RIS320897 Actieagenda Dierenwelzijn

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10830773 RIS320897 Contactpersoon

Beleidsafdeling Stadsbeheer Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB BAS Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

20 december 2024

ondersteuningbeleidsafdelingstadsbeheer @denhaag.nl

Onderwerp

Actieagenda Dierenwelzijn

Geachte voorzitter, Dieren zijn levende, voelende wezens en hebben recht op een goed leven in Den Haag. Met het Haagse coalitieakkoord (RIS316672) is de intrinsieke waarde van dieren nog eens benadrukt en met de Programmabegroting 2024-2027 is geld beschikbaar gesteld om structureel meer te doen voor het bevorderen van dierenwelzijn in de stad. Het college is er trots op dat er samen met dierenwelzijnsorganisaties al veel is bereikt op het gebied van dierenwelzijn (RIS316063 en RIS31230). Onlangs is Den Haag uitgeroepen tot de meest diervriendelijke gemeente. Het college ziet dit als een belangrijke erkenning voor de jarenlange inzet voor dieren en een aanmoediging om te blijven werken aan een diervriendelijke stad. Om het dierenwelzijn de komende periode naar een hoger niveau te tillen stuur ik u een Actieagenda Dierenwelzijn voor 2024 en verder. De actieagenda bevat extra speerpunten waar het college de komende periode extra op inzet om ervoor te zorgen dat dieren een goed leven hebben. Deze Actieagenda Dierenwelzijn telt vijftien punten: 1. Bewustwordingscampagne over verantwoord huisdierbezit Voor veel mensen is het hebben van een huisdier een belangrijke bron van steun en plezier. Bij de aanschaf van dieren vindt het college het belangrijk dat het dierenwelzijn voorop staat en dat mensen goed geïnformeerd een keuze kunnen maken om een dier aan te schaffen.

Vanwege dit belang is er € 150.000 vrijgemaakt voor publiekscampagnes om dierenwelzijn te verbeteren. Met de bewustwordingscampagne ‘Verantwoord huisdierbezit’ laten we aan de mensen zien wat zij kunnen doen om het dierenwelzijn te verbeteren van hun (toekomstige) huisdier. Met deze campagne wijzen we Hagenaars daarom op hun verantwoordelijkheid wanneer ze ervoor kiezen om een huisdier aan te schaffen. Wanneer een huisdier bewust is aangeschaft, wordt de kans kleiner dat een dier wordt gedumpt en/of moet worden opgevangen in een asiel. De campagne is gestart met het thema ‘Verantwoord dierenbezit’. In september is ook de campagne gestart om mensen bewust te maken van dierenleed bij het hengelen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10830773

2. Voorlichtingscampagne over dierenleed bij het hengelen In de nota Dierenwelzijn (RIS307253) staat de intrinsieke waarde van dieren centraal. Vissen zijn levende wezens en ervaren pijn. Hengelen is een activiteit die dierenleed veroorzaakt. Steeds meer onderzoek wijst namelijk uit dat vissen gevoelens van pijn en stress kunnen ervaren. Het college vindt het belangrijk dat mensen hiervan bewust zijn. Den Haag is daarom in september 2024 een campagne gestart over dierenleed bij hengelen. De campagne dierenwelzijn wordt voortgezet. Het college ziet daarnaast nog meer kansen om het welzijn van vissen te bevorderen. Zo wordt het aantal hengelplekken niet uitgebreid en wordt ingezet op het beperken van het gebruik van lood. Dit door het creëren van bewustwording en het maken van afspraken hierover. 3. Diervriendelijker fokbeleid op de stadsboerderijen De stadsboerderijen zetten zich al lange tijd in voor het bevorderen van dierenwelzijn. De medewerkers zorgen goed voor de dieren en geven de bezoekers veel informatie over de dieren op de boerderij maar ook over de verzorging van huisdieren. Dieren hebben recht op een goed leven in Den Haag. We willen dat de dieren op de stadsboerderijen in een veilige en verantwoorde omgeving kunnen leven en passen het fokbeleid aan.

Met het nieuwe fokbeleid worden belangrijke stappen gezet om het fokbeleid op de stadsboerderijen nog diervriendelijker te maken (RIS318926). Met varkens, konijnen, cavia’s en kippen wordt al tientallen jaren niet meer gefokt. Nu zal met geiten, schapen en koeien alleen worden gefokt als er voldoende ruimte is op de stadsboerderijen. Zo kunnen dieren fijn oud worden op de stadsboerderij. 4. Brede functie van stadsboerderijen en actief aanbod dierenwelzijnslessen Via natuur- en milieueducatie kunnen kinderen en volwassenen op een duurzame manier kennismaken met natuur en milieu. Het welzijn van dieren staat bij het lesaanbod hoog in het vaandel en komt op verschillende manieren terug. Zo zijn in verschillende lespakketten die de leefomgeving van dieren onderzoeken, instructies opgenomen hoe kinderen voorzichtig en diervriendelijk met alle soorten dieren moeten omgaan. Om de aandacht voor dierenwelzijn verder te vergroten via educatie zijn er vanaf het schooljaar 20242025 twee lespakketten beschikbaar die zijn ontwikkeld door de Dierenbescherming. Via educatie kunnen kinderen ervaren dat ze met hun keuzes invloed hebben op zichzelf, anderen, dieren en hun omgeving. Kinderen worden breed geïnformeerd zodat zij zelf een mening kunnen vormen en weloverwogen keuzes kunnen maken. Daarnaast zal worden onderzocht hoe het aanbod lessen dierenwelzijn verder uitgebreid kan worden.

Hiervoor zullen scholen actief worden benaderd (RIS319018). Op de stadsboerderijen is er veel aandacht voor dierenwelzijn en verantwoord huisdierbezit. De stadsboerderij is een plek om elkaar te ontmoeten en wijkbewoners worden betrokken bij de verzorging van dieren. Ook maken de stadsboerderijen inwoners bewust van waar ons voedsel vandaan komt. De stadsboerderijen dragen ook een steentje bij aan meer duurzaamheid en biodiversiteit. Naast verschillende duurzame aanpassingen aan de gebouwen en de recycling van materialen, hangen er vanaf 2024 ook bijenkasten voor wilde bijen bij tien stadsboerderijen. 5. Extra inzet op bevordering dierenwelzijn hulpbehoevende wilde dieren Wilde dieren zijn onderdeel van het leven in de stad. Net als mensen hebben ze recht op een goed leven in Den Haag. Voor in het wild levende dieren geldt een algemene zorgplicht. De gemeente geeft tot nu toe invulling aan deze zorgplicht door jaarlijks structureel € 50.000 beschikbaar te stellen voor het vervoer van hulpbehoevende wilde dieren naar gespecialiseerde wildopvang. Wildopvangcentra (in de regio) verzorgen jaarlijks vele hulpbehoevende wilde dieren. Het vinden van voldoende structurele financiering is een groot probleem voor wildopvangcentra.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10830773

De gemeente wil meer doen om gewonde wilde dieren en dieren in nood beter te helpen. Vanaf dit jaar levert de gemeente daarom, naast de structurele bijdrage voor het vervoer van hulpbehoevende wilde dieren, ook een structurele bijdrage aan de zorg voor hulpbehoevende wilde dieren waardoor een dier altijd de noodzakelijke zorg en hulp kan krijgen. 6. Losloopgebieden hondvriendelijker maken Bijna één op de tien inwoners heeft een hond. Deze honden moeten ruimte hebben om te rennen, te spelen en te zwemmen. Dat is goed voor het welzijn van honden. Den Haag is een drukke stad en is het moeilijk om geschikte locaties te vinden voor nieuwe hondenlosloopgebieden en is er weinig ruimte om honden veilig uit te laten. Daarom verbeteren we een flink aantal bestaande hondenlosloopgebieden door de hele stad en voegen we in bijvoorbeeld Zuidwest nieuwe gebieden toe. Het college maakt tot 2026 in totaal € 460.000,- hiervoor vrij. Ook zorgt het college voor het beheer en onderhoud van de losloopgebieden en maakt hiervoor jaarlijks € 95.000,- vrij. Daarbij houden we rekening met de veiligheid en ecologische waarden. Deze gebieden worden aangepakt door bijvoorbeeld het hekwerk te vervangen, een betere afscheiding aan te brengen, extra afvalbakken te plaatsen, zitbanken voor de hondenbezitters neer te zetten en door de door honden gegraven gaten aan te vullen met zand.

Op dit moment wordt er al aan de voorbereidingen gewerkt voor het aanpakken van de losloopgebieden. Zo zijn de hondenlosloopgebieden aan het Oranjeplein en de Kamperfoeliestraat al succesvol verbeterd. Met deze verbeteringen sluiten we beter aan bij de behoeften van de hond en de hondenbezitters. Daarnaast blijft het college ook kijken naar kansen voor het creëren van nieuwe losloopgebieden (RIS319019). 7. Meer waardering voor dierenhulpverleners en vrijwilligers Het bevorderen van dierenwelzijn kan de gemeente niet alleen, daar zijn verschillende dierenwelzijnsorganisaties voor nodig. Dierenhulpverleners en vrijwilligers van dierenwelzijnsorganisaties leveren een belangrijke bijdrage aan het verbeteren van dierenwelzijn. Zij zetten zich dagelijks in voor het verbeteren van dierenwelzijn. Hun inzet van kennis en ervaring is daarbij cruciaal. In de publiekscampagne over verantwoord huisdierbezit zijn de dierenwelzijnsorganisaties en stadsboerderijen, die gezamenlijk het netwerk van Huisdier Informatie Punten vormen, gepositioneerd als experts op het gebied van huisdierenbezit. Mensen die overwegen een dier aan te schaffen kunnen terecht bij één van de Huisdier Informatie punten in Den Haag waar deskundige medewerkers informatie kunnen geven over de aanschaf, verzorging, kosten, opvoeding van de meest populaire huisdieren en of een huisdier bij iemand past.

Het college waardeert de vele vrijwilligers die zich elke dag belangeloos inzetten voor de Haagse dieren. Met de Haagse Vrijwilligersprijs laat het college zien dat zij het belangrijk vindt wat vrijwilligers doen. Nieuw is dit jaar de Haagse Vrijwilligersprijs voor Dier en Natuur. Door het toevoegen van een nieuwe categorie 'Dier en Natuur' aan de Haagse Vrijwilligersprijs vraagt het college extra aandacht voor al het mooie werk van de vrijwilligers voor de stad én de dieren. 8. Dierenwelzijn in het sociaal domein versterken Voor veel mensen is het hebben van een huisdier een belangrijke bron van steun en plezier. De relatie tussen mensen en dieren kan onder druk komen te staan door sociale problemen zoals onder andere armoede, eenzaamheid, ziekte en huiselijk geweld waardoor dieren niet de optimale zorg en begeleiding krijgen.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10830773

Binnen het sociale domein vallen de activiteiten van de gemeente rond werk, participatie en zelfredzaamheid en zorg en jeugd. Bij het sociale domein staat het welzijn van kwetsbare kinderen en burgers voorop. Aan dierenwelzijn wordt minder snel gedacht. Toch is deze bewustwording wel nodig. Huisdieren zijn belangrijk voor veel mensen. Dieren vervullen allerlei functies in het leven van mensen. Door het bewustzijn voor dierenwelzijn te vergroten binnen het sociale domein kan er veel bereikt worden voor mens en dier. Het college wil daarom het bewustzijn voor dierenwelzijn vergroten door met het sociaal domein in gesprek te gaan over hoe de verschillende beleidsthema’s dierenwelzijn een rol kan geven. 9. Meer signalering bij de aanpak van dierenmishandeling in de openbare ruimte Hoe eerder dierenmishandeling wordt gesignaleerd, hoe meer dierenleed er voorkomen kan worden. Het college vindt dat alle vormen van dierenmishandeling en of verwaarlozing voorkomen moeten worden en zet in op meer signalering bij de aanpak van dierenmishandeling in de openbare ruimte door nog meer handhavers een training aan te bieden over hoe zij een signalerende rol kunnen invullen. Hiervoor is een werkinstructie opgesteld.

In de werkinstructie is aandacht voor wet- en regelgeving, de bevoegdheden van handhavers en boswachters, de situaties die handhavers tijdens hun dienst kunnen tegenkomen en de manier waarop zij moeten handelen. De trainingen starten deze winter, in het ‘laagseizoen’ van de handhavers. De inhoud van de training wordt verankerd in de geüpdatete versie van de werkinstructie, zodat de kennis naast de trainingen onderdeel van de reguliere werkwijze wordt. 10. Meer aandacht voor aanpak dierenmishandeling In onze stad moet iedereen zich veilig voelen. Naast het beschermen van onze mensen, beschermen we ook de veiligheid van dieren. Dierenmishandeling is onacceptabel en moet zo snel mogelijk in een vroeg stadium gesignaleerd worden. In het veiligheidsbeleid komt meer aandacht voor de aanpak en opsporing van dierenmishandeling (RIS316672). Uit onderzoek van de Universiteit van Utrecht blijkt dat er een relatie is tussen dierenmishandeling en andere vormen van huiselijk geweld. Deze link wordt actief onder de aandacht gebracht bij politie, boa’s, zorginstellingen, woningcorporaties en dierenartsen. De gemeente zoekt hierbij ook samenwerking met het Landelijk Expertisecentrum Dierenmishandeling (LED) en het Landelijk Expertisecentrum Kindermishandeling.

Het herkennen van de relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling kan leiden tot het voorkomen en beëindigen van mensen- en dierenleed. Om inzicht te krijgen over hoe het melden van huiselijk geweld en dierenmishandeling nog beter kan heeft de gemeente samen met GGD Haaglanden en Mendoo een enquête uitgezet onder de dierenartsen om de knelpunten te inventariseren (RIS317566). De belangrijkste conclusie uit de enquête is dat hoewel het merendeel van de dierenartsen, paraveterinairen en andere medewerkers van dierenklinieken bekend is met het LED, er veel onzekerheid is over wat de relevante instanties kunnen bieden en hoe het meldproces verloopt. Het college zet in op het verdiepen van de kennis en het opbouwen van expertise op het thema huiselijk geweld en dierenmishandeling. Daarnaast versterken wij de samenwerking met onze ketenpartners en brengen samen de lacunes in de hulpverlening binnen Haaglanden in kaart zodat het geweld eerder kan stoppen en de leefomstandigheden voor zowel mens én huisdier kunnen verbeteren. Het college is van mening dat iedereen zich veilig moet kunnen voelen in de stad. Naast het beschermen van mensen, beschermen we ook de veiligheid van dieren. Huiselijk geweld en dierenmishandeling is onacceptabel en moet zo snel mogelijk in een vroeg stadium gesignaleerd worden.

Het herkennen van de relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling kan leiden tot het voorkomen en beëindigen van mensen- en dierenleed.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10830773

11. Financiële ondersteuning aan minima voor de zorg voor hun huisdier Steeds meer mensen kunnen door de vele stijgende kosten de zorg voor hun huisdieren niet meer betalen. Het college ondersteunt daarom structureel mensen met een inkomen onder het wettelijke sociaal minimum bij de zorg voor hun huisdier. Om het dierenwelzijn te stimuleren biedt het college een tegemoetkoming van € 300,- aan per huishouden per kalenderjaar voor de dierenartskosten voor de Haagse inwoners met een geldige Ooievaarspas. Het bedrag van € 300,- kan worden ingezet op de volgende behandelingen: consult (100%), chippen (100%), vaccineren (100%), castratie of sterilisatie (100%), euthanasie (100%), medisch noodzakelijke behandelingen (50%), medicijnen bij een chronische ziekte (50%). Met deze tegemoetkoming zorgen we dat dieren van baasjes die weinig geld hebben de juiste zorg krijgen (RIS318941). 12. Ondersteuning bij het verduurzamen van de gebouwen van dierenwelzijnsorganisaties De gemeente Den Haag wil een klimaatneutrale stad zijn. Het verduurzamen van panden is een belangrijk onderdeel van het verduurzamen van de bebouwde omgeving. Ook de panden van de dierenwelzijnsorganisaties vallen hier onder. De gemeente ondersteunde dierenwelzijnsorganisaties eerder door waar nodig financieel een steuntje in de rug te geven, te adviseren en hulp te bieden bij het aanvragen van subsidie bij het Rijk.

Het college gaat opnieuw in gesprek met verschillende Haagse dierenwelzijnsorganisaties om deze organisaties zo goed mogelijk te helpen bij de verduurzaming van hun panden door te onderzoeken waar er nog kansen liggen om de verduurzaming nog verder te versnellen of natuurinclusiever te worden. 13. We dragen actief bij aan nog meer natuurversterking De Stedelijke Groene Hoofdstructuur is van levensbelang voor dieren. Deze is in Den Haag goed vastgelegd en zorgt ervoor dat mensen én dieren in een groene en gezonde stad kunnen leven. Waar mogelijk wil het college gebieden met elkaar verbinden om de structuur te versterken en worden nieuwe stukken natuur toegevoegd (RIS319141). In de brief over natuurontwikkeling (RIS320065) heeft het college aangeven waar ze de komende tijd de natuur wil versterken. Dat doet het college allereerst bij onze Natura 2000-gebieden aan de Daal en Bergselaan, de Zenderparklocatie en de Delftlandlocatie. Verder wordt onze stadsnatuur versterkt in het Vijfslagenlandschap, Reigersbergen, Verhuellweg-Noord en de Landscheidingsdijk. Ook worden de voormalige ADS-velden grotendeels natuur. Daarnaast wordt extra ingezet op kleinschaliger natuurbeheer en biologische inkoop van bomen en planten. 14. Bevorderen verblijfsplekken dieren De natuur is een belangrijk onderdeel van de stad. Een stad met een vitale stadsnatuur is een gezonde stad voor mensen en dieren.

Een stad is gebaat bij een hoge biodiversiteit. Dit wordt bevorderd door de aanleg van nestgelegenheden voor vogels en verblijfplaatsen voor vleermuizen. In het puntensysteem natuurinclusief bouwen wordt hier voor nieuwbouw op in gezet. Het college ondersteunt daarnaast al jaren lokaal actieve belangenorganisaties zoals de Haagse Vogelbescherming en Zoogdierenvereniging Zuid-Holland door financieel bij te dragen aan onder andere nestconstructies voor ooievaars op diverse panden in Den Haag en aan diverse nestconstructies voor ijsvogels. Ook ondersteunt het college door jaarlijks een hoogwerker beschikbaar te stellen voor het controleren van ooievaarsnesten en het ringen van jongen. Het is belangrijk om de natuur die we hebben goed te behouden en extra te investeren in het bevorderen van meer biodiversiteit. Het college zal daarom vanaf 2024 structureel € 35.000 per jaar vrijmaken voor het plaatsen en onderhouden van nestkasten voor vogels, maar ook aan vleermuiskasten en het onderhoud van voor vleermuizen belangrijke bunkers. Het college werkt hierin nauw samen met de Haagse Vogelbescherming en de Zoogdierenwerkgroep Zuid-Holland. Het college heeft in 2024 al een nestkastenproject voor gierzwaluwen ondersteund en laat eind 2024 nog tien grote vleermuiskasten plaatsen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10830773

15. Meer uitklimmogelijkheden voor dieren Dieren die in een gracht of riool terechtkomen kunnen er soms niet uit. Denk hierbij aan katten die niet weer op de kant komen, eendenkuikens die geen rustpunt hebben of kikkers die een rioolput niet uit komen. Hiervoor scherpen we onze werkwijze aan. Bij het vervangen van beschoeiingen worden standaard faunatrappen voor watervogels gerealiseerd. Daarnaast gaan we standaard bij te renoveren kades uitklimvoorzieningen plaatsen. Verder worden uitklimvoorzieningen standaard aangebracht bij het vervangen van putten en kolken. Tot slot Dierenwelzijn is belangrijk voor de stad. Dieren zijn medebewoners van de stad. Net als mensen hebben ze recht op een goed leven in Den Haag en dat ondersteunen we met deze extra speerpunten. Zo zorgen wij dat mensen én dieren in een groene en gezonde stad kunnen leven. Met vriendelijke groet, de wethouder Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

6/6