RIS321025 Beantwoording SV Handhaving op uitzendbureaus in Den Haag

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

12 maart 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Verduin en Mostert, luidend ‘Handhaving op uitzendbureaus in Den Haag’

DPZ/10855945 RIS321025

De raadsleden de dames Verduin en Mostert hebben op 20 december 2024 een brief met daarin veertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Het college heeft eerder aangegeven dat specifiek voor de uitzendbranche wordt ingezet op het verder in kaart brengen van de problematiek veroorzaakt door malafide ondernemers in deze sector en het verbeteren van de organisatiegraad. Daarnaast wordt innovatieve handhaving ontwikkeld via de inzet van stewards en SUS-teams. 1.

Kan het college aangeven wanneer de raad inhoudelijk nader wordt geïnformeerd over bovenbeschreven inzet op het in kaart brengen van de problematiek, veroorzaakt door malafide ondernemers in deze sector en over de inzet van stewards en SUS-teams?

De genoemde maatregelen maken deel uit van de propositie van de gemeenten Den Haag en Rijswijk voor een aanvraag uit de zesde tranche van de Regio Deal. De voorgestelde plannen in deze propositie voor innovatieve handhaving door middel van bijvoorbeeld stewards en SUS-teams zien op een versterkte ondermijningsaanpak in desbetreffende wijken en buurten in algemene zin, niet specifiek op de uitzendbranche. Op 3 februari jl. heeft het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening bekendgemaakt welke voorstellen de komende maanden verder worden uitgewerkt tot een Regio Deal.1 Den Haag en Rijswijk horen daar helaas niet bij. De gemeente Den Haag heeft de desbetreffende wijken aangewezen als investeringsgebieden en zal zich samen met partners blijven inzetten voor duurzame verbetering van de brede welvaart. 2.

Kan het college aangeven of er al een integrale handhavingsactie heeft plaatsgevonden specifiek en enkel gericht op uitzendbureaus en veelvoorkomende wettelijke overtredingen in de uitzendbranche (van overtredingen met foutparkeren, overbewoning tot aan arbeidsuitbuiting)? Zo ja, wat heeft deze inzet opgeleverd? Zo nee, is dit voornemen er?

Wanneer concrete signalen of meldingen van misstanden zijn, wordt een uitzendbureau integraal gecontroleerd. Daarvoor wordt de samenwerking gezocht met de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), de Haagse Pandbrigade en politie. De controles vinden dan plaats op de arbeidsplaats, woning en / of voertuig. Bij het vaststellen van misstanden rondom huisvesting kan de Haagse Pandbrigade handhavend optreden, bijvoorbeeld in de vorm van bestuurlijke boetes. Als arbeidsmisstanden worden vastgesteld, is het aan de NLA om dat verder op te pakken.

1

Kamerstukken II, 2024/25, 29697, nr. 159. Zie:

www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2025Z01788&did=2025D04107.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10855945

3.

Welke maatregelen zijn volgens het college effectief in de aanpak van malafide uitzendbureaus (preventief en repressief)?

Bij malafide uitzendbureaus kunnen misstanden op uiteenlopende terreinen plaatsvinden, van arbeidssmistanden tot financiële delicten en overtreding van lokale wet- en regelgeving. Het ligt voor de hand dat maatregelen vanuit meerdere invalshoeken en ingezet door meerdere partijen nodig zijn voor een effectieve aanpak. Een combinatie van bewustwording, preventie, barrières, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke maatregelen zijn volgens het college dus effectief. Daarnaast is een sterke bovenregionale inzet nodig, omdat uitzendkrachten doorgaans niet in hetzelfde gebied wonen als waar wordt gewerkt en / of het uitzendbureau gevestigd is. Daarom is het van belang om vooral ook bovenregionaal en nationaal tot sluitend beleid en wetgeving te komen. Zo heeft het college recentelijk met bestuurders van Amsterdam, Breda, Rotterdam en Utrecht een position paper2 verzonden in aanloop naar het commissiedebat criminaliteitsbestrijding, ondermijning en georganiseerde criminaliteit in de Tweede Kamer. Daarin wordt aandacht gevraagd voor het verbeteren van de poortwachtersfunctie van o.a. de Kamer van Koophandel en notarissen om malafide bedrijvigheid te bestrijden. Om tot een effectieve aanpak te komen, is het allereerst van belang dat voldoende kennis en bewustwording bestaat, zodat melding wordt gemaakt van misstanden.

Het college zet onder andere via het programma Arbeidsmigratie in goede banen (RIS316674) en het Actieprogramma mensenhandel (RIS320843) in op het verbeteren van meldingsbereidheid onder arbeidsmigranten, door proactief arbeidsmigranten voor te lichten, onder andere via (mobiele) informatiepunten, en door te verwijzen naar juridische ondersteuning. Ook worden in samenwerking met stichting FairWork trainingen georganiseerd voor gemeentelijke medewerkers die in contact staan met arbeidsmigranten voor het herkennen van signalen van mensenhandel. Via woonbeleid en toezicht en handhaving op wonen bestrijdt het college misstanden op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten. Qua barrières wordt ingezet op verbeteren van registratie / inschrijving van arbeidsmigranten. 4.

Welke juridische handhavingsbevoegdheid heeft het college op overtredingen (in de breedste zin van het woord) van uitzendbureaus? Welke juridische handhavingsbevoegdheden liggen bij andere partijen, kan dit uitgesplitst worden naar de provincie, arbeidsinspectie, FIOD, politie, etc.?

Voor de handhaving op overtredingen van uitzendbureaus geldt dezelfde bevoegdheid als voor alle andere niet-vergunde en / of gereguleerde bedrijvigheid in de stad. Dat betekent dat handhavend kan worden opgetreden vanuit de gemeente in het geval van overtredingen op het gebied van bijvoorbeeld afval en parkeren. Wanneer een uitzendbureau is gevestigd in een aangewezen gebied waar een vergunningplicht voor bedrijfsmatige activiteiten geldt, zal door een ondernemer – evenals door andere ondernemers met publiek toegankelijke bedrijvigheid – een vergunning moeten worden aangevraagd. Momenteel handhaven de genoemde partijen in de vraag op opeenhopende deelgebieden en overtredingen waar ondernemers zich schuldig aan kunnen maken, van overtredingen van de Wet minimum loon (NLA), snelheidsovertredingen (politie), vormen van fraude (FIOD). Specifiek voor uitzendbureaus is momenteel geen juridische handhavingsbevoegdheid bij een instantie belegd omdat deze branche niet gereguleerd is. Het toekomstige toelatingsstelsel voor uitzendbureaus biedt een kader voor een vorm van regulering van de uitzendbranche.

2 Zie: www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5493061/burgemeesters-malafide-bedrijven-crimineel-inschrijving

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10855945

Recentelijke is bekend gemaakt hoe handhaving daarvan eruit gaat zien.3 Er zal binnen het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een speciale eenheid worden opgericht voor de uitvoering van de Wtta, de Toelatende Instantie (TI). Op dit moment werkt het ministerie van SZW een tijdspad voor invoering uit. Het college volgt deze ontwikkelingen nauwlettend. 5.

Is er een samenwerking tussen de gemeente Westland en de gemeente Den Haag op het gebied van integrale handhaving bij werkgevers en worden bij die acties ook de gekoppelde uitzendbureaus bezocht die in Den Haag gevestigd zijn? Hoe ziet deze samenwerking er concreet uit? En heeft Den Haag een identieke samenwerking met andere gemeenten waar veel arbeidsmigranten werkzaam zijn, waarvan de uitzendbureaus in Den Haag zijn gevestigd en/of de arbeidsmigranten in Den Haag wonen?

Wat betreft regionale samenwerking werken zowel de politie als het HEIT binnen de regionale politieeenheid Den Haag, waar ook de gemeente Westland onder valt. Ook de NLA werkt regionaal en heeft bij controles zowel aandacht voor de inlener als de uitlener. Zo hebben in het najaar van 2024 nog controles van de NLA plaatsgevonden bij werkgevers in het Westland waar misstanden zijn geconstateerd en waar uitzendbureaus bij betrokken waren.4 Wanneer integrale controles plaatsvinden bij werkgevers in het Westland waar Haagse uitzendbureaus bij betrokken zijn en/of uitzendkrachten gehuisvest zijn in Den Haag, wordt ook samengewerkt met de gemeente Den Haag, bijvoorbeeld met de Haagse Pandbrigade. Arbeidsmigranten die in Den Haag wonen, werken door heel Nederland in diverse sectoren. Daarom is het van belang om nationaal tot sluitend beleid en wetgeving te komen, om effectief misstanden tegen te gaan. In bestuurlijke overleggen met de minister van SZW en in VNG-verband blijft het college daarom de urgentie van betere regulering van de uitzendbranche aan de orde brengen. 6.

Worden signalen over malafide uitzendbureaus die gevestigd zijn in Den Haag en malafide werkgevers die arbeidsmigranten afnemen actief en vice versa uitgewisseld tussen gemeente Den Haag en gemeente Westland? En wat wordt er vervolgens met dit soort signalen gedaan?

Tussen de gemeenten Westland, Rotterdam en Den Haag is op ambtelijk niveau periodiek contact over (signalen van) misstanden in de uitzendbranche. Sterke signalen kunnen aanleiding geven tot een integrale bedrijfscontrole van het HEIT. Ook worden signalen gedeeld met de NLA. 7.

Hoeveel overtredingen zijn er geregistreerd in 2023 en 2024 door de gemeentelijke handhavers over een uitzendbureau? Om wat voor soort overtredingen gaat het dan?

Het is niet mogelijk om uit het handhavingssysteem van de Handhavingsorganisatie en de data die de gemeente verwerkt een zoekslag te maken naar overtredingen die specifiek betrekking hebben op uitzendbureaus. Wel signaleren handhavers uit hun praktijkervaring dat er relatief vaak verkeersovertredingen plaatsvinden door voertuigen die gelieerd zijn aan uitzendbureaus. Hierbij gaat het met name om overtredingen zoals fout parkeren, rijden in voetgangersgebieden en andere vormen van verkeersovertredingen.

3

Kamerstukken II, 2024/25, 36446, nr. 29. Zie:

www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2025D02441&did=2025D02441. 4 Zie: www.nos.nl/artikel/2551498-illegale-arbeidsmigranten-komen-van-steeds-verder-naar-ons-land.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10855945

8.

Hoeveel overtredingen gepleegd door uitzendbureaus in Den Haag zijn door de Arbeidsinspectie in 2023 en 2024 geregistreerd?

De NLA verstrekt geen gegevens over haar onderzoeken, aantallen overtredingen, boetes of meldingen en verzoeken. Het is dus niet mogelijk om exact vast te stellen hoeveel overtredingen door uitzendbureaus in Den Haag in 2023 en 2024 geregistreerd zijn. Wel kunnen inspectieresultaten met betrekking tot de Wet minimumloon, Wet arbeid vreemdelingen en Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs5 en openbare publicaties met generieke gegevens over voortgang van programma’s6 geraadpleegd worden. Op 16 januari jl. is de Kamermotie7 van de leden Timmermans en Dijk aangenomen, waarin de regering wordt verzocht een actueel overzicht van uitzendbedrijven te publiceren die overtredingen hebben begaan en die daarvoor van de NLA een boete hebben gekregen. Het college gaat in gesprek met de NLA over de uitwerking van de motie, zodat overtredingen in de stad beter in beeld komen. 9.

Welke onderdelen van de gebiedsgerichte ondermijningsaanpak zouden ook goed kunnen werken voor de aanpak van malafide uitzendbureaus buiten deze gebieden?

Momenteel past het college een gebiedsgerichte aanpak van ondermijning toe in beperkte geografische gebieden, hoofdzakelijk in winkelstraten. Doorgaans gebeurt dit door middel van een vergunningplicht voor een aangewezen gebied. Kenmerkend aan deze aanpak is dat alle (verschillende typen) ondernemingen binnen een gebied onder de aanpak vallen. Voor uitzendbureaus ligt een gebiedsgerichte aanpak niet direct voor de hand. Zo zijn uitzendbureaus verspreid over de stad en regio, en zijn uitzendbureaus minder locatie-gebonden. Naast een gebiedsgerichte aanpak is ook een branchegerichte vergunningplicht mogelijk. Zoals de burgemeester heeft medegedeeld tijdens de vergadering van de commissie Bestuur op 29 januari 2025 over toepassen van de vergunningplicht op de automotivebranche moet hiervoor wel een gedegen feitelijke én juridische onderbouwing voor zijn.. Algemeen bekend is dat de aanleg van bijv. glasvezel in de Haagse wijken door arbeidsmigranten wordt gedaan, vaak in onterechte en gedwongen ZZP-constructies en meestal onder mensonterende omstandigheden en zonder goede arbeidsvoorwaarden/sociale verzekering.

5 Inspectieresultaten met betrekking tot de Wet minimumloon, Wet arbeid vreemdelingen en Wet allocatie

arbeidskrachten door intermediairs worden sinds 2016 online gepubliceerd. Dit betreft een selectie van overtredingen die de NLA constateert. Ook zijn andere bedrijven dan uitzendbureaus zijn terug te vinden in het overzicht. Deze database weergeeft dus niet het totaalaantal overtredingen bij uitzendbureaus in Den Haag. 6 In openbare publicaties van de NLA – bijvoorbeeld gericht op de aanpak uitzendbranche, arbeidsuitbuiting, bouw

– zijn de resultaten niet uitgesplitst naar gemeente. De meeste recente cijfers van het Programma Uitzendbureaus van de inspectie hebben betrekking op 2020 tot 2022. Van de onderzoeken in de uitzendbranche in die jaren is bekend dat de meeste plaats vonden in Zuid-Holland. 7 Kamerstukken II, 2024/25, 36410 nr. 103. Zie:

www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2025Z00579&did=2025D01392.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10855945

10. Kan het college aangeven in hoeverre Nuts- en Telecom-bedrijven en diens onderaannemers, die bijv. de aanleg van glasvezelnetwerken in Den Haag verzorgen, ook aan onderzoeken worden onderworpen om arbeidsuitbuiting op te sporen? Het onderzoeken van arbeidsuitbuiting en andere arbeidsmisstanden is een taak van de Arbeidsinspectie (NLA). De Opsporingsdienst van de NLA verricht strafrechtelijk onderzoek naar arbeidsuitbuiting. Indien de NLA signalen ontvangt van uitbuiting, kan de Opsporingsdienst een onderzoek opstarten. Meer uitleg over wanneer een melding leidt tot een opsporingsonderzoek is te vinden op de website8. De NLA verstrekt geen gegevens over haar onderzoeken, aantallen overtredingen, boetes of meldingen en verzoeken (zie antwoord vraag 8). Vergunningsvoorwaardes voor kabelleggen Bij toetsing van een vergunningsaanvraag voor nuts- en telecombedrijven om kabels te leggen, richt het college zich uitsluitend op een volledig ingevuld aanvraagformulier en een tekening die voldoet aan de gestelde eisen. Deze tekening moet de actuele ondergrond van de openbare ruimte weergeven, inclusief verkeersmaatregelen voor wegafzettingen volgens CROW96B en / of Haagse richtlijnen.

Daarnaast wordt gekeken naar de benodigde werkruimte, de resterende openbare ruimte (eventueel in dwarsprofiel), eventuele omleidingen tijdens de uitvoering en een situatietekening van het werkgebied, inclusief de ruimte die nodig is voor het opslaan van materieel en materialen. 11.

Wat doet de gemeente Den Haag zelf aan het stellen van voorwaarden voor deze en andere werkzaamheden die in opdracht van de gemeente worden uitgevoerd?

De gemeente Den Haag zet opdrachten in de markt door middel van Europese aanbestedingen. Bij iedere Europese aanbesteding9 wordt de Uniforme Europese Aanbestedingsverklaring (UEA) gebruikt. De UEA bevat zowel verplichte als facultatieve uitsluitingsgronden die worden gebruikt om te bepalen of een inschrijver mag deelnemen aan een aanbestedingsprocedure. Arbeidsuitbuiting kan vallen onder meerdere uitsluitingsgronden in de UEA, zowel bij de verplichte als bij de facultatieve uitsluitingsgronden. De inschrijver moet in de UEA aangeven of een van deze uitsluitingsgronden op hem van toepassing is. In sommige gevallen kan hij aantonen dat hij passende zelfreinigingsmaatregelen heeft getroffen, waardoor uitsluiting wordt voorkomen. Bij gunning van de opdracht vraagt de gemeente bij de winnende inschrijver de Gedragsverklaring Aanbesteden (GVA) op. Een GVA is een verklaring dat uit een onderzoek is gebleken dat er geen bezwaren zijn dat een natuurlijk persoon of rechtspersoon inschrijft. Justis verstrekt de GVA namens de minister van Justitie en Veiligheid. Wanneer uit de GVA blijkt dat er sprake is van een onherroepelijke veroordeling voor arbeidsuitbuiting dan sluit de gemeente de inschrijver uit van de aanbesteding.

Bij alle aankopen en aanbestedingen van de gemeente Den Haag wordt bovendien gelet op hoe het geld kan bijdragen aan de beleidsdoelen op het gebied van duurzaamheid, werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, de lokale economie, internationale rechtvaardigheid en inclusiviteit.

8 www.nlarbeidsinspectie.nl/opsporingsdienst/arbeidsuitbuiting. 9 De drempelbedragen om Europees aan te besteden zijn € 221.000 excl. BTW voor leveringen en diensten, en

€ 5.538.000 excl. BTW voor werken (2024 & 2025).

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10855945

In het Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI 2024; RIS319227, p. 15) zijn onder meer de volgende acties opgenomen ten aanzien van arbeidsomstandigheden, die dit jaar worden uitgewerkt: -

Als opdrachtgever zorgen we dat we ons bewust zijn van de belangrijkste risico’s in productieketens, met behulp van de MVO-Risicochecker. Zo kunnen we deze meenemen in onze aanbestedingsstrategieën en hierover het gesprek met onze leveranciers voeren. We letten hierbij ook op arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden bij leveranciers in Nederland.

-

Bij de gunning van opdrachten waarbij gewerkt wordt met goedkope arbeidskrachten, maken we afspraken over de aansprakelijkheid voor de werk-, woon- en leefomstandigheden van EUarbeidsmigranten die via aannemers en / of onderaannemers worden ingehuurd.

12. Wordt er na gunning van een opdracht door de gemeente ook daadwerkelijk gecontroleerd of er door de uitvoerende partijen (vaak via uitzendbureaus en onderaannemers) wel of geen sprake is van arbeidsuitbuiting? De gemeente is alert op signalen van uitbuiting bij arbeidsmigranten , en heeft extra aandacht hiervoor bij inkooprelaties in de bouw- en uitzendsector. Goede afspraken met uitzenders De gemeente Den Haag heeft raamovereenkomsten met uitzendpartijen. Dat betekent dat er geen zaken gedaan wordt met onderaannemers, maar altijd rechtsreeks met de (na Europees aanbesteding) gecontracteerde partijen. Deze partijen zijn lid van branchevereniging ABU resp. NBBU. Op dit moment heeft gemeente Den Haag alleen raamovereenkomsten met uitzendpartijen gesloten die lid zijn van de ABU. De ABU auditeert en stelt richtlijnen op met betrekking tot arbeidsmigratie waaraan hun leden moeten voldoen. Daarnaast zijn de uitzendpartijen waar we contracten mee hebben SNAgecertificeerd. Toezicht in de bouwsector Op werkplaatsen in de gemeente Den Haag waarvan de gemeente zelf opdrachtgever is, wordt door de gemeente Den Haag toezicht gehouden.

Hierbij controleren de toezichthouders de werktijden, de getroffen veiligheidsmaatregelen, waaronder het dragen van de persoonlijke beschermingsmiddelen (hesjes, werkschoenen, helmen, etc.) en de noodzakelijke facilitaire voorzieningen (bouwkeet om te schaften, toilet, water om handen te wassen, etc.). Ten aanzien van de onderwerpen salariëring en huisvesting heeft de gemeente Den Haag, wanneer zij zelf opdrachtgever is van deze bouwwerken, geen opsporende en / of handhavende bevoegdheden om te kunnen optreden. Wel worden hierover gesprekken gevoerd met aannemers waarvan bekend is dat zij buitenlandse arbeidsmigranten inzetten. Bij het vermoeden van misstanden wordt er gerapporteerd aan de daarvoor bevoegde instanties. Ook zijn er gesprekken met de NLA om gezamenlijk verbetermogelijkheden te onderzoeken.. Op woensdag 4 december is een uitzendbureau, gevestigd midden in de Haagse wijk Zeeheldenkwartier, beschoten. De schutter is aangehouden. 13. Is al bekend wat de aanleiding van deze beschieting was? Heeft de burgemeester hier contact over gehad met politie, OM en de verschillende partijen die verder betrokken zijn bij integrale handhavingsacties? Zo ja, kan het college de uitkomsten hiervan (desnoods vertrouwelijk) delen met de raad? De beschieting is nog in onderzoek bij politie en OM. Het is niet aan het college om hier uitspraken over te doen.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10855945

14. Kan het college deze schriftelijke vragen beantwoorden vòòr het reeds ingeplande debat over arbeidsmigratie op 30 januari 2025? Nee. Voor de beantwoording is meer tijd nodig geweest omdat de vragen meerdere dossiers en daarmee ook terreinen van meerdere bestuurders beslaan. Daarnaast zijn er vragen die betrekking hebben op externe organisaties. Dit vraagt veel afstemming om tot een juiste en volledige beantwoording te komen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7