RIS320908 Beantwoording openstaande vragen op het gebied van monumentenzorg en welstand

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10819382 RIS320908 Contactpersoon

Ingeborg Pronk Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Monumentenzorg & Welstand Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 december 2024

ingeborg.pronk@denhaag.nl

Onderwerp

Beantwoording openstaande vragen op het gebied van monumentenzorg en welstand naar aanleiding van de commissie ruimte van 3 juli 2024

Geachte voorzitter, Tijdens de commissie ruimte van 3 juli 2024 heeft het college toegezegd op enkele punten rond Monumentenzorg en Welstand bij u terug te komen. Dat doen wij via deze brief. Beeldbepalende panden: definitie, planning en proces Allereerst de beeldbepalende panden, ook wel beeldbepalende bouwwerken genoemd. Het college heeft toegezegd deze met voorrang op te nemen in het omgevingsplan. In de bijlage, vindt u de globale planning van de uitwerking van de planregels (1.planning diverse werkzaamheden) en van de omzetting naar het omgevingsplan (2.Planning beeldbepalende bouwwerken). De aanwijzing zal in thematische tranches plaatsvinden. In 2025 verwachten wij de eerste stukken voor besluitvorming aan u voor te leggen. Wij verwachten de laatste bouwwerken in 2032 op te nemen. Met het vaststellen van de planregels zal ook de definitie van beeldbepalende bouwwerken vastgelegd worden. Volgens deze definitie maakt een beeldbepalend bouwwerk deel uit van het cultureel erfgoed en vormt het een tastbare herinnering en geeft een beeld van de geschiedenis van het gebied. Een vergelijkbare definitie is eerder voor ‘karakteristiek-beeldbepalende panden” toegepast in het bestemmingsplan voor de Binckhorst. Het vaststellen van de planregels is afhankelijk van de voortgang van het proces rond het omgevingsplan.

Capaciteit, voortgang en nieuwe werkzaamheden Wij hebben toegezegd in te gaan op het punt van bezetting in relatie tot voortgang van diverse dossiers rond erfgoed. In de huidige situatie is de werkvoorraad toegenomen en heeft de afdeling Monumentenzorg en Welstand dezelfde bezetting gehouden. Vergroten van de werkvoorraad heeft gevolgen voor de snelheid waarmee zowel regulier als nieuw werk kan worden opgepakt.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10819382

Aanwijzen van nieuwe monumenten in fasen De afdeling werkt voor nieuwe aanwijzingen van monumenten in fasen. Op 13 juli 2021 heeft het college besloten het monumentenregister uit te willen breiden in 6 fasen (RIS309492). Dit betekent dat er tot en met 2026 een werkvoorraad is van aan te wijzen monumenten. Dit traject loopt een kleine vertraging op, vanwege het invoegen van een extra fase van Post ’65 architectuur. Momenteel loopt de fase voor aanwijzingen religieus erfgoed. In de laatste maand van dit jaar verwachten wij de procedure op te starten voor aanwijzing van een eerste selectie Post ’65 gebouwen. Daarna volgt een herinventarisatie van de scholen, gevolgd door de herinventarisatie fase (ook wel de zogeheten stofkam operatie) voor gebouwen en objecten uit de periode 1850-1940. WO II is daarna aan de beurt, naar verwachting medio 2026. Tussendoor gaat de afdeling ook aan de slag met beeldbepalende panden. Het monumentenzorgbeleid is erop gericht met het aanwijzen van beschermde stadsgezichten (structuurgericht) en individuele beschermde monumenten (object- en complexgericht) de meest waardevolle onderdelen als cultureel erfgoed te behouden. Inventariseren, waarderen en selecteren is daarbij de volgorde om tot een selectie van potentiële monumenten of structuren te komen. Het feitelijke aanwijzen brengt ook werk met zich mee.

Het informeren van alle betrokkenen, het behandelen van de eventuele zienswijzen en opnemen in het gemeentelijke monumentenregister is een tijdrovend proces. Bij alle aanwijzingen hoort participatie en uiteindelijk opname in het omgevingsplan. Al deze handelingen en processen nemen tijd in beslag. Voor het aanwijzen van beeldbepalende panden geldt een vergelijkbaar proces als voor reguliere aanwijzingen van monumenten. Huidige capaciteit en werkzaamheden Naast deze taak werken de medewerkers van de afdeling aan de aanvragen omgevingsvergunning voor wijzigingen aan monumenten. Dit kunnen kleine aanpassingen zijn maar betreft ook grote verbouwingen zoals het Binnenhof of het Haags Historisch Museum. De afdeling heeft een aantal subsidieregelingen onder handen waar doorlopend werk uit voortkomt, evenals de jaarlijkse Open Monumentendag en diverse andere publieksactiviteiten zoals het Cultuurmenu. Het takenpakket is de afgelopen jaren uitgebreid doordat de opgave verduurzaming meer aandacht vraagt en ook de omschakeling die uit de Omgevingswet voortkomt zorgt voor meer en ander werk, waaronder het borgen van cultuurhistorische waarden in het omgevingsplan. Hierover leest u meer in de volgende alinea. Er werkt een klein, specialistisch team aan al deze zaken en elke nieuwe taak of project kost tijd en aandacht waardoor soms werkzaamheden naar achteren schuiven in de tijd.

Nieuw werk voortvloeiend uit Omgevingswet Vanuit de Omgevingswet zijn diverse taken ontstaan die tot 2032 uitgevoerd of geregeld moeten worden door de gemeente. De invoering van de Omgevingswet en de omzetting van de regels voor erfgoed naar het omgevingsplan vraagt om een grote inspanning van de afdeling. De taken komen voort uit de Omgevingswet zelf, uit toezeggingen uit het verleden, uit nieuw beleid en regelgeving van de gemeente en van de provincie. Voor Monumentenzorg gaat het onder meer om: opstellen van de nieuwe Monumentennota en het omzetten van de Erfgoedverordening in regels voor het omgevingsplan; op juiste manier borgen van de beschermde stadsgezichten in het omgevingsplan; aansluiten op Europese verdragen; beschermen van de omgeving van monumenten en inventariseren van erfgoed dat niet als monument is aangewezen; uitzoeken hoe bescherming van monumenten in het omgevingsplan terecht komt. Voor welstand betreft het werk aan een nieuwe Nota omgevingskwaliteit die om de paar jaren geactualiseerd moet worden aan de hand van het kwaliteitsstelsel. Hieruit volgen mogelijk een andere rol en taken voor de Adviescommissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed en daarmee voor het team welstand.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10819382

Ruimtelijke ontwikkelingen en aandacht voor cultuurhistorie U sprak tijdens de commissievergadering zorg uit voor aantasting van mogelijk toekomstig beschermd erfgoed in huidige ontwikkelgebieden in de stad. Het is een wettelijke taak om cultuurhistorie te borgen, ook buiten beschermd stadsgezicht. In de huidige situatie worden de monumentenadviseurs doorgaans betrokken als er ontwikkelingen spelen bij monumenten of binnen beschermde stadsgezichten. Ook bij structuurvisies en beeldkwaliteitsplannen worden cultuurhistorie, eventuele monumenten en beeldbepalende panden opgenomen. Elk plan bevat een paragraaf cultuurhistorie, waarin de belangrijkste waarden in het gebied beschreven worden en waar nodig met regels beschermd. De vraag naar advies vanuit Monumentenzorg neemt toe vanwege meer integraal werken en de diverse gebiedsaanpakken. Het is zoals hierboven beschreven dus mogelijk om de waarde van het erfgoed bij planvorming te beschrijven. Het aanwijzen van monumenten wordt echter uitgevoerd volgens de genoemde planning. De voorbescherming van een monument tegen aantasting en sloop heeft pas effect als het college daartoe besloten heeft en binnen afzienbare tijd daadwerkelijk een besluit tot aanwijzen neemt. Zo hebben wij ook besloten om de ronde van Post ’65 erfgoed eerder te beschermen, omdat we zien dat deze objecten in de stad soms verloren dreigen te gaan.

De afdeling werkt met veel inzet en zorg aan de genoemde fases van aanwijzingen, inclusief het borgen van cultuurhistorie in het omgevingsplan. Dat er in de tussentijd soms panden verloren gaan is een gegeven. Cofinancieringsfonds voor kleine openbare gemeentelijke en rijksmonumenten Het is ons bekend dat non-gouvernementele fondsen bij het financieren van projecten er soms belang aan hechten dat er ook andere financiers, zoals bijvoorbeeld een gemeente, participeren. Uiteraard kent de gemeente Den Haag verschillende subsidieregelingen waar instellingen een beroep op kunnen doen en waarmee ‘cofinanciering’ vanuit de gemeente kan worden gerealiseerd. Vanuit Monumentenzorg bestaan er enkele regelingen voor onderhoud van het monument. Wij erkennen echter dat er voor sommige kleinschalige instellingen nu maar zeer beperkt mogelijkheden zijn voor het verkrijgen van subsidie van de gemeente. Zoals ook aan u toegezegd tijdens de bespreking van de Programmabegroting 2025-2028, deelt het college de behoefte van de Raad om hier iets aan te doen. Hiertoe zal het college allereerst inventariseren wat de behoeften en kansen zijn en, indien noodzakelijk, hoe dit in een subsidieregeling te vervatten. Een zoektocht naar de benodigde middelen zal ook onderdeel uitmaken van deze inventarisatie. In het tweede kwartaal van 2025 zal het college u hier nader over berichten.

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Hoogachtend, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

3/3