RIS321287 Jaarplan 2025 Rekenkamer Den Haag

JAARPLAN 2025

31 januari 2025 RIS321287

Inhoud Inleiding ............................................................................................................................................. 3 1.

Wat willen we bereiken? ................................................................................................... 4

2.

Wat gaan we daarvoor doen? ............................................................................................ 4 2.1

Onderzoeken

6

Digitale veiligheid thuiswerken (behandeling) ................................................................................. 6 Groen in de buitenruimte ................................................................................................................. 6 Armoedebeleid (motie van de raad) ................................................................................................ 7 Wmo-hulpmiddelen ......................................................................................................................... 7 Sportvoorzieningen .......................................................................................................................... 7 Aandachtspunten uit rekenkameronderzoeken............................................................................... 8 Opvolging rekenkameronderzoeken ................................................................................................ 8 Kortlopende onderzoeken ................................................................................................................ 8 2.2

Wet toezicht accountantsorganisaties

9

2.3

Activiteiten leden van de rekenkamer

9

2.4

Wet open overheid

10

3.

Wat gaat dat kosten? ....................................................................................................... 11 3.1

Toelichting per post

11

Colofon ............................................................................................................................................ 13

2

INLEIDING De Rekenkamer Den Haag onderzoekt de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur (college, burgemeester en gemeenteraad) gevoerde beleid. Het doel van de rekenkamer is, conform de toelichting bij de wet, de controlerende (en kaderstellende) rol van de raad te versterken en de aandacht voor met name de doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde beleid bij het bestuur te vergroten. De producten van de rekenkamer zijn tevens bedoeld als aanknopingspunt voor het gemeentebestuur om rekenschap af te leggen aan de burgers. De rekenkamer is onafhankelijk en is, evenals de gemeenteraad, de burgemeester en het college, een bestuursorgaan.1 De missie van de Rekenkamer Den Haag is: Het door middel van onafhankelijk en objectief onderzoek beoordelen van het door de gemeente Den Haag gevoerde beleid met als doel het functioneren van de gemeente te verbeteren en de publieke verantwoording daarover te versterken. In dit Jaarplan 2025 zijn onze lopende en geplande activiteiten voor 2025 nader uitgewerkt. In dit jaarplan presenteren wij in de volgende drie hoofdstukken eerst onze ambities en daarna volgt de praktische uitwerking daarvan en de kosten die hiermee gepaard gaan. Conform de gemeentelijke verordening op de Rekenkamer zullen wij vòòr 1 april a.s. het Jaarverslag 2024 publiceren.

Zoals wij in voorgaande jaren hebben aangegeven is de publicatie van het Jaarplan in de tijd naar voren gehaald.

1

TK 2000-2001, 27751, nr. 3, p. 71

3

1. Wat willen we bereiken? Om onze missie te realiseren hebben we in 2022 een meerjarenstrategie (RIS 308262) opgesteld. Hierin hebben we de volgende speerpunten geformuleerd: 1.

Goede relatie met de gemeente, onafhankelijk in het onderzoek;

2.

Evenwichtige spreiding over de thema’s ‘Mens’, ‘Stad’ en ‘Bestuur en informatie’ en drie onderzoeken per jaar;

3.

Ruimte voor flexibiliteit en actualiteit.

In de meerjarenstrategie noemen we daarnaast drie aandachtspunten, waarvan we vinden dat de ondersteunende en adviserende rol van de rekenkamer voor de gemeenteraad verder kan worden verbeterd. Deze aandachtspunten zijn mede leidraad bij het bepalen van ons onderzoeksprogramma: 1.

Het verrichten van doorwerkingsonderzoeken naar de opvolging van eerdere aanbevelingen van de rekenkamer;

2.

Het inspelen op moties van de raad om een actueel thema te onderzoeken;

3.

Het professioneel vervullen van het toezicht op de accountant.

De onderwerpen waar de rekenkamer onderzoek naar doet zijn hierbij maatschappelijk, politiek en/of financieel relevant, hebben betrekking op gemeentelijke verantwoordelijkheden en/of taken, passen bij de rol en missie van de rekenkamer en zijn praktisch gezien te onderzoeken.

2. Wat gaan we daarvoor doen? In dit hoofdstuk leggen we ons onderzoeksprogramma voor 2025 vast en geven we een toelichting op de afzonderlijke onderwerpen. Voor het opstellen van het onderzoeksprogramma volgt de rekenkamer de politieke agenda en onderhoudt zij contacten met onder andere de gemeenteraad en maatschappelijke partijen. In de hiernavolgende tabel is onze jaarplanning opgenomen. Hierbij is tevens aangegeven binnen welk thema het onderzoeksonderwerp valt. In de paragrafen na de tabel geven we op elk onderwerp een toelichting.

4

Product

Onderwerp

Thema

Datum

Onderzoek

Digitale veiligheid

Bestuur en

Behandeling

(gepubliceerd 12 december

informatie

1e kwartaal 2025

Stad

Publicatie 2e

2024) Onderzoek

Groen in de buitenruimte

kwartaal 2025 Onderzoek

Armoedebeleid (motie van de

Mens

raad) Verkenning en

kwartaal 2025

Wmo-hulpmiddelen

Mens

onderzoek Verkenning en

Start onderzoek 2e kwartaal 2025

Sportvoorzieningen

Stad

onderzoek Aandachtspunten

Publicatie 2e

Start onderzoek 3e kwartaal 2025

Bestuur en

Start 4e kwartaal

informatie

2025

Nader te bepalen

Nader te bepalen

Doorlopend

Nader te bepalen

Nader te bepalen

Doorlopend

Gemeentebreed

uit rekenkameronderzoeken Opvolging van rekenkameronderzoeken Kortlopende onderzoeken Tabel 1 Jaarplanning 2025

Het onderzoek naar Groen in de buitenruimte was opgenomen in het onderzoeksprogramma 2024 en de rekenkamer rondt dit onderzoek in de eerste helft van 2025 af. Het onderzoek naar het Armoedebeleid is naar aanleiding van een motie van de raad in 2024 gestart. De resultaten van dit onderzoek zal de rekenkamer in het 2e kwartaal van 2025 publiceren. We starten in 2025 met een verkenning naar het ter beschikking stellen van Wmo-hulpmiddelen door de gemeente. In het tweede kwartaal van 2025 starten we vervolgens met een verkenning naar het beheer en onderhoud van sportvoorzieningen door de gemeente. Deze onderwerpen zijn geselecteerd op basis van onder meer gesprekken met de fracties van de gemeenteraad. Daarnaast wil de rekenkamer in het vierde kwartaal van 2025 starten met een analyse van eerdere rekenkamerrapporten. Het doel hiervan is om kort na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 een notitie met aandachtspunten voor de nieuwe raad te publiceren.

5

Ook zal de rekenkamer in 2025 capaciteit reserveren voor het informeren van de raad over de opvolging van raadsbesluiten die genomen zijn in vervolg op eerdere onderzoeken van de rekenkamer. Tot slot wil de rekenkamer zo nodig met kortlopende onderzoeken voor de raad flexibel kunnen inspelen op actuele thema’s of moties van de raad.

2.1 Onderzoeken Digitale veiligheid thuiswerken (behandeling) De rekenkamer heeft de uitkomsten van dit onderzoek gepubliceerd (RIS320818) op 12 december 2024. De hoofdconclusie is dat het gemeentebestuur te weinig aandacht geeft aan risico’s voor de informatieveiligheid wanneer ze beleid opstelt en besluiten neemt over de gemeentelijke ICT. Sinds het begin van de Coronacrisis heeft de gemeente Den Haag de mogelijkheden om thuis te werken sterk uitgebreid. De toegang tot gemeentelijke systemen is daarmee verlegd van voornamelijk vanaf werkplekken op gemeentelijke werklocaties naar toegang via internet vanaf werkplekken binnen of buiten gemeentelijke werklocaties. De rekenkamer is in oktober 2023 gestart met een onderzoek naar de beveiliging van deze toegang (RIS316694). In dit onderzoek is vanuit de praktijk onderzocht welke kwetsbaarheden er zijn bij het thuiswerken binnen de gemeente Den Haag en wat mogelijke achterliggende oorzaken zijn van (aangetroffen) kwetsbaarheden. Daarbij is het beleid van de gemeente Den Haag betrokken en onderzocht in hoeverre de gemeente zich houdt aan geldende wet- en regelgeving en/of de afspraken die zij heeft gemaakt. We verwachten dat dit onderzoek en bijbehorend raadsvoorstel in het eerste kwartaal van 2025 worden behandeld in de commissie bestuur en de gemeenteraad.

Groen in de buitenruimte Het gemeentebestuur vindt groen in de stad belangrijk en beschouwt groen als het ‘kapitaal’ van de stad. Groen zorgt er bijvoorbeeld voor, dat mensen prettig in de stad kunnen leven en dat de gevolgen van klimaatverandering – zoals hitte en wateroverlast – verminderen. Toekomstbestendig groen levert een belangrijke bijdrage aan de leefkwaliteit in de stad. Daarom heeft de gemeente als doel om het groen in de stad kwalitatief te ontwikkelen en de stad waar mogelijk nog meer te vergroenen. De rekenkamer onderzoekt in hoeverre die vergroening daadwerkelijk plaatsvindt en of de gemeente koerst op het realiseren van haar (lange termijn) doelen (RIS316805). Hiervoor gaat de rekenkamer onder andere na hoe het openbaar groen zich in Den Haag sinds 2016 heeft ontwikkeld en hoe dit zich verhoudt tot de doelen van de gemeente. Daar waar de ontwikkelingen niet overeenkomen met de doelen, wordt onderzocht in hoeverre de uitvoering van het gemeentelijk groenbeleid bijdraagt aan de realisatie van de doelen. De publicatie van dit onderzoek is gepland in het tweede kwartaal van 2025.

6

Armoedebeleid (motie van de raad) Eind 2023 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen die de rekenkamer verzoekt onderzoek te doen naar de armoederelingen die de gemeente uitvoert. Op 30 januari 2024 is de gemeenteraad met een brief geïnformeerd (RIS317890) over de start van een oriënterend onderzoek naar het gemeentelijke armoedebeleid. In de loop van 2024 heeft de rekenkamer besloten om het oriënterende onderzoek te laten uitmonden in een inhoudelijke publicatie, die ingaat op de motie van de gemeenteraad. Hierbij zal de rekenkamer onder andere ingaan op de achterliggende verklaringen voor de hoogte van de armoedecijfers in Den Haag en het bereik en de toegankelijkheid van de armoederegelingen. Omdat uit het oriënterende onderzoek van de rekenkamer bleek dat ten aanzien van de gestelde vragen van de raad veel openbare en gemeentelijke informatie en data beschikbaar zijn, heeft de rekenkamer ervoor gekozen om haar analyses voornamelijk hierop te baseren. De verwachting is dat we de uitkomsten van dit onderzoek na wederhoor kunnen publiceren in het tweede kwartaal van 2025. Wmo-hulpmiddelen De gemeente geeft via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ondersteuning aan inwoners van de gemeente Den Haag om thuis te kunnen blijven wonen.

Deze ondersteuning kan onder andere bestaan uit het verstrekken van hulpmiddelen, zoals een traplift, een scootmobiel of maaltijdverzorging. Nadat de hulpvraag van inwoners is onderzocht, is de gemeente verantwoordelijk voor het toekennen van deze hulpmiddelen. De gemeente is er daarnaast verantwoordelijk voor dat gecontracteerde leveranciers de hulpmiddelen tijdig en adequaat aan inwoners ter beschikking stellen. De rekenkamer voert hier in het eerste kwartaal van 2025 een oriënterend onderzoek naar uit, wat moet leiden tot een onderzoek dat in het tweede kwartaal van 2025 start. Sportvoorzieningen De gemeente is verantwoordelijk voor het beheren, onderhouden en exploiteren van de zwembaden, sporthallen, sportvelden en de Sportcampus Zuiderpark. Het houdt in dat de gemeente deze faciliteiten actief gebruikt om diensten aan te bieden aan het publiek, zoals het organiseren van activiteiten, verhuren van ruimtes en zorgen voor het dagelijks onderhoud. De rekenkamer start in het tweede kwartaal van 2025 met een oriënterend onderzoek dat zich niet alleen focust op de exploitatie, maar ook op het bezitten en beheren van sportaccommodaties en het mogelijk maken van sport en beweegruimten. Het oriënterende onderzoek moet in het derde kwartaal van 2025 leiden tot de start van een onderzoek.

7

Aandachtspunten uit rekenkameronderzoeken De rekenkamer wil op basis van een analyse van eerdere rekenkamerrapporten, komen tot een notitie met aandachtspunten voor de nieuwe gemeenteraad in 2026. De rekenkamer zal op basis van eerdere rekenkamerrapporten bestuderen welke rode draden hieruit naar voren komen en welke inzichten uit eerdere rekenkamerrapporten nog steeds actueel en relevant zijn voor de raad. De rekenkamer zal in het vierde kwartaal van 2025 met deze analyse starten en de resultaten kort na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 publiceren. Opvolging rekenkameronderzoeken Met onze onderzoeken willen we bijdragen aan het verbeteren van het functioneren van de gemeente. Het monitoren van de opvolging van raadsbesluiten over de aanbevelingen uit onze rapporten zien wij daarbij als een belangrijke taak. We volgen daarom na de afronding van de onderzoeken de implementatie van de aanbevelingen door het college. De rekenkamer toetst hierbij in hoeverre de door het college aangegeven aanpak tegemoetkomt aan het raadsbesluit en informeert de raad daarover met een brief. In 2025 monitoren we de navolging van de in 2023 en 2024 gepubliceerde onderzoeken monitoren en informeren we de gemeenteraad zo nodig over de uitkomsten. Dit geldt onder andere voor de volgende onderzoeken: -

rekenkameronderzoek Welzijnssubsidies (‘Werk aan Welzijn’, RIS315975);

-

rekenkameronderzoek naar de MRDH in vergelijking met andere vervoersautoriteiten (‘Sturen op verlengd lokaal bestuur’, RIS319093);

-

rekenkameronderzoek naar digitale veiligheid van mobiel werken (‘Veilig op afstand’, RIS320818).

Kortlopende onderzoeken Met kortlopende onderzoeken willen wij zo nodig inspelen op de actualiteit en vragen die spelen in de gemeenteraad. De gemeenteraad kan de rekenkamer via een motie ook verzoeken om (kortlopend) onderzoek naar een actueel thema te doen. Het doel van een kortlopend onderzoek is de raad snel een diepgaand inzicht te geven in één specifiek onderwerp. Wij beogen de kortlopende onderzoeken te koppelen aan lopende besluitvorming in de raad. De kortlopende onderzoeken dienen zo mogelijk ondersteunend te zijn aan de besluiten die de raad zal nemen. Zo kan een rekenkameronderzoek van optimaal nut zijn bij de besluitvorming op dat moment. De rekenkamer heeft voor de kortlopende onderzoeken in 2025 geen capaciteit gereserveerd. Wanneer zich onderwerpen aandienen om een kortlopend onderzoek naar uit te voeren, zal dit leiden tot het temporiseren van andere werkzaamheden uit dit onderzoeksprogramma.

8

2.2 Wet toezicht accountantsorganisaties De rekenkamer heeft op grond van de Gemeentewet en de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) de taak toezicht uit te oefenen op de Gemeentelijke Accountantsdienst (GAD). In dit kader heeft de rekenkamer periodiek overleg met de directeur van de GAD en volgt zij de opvolging van het raadsbesluit over de herpositionering van de GAD (RIS310802) en de navolging van de aanbevelingen uit het toezichtonderzoek van de rekenkamer van 2021 (RIS310832). Ook laat de rekenkamer wanneer dit aan de orde is betrouwbaarheidsbeoordelingen uitvoeren naar geselecteerde kandidaten voor eventuele vacatures voor directeur of plaatsvervangend directeur van de GAD (de zogeheten beleidsbepalers). In 2025 zal de rekenkamer aandacht blijven geven aan de wijze waarop het toezicht op gemeentelijke accountantsorganisaties is geregeld. In het kader van de aanstaande Wet toezicht accountancysector heeft de rekenkamer eerder in samenwerking met de Rekenkamer Amsterdam en de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (nu Vereniging voor Rekenkamers) in een gezamenlijke brief bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en van Financiën aandacht gevraagd voor het toezicht op gemeentelijke accountantsdiensten (GAD). Het toezicht op GAD’s is volgens de gemeentewet op dit moment belegd bij de betreffende gemeentelijke rekenkamer.

Alle andere accountancyorganisaties vallen onder het toezicht van de Autoriteit Financiële Markten. In de brief beargumenteren wij dat hiermee het toezicht op accountancyorganisaties in Nederland niet eenduidig is en dat het toezicht voor lokale rekenkamers niet eigenlijk is. Naar verwachting zullen wij in 2025, weer in samenwerking met genoemde partijen, een nadere onderbouwing van onze standpunten voorleggen aan de genoemde ministeries, in reactie op een schrijven van hun kant dat wij eerder ontvingen.

2.3 Activiteiten leden van de rekenkamer De rekenkamer bestaat uit drie leden die onafhankelijk zijn van het gemeentebestuur. De voorzitter van de rekenkamer wordt geacht zijn functie in 12 uur per week te vervullen, voor de leden is dat 8 uur per week. Zij besteden het grootste gedeelte van hun tijd aan overleg en werkzaamheden voor de opzet, begeleiding, publicatie en behandeling van de rekenkameronderzoeken. De leden bespreken in reguliere rekenkamervergaderingen, waarvan er circa tien per jaar worden gehouden, de lopende zaken van de rekenkamer. Daarnaast worden voor het bepalen van het langetermijnbeleid enkele strategische overleggen gehouden. Ook worden op ad hoc basis (digitale) overleggen met de staf van de rekenkamer gehouden. De leden houden de agenda’s van de gemeenteraad en raadscommissie bij en wonen de vergaderingen indien relevant en mogelijk ook (digitaal of fysiek) bij. De voorzitter van de rekenkamer heeft periodiek overleg met directeuren/voorzitters van andere rekenkamers,

9

waaronder de G4. Tevens overlegt de voorzitter zo nodig met de secretaris over de interne organisatie van de rekenkamer. De leden van de rekenkamer hebben de volgende hoofd- en nevenfuncties: Manus Twisk (voorzitter) o

Lid bestuur Vereniging van Rekenkamers (penningmeester).

Robert-Jaap Voorn (lid) o

Directeur Wegverkeersmanagement, Rijkswaterstaat, bezoldigd

o

Voorzitter van de Raad van Toezicht van Aorta (architectuurcentrum in Utrecht), onbezoldigd

o

Lid van de Raad van Toezicht van de Fraudehelpdesk, bezoldigd

Willemien Roenhorst o

Senior adviseur kwaliteitsbewaking, Algemene Rekenkamer, bezoldigd

2.4 Wet open overheid Met de inwerkingtreding van de Wet open overheid (Woo), op 1 mei 2022, hebben bestuursorganen nieuwe verplichtingen om informatie openbaar te maken. De Rekenkamer Den Haag is een bestuursorgaan en valt dus ook onder de Woo. In overeenstemming met artikel 3.5 van de Woo geven we in deze paragraaf de voornemens ten aanzien van de uitvoering van de Woo aan. De Woo kent in hoofdlijn twee verplichtingen. De eerste is dat een bestuursorgaan zoveel mogelijk informatie actief openbaar moet maken. De tweede is dat het bestuursorgaan verzoeken om informatie in behandeling moet nemen en daarover moet besluiten. Op grond van art. 3.1 eerste lid Woo zal de rekenkamer uit eigen beweging de bij ons berustende informatie neergelegd in documenten voor eenieder openbaar maken, voor zover er geen redenen zijn om informatie niet openbaar te maken of openbaarmaking geen redelijk belang dient. Bij het openbaar maken gaat het in ieder geval om informatie over het beleid, inclusief voorbereiding, uitvoering, naleving en evaluatie. De rekenkamer zal in ieder geval alle informatie op grond van de Woo via haar eigen website openbaar maken (www.rekenkamerdenhaag.nl). Daarnaast publiceren wij via de Woo index van de gemeente Den Haag verwijzingen naar de openbaar gemaakte informatie (https://organisaties.overheid.nl/woo/24873/Gemeente_Den_Haag).

Wanneer de rekenkamer een verzoek ontvangt om (delen van) deze informatie openbaar te maken, dan zal dit verzoek in behandeling worden genomen. Bij het beoordelen van het verzoek nemen we de vereisten uit de Woo in acht. In het jaarverslag wordt een overzicht van verzoeken en besluiten naar aanleiding van verzoeken opgenomen.

10

3. Wat gaat dat kosten? (bedragen x € 1.000)

Begroting 2024 (incl.

Begroting 2025 (excl.

rekeningresultaat 2023)

rekeningresultaat 2024)

Personeelskosten staf

881

896

Honorering leden

81

88

Inhuur

127

44

Overheadkosten

148

160

Diversen

58

48

Totaal

1.295

1.236

rekenkamer

(huisvesting, werkplek, etc.)

Tabel 2 Begroting 2025 De begroting voor de rekenkamer in 2025 bedraagt € 1.236.000. Dit is exclusief het rekeningresultaat van 2024. Een eventueel positief rekeningresultaat over 2024 zal bij de vaststelling van de jaarrekening over 2024 in overeenstemming met de verordening op de rekenkamer worden toegevoegd aan de begroting over 2025. Op basis van deze verordening kan het gaan om maximaal 10% van de begroting over 2024. Doordat de in de tabel opgenomen begroting over 2024 inclusief het rekeningresultaat over 2023 is, is deze hoger dan de begroting over 2025.

3.1 Toelichting per post Personeelskosten staf De personeelskosten nemen vanwege reguliere salarisverhogingen en personele wisselingen ten opzichte van 2024 met 1,7% (€ 15.000) beperkt toe. Honorering leden rekenkamer De honorering van de leden is zoals vastgelegd in de Verordening op de rekenkamer gekoppeld aan de vergoeding voor raadsleden. Deze vergoeding is in 2024 sterker gestegen dan de begroting. Daarnaast heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties op 19 december 2024 in een circulaire bekend gemaakt, dat deze vergoeding per 1 januari 2025 verder wordt verhoogd. Hierdoor neemt de begroting over 2025 ten opzichte van de begroting over 2024 met 8,6% (€ 7.000) toe. Inhuur Het budget voor inhuur is relatief klein en ten opzichte van de begroting 2024 met 65% (€ 80.000) afgenomen. Echter, omdat het rekeningresultaat 2024 nog aan de begroting zal worden toegevoegd is de verwachting dat er in 2025 voldoende budget voor inhuur beschikbaar komt. Het bedrag voor inhuur wordt aangewend voor de inhuur van extra capaciteit en specifieke deskundigheid ten behoeve van onderzoek. 11

Overheadkosten (huisvesting, werkplek, etc.) De overheadkosten nemen ten opzichte van de begroting 2024 met 8% toe. Dat is meer dan de trendmatige verhoging van circa 4%, omdat de door de gemeente Den Haag doorbelaste kosten voor huisvesting, automatisering en algemene dienstverlening in 2024 hoger waren dan de indexering van de begroting van de rekenkamer. Diversen Omdat de realisatie over 2024 fors lager zal uitvallen dan de begroting over 2024 is in de begroting 2025 17% (€ 10.000) minder gereserveerd voor de diverse uitgaven (opleidingen, abonnementen, kantoorartikelen e.d.).

12

COLOFON Leden Manus Twisk, voorzitter Robert-Jaap Voorn Willemien Roenhorst

Medewerkers stafbureau Arjan Wiggers (secretaris) Thijs Bosma (senior onderzoeker en plaatsvervangend secretaris) Sophie Henken (senior onderzoeker) Vacature (senior onderzoeker) Alicia Majoor (onderzoeker) Kariem Hommad (onderzoeker) Yaora van Wijland (junior onderzoeker) Sitora Saidova (junior onderzoeker) Pam van Schie (junior onderzoeker)

Contactgegevens Rekenkamer Den Haag Postbus 16079 2500 BB Den Haag T: 070 353 2048 Bezoekadres Stadhuis Gemeente Den Haag Spui 70 2511 BT Den Haag

Datum 31 januari 2025

Foto voorzijde Beeldbank gemeente Den Haag/Martijn Beekman

RIS-nummer 321287

13