RIS321390 Bijlage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
Tekst van het document
Haagse Aanpak Ondermijning
Resultaten 2024 en vooruitblik 2025
Bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit werkt de gemeente Den Haag nauw samen met uiteen lopende partners binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Deze rapportage omvat de resultaten die afgelopen jaar binnen de gemeentelijke aanpak ondermijning zijn behaald. De betrokken samen werkingspartners rapporteren zelf over hun eigen, al dan niet aanvullende, inspanningen bij het bestrijden van ondermijnende criminaliteit.
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
2
1. Haagse Aanpak Ondermijning De impact van ondermijnende criminaliteit wordt steeds zichtbaarder: criminelen die jongeren ronselen, drugslabs in woonwijken, aanslagen met explosieven en ondernemingen die worden gebruikt voor het plegen van illegale activiteiten. Het zijn ernstige ontwikkelingen die zich ook in Den Haag voordoen. Naast deze zichtbare effecten is op de achtergrond een proces gaande waarbij onder- en bovenwereld meer en meer met elkaar verweven raken. Op de langere termijn gaat dit alle inwoners en ondernemers in de stad raken. Daarom pakken wij, samen met vele partners, ondermijnende criminaliteit aan.
Als gemeente Den Haag streven wij naar een veilige en
In samenwerking met onze (keten)partners zet het college
weerbare samenleving door ondermijnende criminaliteit
zich in om de impact van ondermijnende criminaliteit op
en de ontwrichtende effecten ervan - in samenwerking
inwoners, ondernemers, buurten en wijken zo gericht en
met onze (keten)partners - aan te pakken. Door te signa-
effectief mogelijk te bestrijden. Dit vertaalt zich in diverse
leren, te voorkomen en te verstoren bestrijden wij onder-
gebiedsgerichte ondermijningsaanpakken waarbij - met
mijnende criminaliteit binnen onze stad zo gericht en
oog voor specifieke doelgroepen - vanuit de lokale context
effectief mogelijk.
wordt gewerkt. Binnen de Haagse Aanpak Ondermijning gaat extra aandacht uit naar jonge aanwas, drugs, men-
“Een veilig en weerbaar Den Haag waar we ondermijnende criminaliteit signaleren, voorkomen en verstoren en de effecten daarvan op de Haagse samenleving verminderen.”
senhandel, (malafide) ondernemingen en risicobranches. In deze rapportage staan de resultaten beschreven die in 2024 binnen de gemeentelijke aanpak van ondermijning zijn behaald. De resultaten worden weergegeven aan de hand van de drie pijlers binnen de Haagse aanpak: signaleren, voorkomen en verstoren1.
1
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
Sommige resultaten kunnen onder meerdere pijlers worden geschaard
3
2. Signaleren Onder de pijler signaleren vinden zowel activiteiten plaats die gericht zijn op het verkrijgen van een accuraat beeld van de ondermijningsproblematiek in Den Haag als activiteiten die tot doel hebben de bewustwording bij specifieke doelgroepen over (ontwikkelingen en signalen van) ondermijning te vergroten.
2.1 Ondermijning in beeld brengen Afgelopen jaar hebben weer verschillende activiteiten
in Den Haag zijn onderzocht, wordt dit bedrag geschat op circa 70 miljoen euro op jaarbasis.
plaatsgevonden om zicht te krijgen en te houden op de lokale ondermijningsproblematiek. In het najaar van 2023 is het rioolwater in Den Haag op drugsresten onderzocht. Door het uitvoeren van rioolwateronderzoek kan inzicht worden verkregen in de mate waarin, binnen een bepaald gebied, verschillende soorten drugs worden gebruikt. Het Haagse onderzoek is uitgevoerd in twee grote meetgebieden die samen circa 2/3 deel van de stad vormen. De uitkomsten laten onder andere zien dat cocaïne, gevolgd door cannabis, in Den Haag de meest gebruikte drugssoort is. Deze en andere uitkomsten zijn, voorzien van een toelichting en de aankondiging van enkele aanvullende (beleids)initiatieven in mei 2024 naar de raad verzonden (RIS318882). Op basis van de uitkomsten is ook een inschatting gemaakt van de financiële omvang van de lokale
Uitkomsten rioolwateronderzoek drugsresten 2023 (RIS318882) • In Den Haag worden cocaïne en cannabis, ten opzichte van andere drugssoorten, het meeste gebruikt. • Het gebruik van cocaïne en methamfetamine is ten opzichte van 2020 toegenomen (met resp. 33% en 51%). • Het gebruik van amfetamine (speed) en cannabis is ten opzichte van 2020 gedaald (met resp. -52% en -43%). • Het gebruik van MDMA (XTC) is gelijk gebleven. • Het drugsgebruik in het specifieke meetgebied Den Haag Zuidwest (“Den Haag Leyweg”) ligt op of boven het niveau van het andere grootstedelijke meetgebied (“Den Haag Houtrust”).
drugsmarkt. Voor wat betreft de meetgebieden die
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
4
Net als in veel andere steden is ook in Den Haag sprake van een toenemend aantal (pogingen tot) aanslagen met explosieven. Aan de hand van de incidenten in 2023 heeft de Eenheid Den Haag begin 2024 een fenomeen
– het ontwikkelen van een exit-programma om gemotiveerde jongeren die al in de criminaliteit zitten, hier weer uit te helpen; en – het bieden van inzicht in de problematiek van
onderzoek opgeleverd. De uitkomsten geven onder andere
jongeren die voor hun 12e levensjaar al risicovol
inzicht in de spreiding van incidenten over de stad en de
(delict)gedrag vertonen.
mogelijke achterliggende motieven. De uitkomsten en wijze waarop dit landelijke fenomeen op lokaal niveau
Mensenhandel is veelal een onzichtbaar probleem.
wordt aangepakt, zijn in februari 2024 met de raad
Een groot deel van de slachtoffers en daders blijft buiten
gedeeld (RIS318074). In deze brief wordt ook gerefereerd
beeld van politie en hulpverlening. Het verkrijgen van
aan de noodzaak tot meer samenwerking en uitwisseling
meer zicht op aard en omvang is van essentieel belang
op landelijk niveau; met deze aanpak - het landelijk
om gerichte actie te kunnen nemen om mensenhandel
Offensief Tegen Explosies - is eind 2024 gestart. De
te voorkomen en slachtoffers te ondersteunen. In het
gemeente Den Haag participeert in verschillende
kader van het Actieprogramma Mensenhandel 2020-
werkgroepen die aan het offensief zijn verbonden.
2023 (RIS305595) is de afgelopen jaren dan ook nadrukkelijk ingezet op het verbeteren van het zicht op aard
Het programma Preventie met Gezag (PmG) heeft tot
en omvang van de problematiek. Op basis van de in
doel te voorkomen dat jongeren uit Den Haag Zuidwest
2024 uitgevoerde evaluatie van het actieprogramma
tot de (ondermijnende) criminaliteit toetreden of hierin
(RIS319251) kan worden gesteld dat het zicht op uiteenlo-
verder afglijden. Binnen het programma gaat veel aan-
pende vormen van mensenhandel merkbaar is verbeterd.
dacht uit naar het verkrijgen van inzicht in de doelgroep en het gebied Den Haag Zuidwest. In 2024 hebben ana-
Om zicht te krijgen op vastgoedcriminaliteit is afge-
listen van de politie de subdoelgroepen (jonge aanwas,
lopen jaar door het Regionaal Informatie en Expertise
doorgroeiers en de harde kern) in kaart gebracht door
Centrum Den Haag (RIEC Den Haag), in samenwerking
middel van een verdachtenbeeldanalyse. Op basis van
met de gemeente Den Haag, een analyse-instrument
deze analyse kunnen gerichtere keuzes over inzet vanuit
ontwikkeld. Met dit instrument kan per postcodegebied
politie, OM, gemeente en andere partners worden
een inschatting worden gemaakt van het risico op crimi-
gemaakt.
nele inmenging in vastgoed. Het maken van deze “vastgoedscan” kan aanleiding geven tot nader onderzoek
Daarnaast zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd
en gerichte actie.
waarvan de uitkomsten in de vervolgaanpak worden meegenomen. Deze onderzoeken waren onder andere
In aanwezigheid van de burgemeester vond eind 2024 een
gericht op:
bijeenkomst plaats ter gelegenheid van de oprichting van
– het inrichten van specialistisch jongerenwerk voor
de regionale vastgoedtafel. De vastgoedtafel is een initiatief
jongeren in de beginfase van hun criminele carrière;
van het RIEC Den Haag en is gericht op het - in regionaal verband - delen van kennis, succesvolle aanpakken (best practices) en kennisproducten. Ook kunnen knelpunten in de aanpak via deze tafel worden gesignaleerd. Bij de regionale vastgoedtafel sluiten zowel publieke als private partners aan; de gemeente Den Haag is één van de vaste deelnemers aan dit overleg. Signalen over mogelijke ondermijnende criminaliteit die bij de gemeente binnenkomen, worden verwerkt door het gemeentelijk Informatie Knooppunt Ondermijning (IKO). Het IKO zet deze signalen, al dan niet aangevuld met relevante informatie, ter opvolging door naar de juiste in- of externe partner. Hierbij gaat het onder andere om Meld Misdaad Anoniem (MMA)-signalen. In 2024 heeft het IKO 702 MMA-signalen verwerkt en doorgezet.
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
5
Daarnaast zijn 16 signalen in RIEC-verband integraal, tussen de betrokken partners, besproken. Om meer zicht te krijgen op ondermijning in de auto motivebranche is afgelopen jaar in samenwerking met partners verbonden aan het RIEC Den Haag een verkennend onderzoek uitgevoerd op Dekkershoek, onderdeel van bedrijventerrein ZKD. Uit dit onderzoek zijn onregelmatigheden en overtredingen naar voren gekomen die aanleiding geven voor het - vanuit verschillende invalshoeken - intensiveren van de handhaving in 2025. In het kader van de Haagse Stratenaanpak tegen Onder mijning is op de Goeverneurlaan en omliggende pleinen (Goeverneurplein, Jonckbloetplein en Lorentzplein) een bewonersonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek had tot doel meer zicht te krijgen op de ervaren (on)veiligheids gevoelens in het gebied. De vragenlijst werd door 559 personen ingevuld en leverde hiermee een representatief beeld op. Uit het onderzoek kwam onder andere naar voren dat: – 75% van de respondenten zich wel eens onveilig voelt; – 60% van de respondenten winkels op de Goeverneurlaan ziet die als criminele ontmoetingsplaats lijken te fungeren; – 64% van de respondenten bedrijven ziet die nooit open zijn.
Deze en andere uitkomsten zijn meegenomen in de aanpak en zijn ondersteunend geweest aan het aanwijsbesluit voor de invoering van een vergunningplicht voor bedrijfsmatige activiteiten in dit gebied (RIS319747/319748).
2.2 Bewustwording en weerbaarheid Om bewustwording over ontwikkelingen en (mogelijke) signalen in relatie tot ondermijnende criminaliteit te bevorderen, hebben in 2024 verschillende activiteiten plaatsgevonden. Deze activiteiten zijn gericht op inwoners, ondernemers en professionals.
bewust, op specifieke momenten, cocaïne gebruiken. Het vergroten van de bewustwording over de wereld die
Vanuit de aanpak van ondermijning vormt de impact
achter cocaïne schuilgaat en de impact van drugscrimina-
van (georganiseerde) drugscriminaliteit op de stad een
liteit op buurten, wijken en (kwetsbare) inwoners in Den
belangrijke invalshoek. Deze impact is niet voor iedereen
Haag staat in deze campagne centraal. De kernboodschap
merkbaar. Afgelopen jaar is daarom de campagne “Af
“(ook) af en toe cocaïne gebruiken, houdt criminaliteit
en Toe” (afentoe.nl) gelanceerd. Deze campagne richt
in stand” is gedurende drie periodes op verschillende
zich primair op de “recreatieve cocaïnegebruiker” in Den
manieren onder de aandacht gebracht. Zowel online via
Haag; (jong)volwassenen tussen de 18-40 jaar die heel
sociale mediakanalen als in de stad op abri’s, digitale
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
6
schermen en posters in de horeca. Ook is het campagneteam met jongeren in gesprek gegaan rondom theatervoorstelling de “Coke Show”. Uit de evaluatie blijkt dat de online uitingen een bijzonder groot bereik hebben gehad en dat de gekozen insteek en toonzetting goed aansluit bij de doelgroep.
“Met de Af en Toe-campagne vielen alle puzzelstukjes op hun plek. Strategisch advies, creativiteit en een helder doel zorgden voor een proces dat soepel verliep en leidde tot indrukwekkende resultaten.” Strategisch partner Things to make and Do
Vanuit het Actieprogramma mensenhandel is veel aandacht voor het vergroten van de bewustwording onder
waaronder vastgoedcriminaliteit, mensenhandel,
professionals. Dit gebeurt bijvoorbeeld door medewerkers
drugs en explosies. Specifiek aan medewerkers van de
binnen de gemeentelijke organisatie te trainen op het
Dienst Publiekszaken zijn, in samenwerking met Bureau
herkennen en signaleren van mensenhandel. Zo hebben
Integriteit, workshops over ondermijning gegeven. Het
de voorlichters van de fysieke en mobiele informatiepun-
vergroten van de bewustwording bij de professional om
ten voor arbeidsmigranten afgelopen jaar deze training
vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid misstanden
doorlopen.
te herkennen en te signaleren, staat in deze workshops centraal.
Van 14 tot en met 18 oktober 2024 vond een regionale ‘Week tegen mensenhandel’ plaats. Doel hiervan is
In samenwerking met het RIEC Den Haag en het ministerie
de bewustwording onder inwoners en specifieke doel-
van Justitie en Veiligheid is afgelopen najaar gestart met
groepen, met name professionals in het zorg- en veilig-
een MMA-campagne over ondermijning op bedrijven
heidsdomein, te bevorderen. De week stond dit jaar in
terreinen. Juist bedrijventerreinen blijken kwetsbaar
het teken van criminele uitbuiting en werd door het
gelet op de relatieve anonimiteit in met name de avond-
Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid
uren. Via deze campagne zijn bewoners en ondernemers
(RSIV) samen met het RIEC, de politie, GGD Haaglanden
opgeroepen om anoniem melding te doen van mogelijk
en SHOP georganiseerd. Tijdens de week zijn professionals
ondermijnende activiteiten bijvoorbeeld in relatie tot
bijgepraat over deze en andere vormen van mensen-
drugshandel of -productie.
handel. Ook is de campagne ‘Paid By Myself’ uitgerold; een campagne om te voorkomen dat kwetsbare, jonge
Op 7 november werd in Den Haag het Landelijk Bibob
meiden betrokken raken bij drugscriminaliteit. Vanuit
Congres gehouden. Het congres werd bijgewoond door
Den Haag is een financiële bijdrage geleverd om deze
bestuurders en medewerkers van gemeenten en andere
regionale week mogelijk te maken.
overheidsorganisaties die betrokken zijn bij de aanpak van ondermijning. Het Haagse Gemeentelijk Bureau Bibob
Voor het gemeentelijk netwerk ondermijning heeft het
heeft actief aan dit evenement bijgedragen door deelname
Informatie Knooppunt Ondermijning (IKO) afgelopen
aan een paneldiscussie en het begeleiden van een work-
jaar verschillende sessies georganiseerd over (de aan-
shop over de inzet van de Bibob-toets. Het Gemeentelijk
pak van) ondermijning. Hierin kwamen onderwerpen
Bureau Bibob was eind november ook aanwezig op het
zoals informatiedeling en privacy aan de orde, maar ook
Ondermijningsfestival 2024 van de Eenheid Den Haag
het proces ‘van signaal tot en met casus’. Daarnaast is
om politiemedewerkers bij te praten over de inzet van
stilgestaan bij beleidsmatige ondermijningsthema’s
Bibob en hoe gemeente en politie hierbij samenwerken.
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
7
3. Voorkomen Tweede pijler binnen de Haagse aanpak is voorkomen; het inzetten van interventies waarvan een preventieve werking uitgaat. Deze interventies kunnen gericht zijn op specifieke doelgroepen maar ook op specifieke activiteiten.
Vanuit het programma Preventie met Gezag (PmG)
onderwerpen als explosies, geldezels, online afpersing
is afgelopen jaar extra geïnvesteerd in het voorkomen
en drugscriminaliteit. De studenten hebben hun ideeën
van jonge aanwas in de (ondermijnende) criminaliteit.
gepitcht aan professionals op het gebied van jeugd en
Het gaat hierbij om inzet van casemanagers PmG en een
veiligheid. De inzichten worden gebruikt om de activi-
IPTA2-coach die jongeren begeleidt naar werk of opleiding.
teiten en inspanningen vanuit PmG nog beter te laten
Daarnaast zijn buitengewoon opsporingsambtenaren
aansluiten bij de behoeften van jongeren zelf.
(boa’s) met taakaccent jeugd ingezet, evenals jeugdwijkagenten, straatcoaches en nazorg-casemanagers jeugd.
“Door samen te werken in een sterk netwerk signaleren we sneller, handelen we slimmer en werken we preventiever.”
Ook is meer preventief aanbod op jongerenlocaties gerealiseerd en zijn een “Skill School” en Talentenplatform van start gegaan. De ondersteuning aan scholen in Zuidwest is afgelopen jaar uitgebreid. In het kader van de pilot “Veilig In en Om School (VIOS)” is voor drie mid-
Projectleider Veilig In en Om School (VIOS)
delbare scholen een schoolveiligheidsaanpak opgezet. Op de basisscholen is de inzet van de brugfunctionaris voortgezet.
Op stadsniveau zijn de Samenwerkingsovereenkomst Schoolveiligheid en het Netwerk Veilige School in het
Om ook jongeren zelf meer te betrekken bij de vraag hoe
voortgezet onderwijs van start gegaan. Dit zorgt ervoor
kan worden voorkomen dat zij in crimineel gedrag ver-
dat scholen, politie, het Openbaar Ministerie en de
strikt raken, hebben 30 studenten van ROC Mondriaan
gemeente Den Haag direct met elkaar in contact staan.
deelgenomen aan een Crimelabs- programma. In de rol
Een dergelijke samenwerking wordt ook in het primair
van “actieonderzoeker” zijn ze aan de slag gegaan met
onderwijs opgezet.
2
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
IPTA staat voor Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid.
8
De ondermijningsaanpak in Scheveningen Haven is een
Ter voorkoming van het (onbewust) faciliteren van (onder-
gebiedsgerichte aanpak waarbij verschillende partners
mijnende) criminele activiteiten, vormt de Bibob-toets een
waaronder politie, OM, RIEC Den Haag, Douane, KMar
effectief, met name preventief, instrument. De Bibob-toets
en het Havenbedrijf nauw samenwerken. De aanpak richt
kan worden ingezet bij gemeentelijke beslissingen in het
zich zowel op ondermijnende activiteiten op het water
kader van vergunningverlening, subsidieverstrekking,
als op de kade. Afgelopen jaar is een nieuw projectplan
vastgoedtransacties en aanbestedingen.
“Scheveningen Haven Weerbaar tegen Ondermijning 2024-2025” opgeleverd. De partners zijn vanuit hun
• Het Gemeentelijk Bureau Bibob heeft in 2024 - behalve
eigen rol en taken actief geweest in de haven maar
in het kader van reguliere horeca-, seksinrichting- en
hebben ook gezamenlijke controles uitgevoerd. Ook zijn
slijterijvergunningen - Bibob-toetsen uitgevoerd in
voorbereidingen getroffen voor een nog te realiseren
verband met omgevingsvergunningen met bouw
“hub” als gezamenlijke werklocatie in de haven van
activiteiten (86), bedrijfsactiviteitenvergunningen (60),
Scheveningen. De doorontwikkeling van de “slimme”
marktvergunningen (52), vastgoedtransacties voor de
camera’s en bijbehorend registratiesysteem – een inno
verkoop of verhuur van gemeentelijk onroerend goed
vatief instrument binnen de totaalaanpak – is voortgezet.
(46), standplaatsvergunningen voor oliebollen/kerst-
Inzicht in (afwijkende) vaarbewegingen in combinatie
bomen (35), terrasvergunningen (28), evenementenver-
met andere factoren levert indicaties op voor onder-
gunningen (10), subsidies (9), aanbestedingen/ open
mijnende activiteiten en biedt daarmee aanknopings-
house (8), vuurwerkverkoopvergunningen (4) en een
punten voor gerichte actie.
milieuvergunning (1).
“Scheveningen Haven moet een veilige haven zijn voor iedereen. Integraal samenwerken is daarin de sleutel zodat criminaliteit niet meer de kans heeft om aan te meren.” Casus Regisseur RIEC Den Haag
• In 2024 zijn 6 horecavergunningen, 2 vastgoedtransacties en 1 bedrijfsactiviteitenvergunning niet door de inhoudelijke Bibob-toets gekomen. De weigeringen hielden verband met uiteenlopende strafbare gedragingen zoals valsheid in geschrifte, witwassen, Opium wet, geweld, illegaal gokken, deelname criminele organisatie, vermogensdelicten, arbeidsuitbuiting en belastingfraude. • In 2024 zijn 7 vergunningen buiten verdere behandeling gelaten omdat de aanvrager – kort gezegd – niet kon aantonen dat de geïnvesteerde, financiële middelen uit een legale bron afkomstig waren. In 14 gevallen heeft de aanvrager, na aanvullende vragen over de financiering of na een voornemen tot weigering van de aanvraag, zelf de aanvraag ingetrokken. • In 22 gevallen is een “vergunning met bijzondere voorschriften” verstrekt. Een bijzonder voorschrift kan bijvoorbeeld bestaan uit een jaarlijkse extra toets op antecedenten (gedurende 3 jaar), het herstructureren van de financiering, het treffen van verplichte maat regelen bij het tegengaan van illegaal gokken, het aanleveren van fiscale gegevens of het tegengaan van betrokkenheid van personen met antecedenten.
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
9
4. Verstoren Onder deze derde pijler vallen (bestuurlijke) interventies die tot doel hebben criminele, ondermijnende, activiteiten gericht te verstoren. Om de criminele carrière van jonge aanwas en door-
traject en het hulpverleningstraject. Door in te zetten
groeiers te verstoren, vindt op elk politiebureau in Den
op deze pijlers moet worden voorkomen dat de jongere
Haag het zogenoemde PGA lokaal overleg (persoons
de stap naar de georganiseerde drugscriminaliteit zet.
gerichte aanpak) plaats. Hier worden jongeren besproken
Met de inzet van de last onder dwangsom voor jonge
die betrokken zijn bij opiumdelicten, ernstige overlast,
straatdealers zijn in 2023 de eerste ervaringen opgedaan.
(steek)wapens of High Impact Crimes. Voor iedere
In 2024 is de inzet uitgebreid; er zijn 33 lasten onder
aangemelde casus maken de ketenpartners samen een
dwangsom opgelegd waarvan 14 in Den Haag Zuidwest.
plan van aanpak. Vanuit Preventie met Gezag (PmG) is afgelopen jaar voorzien in extra personele capaciteit voor
Voor inwoners van Den Haag Zuidwest met multi-
dit overleg. Hierdoor kon op de twee politiebureaus in
problematiek hebben de rechtbank, het OM, de politie,
Den Haag Zuidwest meer casuïstiek worden besproken.
de advocatuur, de gemeente en andere ketenpartners
Soms bestaan ook al zorgen over jongeren die (nog) niet
sinds 2023 wijkrechtspraak ingericht. Via wijkrechtspraak
voldoen aan de criteria voor de PGA lokaal. Bij bespreking
worden zaken versneld lokaal afgedaan. Naast strafzaken
van deze gevallen sloot afgelopen jaar een casusregisseur
heeft de wijkrechtbank in 2024 ook incassozaken (met
OCW bij het overleg aan. Betrokkenheid van de casus-
name huurachterstand) en leerplichtzaken behandeld.
regisseur draagt bij aan vroegsignalering en heeft als voordeel dat waar nodig ook direct regie kan worden gepakt. Tenslotte is voor jongeren die uit detentie komen extra begeleiding in de vorm van twee nazorg-case managers georganiseerd. Aan jongeren tot 27 jaar die op straat drugs verhandelen, kan de burgemeester op basis van artikel 2:74 APV een last onder dwangsom opleggen. De last onder dwangsom wordt opgelegd in combinatie met het strafrechtelijke
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
“De ketenpartners weten elkaar steeds eerder te vinden. Je merkt dat onze gezamenlijke aanpak hierdoor beter aansluit op wat jongeren nodig hebben om niet (verder) de criminaliteit in te gaan.” Politiemedewerker jeugd
10
De Haagse Stratenaanpak tegen Ondermijning is een gebiedsgerichte aanpak die tot doel heeft ondermijning tegen te gaan door criminele en oneerlijke ondernemers uit het betreffende gebied te weren. De aanpak bestaat uit een breed pakket aan maatregelen. Vanuit deze aanpak vindt gecoördineerde inzet van toezicht en handhaving plaats, mede op basis van het informatiebeeld dat in samenwerking met partners tot stand komt. Belangrijk onderdeel binnen de aanpak is de vergunningplicht voor bedrijfsmatige activiteiten, inclusief het uitvoeren van een Bibob-toets. In aanvulling hierop legt een transformatiemanager zich toe op het aantrekken van nieuwe ondernemers die een positieve bijdrage aan het gebied kunnen leveren. De stratenaanpak is in 2020 in de Weimarstraat/Beek laan van start gegaan, gevolgd door de Jan Luykenlaan/ Van Baerlestraat in 2023. In laatstgenoemd gebied zijn afgelopen jaar 4 van de 31 ondernemingen gesloten nadat de vergunning niet werd verleend. In 2024 is de aanpak uitgebreid naar een derde gebied: de Goeverneurlaan en omliggende pleinen. In dit gebied moesten 96 ondernemingen een vergunning aanvragen. De eerste vergunningen zijn eind 2024 afgegeven.
“Met een gespecialiseerd en enthousiast handhavingsteam krijgen we ondernemers in het gebied in beweging.”
team weer volledig op sterkte, zijn de controles hervat en is ook weer ruimte ontstaan voor het goed voorbereiden van deze integrale controles. Team Prostitutie van het HEIT was goed op sterkte en heeft in 2024 358 controles in de vergunde prostitutiebranche en 124 controles in de niet-vergunde branche uitgevoerd. De sluitingsbevoegdheid van de burgemeester op grond van artikel 13b Opiumwet maakt het mogelijk om drugs criminaliteit en problematiek rond overlastgevende deal- en gebruikerspanden gericht aan te pakken. In 2024 zijn op basis hiervan 28 panden gesloten waarvan 25 woningen, 2 bedrijfspanden en 1 garage- of kelderbox. Daarnaast is ten aanzien van 4 woningen een last onder dwangsom opgelegd. Voor 15 woningen is een waarschuwing gegeven. De (nieuwe) jurisprudentielijn vraagt bij de toepassing van de sluitingsbevoegdheid om een zorgvuldige uitvoering van de noodzakelijkheids- en evenredigheidstoets; dit geldt in het bijzonder voor woningen. In aanvulling hierop zijn in 2024 in totaal 29 horeca- inrichtingen gesloten in verband met (soms een combinatie van) geweldsincidenten (18), drugshandel (5), illegale exploitatie (3), overtreding sluitingstijden (3), illegaal gokken (1), inzet van een illegale portier (1) en overlast (1).
Teammanager Handhaving Sinds 1 januari 2024 heeft de burgemeester op grond van het gewijzigde artikel 174a van de Gemeentewet de Om de vergunningplicht nog beter te laten functioneren,
bevoegdheid om een woning of een niet voor publiek
is artikel 2:98 APV gewijzigd en is de Beleidsregel bedrijfs
toegankelijk lokaal tijdelijk te sluiten in verband met
activiteitenvergunning Den Haag 2024 (RIS319839)
geweld (explosies) of wapens. De burgemeester kan
aangepast. Onder andere de looptijd is verlengd en
tot sluiting overgaan indien door geweld of bedreiging
de procedure voor nieuw te vestigen ondernemers
daarmee de openbare orde in of in de onmiddellijke
is vereenvoudigd.
nabijheid van het pand wordt verstoord of ernstige vrees bestaat voor een dergelijke verstoring. Daarnaast is de
Het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) vervult
burgemeester bevoegd om een woning of een niet voor
een belangrijke rol bij de aanpak van ondermijning en
publiek toegankelijk lokaal tijdelijk te sluiten als er één
het tegengaan van misstanden in de prostitutie. Partners
of meerdere wapens in een pand worden aangetroffen
binnen het HEIT zijn gemeenten in het werkgebied van
en daarmee de openbare orde rond het pand ernstig is
de Eenheid Den Haag, politie, Belastingdienst, Douane,
verstoord of ernstige vrees bestaat voor een dergelijke
Inspectie SZW, NVWA, UWV en de drie Omgevingsdiensten
verstoring. In 2024 zijn in totaal 6 woningen gesloten
in de regio. Het HEIT voert op basis van signalen controles
in verband met ernstige geweldsincidenten (explosies).
uit bij ondernemingen in uiteenlopende branches en in
Er zijn geen woningen gesloten vanwege het aantreffen
de prostitutiebranche. Vanwege personele krapte kon de
van wapens. De toepassingswijze van het gewijzigde
politie tijdelijk geen medewerkers aan het ondermijnings-
artikel 174a van de Gemeentewet is vastgelegd in een
team van het HEIT leveren. Sinds september 2024 is dit
beleidsregel (RIS319688).
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
11
5. Vooruitblik 2025 De Haagse Aanpak Ondermijning wordt in 2025 onverminderd voortgezet. Deze paragraaf bevat per thema een voorlopige opsomming van activiteiten die voor komend jaar staan gepland. Deze activiteiten zijn gericht op het signaleren, voorkomen en verstoren van ondermijnende criminaliteit en bijkomende effecten.
Jonge aanwas
Begin 2025 wordt gestart met een maatregelenpakket
Het uitvoeringsprogramma Preventie met Gezag (PmG)
om misstanden in de automotivebranche op bedrijven-
gaat in 2025 het derde jaar in. De interventies blijven ge-
terrein ZKD tegen te gaan zoals het uitvoeren van extra
richt op het voorkomen dat jongeren de (ondermijnende)
integrale HEIT-controles.
criminaliteit ingaan of hier verder in afglijden. Hierbij kan worden voortgebouwd op de kennis, ervaring en inzichten
De ondermijningsaanpak in Scheveningen Haven wordt
die de afgelopen jaren zijn opgedaan. Met het oog op de
voortgezet, onder andere in de vorm van gezamenlijke
effectiviteit van de interventies zullen jongeren uit de wijk
acties van politie, douane en KMar. De samenwerking
zelf, evenals de wetenschap, nog meer bij de uitvoering
tussen Scheveningen Haven en andere kleine zeehavens
van het programma worden betrokken. Voor 1 juli 2025
wordt komend jaar verankerd door oprichting van het
zal een aanvraag worden opgesteld om in aanmerking te
Platform Ondermijning Kleine Zeehavens. Via deze
komen voor PmG-gelden vanuit het ministerie van Justitie
samenwerking kunnen de verplaatsingseffecten van
en Veiligheid voor 2026 en volgende jaren.
mainport-aanpakken elders effectiever worden aangepakt. Ook wordt gezamenlijk ingezet op het verkrijgen van extra Rijksgelden voor de kleine zeehavens. In het
Focusgebieden en branches Begin 2025 worden de eerste resultaten van de straten aanpak tegen ondermijning op de Goeverneurlaan en omliggende pleinen verwacht. In 2025 zal een vierde
kader van bewustwording en weerbaarheid zal rondom Vlaggetjesdag 2025 in Scheveningen op verschillende manieren aandacht worden besteed aan (de aanpak van) ondermijning.
stratenaanpak, inclusief de mogelijke invoering van een vergunningplicht, op de Paul Krugerlaan vorm krijgen.
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
12
Drugs, mensenhandel en vastgoed De bewustwordingscampagne “Af en toe”, gericht op de recreatieve cocaïnegebruiker, krijgt in 2025 een vervolg. In het najaar van 2025 zal opnieuw een rioolwateronderzoek naar drugsresten worden uitgevoerd om de ontwikkeling van het gebruik van cocaïne en andere drugssoorten in Den Haag te monitoren. In 2025 wordt gestart met de uitvoering van het Actie programma mensenhandel 2025-2028 dat begin 2025 naar de raad is verzonden (RIS320843). Vanaf 2025 wordt via uiteenlopende activiteiten ingezet op bewustwording, signalering en samenwerking. Het netwerk van gemeentelijke aandachtsfunctionarissen mensenhandel wordt uitgebreid en de trainingen op het gebied van het herkennen en signaleren van mensenhandel worden verbreed naar andere organisatieonderdelen. Extra aandacht zal uitgaan naar hoog-risicogroepen, zoals jongeren (waaronder alleenstaande minderjarige vreemdelingen) en arbeidsmigranten, en specifieke branches zoals de
Informatie Knooppunt Ondermijning
uitzendbranche.
Het gemeentelijk netwerk ondermijning wordt in 2025
Bij de aanpak van vastgoedcriminaliteit zal - naast
ten aanzien van ondermijningsrisico’s wordt ingezet op
deelname aan landelijke en regionale initiatieven worden ingezet op casuïstiek en compacte projecten. In 2025 wordt ingezet op toepassing van de vastgoed scan en bredere toepassing van de gebouwgebonden vergunningplicht.
verstevigd. Naast het vergroten van de bewustwording het versterken van de gemeentelijke informatiepositie. Er zullen thematische signaal- en casusgerichte overleggen worden ingericht om de informatie-uitwisseling binnen de gemeentelijke organisatie meer structureel vorm te geven en interventiemogelijkheden gerichter in te zetten.
HEIT Vanaf 2025 bundelen het HEIT en het RIEC Den Haag nog meer de krachten en zal door het HEIT, naast de lokaal aangevraagde controles ook worden ingezet op complexere vormen van ondermijning. Deze signalen zullen met name vanuit het RIEC komen maar bijvoorbeeld ook vanuit de Haagse Stratenaanpak tegen Ondermijning. Ook zal het HEIT een signalerende rol gaan vervullen door resultaten en informatie vanuit controles te analyseren, te duiden en waar mogelijk te delen met ketenpartners en gemeenten.
Foto’s: Martijn Beekman, Jurriaan Brobbel, Jurjen Drenth, Arjan de Jager, Valerie Kuypers, Serge Ligtenberg
Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2024
13