RIS321177 Geen lichthinder voor vleermuis, uil en nachtvlinder bijlage 1

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

1 of 9

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Wie we zijn

DOSSIER

Wat we doen

Onze thema's

Nieuws & a

Lichtvervuiling BIODIVERSITEIT []

DUURZAAM GEBRUIK VAN LAND & WATER []

Verlichting in bosranden leidt op langere termijn tot de afname van het aantal nachtvlinders en verstoring van het gedrag van grotere dag- en nachtdieren. Wat is de impact van lichtkleur, en hoe kunnen we de verstoring van de natuur zoveel mogelijk verminderen? Inloggen om dit dossier te volgen []

[] [] []

PROJECTEN

NIEUWS

CONTACT

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

2 of 9

Kamiel Spoelstra

Wie we zijn

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Wat we doen

Onze thema's

Nieuws & a

Nachtelijke verlichting heeft invloed op onze natuur, maar het was onduidelijk hoe groot die invloed is. Nu is er voor het eerst bewijs door uniek onderzoek. Verlichting in bosranden leidt op langere termijn tot de afname van het aantal nachtvlinders en verstoring van het gedrag van grotere dag- en nachtdieren. Miljoenen jaren lang was het overdag licht en ‘s nachts donker. Tegenwoordig is ons land bijna overal verlicht, door lantaarnpalen langs wegen of verlichting bij huizen en bedrijven. Voor de dieren die ’s nachts leven wordt het bijna nergens meer echt donker. Ook de mens is hier gevoelig voor.

Aantrekkingskracht Dat nachtelijk kunstlicht effect heeft op dieren, weten we al een tijd. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk dat nachtvlinders door licht ‘aangetrokken’ worden. Maar het verstoort het leven van nachtvlinders op veel meer manieren zo blijkt. Zo wordt de aanmaak van sekslokstoffen door vrouwelijke nachtvlinders verstoord en paren ze uiteindelijk minder vaak in het licht. Bovendien gaat het veel minder goed met nachtvlindersoorten die door licht aangetrokken worden. Verlichting in bosranden leidt op langere termijn tot de afname van het aantal nachtvlinders. Nachtelijk kunstlicht verstoort vleermuizen sterk, behalve als het rood is. Het verlies van leefgebied voor de zeldzamere, lichtschuwe soorten kan daardoor met deze lichtkleur waarschijnlijk verminderd of voorkomen worden. Nog een ander voorbeeld uit het onderzoek: het gedrag en de timing van zangvogels verandert als er ’s nachts licht op hun nestkast schijnt. Ze slapen ook figuurlijk lichter, maken langere dagen en koolmezen lijken bijvoorbeeld minder vaak vreemd te gaan.

Niet onschuldig De invloed van kunstlicht blijkt dus te leiden tot ander gedrag van vleermuizen en dieren die ’s nachts rusten zoals zangvogels, en op termijn tot kleinere populaties nachtvlinders. En er leeft meer. Met de bijzondere Licht op Natuur -

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

3 of 9

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

opstelling meten de onderzoekers effecten van licht op zoveel mogelijk soorten we zijn vogels Wat wendoen Onze thema's in de Nederlandse natuur. Naast Wie vleermuizen, nachtvlinders kijken ze

Nieuws & a

ook naar muizen, grotere zoogdieren, planten en bodemdieren. Deze resultaten onderstrepen dat belangrijke effecten bijna onzichtbaar zijn en pas na langere tijd gaan optreden. Dat is onderwerp van een vervolgstudie. Maar het is nu al duidelijk: kunstlicht is bepaald niet onschuldig. Al is verlichting heel handig en soms nodig, het is schadelijk voor onze natuur en voor de mens. Net als bij lucht-, water- en andere vervuiling is het het beste om licht zoveel mogelijk te beperken en op de andere locaties de impact te verkleinen door het aanpassen van bijvoorbeeld de lichtkleur. Beleidsmakers, natuurbeheerders en technici gebruiken de onderzoeksresultaten nu al.

In de media Kunstlicht kleurt de wereld blauw, maar dat is slecht nieuws voor [] mens en natuur [] [] Met NIOO-onderzoeker Kamiel Spoelstra Artikel van 14/09/2022 NRC

Nachtelijk Europa wordt steeds blauwer, en daar heeft de natuur [] last van [] [] Met NIOO-onderzoeker Kamiel Spoelstra Artikel van 15/09/2022 De Volkskrant

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

5 of 9

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Wie we zijn

Wat we doen

Onze thema's

7

veel

PROEFLOCATIES

LANTARENPALEN

Nieuws & a

3 KLEUREN LICHT

Laatste nieuws

NIEUWS

• 26 OKTOBER 2024

Lichtvervuiling aanpakken bij de bron NIEUWS • 26 JUNI 2024

Het belang van de lange termijn []

NIEUWS • 30 NOVEMBER 2022

Stairway to Impact Award voor Kamiel Spoelstra []

NIEUWS • 27 NOVEMBER 2020

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

6 of 9

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Nationale Wetenschapsagenda: hoe houden we de biologische klok gezond? []

Wie we zijn

Al het nieuws []

Wat we doen

Onze thema's

Nieuws & a

[] []

Projecten

Artificial light [] SUSTAINABLE USE OF LAND & WATER [] • BIODIVERSITY []

Spoelstra Group

2016–Present

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

7 of 9

Wie we zijn

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Wat we doen

Onze thema's

Nieuws & a

BioClock [] BIODIVERSITY [] • SUSTAINABLE USE OF LAND & WATER []

Spoelstra Group

2021–2027

Alle projecten []

[] []

Vragen? Neem contact met ons op

Kamiel Spoelstra []

K.Spoelstra@nioo.knaw.nl []

[]

Nuttige links [] []

Wetenschappelijke publicatie - Effects of anthropogenic light on species and ecosystems. Science (2023) []

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

8 of 9

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Wetenschappelijke publicatie - Response bats light with Wie we zijn of Wat weto doen Onzedifferent thema's

[]

Nieuws & a

spectra: light-shy and agile bat presence is affected by white and green,

[]

but not red light. Proceedings of the Royal Society B (2017) []

Wetenschappelijke publicatie - Experimental light at night has a negative

[]

long-term impact on macro-moth populations. Current Biology (2020) []

[]

LICHTVERVUILING []

VLEERMUIZEN []

NACHTELIJK KUNSTLICHT (ALAN) []

VOGELS []

AMFIBIEËN []

DUURZAME STEDEN EN GEMEENSCHAPPEN []

Deel dit artikel [] []

[] []

[] []

[] []

[] []

Abonneer je op updates Geïnteresseerd in een bepaald onderwerp? Volg dan het bijbehorende dossier of de experts van het NIOO met verstand van zaken. Door in te loggen of een nieuw account aan te maken, kun je op webpagina's naar keuze (op dit moment dossiers en experts) de 'volgknop' aanklikken. Je ontvangt dan automatisch bericht wanneer er een update gepubliceerd is hier. Tot dan! Abonneer op updates

Direct naar Missie en visie

Onze dossiers

16/01/2025, 16:14

Lichtvervuiling | Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

9 of 9

Feiten en cijfers

https://nioo.knaw.nl/nl/dossiers/lichtvervuiling

Werken bij

Wie we zijn

Wat we doen

Pers

Medewerkers

Afdelingen

Departments

Publicaties

Faciliteiten

Onze thema's

Nieuws & a

Abonneren

Contact Droevendaalsesteeg 10 6708 PB Wageningen 0317 47 34 00 communicatie@nioo.knaw.nl

Volg ons

Cookies

Privacy

Responsible disclosure

Toegankelijkheid

Wet open overheid

Het NIOO is een onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen © 2025 Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)

16/01/2025, 16:14