RIS321323 Beantwoording SV Bezuinigingen op Stichting Vluchtelingenwerk

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

8 april 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de heer Ahraui en mevrouw Butt, luidend: ‘Bezuinigingen op Stichting Vluchtelingenwerk’

OCW/10856151 RIS321323

De raadsleden de heer Ahraui en mevrouw Butt hebben op 29 januari 2025 een brief met daarin 8 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Naar aanleiding van het bericht in NRC op 28 januari 2025 met de titel “Minister Faber bezuinigt miljoenen op juridische begeleiding van asielzoekers”, waarin wordt gemeld dat minister Faber miljoenen bezuinigt op de juridische begeleiding van asielzoekers, stellen de fracties van de PvdA en GroenLinks schriftelijke vragen over de mogelijke gevolgen voor asielzoekers die in Den Haag worden opgevangen. Een eerlijke en zorgvuldige asielprocedure is essentieel, en adequate juridische bijstand speelt hierin een cruciale rol. 1.

Kan het college aangeven hoe de juridische begeleiding en ondersteuning voor asielzoekers die in Den Haag gehuisvest zijn op dit moment georganiseerd is? Kan het college aangeven hoeveel Haagse asielzoekers op dit moment juridische begeleiding en ondersteuning van Stichting Vluchtelingenwerk ontvangen en/0f ontvangen Haagse asielzoekers ook juridische begeleiding en ondersteuning van andere aanbieders dan Stichting Vluchtelingenwerk?

In de Haagse opvanglocaties krijgen asielzoekers juridische begeleiding en ondersteuning vanuit VluchtelingenWerk. Deze begeleiding bestaat uit: • • • • • •

groepsvoorlichting over de asielprocedure; individuele gesprekken waarin de asielprocedure besproken en uitgelegd wordt; individuele ondersteuning en voorbereiding op het nader gehoor IND; bij verkrijging van een verblijfsstatus individuele ondersteuning bij de gezinsherenigingsaanvraag, indien nodig; indien nodig bemiddelen bij contact met andere instanties zoals COA, GZA, IND, DT&V, Nidos e.a.; aanspreekbaarheid VluchtelingenWerk via spreekuren (luisterend oor en signalerende functie).

Op dit moment biedt het juridische team van VluchtelingenWerk 1.060 asielzoekers juridische begeleiding en ondersteuning bij hun asielprocedure en ondersteunt waar nodig statushouders na het verkrijgen van een verblijfsvergunning bij de gezinsherenigingsaanvraag. Hieronder is per opvanglocatie uiteengezet waar dit aantal van 1060 vandaan komt.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10856151

Den Haag Laan van Meerdervoort

100

Den Haag Jupiterkade

55

Den Haag Maanweg

90

Den Haag Aquarius Hotel

90

Den Haag Regulusweg NO

650

Den Haag Pink Flamingo Hostel CNO

35

Den Haag Park Hotel CNO

40

Totaal

1.060

Daarnaast biedt VluchtelingenWerk Den Haag statushouders die door de gemeente inmiddels gehuisvest zijn in een eigen woning (en maatschappelijke begeleiding krijgen) begeleiding bij hun gezinsherenigingsaanvraag. 2.

Is het college bekend met de gevolgen van de aangekondigde bezuinigingen voor de juridische ondersteuning van asielzoekers in Den Haag? Zo nee, is het college bereid om dit in kaart te brengen?

Het college is bekend met de gevolgen van de aangekondigde bezuinigingen voor de juridische ondersteuning van asielzoekers in Den Haag. De gevolgen zijn op dit moment nog beperkt omdat de voorzieningenrechter heeft bepaald dat de subsidierelatie voorlopig voortgezet moet worden. Indien de bezuinigingen alsnog doorgang vinden dan zal dit de asielzoekers direct raken. Asielzoekers hebben recht op onafhankelijke juridische begeleiding. Sinds 2010 vervult VluchtelingenWerk deze Europese wettelijke taak. Onderdeel van deze taak is onder andere: uitleggen hoe de asielprocedure werkt, wat iemands rechten en plichten zijn en welke informatie en stukken iemand bij de IND moet aanleveren. In plaats van een gedegen asielvoorlichting en adequate ondersteuning bij de aan te leveren documentatie moeten asielzoekers nu onvoorbereid het gehoor met de IND in. Het belemmert de toegang tot recht en het verslechtert de rechtspositie van asielzoekers. Naast de menselijke impact van de aangekondigde bezuinigingen, zal het besluit ook leiden tot een hogere druk bij de IND en op de rechtspraak. 3.

De toegang tot juridische hulp is essentieel voor een eerlijke asielprocedure. Deelt het college de zorg van de indieners dat deze bezuinigingen kunnen leiden tot een verslechtering van de rechtszekerheid voor asielzoekers? Zo nee, waarom niet?

Het college deelt de zorg dat de voorgestelde bezuinigingen leiden tot een verslechtering van de rechtszekerheid van asielzoekers. Asielzoekers hebben, net als ieder ander, recht op onafhankelijke juridische begeleiding. In het commissiedebat Samenleving van 6 februari jl. heeft wethouder Vavier daarom ook toegezegd als college bereid te zijn de lobby van VluchtelingenWerk richting het Rijk voor het behoud van hun subsidie vanuit het ministerie van Asiel en Migratie te ondersteunen. 4.

Welke stappen onderneemt het college om de continuïteit en kwaliteit van de juridische begeleiding van asielzoekers te waarborgen, ondanks de aangekondigde bezuinigingen?

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10856151

VluchtelingenWerk heeft naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen om een voorlopige voorziening gevraagd. De voorzieningenrechter wijst de gevraagde voorziening van VluchtelingenWerk daarom toe en oordeelt dat de minister de subsidierelatie ongewijzigd moet voortzetten tot zes weken nadat de beslissing op bezwaar is genomen. De komende maanden kan VluchtelingenWerk haar werkzaamheden dus voortzetten. De volgende stap is dat de rechtmatigheid van het besluit van de minister getoetst wordt en dat er goede en zorgvuldige afspraken worden gemaakt over de rechtsbescherming van vluchtelingen. Zolang de minister van Asiel en Migratie geen duidelijkheid verschaft over het takenpakket van VluchtelingenWerk blijven vluchtelingen in Den Haag juridische begeleiding ontvangen vanuit VluchtelingenWerk. De verwachting is dat VluchtelingenWerk haar werkzaamheden zal kunnen blijven uitvoeren tot in ieder geval het einde van het jaar. Mocht deze verwachting naar aanleiding van de juridische toets die gepland staat in maart veranderen, dan zal het college de gemeenteraad informeren over welke mogelijke stappen er genomen kunnen worden om de continuïteit en kwaliteit van de juridische begeleiding van asielzoekers in Den Haag te waarborgen. 5.

Zijn er initiatieven binnen Den Haag waar asielzoekers alternatieve juridische ondersteuning kunnen krijgen, zoals vrijwilligersorganisaties of rechtswinkels? Wordt overwogen om deze initiatieven vanuit de gemeente (intensiever) te ondersteunen?

In Den Haag kunnen mensen met een laag inkomen bij het Juridisch Loket terecht voor gratis juridisch advies en informatie op alle rechtsterreinen. Het Juridisch Loket ondersteunt echter niet bij de asielprocedure. De asielprocedure is complex, daarom vergt juridische begeleiding en ondersteuning kennis en kunde. Naast asielzoekers zelf, kunnen ook hun advocaten gebruik maken van VluchtelingenWerk. Zij bieden advies en informatie over herkomstlanden en beantwoorden juridische vragen via hun Juridische Helpdesk en Vluchtweb. Dit is essentieel, omdat asieladvocaten onder grote druk werken. Met deze ondersteuning kunnen advocaten asielzoekers nog beter bijstaan. Dit is dus een taak die niet gemakkelijk bij een andere vrijwilligersorganisatie kan worden belegd. 6.

Is het college bereid, om samen met de VNG en/of andere gemeenten aanvullende middelen of ondersteuning te bieden aan organisaties die juridische hulp aan asielzoekers verlenen, om de impact van de bezuinigingen te beperken? Zo nee, waarom niet? Welke andere mogelijkheden ziet het college om de continuïteit wat betreft juridische ondersteuning en begeleiding van asielzoekers ondanks de aangekondigde bezuinigingen te waarborgen?

Vooralsnog is het niet nodig om aanvullende middelen of ondersteuning te bieden om de impact van de bezuinigingen te beperken, omdat VluchtelingenWerk haar werkzaamheden vooralsnog kan voortzetten. Het college houdt nauwlettend het verdere verloop van de juridische toets op de rechtmatigheid van de voorgestelde bezuinigingen in de gaten en zal zich indien noodzakelijk beraden op aanvullende ondersteuning. Als zal blijken dat de voorgestelde bezuinigingen alsnog doorgevoerd worden, zal het college samen met andere gemeenten via de VNG bereid zijn lobby te voeren voor aanvullende middelen voor andere (lokale) juridische organisaties.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10856151

Naast de groeps- en individuele juridische begeleiding die VluchtelingenWerk biedt, kunnen asielzoekers ook terecht op RefugeeHelp. Dat is een online platform met betrouwbare en onafhankelijke informatie die asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden helpt om hun weg in Nederland te vinden. Op RefugeeHelp wordt informatie in 11 verschillende talen aangeboden, waaronder ook informatie over de asielprocedure. Zoals hierboven beschreven kunnen asieladvocaten gebruik maken van de Juridische Helpdesk van VluchtelingenWerk en van Vluchtweb. Er loopt een eerste verkenning met VluchtelingenWerk Nederland en de gemeenten Amsterdam, Den Haag en Tilburg of het mogelijk is om als gemeente ook toegang te krijgen tot Vluchtweb. Echter, betreft dit dan alleen voorlichting en een juridische databank. Voor de ondersteuning bij de aanvraag is meer nodig, dat blijft mensenwerk waarbij termijnen in de gaten gehouden moeten worden, aanvullende documentatie moet worden toegestuurd en navraag gedaan moet worden bij de IND. Kortom, de werkzaamheden die VluchtelingenWerk nu uitvoert blijven onmisbaar om de rechtspositie van asielzoekers te waarborgen. 7.

Hoe werkt het college samen met organisaties zoals VluchtelingenWerk Nederland en andere relevante partijen om de rechten en ondersteuning van asielzoekers in Den Haag te waarborgen?

VluchtelingenWerk voert een wettelijke taak uit in de voorlichting, juridische voorbereiding en begeleiding van asielzoekers in de asielprocedure. In Den Haag werken we op dat gebied samen met VluchtelingenWerk door hen toegang te geven tot onze opvanglocaties om gesprekken en spreekuren te houden. De aangekondigde bezuinigingen hebben geen directe gevolgen voor de begeleiding van statushouders tijdens hun inburgering. VluchtelingenWerk is en blijft betrokken bij de ondersteuning van statushouders tijdens hun inburgeringsproces door te zorgen voor begeleiding bij vestiging en maatschappelijke begeleiding. 8.

Hoe monitort het college de effecten van de bezuinigingen op de juridische begeleiding van asielzoekers?

Op dit moment monitort het college de effecten van de aangekondigde bezuinigingen op de juridische begeleiding van asielzoekers in Den Haag niet. Zoals aangegeven kan VluchtelingenWerk haar werkzaamheden vooralsnog uitvoeren en houdt het college het verdere verloop van de juridische toets op de rechtmatigheid van de voorgestelde bezuinigingen in de gaten. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4