RIS321305 Bijlage 1 Voortgangsrapportage
Tekst van het document
Voortgangsrapportage 2024 Arbeidsmigratie in goede banen
Algemeen
1. Informatievoorziening en voorlichting
2. Registratie
• Drie onderzoeken naar arbeidsmigranten afgerond
• Voorlichters mobiel informatiepunt hebben groot bereik
• Toename van EU-migranten in de BRP
• Bestuurlijke samenwerking buiten gemeentegrenzen versterkt
• Veldwerkers Transvaal informeren en versterken de wijk
• Meer inzicht in het Register Niet-ingezetenen
• Rapportages voorlichters en veldwerkers geprofessionaliseerd
• Contactgegevens RNI nog niet bruikbaar
• Den Haag onderdeel van Work in NL
• Zorgen over vrijblijvendheid RNI blijven
• Juridisch Loket is gestart met meertalige dienstverlening
• Het belang van juiste registratie van arbeidsmigranten en -kinderen
• Bewustwording uitdagingen en kansen van arbeidsmigratie vergroot • Samenwerking met experts uit wetenschap en praktijk voortgezet
3. Huisvesting • Ervaren overlast in wijken met veel arbeidsmigranten wordt aangepakt • Huurders beter beschermd met nieuwe wetten • Verhuurvergunning ingevoerd in Transvaal en Laak • De Haagse Pandbrigade controleert op woonmisstanden • Nieuwe huisvestingslocaties worden onderzocht • College beoogt regionale afspraken arbeidsmigrantenhuisvesting
• Samenwerking met Helpdesk Geldzaken geïntensiveerd
• RNI-proces gebruiksvriendelijker en efficiënter
INFORMATIEPUNT
• De app Lees Simpel vertaalt en versimpelt teksten
i
• Arbeidsmigranten leren de Nederlandse taal op maat • Wijkactiviteiten voor arbeidsmigranten op- en doorgezet
• Groeiend aantal kwetsbare EU-burgers
• Kinder- en jongerenwerkers actief in de wijk
• Perspektywa zorgt voor perspectief kwetsbare EU-migranten
• Voorschool gratis toegankelijk voor kinderen van arbeidsmigranten
• Pilotproject Vangnet faciliteert toegeleiding naar werk SAMEN in de WIJK
• Informatie over scholen meertalig
• Haags Economisch Interventieteam controleert op malafiditeit
7. Economie
• Goed werkgeverschap wordt gestimuleerd
• Arbeidsmigranten werken in diverse branches • Onbenut potentieel arbeidsmigranten wordt aangeboord • Handreiking bedrijfseffectenrapportage ontwikkeld • Geen nieuws over ontwikkeling ABC-Westland
• Meer dan 904 EU-migranten begeleid door stichting Barka • Meer duidelijkheid over rechten EU-migranten
• Kinderen vinden snel een plek op school
• Samenwerking met Arbeidsinspectie versterkt
• Samenwerken tegen misstanden in de wijk
5. Ondersteuning, zorg en opvang
• Stadsbijeenkomst Kinderen van arbeidsmigranten
• CBS-achterstandsscores geactualiseerd
• Toelatingsstelsel uitzendbureaus opnieuw uitgesteld
REGISTRATIE
4. Integratie en Participatie
• Brugfunctionarissen ondersteunen ouders
6. Aanpak arbeidsmisstanden
• Zorgplicht werkgevers voor juiste registratie punt van aandacht
€
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Inleiding
vesting en werk naarmate zij langere tijd in de stad gevestigd zijn. Dit geldt niet voor alle arbeidsmigranten. Voor deze kwetsbare groep is het belangrijk te blijven investeren in zowel passend taalonderwijs, vaardigheidstrainingen,
Dit is de voortgangsrapportage van het programma
participatie als sociale ondersteuning. Ook is uit het onderzoek gebleken dat
Arbeidsmigratie in goede banen (RIS316675) voor het
het lastig is om bewoners die zich in de schaduwzijde van arbeidsmigratie
jaar 2024. De rapportage begint met een algemeen
bevinden mee te laten werken met de schriftelijke enquête. Zij willen hun
onderdeel, gevolgd door een beschrijving van de voortgang per actielijn uit het programmaplan. Deze actielijnen omvatten: informatievoorziening; registratie; huisvesting; integratie en participatie; ondersteuning, zorg en opvang;
verhaal wel vertellen, maar niet schriftelijk laten vastleggen. Dit is juist de groep die zich vaak in slechte huisvestings- of uitbuitingssituaties bevindt. Het college is met de Haagse Hogeschool en Risbo in gesprek om een oplossing te vinden om deze groep beter te bereiken..
aanpak van arbeidsmisstanden en uitbuiting; en economie.
Het onderzoeksbureau Decisio heeft in opdracht van het college twee
Voor elke actielijn worden de doelstellingen uit het
onderzoeken uitgevoerd.2 Het eerste onderzoek heeft betrekking op het
programma benoemd en de voortgang toegelicht.
aantal ingeschreven arbeidsmigranten in de stad. Volgens dit onderzoek
Algemeen
aantal ingeschreven migranten waarvan bekend is dat zij werken onder een
Drie onderzoeken naar arbeidsmigranten afgerond
Europese lidstaten en Griekenland. 83 procent van de arbeidsmigranten in
De Haagse Hogeschool en onderzoeksinstituut Risbo hebben in samen
Den Haag komt uit Polen, Bulgarije of Griekenland. 62 procent werkt via een
werking met zelforganisaties en de gemeente Den Haag kwantitatief en
uitzendbureau. 77 procent verdient tussen de € 20.000 en € 30.000 bruto per
kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de thema’s werk, taal, huisvesting,
jaar. 80 procent woont korter dan 5 jaar in Nederland.
woonden er in 2022 in Den Haag 28.455 arbeidsmigranten. Dit betreft het bepaald inkomen3, en is exclusief partners, kinderen en ouderen. Hiervan zijn 15.120 arbeidsmigranten afkomstig uit de recenter toegetreden Oost-
veiligheid en registratie.1 Uit het onderzoek komt naar voren dat de leef omstandigheden van arbeidsmigranten verbeteren op het gebied van huis 1
www.dehaagsehogeschool.nl/media/samenwerkingsagenda-migratie-en-lokaal-beleid-oekraienseontheemden-en-eu-arbeidsmigranten.
2
De twee onderzoeken van Decisio zijn onderdeel van de internationaliseringsmonitor (commissiebrief volgt begin 2025).
3
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
In 2022 betreft het maximuminkomen € 32.197 onder 30 jaar, en € 43.908 vanaf 30 jaar.
3
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Uit het tweede onderzoek van Decisio komt naar voren dat in 2022
omstandigheden als ook de toenemende problematiek van dakloosheid aan de
795 kinderen van arbeidsmigranten woonden die minder dan twee jaar in
orde stellen tijdens bestuurlijke overleggen.
de stad verblijven. Het totaal aantal kinderen tot 18 jaar in de BRP met een Bulgaarse, Poolse, Griekse, Hongaarse en Roemeense nationaliteit in wijken
In september heeft een werkbezoek plaatsgevonden aan Bulgarije (RIS320362).
met een relatief minder hoge economische status in 2024 is circa 6.700.
Eén van de opbrengsten is dat de gemeente Den Haag gaat samenwerken met gemeente Zaanstad, stichting Dignita (NGO in Bulgarije) en de Nederlandse
Bestuurlijke samenwerking buiten gemeentegrenzen versterkt
ambassade in Bulgarije op het gebied van informatievoorziening en voorlichting
In 2024 zijn samenwerkingsverbanden versterkt en zijn nieuwe
in Bulgarije. Het project wordt in 2025 uitgevoerd.
samenwerkingspartners aan het netwerk toegevoegd. In de zomer is een bestuurlijk provinciaal overleg opgestart tussen de provincie Zuid-Holland,
In december 2024 ontving het college het goede nieuws dat de Interreg-
gemeenten Rotterdam, Westland en Den Haag, alsook werkgeversorganisaties.
aanvraag, een Europese subsidieregeling met betrekking tot internationale
Het doel van dit overleg is om regionale afspraken te maken over bijvoorbeeld
samenwerking op gebied van informatievoorziening, is toegekend. De Haagse
huisvesting van arbeidsmigranten. De bestuurlijke overleggen tussen de
Hogeschool is hoofdverantwoordelijk voor het project dat in 2025 start.
gemeente Rotterdam, Den Haag en Westland worden voortgezet, waarbij
Er wordt een samenwerking opgezet met zeven Europese landen om informa
thema’s zoals goed werkgeverschap, huisvesting en gezamenlijke lobby-
tievoorziening aan EU-arbeidsmigranten onderling vorm te geven.
initiatieven op de agenda staan. Wethouder Balster is voorzitter van de bestuurlijke klankbordgroep VNG op het thema arbeidsmigratie. Vanuit
Bewustwording uitdagingen en kansen van arbeidsmigratie vergroot
deze klankbordgroep is een position paper opgesteld met de belangrijkste
In 2024 is er in zowel de lokale, regionale als landelijke media uitgebreid
lobbypunten richting landelijke overheid, waaronder de zorgplicht voor
aandacht besteed aan de Haagse aanpak van arbeidsmigratie. Gemeente
uitzendbureaus.
Den Haag heeft onder andere meegewerkt aan publicaties van de Volkskrant,
4
EenVandaag, NRC, NOS, de Telegraaf, AD, vakblad Sociaal Bestek, Follow the In 2024 hebben twee bestuurlijke overleggen met de nieuw aangetreden
Money, Financieel Dagblad, Argos, NU.nl, Binnenlands Bestuur en Trouw.
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) plaatsgevonden waar
In februari 2024 is een masterclass ‘Arbeidsmigratie - Het maatschappelijk
Wethouder Balster bij aansloot. In de zomer heeft de minister SZW een
perspectief’ verzorgd op een bijeenkomst voor de landelijke journalistiek.
werkbezoek gebracht aan Den Haag, waarbij onder andere de tijdelijke opvang
Ook is voorlichting gegeven op de ministeries van SZW en Binnenlandse Zaken
voor arbeidsmigranten (Project Perspektywa) en het mobiel informatiepunt
(BZK), en hebben diverse gemeenten en Tweede Kamerleden een werkbezoek
zijn bezocht. Het college blijft misstanden bij huisvesting, registratie en werk
gebracht om te leren over de aanpak van Den Haag. Bij het jaarcongres van het ministerie van SZW en de VNG heeft een voorlichter arbeidsmigranten, 4
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
www.vng.nl/sites/default/files/2024-05/position-paper-wtta-en-zorgplicht-uitzenders-voor-registratie.pdf.
4
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
onder andere met de minister, op het hoofdpodium het belang van informa
Æ De bijeenkomst in februari vond plaats in Den Haag en stond in het teken
tievoorziening onder de aandacht gebracht. Het programmateam heeft in juni
van ‘Kinderen van arbeidsmigranten’. Naast de commissieleden sloten
een stadsbijeenkomst ‘Kinderen van arbeidsmigranten’ georganiseerd voor
WeZijn Transvaal, de Haagse Hogeschool - Risbo en vertegenwoordigers
80 professionals intern en extern die in contact staan met arbeidsmigranten.
van het basisonderwijs uit Transvaal aan. De bijeenkomst heeft aanlei
De opbrengsten zijn als bijlage toegevoegd. De nieuwsbrief van het programma
ding gegeven tot het organiseren van de stadsbijeenkomst Kinderen
wordt verspreid in het opgebouwde netwerk, zowel intern als extern.
van arbeidsmigranten (zie pagina 17) en voor een succesvolle lobby
5
om CBS-onderwijsachterstandsscores te actualiseren (zie pagina 18). Ook de bewustwording binnen de gemeentelijke organisatie is in 2024 verbe
Ook heeft de commissie op landelijk niveau aandacht gegenereerd voor
terd. Teams van verschillende diensten hebben het programmateam benaderd
het thema. Zo is het landelijk lerend netwerk ‘Kinderen van arbeidsmi
voor extra informatie of het meedenken aan beleidsvorming. In november heeft
granten’ opgestart, waar gemeente Den Haag aan deelneemt.
het programmateam een digitale lunchlezing verzorgd voor collega’s binnen de gemeente Den Haag. In december is een themasessie georganiseerd met de
Æ De tweede bijeenkomst in Rotterdam ‘Van misstanden naar goed
beleidsmedewerkers van onderwijs, waarvan de opbrengsten in 2025 worden
werkgeverschap’ vond in juni 2024 plaats. De gemeente Den Haag heeft
uitgewerkt en opgepakt. In 2025 blijft het college het thema arbeidsmigratie
tijdens de bijeenkomst kennis opgedaan van de convenanten ‘Goed
agenderen op nationaal, regionaal, lokaal en intern niveau.
werkgeverschap’ die gemeente Rotterdam met werkgevers heeft gesloten, het wetenschappelijk perspectief op goed werkgeverschap, en de inzet van de Arbeidsinspectie (NLA) om misstanden tegen te gaan.
In het programmaplan, voortgangsrapportage 2023 en afdoening motie ‘Geen bewustwordingscampagnes met werkgevers’ (RIS317482) wordt aangegeven dat er een bewustwordingscampagne over arbeidsmigratie
Æ De derde bijeenkomst in november stond in het teken van ‘Nieuwe
wordt gestart. Echter, gezien de huidige omvang van de communicatie over
constructies’ (zzp, derdelanders, A1-detachering) en de evaluatie van de
arbeidsmigratie op landelijk, regionaal en lokaal niveau, lijkt het opzetten van
adviescommissie. Tijdens de bijeenkomst zijn methodes verkend waarmee
een campagne weinig toegevoegde waarde te hebben. Daarom wordt hiervan
oneigenlijke constructies, zoals schijnzelfstandigheid, kunnen worden
afgezien.
tegengegaan. Bij de volgende bijeenkomst worden de opbrengsten nader uitgewerkt.
Samenwerking met experts uit wetenschap en praktijk voortgezet Gemeente Rotterdam en Den Haag hebben samen een Adviescommissie
De adviescommissie wordt in 2025 voortgezet en verbeterd op basis van de
Arbeidsmigratie opgezet, bestaande uit experts uit wetenschap en praktijk.
aanbevelingen uit de evaluatie.
In 2024 is de commissie drie keer bijeengekomen. 5
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
Aanmelden kan via nieuwsbrief.arbeidsmigratie@denhaag.nl.
5
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
INFORMATIEPUNT
1 Informatievoorziening en voorlichting Doelstelling
i
De voorlichters verwijzen onder andere door naar de Haagse Pandbrigade, Helpdesk Geldzaken, stichting Barka, Sociaal Raadslieden, het Juridisch Loket,
De EU-arbeidsmigrant is op de hoogte van de rechten,
(taal)onderwijs en Burgerzaken. Medewerkers van Helpdesk Geldzaken en de
plichten en de gebruiken van de Nederlandse en Haagse
GGD gaan incidenteel mee met de voorlichters. De voorlichters zijn vanaf het
samenleving. Deze informatie is makkelijk vindbaar (online)
najaar 2024 meer aanwezig bij de BRP-registratiebalie in het stadsdeelkan
en benaderbaar (informatiepunten mobiel en vast). De arbeidsmigrant weet waar hij of zij terecht kan met vragen. Door direct persoonlijk contact heeft de gemeente zicht op wat er speelt bij EU-arbeidsmigranten en in de wijken waar zij wonen.
toor Segbroek. In 2024 zijn gezamenlijke voorlichtingsacties uitgevoerd met handhaving, vaccinaties en afval als thema. De voorlichters hebben actief EU-arbeidsmigranten geïnformeerd over de mogelijkheid om in Nederland te stemmen tijdens de Europese verkiezingen. Het informatiepunt is inmiddels telefonisch bereikbaar en beantwoordt vragen via WhatsApp.
Vragen per taal (2024)
Figuur 1. Vragen per taal (2024)
Voorlichters mobiel informatiepunt hebben groot bereik De voorlichters van het mobiel informatiepunt hebben in 2024 10.144 vragen beantwoord. Sinds de start in 2023 zijn meer dan 22.000 vragen beantwoord. De meeste vragen worden gesteld in het Nederlands (40%), Pools (27%) en Bulgaars (24%). Veelgestelde vragen gaan over wonen, werken, administratie, taal, activiteiten in de stad en allerlei praktische zaken (categorie algemeen) zoals onduidelijke brieven, bellen in Nederland, post, nutsvoorzieningen, belangrijke punten in de stad en waar het informatiepunt bij kan helpen. De Facebookpagina6 van het informatiepunt heeft meer dan 1.300 volgers. De berichten worden goed gelezen in Facebookgroepen met EU-arbeidsmigranten.
Nederlands
6
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
Pools
Bulgaars
Anders
www.facebook.com/informatiepuntdenhaag.
6
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Figuur 2. Vragen per thema (2024)
Rapportages voorlichters en veldwerkers geprofessionaliseerd In het programmaplan (RIS316674) is aangegeven dat een dashboard wordt
Digitaal
ontwikkeld, waarmee op elk gewenst moment over data kan worden beschikt
Wonen
en vanuit dezelfde definities over de voortgang van het programma kan
Werken Zorg
worden gerapporteerd. In 2024 heeft het college een monitoringsapplicatie
Onderwijs
(Sofia: Software informatieapplicatie arbeidsmigratie) ontwikkeld waarmee
Administratie
de voorlichters en veldwerkers op dezelfde wijze hulpvragen registreren. Deze
Vuilnis
interne applicatie is zo ontworpen dat er geen privacygevoelige informatie
Geld
verwerkt wordt; er worden geen persoonsgegevens genoteerd. In deze appli
Taal Energie
catie kunnen rapportages worden uitgedraaid van het aantal hulpvragen
Algemeen
per wijk, gesproken taal, thema van de vraag, doorverwijsinstantie, dienst
Activiteiten
verband en soort vestiging. Vanaf 1 januari 2025 is dit registratiesysteem
Onderzoek 0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
volledig geïmplementeerd, en wordt het verder ontwikkeld. Het college is in gesprek met het ministerie SZW over het landelijk in gebruik nemen van de applicatie.
Veldwerkers Transvaal informeren en versterken de wijk Twee veldwerkers in Transvaal (stichting WeZijn Transvaal; Investeringsgebied
Den Haag onderdeel van Work in NL
Kaapseplein e.o., (RIS315044) hebben in 2024 meer dan 2.100 vragen beant
Sinds 2024 is Den Haag officieel onderdeel van het Work in NL-netwerk van
woord, voornamelijk van wijkbewoners met een Bulgaarse (59%), Griekse
informatiepunten arbeidsmigranten. Vanwege deze deelname ontving het
(24%) en Turkse (11%) achtergrond. De veldwerkers spreken mensen in de
college een bijdrage van het ministerie SZW voor informatievoorziening.
wijk aan om een vertrouwensband op te bouwen, en begeleiden arbeidsmi
In 2024 bedroeg deze bijdrage € 300.000. Vanaf 2025 ontvangt het college
granten die vastlopen naar de juiste hulp- en dienstverleners, waaronder
€ 500.000 per jaar bestemd voor de arbeidsmarktregio voor het inrichten
stichting Barka, Helpdesk Geldzaken, Sociaal Raadslieden of Servicepunten XL
van informatievoorziening. De hoogte van het bedrag wordt elke 3 jaar
(49%). Kleine ondersteunende en administratieve zaken pakken veldwerkers
vastgesteld. Het college is in gesprek met de arbeidsmarktregio Haaglanden
zelf op (51%). De veldwerkers zijn betrokken bij diverse initiatieven om de
(gemeente Rijswijk, Delft, Midden-Delfland en Westland) over de invulling
wijk te versterken. Een derde veldwerker voor de wijk is geworven en per
van de regionale informatievoorziening.
1 november 2024 actief.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
7
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Work in NL is een meertalige website7 met informatie voor arbeidsmigranten.
meenten waar het project is gestart. Vanuit LOKAAL informatiepunt wordt
Het ministerie SZW is bezig om deze website te verbeteren, Den Haag
de dienstverlening aangeboden. Tussen 1 oktober en 16 december 2024 zijn
denkt daarin mee. Het doel is dat elke regio in 2025 een landingspagina
ruim 62 zaken in behandeling genomen.
krijgt op de website. De arbeidsmigrant kan dan gemakkelijk nationale en lokale informatie bij elkaar vinden. Dat is een belangrijke stap, omdat veel
Samenwerking met Helpdesk Geldzaken geïntensiveerd
arbeidsmigranten in verschillende regio’s wonen of werken. Het college
Vanaf de opening van LOKAAL informatiepunt in november 2022 heeft
verwacht in 2025 het mobiel informatiepunt meer in lijn te brengen met
Helpdesk Geldzaken zich verbonden aan dienstverlening aan (arbeids)
Work in NL-project wat betreft naam, uitstraling en digitale informatie.
migranten uit Oost-Europa. In 2024 is de samenwerking geïntensiveerd.
Animaties, flyers, folders blijven deels lokaal geproduceerd worden als het
Naast een Turkssprekende consulent is in 2024 ook een Poolssprekende
lokale dienstverlening of informatie betreft. Afgelopen periode zijn animaties
consulent gestart in LOKAAL, die nauw in contact staat met het mobiel infor
ontwikkeld voor alle nieuwkomers over registratie, onderwijs, wonen, taal en
matiepunt, en geldvragen beantwoordt van Poolse arbeidsmigranten. In dit
zorg. De animaties zijn primair bedoeld om aandacht te trekken naar verdere
kader wordt ook samengewerkt met stichting POLKA, om de dienstverlening
informatie en staan op YouTube, sociale media en bij The Hague International
onder de aandacht te brengen.
Centre.
De app Lees Simpel vertaalt en versimpelt teksten Vanuit het Work in NL-netwerk wordt samengewerkt tussen steden en regio’s
In september 2024 is een samenwerking gestart met stichting Lees Simpel.
voor verbetering van de voorlichting, trainingen en digitale informatievoor
Lees Simpel biedt een gratis app aan die te downloaden is op een smart
ziening. Met het ministerie SZW wordt onderzocht hoe de informatievoorzie
phone. De gebruiker kan een foto maken van een brief of document, zoals
ning in landen van herkomst kan worden ontwikkeld. Naar aanleiding van
een brief van de belastingdienst, werkcontract of promotiefolder. De app zet
het werkbezoek in Bulgarije, werkt het college samen met EURES (EURopean
met behulp van kunstmatige intelligentie de tekst van de brief om in simpele
Employment Services; onderdeel UWV), de ambassade in Bulgarije en part
taal, met voorleesoptie. Er is een vertaaloptie beschikbaar in het Engels, Turks,
nerorganisaties uit welke informatievoorziening het meeste effect heeft.
Oekraïens en Arabisch. De gemeente is met Lees Simpel en de Algemene Bond Uitzendbureaus (ABU) in gesprek om een Bulgaarse en Poolse vertaaloptie
Juridisch Loket is gestart met meertalige dienstverlening
toe te voegen, zodat de applicatie breed kan worden gepromoot onder
In mei 2024 is het Juridisch Loket gestart met meertalige dienstverlening aan
arbeidsmigranten. Op deze manier kan de zelfredzaamheid worden verbeterd
EU-arbeidsmigranten en derdelanders. Het Juridisch Loket ontwikkelt een
voor (arbeids)migranten die de Nederlandse of Engelse taal niet machtig zijn
landelijk netwerk met meertalige juristen. Den Haag is één van de pilotge
of laaggeletterd zijn.
7
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
www.workinnl.nl.
8
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
REGISTRATI E
2 Registratie Doelstelling
Meer inzicht in het Register Niet-ingezetenen Lange tijd had de gemeente nauwelijks zicht op bewoners die als niet-
Door registratie – die ook zichtbaar is voor de gemeente –
ingezetene geregistreerd stonden (RNI). Niet-ingezetenen – waaronder
weet de gemeente welke EU-arbeidsmigrant waar in
arbeidsmigranten – kunnen sinds 24 oktober 2022 op vrijwillige basis
Den Haag verblijft en kunnen wij enerzijds de
hun tijdelijke verblijfsadressen doorgeven. In 2024 hebben circa 70
arbeidsmigrant beter bereiken en anderzijds gerichter misstanden op gebied van huisvesting en werk aanpakken.
tot 80 procent van de niet-ingezetenen bij het RNI-loket in Den Haag een adres opgegeven. De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) publiceert sinds december 2023 per gemeente het aantal opgegeven RNI-inschrijvingen.9 Het college ontvangt om de drie maanden de tijdelijke
Toename van EU-migranten in de BRP
verblijfsadressen van de RvIG. De gemeente heeft daardoor zicht op adressen
Veel arbeidsmigranten staan in de Haagse BRP ingeschreven. Het is niet
waar niet-ingezetenen in de stad verblijven. Dat kan aanleiding geven tot
mogelijk om exact vast te stellen hoeveel arbeidsmigranten in de BRP
adresonderzoeken waardoor misstanden, zoals overbewoning of slapen op
ingeschreven staan, vanwege het ontbreken van een eenduidige definitie
de werkplek, kunnen worden vastgesteld en aangepakt.
en omdat definities niet altijd goed meetbaar zijn.8 Uit de BRP is wel vast te stellen hoeveel personen met een Poolse, Bulgaarse, Griekse, Roemeense
Contactgegevens RNI nog niet bruikbaar
en Hongaarse nationaliteit staan ingeschreven in wijken met een relatief
Vanaf 24 oktober 2022 worden ook contactgegevens geregistreerd van niet-
lage economische status. De tabel op de volgende pagina weergeeft
ingezetenen. Dit gebeurt op vrijwillige basis. Het college is in gesprek met
deze BRP-cijfers op 1 januari 2024. RNI- of niet-geregistreerden zijn niet
het ministerie van Binnenlandse Zaken en de RvIG over over het ontvangen
meegenomen.
en gebruiken van deze e-mailadressen. Dit is juridisch nog niet geregeld. Met deze contactgegevens kan de gemeente Den Haag informatie sturen over het belang van een registratie in de BRP, de informatiepunten en belang rijke regelgeving.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
8
Zie beantwoording schriftelijke vragen ‘Duidelijkheid inzake aantal arbeidsmigranten’ (RIS319491).
9
www.rvig.nl/aantal-inschrijvingen-in-de-rni-met-tijdelijk-verblijfsadres.
9
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Figuur 3. BRP-cijfers 2024 in selectie Haagse wijken naar nationaliteit BRP-cijfers*
Bulgaarse
Griekse
Hongaarse
Poolse
Roemeense
Totaal 2024
Aandeel
Verschil 2023
Scheveningen
110
65
75
195
120
560
3,0%
+30
Loosduinen
155
50
50
385
55
700
3,9%
+45
Waldeck
105
45
30
385
65
630
3,5%
+45
Valkenboskwartier
640
255
70
750
115
1.830
10,0%
+120
Regentessekwartier
455
125
65
365
115
1.125
7,9%
+55
Mariahoeve en Marlot
120
60
75
305
85
645
4,1%
+20
Bezuidenhout
140
135
115
190
185
765
4,0%
+70
Stationsbuurt
235
125
110
235
235
940
7,2%
+45
Centrum
250
235
80
250
215
1.030
4,7%
+85
Schildersbuurt
1.315
375
50
365
80
2.180
7,0%
+75
Transvaalkwartier
2.134
915
50
380
65
3.555
21,8%
+210
Rustenburg-Oostbroek
2.670
770
130
1.560
195
5.325
27,8%
+210
900
210
65
655
125
1.955
11,7%
+240
Bouwlust en Vrederust
1.130
155
50
880
70
2.285
7,8%
+50
Morgenstond
1.115
145
35
645
60
2010
9,7%
+120
Moerwijk
1.100
270
60
765
45
2.240
10,5%
+105
525
255
20
155
35
985
13,3%
+115
Laakkwartier en Spoorwijk
3.465
815
305
3.205
405
8.190
18,2%
+145
Totaal 2024
16.575
5.005
1.435
11.665
2.270
36.950
Aandeel
44,9%
13,5%
3,8%
31,6%
6,1%
Verschil 2023
+1.480
+310
+60
-245
+175
Leyenburg
Groente- en Fruitmarkt
+1.775
+1.775
* Cijfers zijn op vijftallen afgerond.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
10
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
RNI-proces gebruiksvriendelijker en efficiënter
bestuurlijk signaal10, waarin onder meer zorgen geuit worden over het vrijwil
Het Haagse RNI-loket wordt in 2025 uitgebreid met 3 FTE. De gemeente
lige karakter van het opgeven van (tijdelijke) verblijfs- en contactgegevens.
kan daardoor nieuwe arbeidsmigranten beter bereiken doordat ze zich in Den Haag registeren en niet bij een RNI-loket elders in Nederland. De kosten
Daarnaast heeft het college zorgen over het naleven van de inschrijfplicht
voor het RNI-loket worden door het Rijk vergoed. In 2025 worden de
(BRP) bij verblijf langer dan vier maanden. Het college heeft een steekproef
medewerkers geworven en wordt extra baliecapaciteit gecreëerd. Avond- en
uitgevoerd door de RNI-registraties van april 2024 af te zetten tegen de
groepsafspraken voor arbeidsmigranten bij betrouwbare werkgevers,
BRP-inschrijvingen in september 2024. Van de 8.050 registraties11 stonden
uitzendbureaus of huisvesters is onderdeel van deze doorontwikkeling.
er in september 335 personen ingeschreven in BRP. Dat kan betekenen dat de niet-ingezetenen vertrokken zijn, en / of dat de inschrijfplicht niet wordt
Sinds november 2023 wordt bij het RNI-loket in Den Haag een digitaal
nageleefd. Het college blijft steekproeven uitvoeren om te bezien of er een
inschrijfformulier aangeboden voor niet-ingezetenen. Dit formulier wordt
trend waarneembaar is.
bij 80 tot 90 procent van de registraties gebruikt. Het inschrijfproces aan het loket gaat daardoor sneller en de kans op het fout overnemen van gegevens is
Het belang van juiste registratie van arbeidsmigranten en -kinderen
kleiner. Daarnaast wordt door de RvIG een applicatie ontwikkeld waarmee de
In Den Haag zijn al lange tijd zorgen over arbeidsmigranten en hun kinderen
niet-ingezetene het tijdelijk verblijfsadres en contactgegevens kan wijzigen.
die niet of onjuist geregistreerd zijn, en daardoor niet goed in beeld zijn
Dit kan de kwaliteit van de gegevens verbeteren en een aantal loketbezoeken
bij de gemeente. Om de registratie van arbeidsmigranten en -kinderen
overbodig maken. De livegang wordt verwacht in 2025.
te verbeteren, informeren onder meer de voorlichters en veldwerkers arbeidsmigranten(ouders) over het belang van juiste registratie12. In het
Zorgen over vrijblijvendheid RNI blijven
derde kwartaal van 2024 is een samenwerking gestart tussen het mobiel
Het college maakt zich zorgen over de vrijblijvendheid van de RNI.
informatiepunt en Burgerzaken. De voorlichters kunnen direct een afspraak
De gemeente Den Haag neemt in dit kader deel aan gesprekken met het
inplannen voor een arbeidsmigrant. In 2025 wordt de samenwerking uitge
Regionale Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) Den Haag om zorgen bij het
breid met andere instanties die nauw in contact staan met arbeidsmigranten.
Ministerie BZK, J&V en SZW te agenderen. Concreet heeft dit geleid tot een
10 www.nlarbeidsinspectie.nl/publicaties/publicaties/2024/07/09/bestuurlijk-signaal-registratie-nietingezetenen. 11 De registraties betreffen alle nationaliteiten, leeftijden en alle inkomensgroepen, dus niet alleen arbeidsmigranten. 12 Zie beantwoording schriftelijke vragen ‘Toegang tot armoederegelingen arbeidsmigranten’ (RIS319389) en ‘Duidelijkheid inzake aantal arbeidsmigranten’ (RIS319491).
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
11
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Zorgplicht werkgevers voor juiste registratie punt van aandacht Eén van de speerpunten uit het rapport Roemer (2020) is dat werkgevers zorg dienen te dragen voor juiste registratie van arbeidsmigranten, en juiste informatievoorziening. In december heeft de minister SZW de Tweede Kamer geïnformeerd over meest haalbare mogelijkheden om een registra tiezorgplicht te organiseren. In 2024 heeft het college, in samenwerking met partnergemeenten en in VNG-verband, bij het Rijk en Tweede Kamerleden ervoor gepleit om deze zorgplicht te verankeren in de het toelatingsstelsel voor uitzendbureaus (zie pagina 22), onder andere door het aanbieden van een petitie. Het wetsvoorstel en zorgplichtamendement zijn momenteel in behandeling bij de Tweede Kamer. Het debat staat gepland in het eerste kwartaal van 2025. In 2025 blijft het college zich hard maken voor de zorgplicht bij werkgevers voor juiste informatievoorziening en registratie van arbeidsmigranten.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
12
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
3 Huisvesting Doelstelling
voortgangsrapportages investeringsgebieden en bij themabijeenkomsten van de wijkagenda.
De fysieke en sociale leefbaarheid in de wijken waar veel EU-arbeidsmigranten wonen is verbeterd. Overbewoning, hoge huurprijzen, onveilige woonsituaties en overlast op straat komen niet meer voor. Mensen beschikken over voldoende en fatsoenlijke woon- en leefruimte.
Æ Bij de Haagse Pandbrigade krijgen meldingen in investeringsgebieden automatisch voorrang op meldingen buiten deze gebieden.
Huurders beter beschermd met nieuwe wetten Bij huur- of woonmisstanden kan een huurder een melding maken. Meldingen van ongewenst verhuurgedrag kunnen worden ingediend via het online meldpunt13. Dit kan anoniem. De voorlichters en veldwerkers
Ervaren overlast in wijken met veel arbeidsmigranten wordt aangepakt
brengen het meldpunt onder de aandacht bij arbeidsmigranten. In de praktijk zijn arbeidsmigranten terughoudend om melding te maken. De Haagse
Æ Iedere vroege ochtend vertrekken busjes met arbeidsmigranten uit
Pandbrigade heeft vanaf de inwerkingtreding tot 30 oktober 2024 355
Transvaal. Sinds augustus 2024 zijn straatstewards (stichting Meion)
meldingen ontvangen. Er wordt in het kader van privacy en dataminimalisatie
aanwezig om het verkeer te reguleren en de ervaren overlast in de
niet bijgehouden of de melding gemaakt wordt door een arbeidsmigrant, of
buurt te verminderen. Nadere toelichting op de aanpak van het investe
door een andere bewoner. In de evaluatie van de Wet goed verhuurderschap
ringsgebied Transvaal (RIS315044) volgt via de voortgangsrapportages
die begin 2025 naar de raad verstuurd wordt, wordt nader ingegaan op de
investeringsgebieden.
resultaten.
Æ In Rustenburg-Oostbroek wordt op pleinen waar overlast wordt ervaren van arbeidsmigranten extra ingezet door handhavers en jongerenwer
De Wet betaalbare huur, die op 1 juli 2024 is ingegaan, stelt maximale
kers (Click Jongeren). De wijk is aangewezen als investeringsgebied
huurprijzen in de particuliere sector voor het middensegment, afgestemd
(RIS316672). Het actieplan loopt synchroon met de thema’s uit de
op de woningkwaliteit. Per 1 januari 2025 kan de gemeente handhaven op
wijkagenda van Rustenburg-Oostbroek. Nadere toelichting volgt via de
te hoge huurprijzen. Door de maximering van huuropbrengsten wordt het voor verhuurders minder aantrekkelijk om meerdere arbeidsmigranten in één 13 www.denhaag.nl/ongewenstverhuurgedrag.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
13
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
woning te huisvesten. De wet biedt de gemeente een extra handhavingstool
De Haagse Pandbrigade controleert op woonmisstanden
voor het aanpakken van huurmisstanden. Voor bestaande huurcontracten
De Haagse Pandbrigade (HPB) komt regelmatig in woningen waar arbeids
geldt een overgangsregeling van één jaar; nieuwe contracten moeten aan de
migranten wonen. Bij een constatering van een onveilige of onjuiste situatie
wet voldoen.
krijgt de verhuurder de mogelijkheid om geconstateerde overtredingen te beëindigen. Indien de geconstateerde overtreding niet wordt beëindigd, is de
De Wet vaste huurcontracten, die op 1 juli 2024 in werking is getreden,
overtreder verantwoordelijk om gelijkwaardige en vervangende woonruimte
beschermt huurders – waaronder arbeidsmigranten – door tijdelijke huur
aan te bieden. Panden waar eerder een overtreding heeft plaatsgevonden
contracten te verbieden. Dat betekent dat panden met een woonbestemming
worden aangekondigd en onaangekondigd gecontroleerd om vast te stellen
alleen verhuurd kunnen worden met een vast contract. Indien alsnog een
of de overtreding is beëindigt. Gemeentebreed wordt gerapporteerd via het
tijdelijk huurcontract wordt aangeboden, kan een melding gemaakt worden
jaarverslag VTH over de handhavingsresultaten en inzet van de HPB in de
bij het meldpunt Wet goed verhuurderschap. Locaties met logiesbestemming
breedte. In het komende jaarverslag VTH wordt extra aandacht gegeven aan
zijn op de wet uitgezonderd.
het onderwerp ‘overbewoning’.
Verhuurvergunning ingevoerd in Transvaal en Laak
Bij acute dakloosheid kan men zich voor ondersteuning melden bij stichting
De verhuurvergunning (onderdeel van de Wet goed verhuurderschap) is op
Barka of het daklozenloket (zie pagina 20). Bij het daklozenloket wordt
1 september 2023 ingesteld voor vier buurten in Transvaal en Laak. Om een
gekeken of er sprake is van recht op maatschappelijke ondersteuning en of
verhuurvergunning te krijgen, moeten verhuurders voldoen aan de 7 regels
de persoon qua problematiek en zelfredzaamheid in aanmerking komt voor
van goed verhuurderschap. Ook moet er een meerjarenonderhoudsplan
kortdurende ondersteuning op weg naar werk en wonen, of terugkeer.
aanwezig zijn. Per 1 maart 2024 is de vergunning verplicht voor alle verhuurders van woonruimte in deze buurten. In 2024 zijn er 1.373 verzoeken
Nieuwe huisvestingslocaties worden onderzocht
ingediend waarvan 1.290 tot een vergunning hebben geleid. In aanloop naar
In het programmaplan is aangegeven dat het college nieuwe locaties onder
de verplichte verhuurvergunning is in het voorjaar van 2024 een meertalige
zoekt voor huisvesting van arbeidsmigranten. Momenteel wordt de locatie
informatiecampagne uitgevoerd, gericht op verhuurders en huurders. In de
aan de Jaap Edenweg in de Uithof onderzocht voor dit doeleinde. Deze locatie
evaluatie van de Wet goed verhuurderschap wordt ingegaan op een moge
is eerder gebruikt voor het tijdelijk huisvesten van arbeidsmigranten, en heeft
lijke uitbreiding van de verhuurvergunning.
nauwelijks tot overlastklachten geleid. De raad wordt meegenomen bij de besluitvorming.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
14
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
In eerdere commissiedebatten is gevraagd of leegstaand gemeentelijk vastgoed of leegstaande kantoorgebouwen ingezet kunnen worden voor het huisvesten van arbeidsmigranten. Eind 2024 is de Uitwerkingsnota Bestrijding Leegstand naar de raad verzonden waarin wordt ingegaan op de vraag hoe de gemeente Den Haag omgaat met leegstand (RIS320622). Het college heeft vernomen dat het voormalig NH Hotel Atlantic in Kijkduin wordt ingezet als tijdelijke oplossing voor het huisvesten van circa 300 arbeidsmigranten die tot eind 2024 op de Jaap Edenweg woonden. Het gaat om een afspraak tussen private partijen. Het hotel heeft een logiesbestem ming, waardoor het verblijf van maximaal vier maanden per individu is toegestaan. Het onderbrengen van de arbeidsmigranten is een tijdelijke oplossing tot het gebouw herontwikkeld wordt. Omdat de start van de sloop van het gebouw is gepland op 1 september 2025, is het waarschijnlijk dat het hotel voor 9 maanden gebruikt wordt voor het huisvesten van arbeidsmigranten.14
College beoogt regionale afspraken arbeidsmigrantenhuisvesting Met het wetvoorstel versterking regie op volkshuisvesting beoogt de overheid de regie rondom volkshuisvesting meer naar zich toe trekken na een periode waarin met name de markt aan zet was. Het doel is om meer betaalbare woningen en kansen voor aandachtgroepen, waaronder arbeidsmigranten, te creëren. In samenwerking met de VNG onderzoekt het college de beno digde stappen voor dwingende regionale afspraken, ondersteund door de provincies, om huisvesting voor arbeidsmigranten in de wet op te nemen. De wet is in behandeling bij de Tweede Kamer.
14 Zie commissiebrief 11 december, RIS320887; en beantwoording schriftelijke vragen luidend ‘Huisvesting arbeidsmigranten in hotel Kijkduin’, RIS320915.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
15
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
SAMEN in de WIJK
4 Integratie en Participatie Doelstelling
school is op drie nieuwe schoollocaties gestart in het Regentessekwartier met lessen voor arbeidsmigranten (ouders van de schoolgaande kinderen). Er is
De EU-arbeidsmigranten zijn bekend met de gangbare
onder de doelgroep vraag naar taallessen in de avonden en weekenden. In de
normen en waarden van de Nederlandse samenleving en
avond is er beschikbaarheid op de centrale locatie van de Taal+ school. In de
inspanningen die van hen worden verwacht.
tweede helft van 2024 is de Taal+ school gestart met taalles voor een groep
De EU-arbeidsmigrant die langere tijd in Nederland verblijft, is bekend met, en enthousiast voor deelname aan
Bulgaarse deelnemers op zaterdag. De taalpartners verkennen de mogelijk heden om dit verder uit te breiden in Laak.
activiteiten, ontmoetingen en het leren van de taal zodat zij
Arbeidsmigranten krijgen van voorlichters van het mobiel informatiepunt,
zelfredzamer zijn. De EU-arbeidsmigrant is in staat zelf
veldwerkers en vanuit LOKAAL informatiepunt informatie over passend
regie en verantwoordelijkheid te nemen over zijn of haar
taalaanbod. In Laak is door de taalketenpartners gewerkt aan betere infor
situatie en leven in Nederland. De gemeente verbindt groepen die elkaar niet gemakkelijk tegenkomen.
matievoorziening aan arbeidsmigranten over het taalaanbod door middel van een meertalige flyer. Werving voor taalactiviteiten vond ook plaats op de banenmarkten in Laak (zie pagina 24). Op de banenmarkt van november 2024 hebben 150 deelnemers een contactformulier ingevuld, waarmee ze worden
Arbeidsmigranten leren de Nederlandse taal op maat
uitgenodigd voor een intake voor een verwijzing naar taalles. Voorafgaand
Arbeidsmigranten zijn prioritaire doelgroep binnen het volwassenen
aan de banenmarkt is er een netwerkbijeenkomst voor werkgevers georga
educatiebeleid en worden met voorrang op taaltrajecten geplaatst. Bij de
niseerd waarin zij werden geïnformeerd naar de mogelijkheden om werk en
Taal+ school van ROC Mondriaan, de grootste aanbieder van gesubsidieerd
taalles voor werknemers te combineren, door partners van UWV, Den Haag
taalaanbod, hebben in de eerste helft van 2024 1.924 EU-migranten deelge
Werkt! en de Taal+ school van ROC Mondriaan.
nomen aan taaltrajecten op de centrale locatie – dat is 43 procent van het totaal aantal deelnemers. Mondriaan verzorgt, ondere andere voor deze doel
Wijkactiviteiten voor arbeidsmigranten op- en doorgezet
groep, ook taal op de werkvloer-trajecten bij (thuis)zorginstellingen en tuin
In 2024 zijn door partnerorganisaties diverse initiatieven op- en doorgezet
bouwbedrijven, om mensen te bereiken die niet tijdens of na werktijd naar
om de verbinding tussen arbeidsmigranten en andere wijkbewoners te
les kunnen. Ook in de wijken is veel aandacht voor deze doelgroep. De Taal+
verbeteren, waaronder:
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
16
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
Æ In stadsdeel Escamp zijn in samenwerking met opbouwwerk (Wijkz) in oktober 2024 inloopavonden voor wijkbewoners met een Poolse achter
Tot slot brengen de voorlichters van het mobiel informatiepunt en veldwer kers buurt- en welzijnsactiviteiten onder de aandacht bij arbeidsmigranten.
grond in de buurtkamer Gooilaan opgezet. De avonden zijn gericht op het kennismaken met de Nederlandse cultuur en het verbinden met andere
4a. Kinderen van arbeidsmigranten
wijkbewoners. Ook is begin 2024 het ‘Buurtbakkie’ (Wijkz) gestart, wat mede gericht is op het betrekken van wijkbewoners met Oost-Europese
Doelstelling: Kinderen van arbeidsmigranten zijn in beeld en gaan naar
achtergrond.
school. Kinderen groeien veilig op en doen volwaardig mee.
Æ In stadsdeel Laak is op 15 november een activiteit georganiseerd, gericht op arbeidsmigranten met een Roma-achtergrond in het Vadercentrum
Stadsbijeenkomst Kinderen van arbeidsmigranten
ADAM (samenwerking Wijkz, Barka en mobiel informatiepunt). Bij de
In de Haagse wijken met een relatief lage economische status zijn circa 6.700
‘Wereldreis door Laak’ (Laaktheater) waren zowel de Bulgaarse als Poolse
kinderen met Poolse, Bulgaarse, Griekse, Roemeense of Hongaarse nationa
gemeenschap vertegenwoordigd.
liteit in de BRP ingeschreven. Met name de Bulgaarse of Poolse groepen zijn
Æ In stadsdeel Segbroek is in 2024 een opbouwwerker (Wijkz) gestart die
omvangrijk. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren stijgt. Er zijn
specifiek arbeidsmigranten naar het regulier aanbod in de wijk begeleidt.
diverse zorgen over deze kinderen. Op 19 juni 2024 is daarom een stadsbij
Ook is een project opgestart gericht op jongeren, waarbij een trainer
eenkomst ‘Kinderen van arbeidsmigranten’ georganiseerd. In Juliana Plaza
gekoppeld is aan een Gymboxx en samen met hen gezond gekookt (Click
kwamen 80 professionals die in contact staan kinderen van arbeidsmigranten
Jongeren en Wijkz), en een ontmoetingsbijeenkomst georganiseerd voor
bij elkaar om in gesprek te gaan over de toekomst van deze kinderen. Van de
Roemeense bewoners (samenwerking met Click).
wijkagent, jeugdwerker tot JGZ-arts en basisschooldocent. Op 27 juni 2024
Æ Opbouwwerk in Transvaal (WeZijn Transvaal) heeft de ‘Straataanpak’
is het actieplan ‘Kinderen van arbeidsmigranten verdienen een toekomst’
opgestart. Per straat worden bewoners geactiveerd om met elkaar
van D66 Den Haag ontvangen (RIS319339). De aandachtspunten uit dit
activiteiten te organiseren. Bewoners met diverse culturele achtergronden
actieplan zijn samengevoegd met de opbrengst van deze bijeenkomst. Samen
die passend zijn bij de samenstelling van de straat nemen hier aan deel,
met partnerorganisaties worden acties opgepakt.
waaronder arbeidsmigranten.
Kinder- en jongerenwerkers actief in de wijk De zelforganisaties POLKA en Bulgaarse Club Laak zetten zich ook de komende
Welzijnsorganisaties in stadsdelen met veel kinderen van arbeidsmigranten15
jaren in voor verbetering van de participatie en integratie van de doelgroep,
staan nauw in contact met scholen met veel arbeidsmigrantenouders en
bijvoorbeeld met voorlichting (mede gefinancierd door het ministerie SZW).
-kinderen, en zorgen ervoor dat het reguliere welzijnsaanbod aansluit. 15 Stadsdeel Centrum, Escamp, Laak en Segbroek.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
17
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
In stadsdeel Segbroek is in 2024 een kinderwerker gestart (Wijkz), specifiek
aanvullende subsidieregeling16 voor brugfunctionarissen waar scholen voor
gericht op arbeidsmigrantenkinderen, om deze verbinding te versterken.
in aanmerking kunnen komen.
In stadsdeel Laak wordt sinds 2023 door het kinderwerk (Wijkz) wekelijks activiteiten georganiseerd voor kinderen, in samenwerking met vrijwilligers
CBS-achterstandsscores geactualiseerd
van Poolse en Bulgaarse zelforganisaties. De raad wordt over het reguliere
Sinds 2019 werkt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
welzijnsaanbod geïnformeerd via het jaarlijkse voortgangsbericht profes
(OCW) met een risico-indicator voor het toekennen van middelen uit het
sioneel welzijnswerk.
onderwijsachterstandenbudget voor het primair onderwijs. Het CBS heeft deze indicator ontwikkeld. Tijdens de adviescommissie in februari kwam
Naast de reguliere welzijnsorganisaties, zijn in 2024 jongerenwerkers (Click
naar voren dat er voor kinderen uit nieuwe EU-landen (waaronder Bulgarije
Jongeren) gestart in de stadsdelen Laak, Escamp en Segbroek. Zij richten zich
en Polen) onvoldoende middelen toegekend worden, terwijl deze groep wel
specifiek op jongeren met een EU-achtergrond die lastig te bereiken zijn.
de extra ondersteuning in het onderwijs kan gebruiken. Daarom heeft het
Deze additionele inzet wordt gefinancierd via de Haagse Preventieaanpak
college bij het ministerie van OCW gelobbyd om de risico-indicatoren te
(RIS316587), Investeringsgebied Rustenburg-Oostbroek (RIS319429), en
actualiseren, zodat scholen waar veel kinderen van arbeidsmigranten op
POK-middelen (RIS320166). Het programma Arbeidsmigratie in goede banen
zitten in aanmerking komen voor extra financiële Rijkmiddelen. Het minis
heeft extra budget beschikbaar gesteld voor het organiseren van sport- en
terie van OCW heeft toegezegd dat eind 2024 de risico-indicator door CBS
kookactiviteiten voor deze doelgroep. Door deze inzet kunnen de jongeren
geactualiseerd wordt en dat deze actualisatie ertoe kan leiden dat andere
werkers een alternatief bieden voor hangen op straat, het welzijn en perspec
achtergrondkenmerken in het model worden meegenomen of anders worden
tief bevorderen, en kan ervaren overlast in de wijk worden teruggedrongen.
gewogen. Dit is voor veel scholen relevant, omdat ook de gemeentelijke subsidie vaak gebaseerd is op deze risico-indicatoren.
Brugfunctionarissen ondersteunen ouders In Den Haag zijn op dit moment circa 100 brugfunctionarissen actief,
Voorschool gratis toegankelijk voor kinderen van arbeidsmigranten
in dienst van onder andere welzijnsorganisaties en basisscholen waar
Vanaf 1 januari 2024 is de voorschool 16 uur per week gratis voor een groot
arbeidsmigrantenkinderen onderwijs volgen. Een aantal van hen is meer
deel van de Haagse peuters, waaronder kinderen van arbeidsmigranten.
talig. Brugfunctionarissen bieden ouders ondersteuning bij hulpvragen.
Dit gaat om kinderen tussen de 2,5 en 4 jaar die een verwijzing hebben van
Zo verwijzen ze naar de juiste hulpinstanties, het beschikbare taalaanbod en
het Centrum Jeugd & Gezin. Veldwerkers en voorlichters van het mobiel
ontmoetingsplaatsen in de buurt. Daarmee leggen ze de verbinding tussen
informatiepunt brengen arbeidsmigrantenouders hiervan op de hoogte.
het kind op school, het gezin thuis en de wijk. Er is vanuit de gemeente een
Om bewustwording te verbeteren zijn er onder meer peuterconsulenten 16 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR720093/2.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
18
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
ingezet in Laak, Transvaal en Zuidwest die ouders en kinderen op straat en in
Informatie over scholen meertalig
de wijk benaderen om hun kind naar de voorschool te sturen.
Momenteel wordt gewerkt om de Scholenwijzer17 toegankelijker te maken voor bewoners die de Nederlandse taal niet goed machtig zijn. Zo wordt het
Kinderen vinden snel een plek op school
aanmeldformulier voor nieuwkomersonderwijs beschikbaar gemaakt in
Eind 2024 zijn er geen wachtlijsten voor het nieuwkomersonderwijs op
7 talen (Nederlands, Engels, Arabisch, Bulgaars, Turks, Pools en Oekraïens).
het primair onderwijs. Met een overcapaciteit van ongeveer 200 plekken
Dit zijn vergelijkbare talen als de talen die gebruikt worden in communicatie
is de instroom onder controle en worden kinderen snel geplaatst. Doordat
naar ouders vanuit de gemeente over onderwijs. Deze verbeteringen worden
kinderen snel op een school worden geplaatst, ontvangen ze geen onderwijs
begin 2025 doorgevoerd.
materiaal voor thuis in de tussentijd. Bij het voortgezet onderwijs is er in de zomer van 2024 een grotere instroom geweest dan verwacht. De internationale schakelklassen hebben een groot aandeel opvangen. Eind 2024 was er sprake van een beperkte wachtlijst. Vooruitlopend op een mogelijk capaciteitsgebrek, is er contact met de afde ling onderwijshuisvesting over een flexibele schil en mogelijke gebouwen die ruimte kunnen bieden.
17 www.scholenwijzer.nl.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
19
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
5 Ondersteuning, zorg en opvang Doelstelling
groepen. Ook wordt een analyse uitgevoerd naar de bewegingen van dakloze personen tussen de G4.
De kwetsbare EU-arbeidsmigrant is geholpen met een duurzaam perspectief via arbeid en goede huisvesting,
Perspektywa zorgt voor perspectief kwetsbare EU-migranten
of door terugkeer naar een woonplek met ondersteuning
In 2024 is het pilotproject ‘Perspektywa’ van start gegaan, een samenwerking
in het land van herkomst.
van stichting Barka, het Leger des Heils en de gemeente Den Haag. Dit project biedt kwetsbare dakloze EU-migranten met perspectief op werk of terugkeer tijdelijk 24-uursopvang, inclusief begeleiding. Perspektywa vindt plaats in
Groeiend aantal kwetsbare EU-burgers
dezelfde locatie als de reguliere dagopvang (40 plekken). Voor toegang tot
Uit het recente CBS-onderzoek18 naar dakloosheid blijkt dat het aandeel
de pilot vindt een selectie plaats. De dagopvang is beschikbaar voor de brede
dakloze personen met EU-arbeidsmigratie achtergrond toeneemt in de G4.
doelgroep en kent een groeiende aanloop. De pilot begon in de locatie van
Op basis van signalen van professionals uit het veld gaat het college uit van
de winteropvanglocatie aan de Rooseboomstraat en heeft sinds september
50 tot 80 feitelijke buitenslapers met een EU-migratieachtergrond op enig
een vaste locatie aan de Wagenstraat (RIS320002). Perspektywa is gericht op
moment gedurende het jaar in de stad. Het betreft een wisselende groep,
snelle doorstroom. Op de locatie houdt de straatverpleegkundige spreekuren,
die vaak maar kort in Den Haag aanwezig is. Het aantal unieke personen dat
wat de toegang tot zorg verbetert. De pilot verloopt succesvol. Van de 169
in 2024 met een acute huisvestingsvraag bij de hulpverlening van stichting
instromers in 2024 zijn er binnen de verblijfsperiode van maximaal 3 weken
Barka in beeld kwam, is met 594 aanzienlijk hoger. Uit de recente cijfers
39 personen begeleid naar het land van herkomst en 73 naar werk.
van de winterkoudeopvang (WKR) blijkt dat het aantal gebruikers met een EU-achtergrond toeneemt. Per januari 2025 bestaat circa 80 procent van
Het Perspektywa-project is in 2024 gefinancierd uit incidentele Rijksmiddelen,
de populatie van de WKR (maximaal 120 plekken) uit personen met een
die ook voor 2025 zijn toegezegd. De verantwoording hiervan wordt
EU-arbeidsmigratieachtergrond. Met het ETHOS-onderzoek, waarmee het
opgenomen in de reguliere financiële rapportages. Vanwege de duidelijke
college in 2025 de verschillende typen dakloze personen in de Haagse regio
noodzaak van deze aanpak en de succesvolle doorstroom pleit de VNG namens
in beeld brengt, wordt meer inzicht verkregen over de omvang van deze 18 www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/13/30-6-duizend-dakloze-mensen-in-nederland.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
20
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
de G4 en de andere deelnemende gemeenten bij het Rijk voor structurele
gestart met een paar casussen. De uitstroom via deze route blijkt beperkt,
financiering na 2025.
omdat arbeidsmigranten vaak in eigen netwerk al werk hebben gevonden. De voortgang is in december 2024 besproken met de partners. Er is besloten de
Een deel van de dakloze mensen met een EU-achtergrond kampt met complexe
pilot voort te zetten en een evaluatie in maart 2025 uit te voeren.
problematiek. Het gaat zowel om mensen met recht op Wmo-opvang als degenen die daarvoor nog geen rechten hebben opgebouwd. Zij hebben
Meer dan 904 EU-migranten begeleid door stichting Barka
onvoldoende perspectief voor deelname aan Perspektywa en / of zijn vanwege
In 2024 zijn door Barka circa 904 mensen begeleid met de projecten LOKAAL,
gedrag en de ernst van de problematiek moeilijk op te vangen met de
Perspektywa en het Reconnection Team. Dat omvat naast de kwetsbare doel
bestaande opvangvormen. Zij zijn niet ontvankelijk voor het beschikbare onder
groep van maatschappelijke opvang ook andere EU-migranten met hulpvragen.
steuningsaanbod, of slagen er niet in voor langere tijd uit de problemen te
Hiervan zijn 142 mensen teruggekeerd naar land van herkomst en 129 begeleid
komen. Dit geeft aanzienlijk druk op de opvangpartijen en veroorzaakt overlast.
naar werk.
In samenwerking met handhaving, politie en zorgpartijen wordt onderzocht
Meer duidelijkheid over rechten EU-migranten
wat er ontbreekt om een effectievere combinatie van zorg, handhaving en
Voor het vaststellen van de mate waarin men in aanmerking komt voor
dwang voor deze mensen te realiseren. Een deel van de oplossing voor de
Wmo-ondersteuning is door het Rijk de ‘checklist gelijke behandeling
complexe rechthebbende dakloze mensen ligt in de realisatie van de opvang
EU-burgers’ (voorheen 'rechtentool’) gepubliceerd waarmee bij de verschillende
‘Bijzonder Thuis’, één van de ambities uit de aanpak maatschappelijke opvang
loketten een heldere afweging kan plaatsvinden.19 Een deel van de kwetsbare
‘Den Haag geeft thuis’ (RIS316085). Voor anderen kan het er toe leiden dat
groep heeft inmiddels recht op Wmo-ondersteuning door langdurig verblijf
ingezet wordt op uitzetting door de vreemdelingenpolitie.
in Nederland, en maakt daarom gebruik van reguliere opvangvoorzieningen zoals maatschappelijke opvang of beschermd wonen. Samen met maatschap
Pilotproject Vangnet faciliteert toegeleiding naar werk
pelijke opvanginstellingen wordt onderzocht of deze groep baat heeft bij een
Om het vinden van een baan voor kwetsbare EU-migranten te verbeteren
specifieke aanpak, gebaseerd op de ervaringen met Perspektywa. Kwetsbare
werkt het project Perspectywa onder meer samen met de Algemene
EU-burgers zonder volledig recht op Wmo-ondersteuning maken gebruik
Brancheorganisatie voor Uitzendbureaus (ABU) in het pilotproject Vangnet.
van de Perspektywa, de dagopvang, Permanente Winteropvang en / of de
In deze Vangnet-pilot wordt onderzocht of de toeleiding naar werk kan worden
Winterkouderegeling. Medische ondersteuning is op deze locaties beschikbaar
verbeterd, door opvang te combineren met een snelle doorverwijzing naar
via spreekuren van straatverpleegkundigen en straatartsen.
recruiters van deelnemende uitzendorganisaties. Vanaf september 2024 is 19 www.arbeidsmigratieingoedebanen.nl/documenten/publicaties/2024/06/25/checklist-gelijke-behandeling.
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
21
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
6 Aanpak arbeidsmisstanden Doelstelling
grote teleurstelling. Zolang het aan wetgeving ontbreekt maakt het college zich grote zorgen over de mogelijkheden voor effectieve bestrijding van
EU-arbeidsmigranten werken en wonen in omstandig
misstanden in de uitzendbranche in Den Haag, waar arbeidsmigranten de
heden die voldoen aan de Nederlandse normen.
dupe van zijn. De minister SZW heeft toegezegd in de tussentijd 35 FTE te
Werkgevers of verhuurders die bewust misbruik maken van
werven voor de aanpak van uitzendbureaus. Het college dringt bij het Rijk aan
de positie van de arbeidsmigrant worden aangepakt en ontmoedigd. De gemeente zet zich in op volledig gelijke
om het tijdspad te versnellen, en de 35 FTE zo effectief, snel en lokaal mogelijk in te zetten.
behandeling van EU-arbeidsmigranten en Nederlandse
Samenwerking met Arbeidsinspectie versterkt
ingezetenen. Onbetrouwbare bedrijven zijn door de
De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) sluit aan bij een vast aantal integrale
gemeentelijke aanpak en handhaving ontmoedigd en
bedrijfscontroles van het HEIT per jaar. Signalen van arbeidsmisstanden
stoppen hun activiteiten.
komen daarmee direct bij de NLA terecht. Daarnaast lopen er gesprekken met de NLA voor een aanvullende samenwerking specifiek op uitzendbureaus. Daarbij kan worden gedacht aan aanvullende gezamenlijke controles en het
Toelatingsstelsel uitzendbureaus opnieuw uitgesteld
structureel delen van informatie om capaciteit en bestuurlijke instrumenten
Veel partijen, waaronder de gemeente Den Haag, zijn al lange tijd in
gerichter en effectiever in te zetten. Met de routekaart mensenhandel van
afwachting van versterkte regulering van de uitzendbranche om misstanden
de gemeente Den Haag, die lokaal verspreid wordt, wordt erop gewezen
te voorkomen en effectiever te kunnen handhaven. In oktober heeft de
hoe men signalen van mogelijke arbeidsuitbuiting kan melden bij de NLA.
minister van SZW de Tweede Kamer geïnformeerd dat de inwerkingtreding
Ook als de gemeente signalen heeft, worden die doorgezet naar de NLA.
van het toelatingsstelsel voor uitzendbureaus20 nogmaals tot nader order
Op 17 oktober heeft een werksessie plaatsgevonden georganiseerd door de
is uitgesteld. Volgens de minister is meer tijd nodig voor het voorbereiden
VNG over samenwerking tussen de NLA en gemeenten. Vanuit meerdere
van de uitvoering, waaronder het aanwijzen van een uitvoeringsinstantie.
afdelingen was de gemeente Den Haag vertegenwoordigd. Tijdens de sessie
Het ontbreekt aan een nieuw tijdspad voor inwerkingtreding. Dit is een
zijn verbeterpunten in de samenwerking geïdentificeerd en zijn een aantal 20 Geregeld met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta).
Voortgangsrapportage 2024 | Arbeidsmigratie in goede banen
22
TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE
daarvan uitgewerkt. De VNG en de Arbeidsinspectie werken de resultaten
over de aansprakelijkheid voor de werk-, woon- en leefomstandigheden van
van de werksessie momenteel uit. De voortgang wordt met de Bestuurlijke
arbeidsmigranten die via (onder)aannemers worden ingehuurd. Daarmee
Klankbordgroep Arbeidsmigranten (VNG) gedeeld..
beoogt het college te voorkomen dat met gemeentelijke gelden (indirect) wordt bijgedragen aan misstanden, en tegelijkertijd goed werkgeverschap
Haags Economisch Interventieteam controleert op malafiditeit
gestimuleerd wordt.
Het Haags Economisch Interventieteam (HEIT) is sinds het najaar van 2024 weer volledig op sterkte, inclusief politiecapaciteit. Het Team Malafide
Samenwerken tegen misstanden in de wijk
Bedrijvigheid houdt zich bezig met het uitvoeren van integrale bedrijfscon
Vanwege de prioritering van Laak is er sprake van veel inzet op toezicht en
troles samen met de HEIT-partners. Deze controles gebeuren signaalgestuurd,
handhaving vanuit verschillende onderdelen van de gemeente en netwerk
vanuit het HEIT, de gemeente of vanuit de HEIT-partners. Signalen kunnen
partners. Alle partijen signaleren misstanden rondom arbeidsmigranten en
van allerlei punten vandaan komen, zoals voorlichters en veldwerkers op
acteren vanuit eigen taakstelling. Om zo effectief mogelijk op te treden is een
de informatiepunten, een wijkagent, of toezichthouders van de Haagse
gesprekstafel gestart om de samenwerking op signalering en handhaving
Pandbrigade. Op basis van zoveel mogelijk meldingen en informatie vanuit
te versterken. In september 2024 heeft het eerste integrale overleg plaats
verschillende delen van de gemeente en externe partners kan het HEIT een
gevonden. Daarbij waren de politie, het HEIT, het Regionaal Expertise- en
goede inschatting maken waar het risico op misstanden het grootst is, en
Informatiecentrum (RIEC) Den Haag, de Haagse Pandbrigade aanwezig,
controles nodig zijn. Daarin is specifieke aandacht voor malafiditeit in de
evenals vertegenwoordiging vanuit het programmateam Arbeidsmigratie,
uitzendbranche.
het Actieplan Laak en de directie Veiligheid. In november heeft een vervolg overleg plaatsgevonden. Tijdens de bijeenkomsten zijn concrete aanknopings
Goed werkgeverschap wordt gestimuleerd
punten besproken om meer gezamenlijk in op te trekken, zoals de vergun
In het actieplan Maatschappelijk Verwantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
ningsplicht in de Goeverneurlaan (RIS319747), het aandragen van casuïstiek
(RIS317940) is aandacht voor de werk- en leefomstandigheden van arbeidsmi
bij het RIEC, en de aanpak van malafide tussenpersonen en facilitators van
granten opgenomen. De gemeente dient het goede voorbeeld te geven in het
misstanden. In de aanpak intensiveringsgebieden Transvaal en Rustenburg-
borgen van maatschappelijke belangen in ondernemerschap. Bij gemeente
Oostbroek krijgt de samenwerking eveneens aandacht. Dat geldt ook voor de
lijke inkopen, aanbestedingen en opdrachten is het van belang dat oog is voor
aanvraag die bij het Rijk is gedaan voor middelen uit de Regiodeal.
de wijze waarop producten of projecten tot stand komen. En hoe werkgevers omgaan met werknemers, in het bijzonder een kwetsbare doelgroep als arbeidsmigranten. Bij de gunning van opdrachten waarbij gewerkt wordt met goedkope arbeidskrachten, maakt de gemeente daarom afspraken