld zodra deze is ontvangen.

Risico's en kanttekeningen

Stemmen met een nieuw stembiljet kan bij kiezers voor verwarring zorgen omdat het anders is dan ze gewend zijn. Daarom moet op tijd worden begonnen met de organisatie van de verkiezingen. Er moet duidelijk met de kiezer worden gecommuniceerd hoe je een geldige stem uitbrengt. De namen van de kandidaten staan in een overzicht van kandidaten wat los is van het stembiljet. Dat moet voor kiezers duidelijk zijn. Daarbij kunnen voorkeurstemmen extra worden benadrukt. Deelname aan het experiment

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 27-2-2025 om 11:53

pagina 1 van 2

legt meer druk op de verkiezingsorganisatie. Daarom is het belangrijk op tijd te beginnen met de organisatie en als raad tijdig met deelname in te stemmen. Zo zijn de organisatie en de Haagse kiezers goed voorbereid. Overwogen alternatieven of scenario's

Ja

Alternatieve opties of scenario's

Het alternatieve scenario is niet meedoen en met het huidige stembiljet doorgaan tot de wet eventueel wordt aangepast.

Maatschappelijke kosten en baten

De geraamde kosten voor de gemeente Den Haag zijn ca 60.000 euro hoger ten opzichte van een verkiezing met het reguliere stembiljet. Het nieuwe model stembiljet heeft twee doelen. Voor de kiezer is het eenvoudiger om te stemmen door een hanteerbaar formaat stembiljet en is het toegankelijker door de afbeelding van logo's van politieke partijen op het stembiljet. Voor de stembureauleden is het stembiljet makkelijker te tellen wat helpt bij de uitvoerbaarheid en de kwaliteit van de telling.

Financiële consequenties

De meerkosten van ca 60.000 euro voor deelname aan het experiment met het nieuwe stembiljet worden door het ministerie van BZK volledig vergoed.

Juridische consequenties

Naast kieswet, kiesbesluit en kiesregeling geldt voor deze verkiezing de tijdelijke experimentenwet nieuwe stembiljetten en het tijdelijke experimentenbesluit nieuwe stembiljetten. Zie voor de tijdelijke experimentenwet https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2024/03/11 /wet--en-regelgeving-experiment-nieuw-stembiljet

Uitvoeringsconsequenties

Met een ander stembiljet veranderen de instructies aan stembureauleden, alle verkiezingspublicaties en de processen-verbaal. De gemeente maakt gebruik van proces-verbaal modellen die het ministerie beschikbaar stelt. Voor training bouwt de gemeente voort op materiaal wat is ontwikkeld voor de proef. De werkdruk voor de eerste verkiezing met een nieuw stembiljet is naar verwachting hoger dan voor een reguliere gemeenteraadsverkiezing. Met een tijdige start van de verkiezingsorganisatie kan de gemeente voldoende tijd investeren in de voorbereidingen.

Informatie over hoe het voorstel tot stand is gekomen

De gemeente Den Haag was meekijk-gemeente bij de gemeenten die tijdens de Europees Parlementsverkiezing in 2024 aan het experiment nieuw stembiljet deelnamen. Nu vraagt het ministerie van BZK ook de meekijk-gemeenten om aan de proef mee te doen.

Participatie, participatieverordening

Nee

Communicatie

Voor het experiment nieuw stembiljet is door het ministerie van BZK informatiemateriaal ontwikkeld. Dat is gebruikt door de gemeenten die tijdens de Europees Parlementsverkiezing in 2024 meededen aan de proef. Den Haag gebruikt dit materiaal en past het waar nodig aan op de kiezers en stembureauleden in de stad. Daar wordt zo vroeg mogelijk voor de verkiezing mee begonnen om de kiezers en stembureauleden goed voor te bereiden.

Is er sprake van termijngebondenheid?

Nee

Openbaar / Geheim

Openbaar

Bijlage(n)

Stembiljet en overzicht van kandidaten.jpeg

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 27-2-2025 om 11:53

pagina 2 van 2