RIS321026 Beantwoording SV Haagse pracht, licht aan de gracht

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

21 januari 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid Van Basten Batenburg, luidend: ‘Haagse pracht, licht aan de gracht’

DSB/10842301 RIS321026

Het raadslid mevrouw Van Basten Batenburg heeft op 8 januari 2025 een brief met daarin zes vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. De Haagse grachten zijn een prachtig onderdeel van onze stad. Niet alleen zijn zij historisch en beeldbepalend voor grote delen in en om het centrum, maar ze brengen ook verkoeling voor Hagenaars en bezoekers op warme dagen. De Haagse VVD is groot voorstander van meer water in de stad, onder meer door meer grachten in ere te herstellen, zoals dit gebeurd is bij het Piet Heinplein. Daarnaast wil de Haagse VVD ervoor zorgen dat bestaande grachten aantrekkelijk zijn voor recreatie in en om het water: van het maken van een wandeling langs de gracht tot het maken van een rondvaart en van het suppen of kanoën tot het drinken van een biertje langs de gracht. Daarom is het belangrijk dat het in en om grachten schoon en veilig is. De Haagse VVD ziet hier een belangrijke rol voor verlichting aan en in de Haagse grachten. Verlichting is beeldbepalend voor de beleving van water in de avonduren: het maakt het verschil tussen een donkere strook of herkenbaar water dat in verbinding staat met de omliggende wijk.

Verlichting kan daarnaast ook uitnodigen tot recreatie in en aan het water, ook – of wellicht zelfs juíst – wanneer het donkerder is. Denk hierbij aan het varen bij schemering of een drankje langs de gracht in het voorjaar. 1.

Is het college het met de Haagse VVD eens dat verlichting beeldbepalend is voor de beleving van de Haagse grachten in de avonduren voor zowel bewoners als bezoekers? Zo nee, waarom niet?

Het college erkent dat verlichting bijdraagt aan de sfeer en beleving van stedelijke gebieden, waaronder de grachten. Door middel van verlichting wordt het bijzondere karakter van specifieke gebieden, gebouwen en objecten in onze stad benadrukt. De mate waarin dit prioriteit krijgt, is echter afhankelijk van afwegingen tussen kosten, duurzaamheid, veiligheid, esthetiek en het beschermen van de natuur. In de Visie op Licht (RIS298657) wordt extra aandacht besteed aan verlichting in Hofstadgebieden, zoals het recent uitgevoerde lichtplan in het Museumkwartier. De stad heeft daarnaast veel natuurgebieden die belangrijk zijn voor diverse planten- en diersoorten. Daarom wordt soms bewust gekozen om geen (extra) verlichting te gebruiken. In en rondom de Haagse grachten komen relatief veel vleermuissoorten voor. Vleermuizen zijn zeer gevoelig voor kunstlicht en deze dieren en hun leefgebieden zijn beschermd onder de Omgevingswet (Besluit activiteiten leefomgeving). In de binnenstad van Den Haag bevinden zich weinig donkere gebieden, een uitzondering hierop vormt het grachtenstelsel.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10842301

In 2016 is onderzoek gedaan naar de functie van het grachtenstelsel voor vleermuizen en de mogelijke gevolgen van het toevoegen van kunstlicht. Hieruit is gebleken dat het grachtenstelsel van essentieel belang is als foerageergebied en zo donker mogelijk moet blijven. Dit is opgenomen in de Richtlijn Licht op Natuur (RIS298657) en bekrachtigd met de Nota Stadsnatuur (RIS305825). 2.

Is het college het eens met de Haagse VVD dat de grachten dienen uit te nodigen tot recreatie in en om het water, ook bij het vallen van de schemering? Zo niet, dan graag een toelichting.

Het college is van mening dat de grachten uitnodigend moeten blijven, ook na zonsondergang. Hierbij wordt rekening gehouden met de natuur. Conform de zorgplicht voor natuur zoals opgenomen in de Omgevingswet, is het streven om alles boven het Haagse water donker te houden om de schaarse flora en fauna in de stad te behouden. Het beperken van lichtvervuiling en energieverbruik is hierbij eveneens belangrijk. Op dit moment geeft een blik op de verlichting in en om de Haagse grachten een sterk wisselend beeld. Zo is er het gebied van de (Dunne) Bierkade en het Groenwegje met zijn diverse cafés, restaurants, evenementen en mensen die in de avonduren aan en op het water genieten. Fraaie straatlantaarns van een klassiek ontwerp staan aan de gracht en werken uitnodigend. Een heel andere aanblik heeft het gebied rondom de Mauritskade, waar spartaanse verlichting vrijwel exclusief op het wegverkeer gericht is. Langs de gracht is weinig verlichting, waardoor het water niet wordt verbonden met de omgeving en in de avonduren dus een donkere aanblik biedt. Dit terwijl in de buurt bij onder meer de Hooigracht wel sfeervolle verlichting aanwezig is. Door het opwaarderen van de verlichting rondom de Mauritskade kan zo een mooie wandelroute ontstaan. 3.

Is het college het met de Haagse VVD eens dat de gebieden rondom de (Dunne) Bierkade en het Groenwegje, evenals de Hooigracht een lichtend voorbeeld zijn van hoe water en wijk met elkaar verbonden kunnen zijn, onder meer door de verlichting?

Het college heeft vastgesteld dat historische verlichting passend is bij het historische karakter van bepaalde delen van de stad. Om deze reden wordt in beschermde stadsgezichten historische verlichting geïnstalleerd, waaronder bij gebieden rondom de (Dunne) Bierkade, het Groenewegje en de Hooigracht. De grachtengordel buiten beschermd stadsgezicht is echter ook aangemerkt als een gebied waar deze verlichting wordt toegepast, zoals vastgelegd in Verduurzamen Openbare Verlichting (RIS309078). Het is echter noodzakelijk dat deze materialen in staat zijn om het straatprofiel volgens de richtlijnen adequaat te verlichten. Bij de Mauritskade kan er om deze reden geen historische verlichting worden geplaatst. 4.

Is het college het eens met de Haagse VVD dat het water rondom de Mauritskade in zowel letterlijke als figuurlijke zin onderbelicht is? Zo niet, dan graag een toelichting.

Het college kiest er bewust voor om het water rondom de Mauritskade niet te verlichten, omdat deze locatie een belangrijk leefgebied betreft voor vleermuizen. Zie het antwoord bij vraag 1 en 2 voor meer uitleg. In 2021 is door middel van tijdelijke verlichtingsinstallaties op de Mauritskade aanvullend onderzoek gedaan naar mogelijkheden om grachten en bruggen aan te lichten. Er zijn op verschillende momenten in het jaar metingen verricht. De negatieve impact van de proefopstelling bleek te groot en daarom is het niet mogelijk verlichting toe te passen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10842301

Naast inspiratie uit eigen stad kan er worden gekeken wat werkt voor grachten in steden als Amsterdam en Utrecht, of dichterbij in Delft en Leiden. Hierbij kan gedacht worden aan de verlichting langs de gracht, maar ook verlichting bij, aan of onder bruggen en het uitlichten van andere beeldbepalende objecten. 5.

Ziet het college kansen om, geïnspireerd door mooie plekken in onze eigen stad en elders, bij de Mauritskade water en wijk met verlichting beter met elkaar te verbinden en aantrekkelijker te maken? Graag een toelichting.

Het college ziet bij de Mauritskade geen mogelijkheid om het water, door middel van verlichting, beter aan te laten sluiten bij de wijk. Zie vraag 1, 2 en 4 voor meer uitleg. De Haagse VVD vindt het belangrijk dat er structurele aandacht uitgaat naar verlichting langs de Haagse grachten, voor het verbinden van water en wijk en het karakter van onze Haagse grachten. Hiervoor zou gewerkt kunnen worden met een lichtplan of een breder beeldkwaliteitsplan, gericht op het Haagse water in het algemeen en/of de Haagse grachten in het bijzonder. In een dergelijk plan kan vastgelegd worden welk soort verlichting wordt toegepast, zowel de verlichting op straat langs een gracht als de verlichting rondom bruggen en andere beeldbepalende objecten, om zo het Haagse water nog aantrekkelijker te maken. Dit biedt dan een houvast bij vervanging van verlichting en toekomstige ontwikkelingen in en om de Haagse grachten. 6.

Klopt het dat het college nu niet werkt met een lichtplan of een breder beeldkwaliteitsplan voor het Haagse water in het algemeen of de Haagse grachten in het bijzonder? Zo ja, is het college bereid dit te ontwikkelen? Graag een toelichting.

Den Haag heeft een plan voor de verlichting in de stad, genaamd Visie op Licht (RIS298657). Dit document richt zich op het verbeteren van de openbare verlichting met als doel bij te dragen aan de veiligheid, leefbaarheid en sfeer van de stad. Het ontwerp van deze visie is gebaseerd op de Haagse identiteit en omvat vier verschillende soorten verlichting die passen bij de verschillende gebieden in Den Haag. In woon- en werkgebieden wordt 'living light' gebruikt, in het centrum en andere toeristische gebieden zoals de badplaatsen 'city light', langs hoofdwegen 'road light', en in natuurgebieden wordt zo min mogelijk openbare verlichting gebruikt, aangeduid als 'eco light'. Langs de Haagse grachten wordt waar mogelijk, passend bij het karakter van het Haagse grachtenstelsel, gebruik gemaakt van historische verlichting. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3