RIS321388 Bijlage 2 Participatieverslag Ambitiedocument Mariahoeve

Participatieverslag Ambitiedocument Mariahoeve

Opdrachtgever: Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling Januari 2025

Inhoudsopgave Samenvatting .......................................................................................................................................................... 3 1.

Het ambitiedocument Mariahoeve ............................................................................................................... 4 Aanleiding en achtergrond van het participatieproces ...................................................................................... 4 Doel van de participatie ..................................................................................................................................... 4 Aandachtspunt(en)............................................................................................................................................. 5

2.

Proces participatie ......................................................................................................................................... 6 Ontwerpend onderzoek gemeente .................................................................................................................... 6 Externe Participatie ............................................................................................................................................ 7

3.

Resultaten .................................................................................................................................................... 12 Respondenten .................................................................................................................................................. 12 Inbreng ............................................................................................................................................................. 13 Rode draden ..................................................................................................................................................... 14

4.

Conclusie van de participatie ....................................................................................................................... 17 Dit is meegenomen .......................................................................................................................................... 17 Dit is niet meegenomen ................................................................................................................................... 18

5.

Evaluatie ...................................................................................................................................................... 19

6.

Vervolg ......................................................................................................................................................... 19

Participatieplan

Samenvatting Dit participatieproces is opgezet om input te verzamelen voor het ambitiedocument van de wijk Mariahoeve in Den Haag, dat de basis vormt voor het gebiedsprogramma. Als eerste heeft er een intern onderzoek plaatsgevonden met beleidsmedewerkers van verschillende beleidsterreinen (12 personen) binnen de gemeente Den Haag. Tijdens deze sessies hebben de deelnemers nagedacht over verschillende toekomstscenario’s voor de wijk en welke kansen en risico’s zij – vanuit hun eigen perspectief – voor elk van die scenario’s zien. Vervolgens is er een extern participatieproces georganiseerd, waarbij input is opgehaald bij bewoners en wijkorganisaties. Hoe willen zij dat Mariahoeve er in 2050 uitziet? Wat vinden zij belangrijk? Waar ligt prioriteit? Dit gebeurde via gesprekken op straat met 75 bewoners, een online vragenlijst die door 195 mensen werd ingevuld, en stakeholdergesprekken met vertegenwoordigers van 19 verschillende wijkorganisaties. Uit dit participatieproces blijkt dat bewoners over het algemeen tevreden zijn met het groene en rustige karakter van de wijk en dit willen behouden. Bewoners hebben begrip voor de bouw van extra woningen, mits dit niet leidt tot hele hoge woontorens overal in de wijk.

Er is een duidelijke behoefte aan meer sociale en maatschappelijke voorzieningen zoals winkels, horeca, sport- en speelplekken, en uitbreiding van recreatief groen en natuur met een hoge natuurwaarde voor planten en dieren. Daarnaast ondersteunen wijkorganisaties het creëren van extra werkplekken voor kleine bedrijven en creatieve ondernemers. De scenario’s die zich richten op sociale cohesie, natuur en groen, en langzaam verkeer, sluiten het beste aan bij de wensen en behoeften van zowel bewoners als wijkorganisaties. De wensen en behoeften die naar voren zijn gekomen tijdens het participatieproces staan in het Ambitiedocument benoemd in het analyse hoofdstuk ‘Staat van de wijk’. Deze informatie is gebruikt om zes ambities te formuleren voor de toekomst van Mariahoeve. Deze zes ambities zijn vervolgens samengebracht tot één toekomstperspectief voor een gezond en vitaal Mariahoeve.

Figuur 1: illustratie Dit is Mariahoeve

3

Participatieplan

1. Het ambitiedocument Mariahoeve Op dit moment werkt de gemeente Den Haag aan een ambitiedocument voor Mariahoeve. Het doel van het ambitiedocument is een toekomstperspectief schetsen voor de ruimtelijk-programmatische ontwikkeling van Mariahoeve. Het ambitiedocument vormt de basis voor het gebiedsprogramma voor Mariahoeve in het kader van de omgevingswet en is daarmee de eerste stap in de gebiedsontwikkeling van Mariahoeve.

Aanleiding en achtergrond van het participatieproces Mariahoeve is een karakteristieke wederopbouwwijk in het noordoosten van Den Haag, goed verbonden met de binnenstad en de regio. De wijk is ruim opgezet met gevarieerde bebouwing afgewisseld met veel groen. Door de indeling in zes woonbuurten, met ieder een eigen buurtkern met winkels en voorzieningen waren er veel plekken om elkaar te ontmoeten. De gevarieerde woningtypen zorgden er in de jaren 60 van de vorige eeuw voor dat mensen uit verschillende lagen van de bevolking zich in Mariahoeve vestigden, zowel gezinnen als alleenstaanden. Dit zorgde voor een gevarieerde bevolkingssamenstelling en een goede sociale samenhang. Het wederopbouw idee van ‘licht, lucht en ruimte’ is nog goed herkenbaar in Mariahoeve. Nog steeds wordt de wijk hierom gewaardeerd door haar inwoners. Mensen wonen er lang en met name de oudere generatie kent elkaar goed. Toch is er ook sprake van eenzaamheid, armoede en psychische problematiek. In vergelijking met de rest van Den Haag wonen er bovengemiddeld veel ouderen in Mariahoeve en veel mensen wonen alleen. In de buurtkernen staan steeds meer ruimtes leeg en voorzieningen verdwijnen uit de wijk. Dit heeft invloed op de sociale samenhang en het gevoel van veiligheid op straat. Veel gebouwen en woningen zijn meer dan 50 jaar oud en hard toe aan onderhoud en verduurzaming.

Daarnaast zijn er wijk-overstijgende opgaven zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, het tekort aan woningen. We willen van Mariahoeve weer een gezonde en vitale wijk maken die klaar is voor de toekomst. Het ambitiedocument brengt de waarden en uitdagingen van Mariahoeve in beeld en schetst een toekomstperspectief voor hoe de wijk er in 2050 uit kan zien. De gemeente wil bewoners en andere belanghebbenden actief betrekken bij de invulling van dit document. Dit participatieproces geeft invulling aan het recht van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om mee te denken over nieuw beleid dat hen aangaat. Via deze weg kunnen zij hun ideeën en wensen delen voor de toekomst van Mariahoeve, zodat belangen zorgvuldig kunnen worden afgewogen en daarmee zoveel mogelijk recht gedaan kan worden aan behoeften en verwachtingen uit de wijk.

Doel van de participatie Het participatieproces had als doel om samen met bewoners en andere belanghebbenden ideeën, wensen en ambities op te halen voor de toekomst van Mariahoeve, om deze mee te nemen in het ambitiedocument. Hierbij is ook gekeken hoe de vier ontwikkelscenario’s er specifiek voor Mariahoeve uit zouden kunnen zien, én welke ambities het meest belangrijk zijn in de ogen van bewoners en wijkorganisaties. Daarbij stond het maken van keuzes centraal, omdat niet alles gerealiseerd kan worden en sommige ambities elkaar tegenwerken. Subdoelen •

• •

Zorgen dat bewoners en stakeholders goed op de hoogte zijn van het proces en begrijpen wat het ambitiedocument betekent voor de toekomst en de bijbehorende plannen voor Mariahoeve, en hoe dit document aansluit bij andere lopende processen. De bekendheid van dit proces in de wijk vergroten. Draagvlak creëren voor de uitkomsten en visie die in het ambitiedocument worden verwoord.

4

Participatieplan

Aandachtspunt(en) Het is lastig gebleken om alle mensen uit de wijk te betrekken in de participatie. Er is op verschillende manieren geprobeerd om een zo breed mogelijke groep inwoners van Mariahoeve te laten meedoen, maar dit is maar ten dele gelukt. Daarom is ervoor gekozen om bij de afronding van het ambitiedocument nogmaals de hele wijk uit te nodigen voor een informatiebijeenkomst. De uitnodiging hiervoor is een folder, waarin de ambities voor de toekomst van Mariahoeve worden toegelicht.

5

Participatieplan

2. Proces participatie Ontwerpend onderzoek gemeente Het ambitiedocument voor Mariahoeve is verbonden met de omgevingsvisie die voor heel Den Haag wordt ontwikkeld. De thema’s die hierin centraal staan zijn gebruikt om 4 fictieve scenario’s voor Mariahoeve te bedenken:

1. 2. 3. 4.

Compacte woonstad Meerkernige 15-minutenstad Klimaatbestendige parkenstad Gevarieerde werkstad

Figuur 2: fictieve scenario's

Elk scenario biedt een andere invalshoek voor de toekomstige ontwikkeling van Den Haag, waarbij steeds andere thema’s richtinggevend zijn. De scenario’s zijn gebruikt als instrument om scherp te krijgen wat mensen belangrijk vinden voor de toekomst van Mariahoeve. Om tot input voor het ambitiedocument te komen, is langs twee lijnen onderzoek en participatie uitgevoerd: • •

ontwerpend scenario-onderzoek met beleidsmedewerkers; participatie met inwoners en wijkorganisaties (belanghebbenden).

Op basis van deze twee processen samen is gekeken welke keuzes en ambities voor de wijk Mariahoeve het sterkst bovendrijven voor het ambitiedocument.

6

Participatieplan

Figuur 3 en 4. Foto genomen tijdens het ontwerp-onderzoek. Rechts één van de wijkplattegronden met aantekeningen op basis van één van de scenario's.

Van september tot oktober 2023 zijn vier fysieke ateliersessies georganiseerd met 12 ambtenaren van verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente, te weten Dienst Stedelijke Ontwikkeling, Dienst Stadsbeheer, Dienst Publiekszaken (stadsdeel Haagse Hout) en Onderwijs, Cultuur en Welzijn. Bij elke sessie werd één van de fictieve scenario’s voor de wijk behandeld. Vanuit hun eigen beleidsachtergrond bespraken de deelnemers de sterktes, knelpunten en de noodzakelijke keuzes per scenario. Het doel was om conflicterende belangen inzichtelijk te maken en prioriteiten te stellen. De resultaten van elke sessie werden samengevat in een verslag. In een vijfde sessie werden de bevindingen gedeeld, waarbij prioriteiten en spanningen tussen belangen werden besproken.

Externe Participatie Om een breed beeld te krijgen van wat bewoners en wijkorganisaties belangrijk vinden voor ‘Mariahoeve in 2050’, zijn vier verschillende vormen van participatie ingezet. Doel hiervan was om de wensen, aandachtspunten en ambities op te halen bij bewoners en wijkorganisaties.

Figuur 5. Foto genomen tijdens één van de straatgesprekken.

7

Participatieplan

Straatgesprekken: Tussen 18 tot 22 maart 2024 zijn straatgesprekken gevoerd met 75 wijkbewoners. Door verschillende locaties te kiezen, zoals het winkelcentrum, supermarkt PLUS en Kindcentrum Diamant, en gesprekken op wisselende tijden en dagen te houden, is geprobeerd een brede doelgroep te bereiken. Er was een koffiekar geregeld. De gesprekken duurden gemiddeld 5 tot 15 minuten en verliepen aan de hand van een praatplaat over ‘Wensen voor Mariahoeve in 2050’. Antwoorden werden direct vastgelegd, gescand en vervolgens geclusterd in Excel en Word. Aanvullend op de straatgesprekken heeft een gesprek met 6 jongeren (13 t/m 18 jaar) plaatsgevonden bij Podium Noord, waarbij zij de praatplaat ook hebben ingevuld. De wensen van deze jongeren waren vooral gericht op meer plekken en (gratis) activiteiten voor de jeugd, en veilige en groene straten.

Figuur 6. Praatplaat die gebruikt is bij de straatgesprekken.

Online enquête: Van 18 maart tot 7 april 2024 is een online enquête uitgevoerd, waaraan 195 bewoners hebben deelgenomen. De respondenten zijn geworven via de wijkkrant, sociale media (zoals Facebookadvertenties) en door flyeren op straat. In de vragenlijst konden bewoners hun prioriteiten aangeven met betrekking tot thema’s zoals het karakter van de wijk, wonen en bouwen, groen en water, voorzieningen en mobiliteit. Hierbij maakten respondenten keuzes uit vooraf gedefinieerde opties. Stakeholdergesprekken: Op 26 maart en 18 april 2024 werden er bijeenkomsten georganiseerd waarbij de fictieve scenario’s werden voorgelegd aan vertegenwoordigers van 19 wijkorganisaties, waaronder de politie, welzijns- en zorgorganisaties, woningcorporaties en energiecorporaties. Ook zij konden de scenario’s beoordelen op sterke en zwakke punten en aangeven wat zij belangrijk vinden voor de toekomst voor Mariahoeve. Daarbij werd ook duidelijk dat niet alles mogelijk is, er zullen keuzes gemaakt moeten worden. Tijdens deze bijeenkomsten werden de scenario’s geëvalueerd, waarbij de nadruk lag op het maken van strategische keuzes voor de toekomst van de wijk.

8

Participatieplan

Figuur 7 en 8. Foto genomen tijdens één van de stakeholdersessies. Rechts één van de posters met input op post-its.

Tussentijdse terugkombijeenkomst: Zoals ook beschreven in het participatieplan, was er een tussentijdse evaluatiebijeenkomst op 23 mei 2024. Hier was iedereen die tijdens de eerste participatieronde (straatgesprekken, online enquête en stakeholdergesprekken) een emailadres had achtergelaten uitgenodigd. Er waren 23 deelnemers aanwezig. Stedenbouwkundige Timothy Duin en planoloog Merijn Sevenhuijsen gaven een presentatie van de resultaten uit de eerdere bijeenkomsten en participatiemomenten. Op basis van alle ophaalde input tot dan toe, was een verdeling van zes thema’s gemaakt, waarbij keuzerichtingen werden geformuleerd. Deze werden tijdens de sessie getoetst: kloppen de thema’s volgens de deelnemers? Wat vinden zij van de voorgestelde keuzerichtingen? En wat ontbreekt nog? Alle thema’s werden breed gedragen, met uitzondering van het thema ‘karakter van de wijk’. Dit thema richtte zich eerst vooral op het karakter en de cultuurhistorische waarde van de gebouwde omgeving, zoals de ruime, groene en open opzet van de wijk. Deelnemers benadrukten echter dat het karakter van Mariahoeve niet alleen wordt bepaald door de fysieke omgeving, maar ook door het oorspronkelijke gedachtegoed waarmee de wijk is ontworpen. Ze verwezen naar de diversiteit in achtergronden en inkomens van de bewoners als essentieel onderdeel van het wijkkarakter.

Veel aanwezigen spraken hun waardering uit voor dit sociale aspect en benadrukten het belang van behoud en versterking hiervan. Naar aanleiding van deze input zijn de ambities en plannen voor dit thema herschreven, zodat het sociale en inclusieve karakter van de wijk explicieter wordt meegenomen. Werkbezoek van raadsleden: Om raadsleden in een vroeg stadium mee te nemen in het proces van de gebiedsontwikkeling van Mariahoeve vond er op 11 september een werkbezoek van de raad plaats. De dag startte met een presentatie over het ontstaan van Mariahoeve. Daarna maakten raadsleden op de fiets kennis met de wijk en kregen van vertegenwoordigers van wijkorganisaties een toelichting op de uitdagingen die zij zien voor de toekomst van de wijk. De fietstocht leidde langs het Aegonplein, Haverkamp (Wijkz), de Robijnhorst en de Diamanthorst, het Winkelcentrum Mariahoeve en Podium Noord. Vervolgens gingen de aanwezige raadsleden en commissieleden verdeeld in drie groepen met bewoners en belanghebbenden in gesprek over drie onderwerpen: (1) toevoegen van woningen, (2) leefbaarheid en voorzieningen, (3) duurzaamheid, groen en openbare ruimte.

9

Participatieplan

Informatiebijeenkomst: Op 12 februari vindt er een inloopavond plaats voor bewoners en belanghebbenden. Tijdens deze avond wordt het concept ambitiedocument gepresenteerd en kunnen bezoekers vragen stellen aan de gemeente over de zes ambities. Ook wordt toegelicht wat het vervolgproces is om te komen tot een gebiedsprogramma. De uitnodiging voor deze bijeenkomst wordt huis aan huis verspreid.

Figuur 9. Folder met 6 ambities voor Mariahoeve

10

Participatieplan

Overzicht van alle participatiemomenten Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle participatiemomenten opgenomen, inclusief datum en het aantal aanwezige deelnemers. Participatiemoment Vier ateliersessies van 3 à 4 uur met ambtenaren van verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente

Datum Sep 2023 – mrt 2024

Aantal deelnemers 12 personen

Straatgesprekken op centrale locaties in de wijk

18 – 22 maart 2024

75 bewoners

Jongerengesprekken bij Podium Noord (aanvullend op de straatgesprekken)

26 maart 2024

6 jongeren, 1 begeleider

Online enquête

18 maart – 7 april 2024

195 bewoners

Stakeholdergesprekken met vertegenwoordigers van 19 wijkorganisaties

26 maart en 18 april 2024

23 vertegenwoordigers

Tussentijdse terugkombijeenkomst

23 mei 2024

23 bewoners + vertegenwoordigers wijkorganisaties

Werkbezoek raadsleden: fietstocht door Mariahoeve, gesprekken met raadsleden, bewoners en belanghebbenden

11 september 2024

13 bewoners en belanghebbenden, 6 raadsleden

Informatiebijeenkomst: Presentatie concept ambitiedocument

12 februari 2025

Invloed Tijdens het participatieproces hadden deelnemers invloed op het niveau van meedenken op de ‘trap van eigenaarschap’. Dit komt overeen met de mate van invloed zoals die vooraf was beschreven in het participatieplan.

Figuur 10. Trap van eigenaarschap (Gemeente Den Haag)

11

Participatieplan

3. Resultaten In dit hoofdstuk van het participatieverslag wordt eerst beschreven wie de deelnemers waren en hoeveel aanwezigen er per participatiemoment waren (respondenten). Vervolgens worden de belangrijkste resultaten (inbreng) beschreven, en wat hiervan wel en niet is meegenomen – inclusief motivatie voor deze keuzes.

Respondenten Gemeenteambtenaren Er hebben vier fysieke sessies van 3 à 4 uur plaatsgevonden met 12 vertegenwoordigers (steeds dezelfde groep) van 8 verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente: (1) economie, (2) onderwijs/cultuur/welzijn, (3) mobiliteit, (4) groen, (5) stadsbeheer, (6) stadsdeel Haagse Hout, (7) stedenbouw & planologie, (8) wonen.

Bewoners •

Tijdens de straatgesprekken is met 75 bewoners gesproken, waarbij qua demografische gegevens alleen leeftijd en de duur van hun verblijf in Mariahoeve zijn uitgevraagd. Qua leeftijd blijkt de groep representatief te zijn (zie Figuur 81), maar over de woonduur in Mariahoeve zijn (via Allecijfers.nl of het wijkprofiel van Mariahoeve en Marlot) geen populatiegegevens beschikbaar om een vergelijking te maken. De gesprekken vonden plaats op doordeweekse dagen, waardoor bijvoorbeeld fulltime werkenden minder vertegenwoordigd zijn in deze groep.

• De online vragenlijst is ingevuld door 195 bewoners, waarbij achtergrondvragen zijn gesteld over buurt, leeftijd, woonsituatie en type woning. De meeste respondenten kwamen uit de buurten Burgen en Horsten en Landen, wat ook de grootste buurten in Mariahoeve zijn. Jongeren zijn ondervertegenwoordigd in de enquête, met slechts vier respondenten tussen de 18 en 25 jaar. Verder waren mensen met een koophuis oververtegenwoordigd: 65% van de respondenten had een koopwoning, terwijl dit percentage in Mariahoeve in de werkelijkheid 37% is (zie Figuur 9).

Leeftijdsopbouw

Koop- of huurwoning

90%

70%

80%

60%

70%

50%

60% 50%

40%

40%

30%

30%

20%

20%

10%

10% 0%

0% 0 t/m 19 jaar

20 t/m 64

Mariahoeve en Marlot (werkelijk)

65+

Straatgesprekken

Koopwoning Survey

Figuur 11. Leeftijdsopbouw in Mariahoeve en onder respondenten in de straat-gesprekken en enquête.

1

Survey respondenten

Huurwoning Mariahoeve en Marlot (werkelijk)

Figuur 12. Verdeling koop- en huurwoning in Mariahoeve en onder respondenten in de enquête

Cijfers voor ‘werkelijk’ zijn gebaseerd op data via Allecijfers.nl

12

Participatieplan

Belanghebbenden Bij de belanghebbendengesprekken waren (tijdens twee sessies) vertegenwoordigers van de volgende wijkorganisaties aanwezig: 1. DNA Mariahoeve 2. KunstPost 3. Stichting Duurzaam en Vitaal Mariahoeve 4. Stichting Philadelphia 5. Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor 's-Gravenhage e.o. 6. Sociale Energiecoöperatie De Groene Smaragd 7. Podium NOORD 8. Politie (Wijkagent) 9. Rondomjou 10. GGD Haaglanden 11. Wijkberaad Mariahoeve 12. Wijkz 13. Staedion 14. Hof Wonen 15. Woningstichting Haag Wonen 16. Florence 17. Middin 18. Stichting Destiny Social Events 19. Energie Coöperatie’ Groenhofzicht

Raadsleden Tijdens een werkbezoek aan Mariahoeve waren de volgende commissieleden en fractiemedewerkers aanwezig: • •

Commissieleden: Van den Bos (Partij voor de Dieren), Fekkes (D66), De Boer (Haagse Stadspartij). Fractiemedewerkers: Mekking (CDA), Yasarbas (PvdA), Boogert (CU-SGP).

Daarnaast waren 13 bewoners en belanghebbenden aanwezig om in gesprek te gaan met de aanwezige commissieleden en fractiemedewerkers.

Inbreng In de volgende paragraaf worden de resultaten (rode draden) beschreven per participatie-onderdeel, op basis van de inbreng van de deelnemers.

Ontwerpend onderzoek In de ateliersessies werden de vier fictieve scenario’s toegespitst op Mariahoeve. De deelnemende ambtenaren brachten per scenario de sterke en zwakke punten, kansen en bedreigingen in kaart. Daarbij werden deelnemers gevraagd om door de bril van hun eigen beleidsachtergrond naar de scenario’s te kijken. Op die manier werden verschillende perspectieven en beleidsimplicaties meegenomen in de analyses. Onderstaande matrixen laten de resultaten per scenario zien.

13

Participatieplan

Figuur 13. Resultaat van de ateliersessies.

Rode draden 1. Rode draden uit de straatgesprekken De meest-genoemde wensen voor de wijk die door bewoners op straat werden uitgesproken zijn onder te verdelen in een aantal thema’s: Algemene sfeer en leefbaarheid • • •

Behoud van het gezellige karakter van de wijk. Rustige omgeving wordt gewaardeerd. Aanpakken van veiligheidsgevoel; sommige plekken voelen onveilig.

Groen en openbare ruimte • • • •

Beter onderhoud van het groen en de openbare ruimte. Steun voor groene daken op bushaltes, meer groene zones, en ruimte voor gemeenschappelijke tuinen. Zorgen over parkeerdruk. Behoefte aan meer plekken om elkaar te ontmoeten, het opknappen van speelplaatsen en aan een schone en veilige buitenruimte.

Activiteiten, horeca en winkels • • • •

Behoefte aan wijkavonden, sociale evenementen en creatieve of fysieke activiteiten. Nieuwe sportfaciliteiten en verbetering van bestaande sportvelden en sportparken. Meer diversiteit en modernisering van het winkelaanbod in winkelcentra (behoefte aan: bloemenwinkel, postkantoor, boekenwinkel, kledingwinkel, buurtsupermarkt en apotheek). Uitbreiding van horecagelegenheden, inclusief een café dat 's avonds open is.

14

Participatieplan

Wonen en bouwen • • • • •

Investeren in de toekomst en aanpakken van sociaaleconomische uitdagingen, zoals verpaupering. Wens voor een gemixte en diverse gemeenschap. Behoud van historische architectuur. Voorkomen van overbebouwing en beheerste gebouwhoogte. Veel bewoners zijn tevreden en willen weinig verandering, met waardering voor groenvoorzieningen en speelplekken.

2. Rode draden uit de online enquête Ook uit de resultaten van de vragenlijst kwamen een aantal punten naar boven die bewoners belangrijk en nodig vinden voor hun wijk. Samengevat gaven respondenten aan: • • •

• •

Beter gebruik van groen, gevolgd door meer horeca en sport- en speelplekken. Meer plekken om elkaar te ontmoeten. Meer zelfstandige woningen in verschillende groottes (flats en eengezinswoningen). Voorkeur voor variatie in bouwstijl met verschillende hoogtes, enkele verdiepingen hoger dan nu of op een paar plekken een heel hoog gebouw. Woningen voor gezinnen, jonge mensen, studenten en senioren. Verminderen autosnelheid, bevorderen fietsen en wandelen. Focus op fiets en OV als vervoersmiddelen.

Aanvullend gaven veel respondenten – vooral bij de open antwoord mogelijkheid – aan het groene en sociale karakter van de wijk te waarderen, en dat dat dus behouden moet blijven.

3. Rode draden uit workshops met wijkorganisaties (belanghebbenden) De fictieve scenario’s ‘compacte woonstad’ en ‘klimaatbestendige parkenstad’ kwamen als meest gewenste scenario’s naar voren. Onderstaande wensen werden het meest genoemd: •

•

• •

Groen en duurzaamheid: Voldoende groen en bomen, maar de kwaliteit en gebruikswaarde kan worden verbeterd. Behoefte aan recreatief en ecologisch waardevol groen met een beter beheerplan, waar gebruikers bij betrokken worden. Sociale cohesie en zorg: Sociale cohesie neemt af door veranderingen in de bevolkingsopbouw. Ontmoetingsruimtes, (terugkerende) activiteiten, concentratie van sociaal maatschappelijke voorzieningen rond het winkelcentrum en woonzorgcombinaties voor ouderen werden genoemd als belangrijke voorzieningen. Wonen: Behoefte aan gevarieerd woningaanbod voor doorstroming, betaalbare woonruimte voor starters en gezinnen. Kwaliteitsverbetering van corporatiewoningen. Levendigheid en economie: Het Aegonplein en de stationsomgeving worden als ontwikkellocaties gezien. Centralisatie van voorzieningen rond het winkelcentrum kan de levendigheid versterken. Behoefte aan meer ontmoetingsruimtes voor jongeren, sportlocaties en horeca.

4. Tussentijdse terugkombijeenkomst Tijdens deze bijeenkomst werden voor het eerst zes thema’s voor Mariahoeve gepresenteerd aan de bewoners en belanghebbenden. Over het algemeen herkenden de aanwezigen zich in de opgehaalde informatie. Op basis van de input die hier werd opgehaald zijn de ambities verder aangescherpt. De zes thema’s die gepresenteerd werden tijdens de terugkombijeenkomst en de zes ambities die uiteindelijk geformuleerd zijn naast elkaar:

15

Participatieplan

Thema’s gepresenteerd op 23 mei 2024 1. Een groene en duurzame wijk 2. Een gezellige en zorgzame wijk 3. Karakter van de wijk 4. Een woonplek voor iedereen 5. Wijkeconomie en levendigheid 6. Optimaal verbonden en verkeersveilig

Ambities in het ambitiedocument 1. Een groene en duurzame wijk 2. Een gezonde en sociale wijk 3. Groei op maat 5. Een fijne woonplek voor iedereen 5. Een levendige wijkeconomie 6. Goed en veilig verbonden

5. Rode draden uit het werkbezoek van raadsleden In kleine groepen spraken commissie- en raadsleden met bewoners over drie thema’s: 1) woningbouw, 2) leefbaarheid en voorzieningen, en 3) duurzaamheid en openbare ruimte. Bij woningbouw benoemden bewoners dat ouderen moeilijk doorstromen vanwege hoge huurprijzen en dat er een tekort is aan woningen voor jongeren, studenten, starters en jonge gezinnen. Ook werd het benutten van leegstaande buurtcentra als optie genoemd voor woningen en voorzieningen in de plint. Bij leefbaarheid en voorzieningen gaven bewoners aan dat het winkelcentrum een belangrijke plek is, maar dat er meer ontmoetingsplekken nodig zijn, zoals een bibliotheek en ruimte voor bewonersinitiatieven. Ook werden zorgen geuit over leegstaande buurtcentra, die verloedering en onveiligheid veroorzaken, en het gebrek aan voorzieningen voor jongeren. In het thema duurzaamheid en openbare ruimte gaven bewoners aan dat er plaatselijke parkeerdruk is, vooral bij tramhaltes door forenzen, en dat ondergronds parkeren duur is. Daarnaast benadrukten bewoners het belang van zorgvuldig omgaan met groen en klimaatadaptatie, evenals de behoefte aan alternatieve mobiliteit zoals een wijkbus.

Figuur 14. Mindmap gesprek raadsleden en belanghebbenden onderwerp ‘leefbaarheid en voorzieningen’

16

Participatieplan

4. Conclusie van de participatie Gekeken naar de input van bewoners en wijkorganisaties, blijkt dat mensen over het algemeen erg blij zijn met hun wijk. Het groene en rustige karakter van de wijk wordt gewaardeerd. Bewoners hebben begrip voor de bouw van extra woningen, mits dit niet leidt tot hele hoge woontorens overal in de wijk. Daarnaast is er behoefte aan meer sociale en maatschappelijke voorzieningen, zoals winkels, horeca, sport- en speelplekken, en meer ruimte voor natuur. Wijkorganisaties zijn daarbij ook voorstander van meer werkplekken/kantoren voor kleine bedrijven en creatievelingen. De wensen en behoeften van bewoners en wijkorganisaties zijn daarmee het sterkst vertegenwoordigd in scenario 2 (‘meerkernige 15-minutenstad’) en scenario 3 (‘klimaatbestendige parkenstad’). Deze scenario’s leggen sterk de nadruk op sociale cohesie en lokale gemeenschappen en de versterking van de natuur. Dit sluit aan bij wat bewoners en wijkorganisaties graag zien: meer gezelligheid en levendigheid in de wijk, met meer natuur en water om te recreëren en natuur met hoge natuurwaarde voor planten en dieren. Ook benadrukt scenario 2 het uitbreiden van de 30km/h zones. Dit komt overeen met de behoefte die bewoners op dit gebied uitspreken, samen met de vraag om meer OV-, wandel- en fietsmogelijkheden in Mariahoeve.

Dit is meegenomen Diverse punten vanuit de inbreng van bewoners en belanghebbenden zijn meegenomen in de uitwerking van het ambitiedocument. Hierbij is een zorgvuldige belangenafweging gemaakt om zowel de identiteit van de wijk te behouden als te anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Hieronder wordt toegelicht welke inbreng is meegenomen en waarom. •

•

•

•

•

•

•

De waardering voor het groen en de sociale kwaliteiten van de wijk heeft een prominente plek gekregen in het ambitiedocument. Deze elementen zijn cruciaal voor het unieke karakter en de charme van Mariahoeve. Het behoud hiervan versterkt de identiteit van de wijk en draagt bij aan de leefkwaliteit. Het groene en sociale karakter van de wijk vormen het hart van de wijk; verlies hiervan zou het karakter ernstig aantasten. In plaats van de wijk vol te bouwen, wordt ingezet op strategische verdichting op enkele plekken, terwijl het groene en open karakter van ‘losse gebouwen in het groen’ zoveel mogelijk behouden blijft. Deze keuze weerspiegelt de wens om de cultuurhistorische waarden en het groene karakter van de wijk te behouden. Er is ruimte gecreëerd in de ambities voor meer ontmoetingsplekken en sport- en spelmogelijkheden in de openbare ruimte. Dit sluit aan bij de behoefte aan sociaal contact en gemeenschapsvorming, en draagt bij aan de levendigheid van de wijk. Het woningaanbod wordt gevarieerder, met aandacht voor kleinere woningen voor starters, middelgrote woningen voor doorstromers en ouderen, en grotere woningen voor gezinnen. Hiermee wordt ingespeeld op de behoeften van verschillende doelgroepen (diversiteit) en wordt doorstroming binnen de wijk gestimuleerd. Er wordt ingezet op het creëren van meer ruimte voor wandelen en fietsen.

Dit draagt bij aan verkeersveiligheid en een efficiënter en duurzamer gebruik van autoverkeer, ook met het oog op het faciliteren van de toekomstige groei van de wijk. In het ambitiedocument wordt ruimte geboden voor klein ondernemerschap en werkplekken verspreid door de wijk. Dit ondersteunt de lokale economie en werkgelegenheid en sluit aan bij het principe van de 15-minutenstad. Speciale aandacht is er voor het versterken van horeca in de wijk, wat bijdraagt aan de sociale en economische levendigheid. Er wordt ingezet op het creëren van meer ruimte voor maatschappelijke voorzieningen.

17

Participatieplan

Dit is niet meegenomen In het participatietraject zijn ook verschillende punten geopperd die niet (volledig) zijn meegenomen in het ambitiedocument. Dit is gebeurd na zorgvuldige afwegingen, waarbij de noodzakelijke transformatie van de wijk, de ruimtelijke uitdagingen en de wens om de wijk toekomstbestendig te maken, een belangrijke rol hebben gespeeld. •

•

•

•

Er is veel waardering voor de groenvoorzieningen in de wijk, maar om Mariahoeve toekomstbestendig te maken, moet er ruimte zijn voor ontwikkeling. Bijvoorbeeld voor de bouw van nieuwe woningen en voorzieningen. Dit kan betekenen dat het groen in de wijk (in sommige gevallen) afneemt. In plaats van het kwantitatief behouden van dezelfde vierkante meters groen, is ervoor gekozen om in te zetten op een kwalitatieve verbetering van het bestaande groen. De wens voor meer sport- en speelmogelijkheden in de openbare ruimte kan ook betekenen dat er minder ruimte overblijft voor groen. Er is gekozen om delen van de wijk extensief te houden voor natuur, terwijl andere delen intensiever gebruikt kunnen worden voor activiteiten zoals sporten en spelen. Veel bewoners waardeerden de open en rustige opzet van de wijk, met weinig hoogbouw, en gaven aan weinig verandering te wensen. Toch is het onvermijdelijk dat op sommige plekken in de wijk verandering zal plaatsvinden. Er wordt echter gestreefd naar concentratie van veranderingen op specifieke locaties, zodat het karakter van de wijk op andere plekken behouden blijft. Groei – en daarmee afwijking van de bestaande structuren – is op sommige plekken in de wijk noodzakelijk.

Deze veranderingen zullen vooral plaatsvinden op locaties die goed bereikbaar zijn (bijvoorbeeld nabij OVhaltes) en op plekken die minder representatief zijn voor het oorspronkelijke cultuurhistorisch karakter (latere bouw die afwijkt van het oorspronkelijke plan van F. van der Sluijs). De parkeerproblematiek is een herkenbaar punt van zorg voor veel bewoners, maar dit blijft een vraagstuk dat pas in de volgende fasen van het plan verder wordt uitgewerkt.

18

Participatieplan

5. Evaluatie Ervaringen Het participatieproces is niet na elk afzonderlijk participatiemoment of -activiteit geëvalueerd. Wel vond op 23 mei een terugkoppeling plaats voor alle deelnemers die eerder hun interesse hadden aangegeven voor een terugkoppelbijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst werden, zoals beschreven in hoofdstuk 1, de resultaten uit de eerste fase van het participatieproces gepresenteerd en getoetst bij de aanwezigen. De deelnemers van deze bijeenkomst gaven aan dat de resultaten goed aansloten bij hun eerdere input, al werden er enkele aanvullende opmerkingen en inzichten aangedragen. Daarnaast gaven mensen aan dat ze de mogelijkheid waardeerden om via deze bijeenkomst en de eerdere participatie actief betrokken te zijn bij het opstellen van een nieuw ambitiedocument voor de wijk. Deelnemers gaven aan dat zij zich gehoord voelden en dat ze het prettig vonden om mee te kunnen praten.

Evaluatie participatie Aan de deelnemers van het participatietraject wordt een evaluatieformulier per e-mail gezonden om de bevindingen op te halen van het aanpak en de wijze van participatie. Deze informatie wordt gebruikt voor het vervolgtraject.

6. Vervolg Op 12 februari wordt het ambitiedocument gepresenteerd aan de wijk. De gehele wijk krijgt hiervoor een uitnodiging. De uitnodiging bevat een korte samenvatting van het ambitiedocument. Op de projectenwebsite komt ook een samenvatting van het ambitiedocument en te zijner tijd de link naar het ambitiedocument als deze openbaar kan worden gesteld. De deelnemers van het participatieproces krijgen per e-mail de link naar het ambitiedocument als deze online komt. De vervolgstap voor de toekomst van Mariahoeve is het opstellen van een gebiedsprogramma. In de komende periode wordt gewerkt aan een participatieplan zodat de bewoners betrokken blijven bij het maken van de toekomstplannen voor het gebied.

19