RIS321076 Beantwoording SV Onveilig gevoel en hoge kosten door graffiti

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

7 februari 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Van Basten Batenburg, luidend: ‘Onveilig gevoel en hoge kosten door graffiti’

DPZ/10844266 RIS321076

Het raadslid mevrouw Van Basten Batenburg heeft op 13 januari 2025 een brief met daarin veertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 15 december 2024 bericht Omroep West: ‘Onveilig gevoel en hoge kosten door graffiti, maar niemand weet of daders worden gepakt’. Omroep West heeft onderzoek gedaan naar graffiti in onze regio. Het weghalen van graffiti kost veel geld, maar hoeveel het kost wordt vaak niet geregistreerd. Ook is niet te achterhalen of de daders van graffiti wel gepakt worden. 1)

Is het college bekend met het artikel op Omroep West “Onveilig gevoel en hoge kosten door graffiti, maar niemand weet of daders worden gepakt”?

Ja, het college is bekend met het artikel op Omroep West. 2)

Herkent het college de bevinding dat in een omgeving waar veel van die tags op de muren of andere plekken zitten mensen ook sneller rommel op straat gooien?

Ja, het college is bekend met de theorie uit het artikel dat een vervuilde omgeving kan leiden tot ander normoverschrijdend gedrag. 3)

Herkent het college ook de bevinding dat mensen zich door de aanwezigheid van tags mensen zich onveilig en onprettig voelen en dat het de drempel verlaagt om de regels te overtreden?

Ja, zie antwoord 2. 4)

Wat vindt het college van de bevinding dat mensen minder lang winkelen in een winkelgebied met veel graffiti?

Het college kan deze bevinding niet staven met onderzoek maar kan zich voorstellen dat illegale graffiti leidt tot een verminderd gevoel van behagen en daardoor leidt tot kortere bezoeken. Tegelijkertijd kan (legale) graffiti zoals street art ook voor sfeer en een mooi aangezicht zorgen. Dergelijke kunst wordt dusdanig gewaardeerd dat er daarom ook tours zijn om de Haagse street art te ontdekken. 5)

Is het college het met de Haagse VVD eens dat deze feiten aanzetten tot snelle (schoonmaak)actie tegen graffiti?

Ja, het college is het eens dat een verwijdering van illegale graffiti wenselijk is. Het Meldpunt Graffiti van de gemeente is verantwoordelijk voor het verwijderen van illegale graffiti (en posters/stickers).

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10844266

Omdat de gemeente het belangrijk vindt dat de buitenruimte behalve schoon, heel en veilig ook prettig is om te verblijven, verwijdert het meldpunt ook gratis illegale graffiti van de gevels van particuliere panden. Het Meldpunt Graffiti hanteert een meersporen-aanpak en werkt hierbij samen met stichting The Hague Street Art. Een onderdeel van de bestrijding van illegale graffiti is het creëren van mogelijkheden voor graffiti-artiesten om op een legale wijze graffiti aan te brengen. Dit mag op 4 zogenaamde Legale Graffiti Locaties. Samen met The Hague Street Art wordt steeds gekeken naar manieren om in contact te komen en te blijven met de illegale taggers, zoals bijvoorbeeld door het organiseren van graffiti-jams bij deze Legale Graffiti Locaties. Daarnaast verzorgt The Hague Street Art voorlichtingslessen over (illegale) graffiti in de eerste klas van het voortgezet onderwijs. In Den Haag is op veel plekken graffiti te zien. Niet alleen op gemeentelijke objecten, maar zeker ook op huisjes en kasten van Dunea, KPN, Stedin en Ziggo, en op haltes en objecten van HTM en de MRDH. Uit navraag van West blijkt dat zij geen van allen kunnen becijferen welke kosten (of gederfde inkomsten) gemoeid zijn met de bekladding. 6)

Is het college het met de Haagse VVD eens dat hoge maatschappelijke kosten van graffiti inzichtelijk moeten zijn, zodat de effectiviteit van de aanpak (preventief en repressief) kan worden bijgehouden? Is het college bereid om hierover afspraken te maken met de verantwoordelijke instanties?

Het college is het eens met de Haagse VVD dat hoge maatschappelijke kosten van graffiti inzichtelijk moeten zijn. Hoewel de gemeente niet verantwoordelijk is voor de graffiti-aanpak van nuts- en vervoersbedrijven en in dat kader niets kan afdwingen, vinden er al gesprekken plaats. Een succesvol voorbeeld hierbij is de samenwerking met Stedin. Zij geeft in nauw overleg met de gemeente jaarlijks opdracht aan een reclame-exploitant om illegale graffiti en posters/stickers te verwijderen, in ruil voor toestemming voor het plaatsen van reclameframes. Deze exploitant maakt tevens inzichtelijk hoeveel m2 illegale graffiti (en posters/stickers) wordt verwijderd. Dunea heeft geen noemenswaardige objecten in Den Haag waarop illegale graffiti is aangebracht. Het Hoogheemraadschap verwijdert illegale graffiti relatief snel, maar de gemeente heeft geen inzicht in aantallen verwijderde m2 graffiti. De samenwerking is helaas niet met alle partijen succesvol. KPN en Ziggo hebben aangegeven alleen aanstootgevende en racistische graffiti te verwijderen. Zowel ambtelijke als bestuurlijke overleggen met beide partijen hebben niet tot het gewenste resultaat geleid. Het verwijderen van illegale graffiti op objecten van HTM en MRDH kent een wisselende termijn, graffiti wordt niet in alle gevallen snel verwijderd.

Ook overleggen met deze partijen hebben tot op heden nog niet tot het gewenste resultaat geleid. 7)

Is het college bereid om met deze organisaties in gesprek te gaan om samen meer te doen tegen graffiti, zowel preventief als repressief? En is het college bereid om daarbij minimaal in te zetten op meer schoonmaak van objecten door de verantwoordelijke instanties?

Zie antwoord 6. Bij politie en OM zijn geen cijfers beschikbaar over aanhoudingen, boetes en daders. Daardoor is niet te zeggen hoeveel daders worden bestraft.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10844266

8)

Is het college het met de VVD eens dat het van belang is om beter zicht te krijgen op de effectiviteit van de graffiti-aanpak?

Het Meldpunt Graffiti stelt ieder jaar een jaarverslag op. Hierin wordt verantwoording afgelegd over het uitgevoerde beleid van de gemeente. De toegepaste maatregelen in combinatie met de cijfers geven voldoende beeld van de effectiviteit van de gevoerde aanpak. 9)

Is het college bereid om met politie en OM en handhaving in gesprek te gaan om, minimaal bij wijze van een pilot, inzicht te krijgen in de effectiviteit van het handhaven van en optreden tegen graffiti?

Handhaving is het sluitstuk van een aanpak. In praktijk is het lastig om op te treden tegen graffiti, omdat er alleen ingegrepen kan worden als iemand op heterdaad betrapt wordt. Dit zien we terug in de cijfers, waar slechts enkele ingrepen op het gebied van graffiti geregistreerd staan. Na overleg met onze partners, de politie en het OM, is de keuze gemaakt om geen pilot te starten. Dit zal onevenredig veel capaciteit vragen ten opzichte van wat verwacht wordt dat het oplevert. Zowel de politie als het OM geven in het artikel aan dat de cijfers niet apart worden bijgehouden. Om iedere registratie handmatig te bekijken kostveel tijd. De gemeente maakt volgens het stuk op Omroep West € 132.000,- kosten per jaar. Leiden, een stad met minder dan een kwart van het aantal inwoners als Den Haag, geeft € 200.000,- per jaar uit. 10) Kan het college een uitsplitsing maken van deze kosten, waarbij in ieder geval onderscheid wordt gemaakt tussen materieel, personele inzet op straat en de backoffice? Hoeveel objecten zijn voor dit geld schoongemaakt? Het meldpunt geeft opdracht aan een externe aannemer die in opdracht van de gemeente illegale graffiti en posters/stickers verwijderd. In 2024 is € 130.000,- uitgegeven aan het verwijderen van illegale graffiti en posters/stickers.

Hiervan is in totaal bijna 7.000 m2 illegale graffiti en posters/stickers verwijderd, waarvan ruim 2.000 m2 op (particuliere) panden. Dit bedrag is inclusief de gemaakte kosten voor het verwijderen van de leuzen op de Utrechtsebaan (€ 12.000,-). Bovengenoemde bedragen betreffen de uitvoeringskosten voor verwijderen van illegale graffiti en posters/stickers (inclusief materiaal, materieel, personele inzet op straat). De personeelskosten van medewerkers van het Meldpunt Graffiti en kosten die in het kader van preventie (subsidie The Hague Street Art, aanbrengen van legale muurschilderingen en coatings) worden gemaakt zijn hierin niet opgenomen. 11)

Hoeveel van de kosten van de verwijdering van graffiti heeft het college verhaald op daders?

Van leesbare illegale graffiti op panden wordt altijd aangifte bij de politie gedaan. In sommige gevallen kan de politie een dader aanhouden, waarbij gemaakte schoonmaakkosten worden verhaald. Hierbij wordt ernaar gestreefd om strafzaken te voegen, zodat schoonmaakkosten voor het verwijderen van vergelijkbare tags op andere locaties kunnen worden verhaald op dezelfde dader. Helaas worden er in praktijk weinig daders op heterdaad aangehouden en is het verhaalde bedrag niet significant. Voor wat betreft de Utrechtsebaan zijn stappen ondernomen om schoonmaakkosten op daders te verhalen. Dit proces vraagt echter een lange adem, omdat de gemeente hierin afhankelijk is van het OM.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10844266

12) Kan het college toelichten hoe de aanpak van Leiden verschilt van de aanpak van Den Haag? Naar aanleiding van uw vragen is contact gezocht met de gemeente Leiden om te leren van elkaars aanpak. De aanpak van de gemeente Leiden komt grotendeels overeen met die van Den Haag. Net als in Den Haag wordt er schoongemaakt naar aanleiding van meldingen en schouwrondes door medewerkers van de gemeente. Illegale graffiti wordt zowel verwijderd van objecten in de openbare ruimte als van gemeentelijke en particuliere partners. Woningbouwverenigingen en nuts- en vervoersbedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het schoonhouden van hun objecten. Ook in gemeente Leiden worden de objecten van Ziggo, KPN niet schoongemaakt ondanks meerdere verzoeken. Waar de aanpak van de gemeente Leiden afwijkt ten opzichte van die van Den Haag is dat zij niet samen werkt met organisaties geworteld in de graffiti-scene. Hierdoor wordt ook geen voorlichting gegeven en zijn er geen plekken waar men legaal mag spuiten. Het college laat graag weten dat het feit dat de schoonmaakkosten van de gemeente Den Haag sinds de oprichting van het Meldpunt Graffiti in 2008 significant zijn gedaald, juist komt door de complete en op meerdere sporen gerichte aanpak van graffitioverlast.

De ervaring met het bekladden van de Utrechtsebaan leert dat het maanden kan duren voordat de gemeente graffiti in de openbare ruimte schoonmaakt. Maar ook op veel andere plekken, in woonbuurten, bij haltes en in winkelcentra, blijft graffiti lang zitten, met alle negatieve gevolgen voor het veiligheidsgevoel van dien. Dit terwijl de ene tag de andere uitlokt en snelle actie dus belangrijk is om erger te voorkomen. 13) Is het college het met de Haagse VVD eens dat dit onwenselijk is, gezien de effecten van graffiti? Het college is het eens dat het wenselijk is om illegale graffiti te verwijderen. Een onderdeel van de graffitiaanpak is lik op stuk beleid. Door het consequent en snel verwijderen van alle soorten aangebrachte illegale graffiti wordt het aanbrengen hiervan ontmoedigd. Illegale graffiti op (particuliere) panden en objecten in eigendom van de gemeente wordt binnen 10 werkdagen na signalering verwijderd. Aanstootgevende en racistische graffiti wordt, indien mogelijk, binnen 24 uur verwijderd. Wanneer graffiti op moeilijk bereikbare locaties, zoals de Utrechtsebaan, is aangebracht, dan is het verwijderen hiervan altijd maatwerk en afhankelijk van te nemen (verkeers)maatregelen en de benodigde toestemmingen.

14) Is het college bereid om vaker schoonmaakrondes te doen door de stad, onafhankelijk van meldingen? Medewerkers van het Meldpunt Graffiti schouwen iedere werkdag op aanwezigheid van illegale graffiti in de stad. Opdrachten aan de aannemer om illegale graffiti te verwijderen worden verstrekt op basis van deze schouwrondes en naar aanleiding van meldingen van bewoners en gebruikers van de stad. Daarnaast rijdt de aannemer maandelijks een ronde langs de bekende hotspots (objecten waarop vaak illegale graffiti wordt aangebracht). Het college is van mening dat deze inspanningen van de gemeente niet hoeven te worden opgeschaald. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4