RIS320888 Bijlage Beleidskader Jeugd v11
Tekst van het document
Haags beleidskader Jeugd 2025 - 2028
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Inleiding
4
Jeugd Den Haag in beeld
6
Jeugdparticipatie & jeugdpreventie
8
2.1 | Jeugdparticipatie
8
2.2 | Jeugdpreventie
9
Jeugdhulp & jeugdveiligheid
10
3.1 | L andelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-202810 3.2 | Haags toekomstperspectief
10
3.3 | (Boven)regionale jeugdhulp
11
3.4 | Jeugdveiligheid
12
Financiën
15
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
2
Voorwoord Al tientallen jaren zet Nederland zich in om het jeugdstelsel te verbeteren en vernieuwen, maar terugkijkend zien we dezelfde patronen in de hervormingsgeschiedenis. Het doel van de hervormingen was steeds om de knelpunten aan te pakken, maar ondertussen zagen we de druk op het jeugdstelsel en de kosten alleen maar toenemen. Omdat het jeugdstelsel ook nu nog onder enorme druk staat, vraagt dit om keuzes. Ook in Den Haag. Het is belangrijk dat de zorg ook in de toekomst beschikbaar blijft voor de Haagse jeugdigen en gezinnen die deze ondersteuning het hardst nodig hebben. Tegelijkertijd is het belangrijk dat het stelsel betaalbaar en houdbaar blijft.
Hilbert Bredemeijer
wethouder Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening
Met deze wetenschap presenteer ik u als verantwoordelijke
‘normaliseren’, oftewel: ouders en/of verzorgers zijn primair
wethouder Jeugd het nieuwe Haags beleidskader Jeugd
verantwoordelijk voor het bevorderen van een gezonde
2025-2028. Hierin geef ik mijn ambities weer om het beleid
ontwikkeling van hun kind, het ontplooien van hun talenten
voor onze jeugdigen en gezinnen in de stad écht anders te
en versterken van hun veerkracht. Wanneer de ontwikkeling
gaan organiseren. Daarbij verleggen we de focus van het
van de jeugdige vastloopt, is het mogelijk om hulp of
individuele kind naar de context van het kind.
ondersteuning in te zetten. Het uitgangspunt is niet dat het
De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 is het vertrekpunt.
jeugdstelsel alle problemen oplost, maar wel dat er voldoende
De jeugd vormt de basis van onze toekomst. In een
steun is om ze dragelijk te maken. Dit vraagt om een andere
samenleving waarin het gezin als hoeksteen fungeert, is het
benadering en omgang met problemen. Sport en onderwijs
noodzakelijk dat we kinderen en jongeren ondersteunen in
zijn hierbij onmisbaar.
hun ontwikkeling. Gezonde en stabiele gezinnen bieden de
Met deze visie voor ogen is het onze taak om samen te
veiligheid en geborgenheid voor kinderen om op te groeien tot
blijven werken aan een omgeving, waarin elke jeugdige de
veerkrachtige volwassenen. In de gemeente Den Haag hebben
kans krijgt om zich optimaal te ontwikkelen. Alleen door deze
we hiervoor een stap naar voren gezet: we hebben de
gezamenlijke inspanning kunnen we zorgen voor een
organisatie van de jeugd- en gezinshulp per 1 januari 2024
duurzame, welvarende toekomst voor iedereen. Ik ben trots op
veranderd. Met het Haags Toekomstperspectief haalden we de
de verandering die we in Den Haag hebben ingezet. Het belang
marktwerking eruit. We zijn van circa 185 hulpaanbieders naar
van de kinderen en jongeren staat altijd voorop. De komende
twee gebiedsgerichte samenwerkingsverbanden gegaan:
jaren kunnen we deze ingezette koers samen verder vormgeven.
Kracht en rondomJou. Zo maken we de omslag naar een stevige pedagogische basis in het gezin, het onderwijs en in
Met vriendelijke groet,
de wijk. We vergroten de bestaanszekerheid en versterken het
Hilbert Bredemeijer
gezinsgericht werken. Met steeds als doel: zorgen dat kinderen een veilige en liefdevolle omgeving hebben om in op te groeien. Preventie speelt hierbij een sleutelrol. Door problemen te signaleren voordat ze uit de hand lopen en tijdig in te grijpen, kunnen we veel leed voorkomen en zorgen dat jeugdigen hun kansen kunnen benutten. Een belangrijke stap hierin is het
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
3
Inleiding In een wereld die snel verandert, is het noodzakelijk dat we steeds vooruitkijken. We moeten proactief beleid ontwikkelen om de gezondheid, het welzijn en de toekomstkansen van de jeugd in Den Haag te waarborgen. De afgelopen jaren hebben we hierin al volop geïnvesteerd en zijn mooie stappen
gezet. Tegelijkertijd staat onze stad nog voor tal van uitdagingen, die we ook graag als kansen zien. Zo nemen de zorgvraag en zorgzwaarte steeds toe. Dit leidt tot druk op de zorgmedewerkers en stijgende zorguitgaven. Ook de betaalbaarheid van het stelsel staat onder druk. Hiervoor zijn
keuzes nodig, die ervoor zorgen dat de jeugdzorg ook in de toekomst houdbaar, uitvoerbaar en betaalbaar blijft.
In dit toekomstgerichte Haags beleidskader Jeugd 2025-2028
de gemeentelijke visie en doelstellingen weer op het gebied
bundelen we onze gemeentelijke wettelijke taak met onze visie.
van participatie, preventie, jeugdhulp en jeugdveiligheid.
Het doel is een stad te creëren, waarin Haagse jeugdigen gezond,
Dit beleidskader staat niet op zichzelf; het is verbonden met
kansrijk en veilig opgroeien en (dure) inzet van jeugdhulp wordt
landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen en visies.
voorkomen. We zorgen voor een optimale verdeling van de
De ambities die hierin zijn omschreven, geven ons richting.
beschikbare middelen voor de jeugdigen die de zorg het hardst
Naast de diverse beleidskaders zijn er ook veel (overkoepelende)
nodig hebben.
initiatieven binnen de gemeente Den Haag, die zich richten op
Dit beleidskader richt zich op de jeugdportefeuille, vanuit de
de jeugd in samenwerking met sociale zaken, welzijn, cultuur, sport
bijbehorende middelen, om meer toekomstperspectief te bieden
en onderwijs. Op deze manier wordt de achterliggende proble
aan de Haagse jeugdigen. We beschrijven in dit beleidskader dan
matiek bij de Haagse jeugdigen breed aangepakt. We beschrijven
ook de hoofdlijnen van ons lokale beleid. Ook geven we
deze initiatieven in dit beleidskader verder niet uitvoerig.
Landelijke beleidskaders • Kinderrechtenverdrag Verenigde Naties - ‘Child Friendly Cities’ UNICEF • Landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 • Het Integraal Zorgakkoord (IZA) en GALA • Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming • Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035 • Leidraad ‘Werken aan veiligheid’ • Richtinggevend kader voor toegang, lokale teams en integrale dienstverlening in het sociaal domein
(Boven)regionale beleidskaders (regio Haaglanden, landsdeel Zuid-West, landsdeel Zuid-Holland Zuid • Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 • Regiovisie Aanpak Huiselijk geweld Haaglanden 2019‑2022 (verlengd t/m 2025) • Bovenregionaal plan Jeugdhulpplus Zuidwest
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
Lokale beleidskaders Den Haag • Haags beleidskader Jeugd 2025-2028 • Haagse Preventie Aanpak • Haags Toekomstperspectief • Haagse Educatieve Agenda 2022-2026 • Woonzorgvisie gemeente Den Haag 2024-2034 • Woonvisie 2040 • Haagse Aanpak gendergerelateerd geweld 2023-2026 • Programma Maatwerk & Regie • Professioneel Welzijnswerk 2021-2024
4
De ambities In dit beleidskader beschrijven we hoe we het beleid voor jeugdpreventie, jeugdparticipatie en jeugdhulp in onze gemeente vormgeven en waarin we willen investeren. Daarbij houden we onze rol als gemeente en de inzet van onze partners bescheiden. Zeer belangrijk is het om de hulp voor kinderen in kwetsbare situaties toegankelijk te houden. Dit doen we door het jeugdstelsel financieel beheersbaar te houden. We focussen daarbij op de volgende vier ambities:
1 2 3 4
Haagse jeugdigen groeien zo thuis mogelijk op in een veilige, stimulerende, kansrijke en prettige leefomgeving. Zo kunnen ze zich ontwikkelen tot zelfredzame volwassenen die naar vermogen kunnen meedoen in de samenleving;
Haagse jeugdigen hebben een goede start. We zetten in op het normaliseren van alledaagse problemen en het versterken van een sterke pedagogische omgeving. Zo verminderen we de druk op de jeugdhulp;
Haagse jeugdigen en gezinnen die meer ondersteuning nodig hebben, ontvangen tijdige, collectieve en betaalbare zorg;
Haagse jeugdigen en gezinnen met meervoudige en complexe problemen ontvangen bescherming, hulp en steun vanuit de jeugdbescherming en andere (veiligheids)partners. Zo zorgen we voor hun ontwikkeling en veiligheid.
Leeswijzer In dit beleidskader leest u alles over onze vier ambities, waarmee we de komende jaren een groot verschil binnen het jeugdstelsel verwachten te maken. Hoofdstuk 1 gaat allereerst in op de omstandigheden waarin een deel van onze jeugd in Den Haag opgroeit. Hoe we de eerste twee ambities aanpakken en wat we willen bereiken, staat in hoofdstuk 2 gericht op jeugdparticipatie en jeugdpreventie. Hoofdstuk 3 behandelt de derde en vierde ambitie en raakt de thema's jeugdhulp en jeugdveiligheid. Wat het meerjarig beeld is voor de financiën, is tot slot te lezen in hoofdstuk 4.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
5
1
Jeugd Den Haag in beeld Kinderen van 0-18 jaar in minima huishoudens in Den Haag in 2022 25.000
19.700 16.100
15.000
9.900
11.500 11
10
16
19
105%
110%
130%
150%
MAN
20.390
40 30
14.040
14.651
15.286
16.110
14.743
15.643
15.907
16.310
0 t/m 4
5 t/m 9
10 t/m 14 15 t/m 19 20 t/m 24
20 10
5.000 0
VROUW
50%
20.000
10.000
Aantal 0-24 jaar naar leeftijdsgroep en geslacht
0
162.766
Kinderen in de gemeente Den Haag die behoren tot een huishouden met drie jaar of langer inkomen tot 105%, 110%, 130% of 150% van het beleidsmatig minimum en een vermogen onder de vermogensgrens in 2022 Bron: CBS 2023e
19.686
Totaal aantal jeugdigen 0-24 Bron: DHIC/Gemeente Den Haag/Dienst Publieke Zaken
Totaal aandeel 0 tot 24-jarigen naar stadsdeel
Scheveningen
Haagse Hout
15.927 26,2%
Segbroek
16.726 26,5%
Loosduinen
20.390 23,5%
12.641 Centrum
32.856 29,8%
25,0%
Laak
14.935 32,3%
Leidschenveen-Ypenburg
Escamp
40.426
16.837 34,7%
30,9%
Bron: DHIC/Gemeente Den Haag/Dienst Publieke Zaken
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
6
Bereik jeugdgezondheidszorg
Totaal aantal jeugdigen specialistische jeugdhulp
13.410 2021
13.846
2022
100,6%
97,8%
104,6 106,8
101,8%
100,1 100,4
2022
70,0%
2023
11.833
2022
54,5
47,1
0 tot 1
10.399 11.051
2023
Bron: IJW berichtenverkeer/ ZorgNed
2023
95,1
13.873
Gemiddelde kosten specialistische jeugdhulp per cliënt
2021
2021
44,9
0 tot 4
5 jaar
10 jaar
Het percentage bereik voor kinderen tussen 0 en 1 jaar en 0 tot 4 jaar ligt boven de 100%. Dat komt omdat in de loop van het jaar meer kinderen bij de JGZ in zorg zijn gekomen, dan op 1 januari vanuit de Basisregistratie Personen geregistreerd stonden. Bron: KD+/ Cognos
Aantal jeugdigen per leeftijdsgroep per stadsdeel Stadsdeel
0 t/m 4 jaar
5 t/m 9 jaar
10 t/m 14 jaar
15 t/m 19 jaar
20 t/m 24 jaar
Loosduinen
2.291
2.648
2.716
2.558
2.205
Escamp
8.217
8.124
7.743
7.406
8.936
Segbroek
3.154
3.149
3.394
3.191
3.838
Scheveningen
2.641
3.121
3.382
3.410
3.373
Centrum
5.160
5.215
5.347
6.445
10.689
Laak
2.461
2.282
2.192
2.751
5.249
Haagse Hout
2.508
2.547
2.461
2.465
2.660
Leidschenveen-Ypenburg
2.351
3.208
3.958
4.194
3.126
Bron: DHIC/Gemeente Den Haag/Dienst Publieke Zaken
Het aantal jeugdigen met een jeugdbeschermings- of reclasseringsmaatregel
Aantal adviezen, meldingen en wachtenden Veilig Thuis 2021
2022
2023
Adviezen
4.665
4.730
4.771
Meldingen
5.624
5.421
5.379
Aantal wachtenden na veiligheidsbeoordeling
247
276
115
Bron: Clavis/ Cognos
1.203
2021
1.353
2022
1.139
2023
412 Jeugdbescherming
395
371
Jeugdreclassering
Bron: IJW berichtenverkeer/ ZorgNed
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
7
2
Jeugdparticipatie & jeugdpreventie
Den Haag heeft de rechten van het kind hoog in het vaandel. Het jeugdbeleid begint bij deze rechten. In Den Haag moet ieder kind ook écht kind kunnen zijn. Kinderen moeten kunnen opgroeien in een prettige leefomgeving waar ze zich veilig en geborgen voelen. Het is belangrijk dat ze
toegang hebben tot basisvoorzieningen, zoals onderwijs en zorg. Daarnaast moet de stem van kinderen en jongeren ook worden gehoord. Hun stem doet ertoe. Als gemeente scheppen we de randvoorwaarden hiervoor.
1
Ambitie
Haagse jeugdigen groeien zo thuis mogelijk op in een veilige, stimulerende, kansrijke en prettige leefomgeving. Zo kunnen zij zich ontwikkelen tot zelfredzame volwassenen die naar vermogen kunnen meedoen in de samenleving.
2.1 | Jeugdparticipatie
Hoe bereiken we dit
De gemeente Den Haag sloot zich als eerste grote gemeente in
• We zetten in op maatschappelijke deelname. Dit doen we
Nederland aan bij het internationale programma ‘Child Friendly
door de jeugd mee te laten praten, meedenken en meedoen.
Cities’ van UNICEF. Het doel: de stad nog kindvriendelijker
We sluiten aan bij het Handboek voor samenwerking met
maken. Het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties
de stad (houvast voor beleids- en projectparticipatie) en
(met 196 deelnemende landen) is de basis van dit programma.
de concept participatieverordening. Voorbeelden:
Om duurzame veranderingen te laten slagen, is samenwerking
1. Meepraten en meedenken: Haagse Jongerenraad, Jong
nodig met de mensen om wie het gaat. Voor het doel van jeugdparticipatie is daarom niet alleen ingezet op kinderrechten
doet mee! en Jongerenstadslabs, inzet van social media. 2. Meedoen: Haags Jeugdlintje en Kinderrechtendebat.
vanuit het programma Child Friendly Cities. De gemeente wil
Dit doen we onder andere via de subsidieregeling
kinderen en jongeren ook betrekken bij de ontwikkeling van
jeugdparticipatie.
beleid. Door ze mee te laten denken en doen, ontwikkelen ze hun talenten, vaardigheden en competenties. Eigen initiatieven en ideeën zijn daarbij belangrijk. Door samen met jongeren beleid vorm te geven, worden oplossingen duurzamer en voelen
• We integreren de adviezen van de jeugdigen in onze werkzaamheden. We vertalen de adviezen naar de praktijk, koppelen dit terug aan de jongeren en blijven in contact. • We ontwikkelen een visie om de inzet van
jeugdigen zich nu én later betrokken.
ervaringsdeskundigen te verstevigen. Bijvoorbeeld door
Door de subsidieregeling jeugdparticipatie1 ontvangen verschil
ze een actievere rol te geven binnen de gemeente.
lende partijen subsidie. Met deze gesubsidieerde projecten zorgen we voor verbinding tussen jeugdigen onderling en met de stad. Ook stimuleren we zo maatschappelijke betrokkenheid onder kinderen en jongeren. Zo kunnen ze op een zinvolle manier deel nemen en ontdekken waar ze goed in zijn, wat ze kunnen bereiken en wat ze kunnen betekenen voor een ander. Daarnaast investeren we voor kansengelijkheid in het verstevigen van het onderwijszorgcontinuüm. Het doel: elk kind toegang geven tot onderwijs en/of zorg, waarbij de inclusief onderwijs de nadruk krijgt. 1 We sluiten hierbij ook aan bij jongerenparticipatie vanuit de subsidieregeling professioneel welzijnswerk (gebiedsgericht welzijnswerk) gericht op het bevorderen van binding met de samenleving en met elkaar en het bevorderen van meedoen aan de maatschappij.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
8
2
Ambitie
Haagse jeugdigen hebben een goede start. We richten onze inzet op het normaliseren van alledaagse problemen en het versterken van een sterke pedagogische omgeving. Zo verminderen we de druk op de jeugdhulp.
2.2 | Jeugdpreventie Alle kinderen en jongeren in Den Haag hebben recht op een
vergroting van het bereik van de JGZ.
gezonde, veilige en kansrijke start, zodat ze zich optimaal
• We versterken de samenwerking tussen de GGD en JGZ.
kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd zien we dat de vraag naar
• Vanuit de Haagse Preventie Aanpak3 (HPA) zetten we in
jeugdzorg – en daarmee de kosten – de afgelopen jaren sterk is
op vier focuslijnen:
gegroeid. Hierdoor wordt het steeds uitdagender om hulp te
1. Een goede start bieden voor ieder kind.
bieden aan de meest kwetsbare kinderen en jongeren in
2. Het verbeteren van de mentale gezondheid.
Den Haag. Veel jeugdigen kampen met mentale gezondheids
3. Het bevorderen van bestaanszekerheid en
problemen, zoals onzekere, angstige of zelfs depressieve gevoelens. De nasleep van de coronamaatregelen speelt hierbij een rol, maar ook prestatiedruk, de druk vanuit sociale media en zorgen over de toekomst (woningen, klimaat, bestaanszekerheid).
maatschappelijke participatie. 4. Het bevorderen van een gezonde leefstijl met oog voor onderliggende problematiek zoals armoede. • We ondersteunen ouders bij problemen en uitdagingen in de
Het is daarom noodzakelijk om al vroeg in te zetten op
opvoeding. Bijvoorbeeld door een brugfunctionaris als schakel
het verminderen van de gezondheidsachterstanden en het
tussen school, wijk en gezin en een mobiel team van de
versterken van jeugdigen in kwetsbare posities en hun ouders of
jeugdgezondheidszorg. Daarnaast ondersteunen we ook
opvoeders. We doen dit door activiteiten gericht op primaire
jongeren bij problemen en uitdagingen. We betrekken hierbij
preventie (voorkomen van problemen) en secundaire preventie
ook welzijn en kinder- en jongerenwerk en sluiten aan bij het
(problemen/risico’s niet groter laten worden).
Haags Sportakkoord. • We bevorderen een gezonde leefstijl. Ook vergroten we de
Hoe bereiken we dit
mentale weerbaarheid en veerkracht door onder andere
• Door de subsidieregeling jeugdpreventie ontvangen 2
scholen, sportclubs en jongerenwerkers actief te betrekken.
verschillende partijen subsidie voor preventieve activiteiten
• We stimuleren dat jeugdigen buitenspelen, sporten, elkaar
voor jeugd en gezin, met als doel het versterken van jeugdigen
ontmoeten en dergelijke. Dit doen we onder meer door in te
in kwetsbare posities, hun gezin, en het opvoed- en
zetten op streetsport. Hiervoor is een samenwerkingsverband
opgroeiklimaat zodat alle jeugdigen in een stimulerende en
met de stichting Werken aan Sportstad Den Haag (WSDH).
kansrijke omgeving kunnen opgroeien.
• Vanuit het Haags Toekomstperspectief richten we ons samen
• Vanuit het programma Haagse Kansrijke Start richten we ons
met de twee samenwerkingsverbanden rondomJou en Kracht
samen met partners uit het medische en sociale domein op
op het normaliseren, verdragen en accepteren van alledaagse
vroegtijdige signalering van brede problematiek. Ook leiden
problemen. We stimuleren ouders om in hun eigen omgeving
we daarna toe naar passende zorg. Met verschillende
over de zorgen en hobbels te praten die horen bij opvoeden.
interventies zoals Stevig Ouderschap, Nu Niet Zwanger en
We richten ons op ‘de beweging naar voren’. Hiermee
Moeders Informeren Moeders bieden we (toekomstige)
bedoelen we het volgende: wanneer kinderen en gezinnen
ouders ondersteuning.
vroegtijdig (lichte) ondersteuning ontvangen, kunnen we
• We intensiveren de aanpak om de vaccinatiegraad te verhogen.
grotere problemen voorkomen. Het gaat dan om betere en gerichtere inzet van collectieve (preventieve) hulp.
• We verstevigen de positie van de JGZ. De JGZ kan zijn preventieve rol dan beter uitvoeren. Ook zetten we in op 2 We sluiten hierbij ook aan bij de subsidieregeling professioneel welzijnswerk (gebiedsgericht welzijnswerk) gericht op het voorkomen van (verergering van) problemen bij jeugdigen en het bijdragen aan identiteitsontwikkeling en ontwikkeling van sociale vaardigheden van jeugdigen.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
3 Het programmaplan Haagse Preventie Aanpak geeft een uitgebreidere weergave van de concrete maatregelen voor deze aanpak
9
3
Jeugdhulp & jeugdveiligheid
Sinds de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 heeft de gemeente samen met de
partners veel verschillende stappen gezet.
Na deze grote operatie werken we de komende jaren aan de implementatie van de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028.
3.2 | Haags toekomstperspectief De gemeente Den Haag kenmerkt zich door de grote verschillen tussen de wijken/ stadsdelen en de inwoners. Iedere wijk/ stadsdeel staat op zichzelf. In de wijken met een lagere sociaaleconomische status (SES) hebben veel gezinnen zorgen over bestaanszekerheid. Bijvoorbeeld over wonen, gezondheid, schulden en inkomensonzekerheid.
3.1 | Landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 Deze agenda pakt de knelpunten in de jeugdzorg structureel aan en houdt het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar voor de toekomst. Het doel: betere en tijdige zorg en ondersteuning voor
Op basis van de leerpunten naar aanleiding van de decentralisatie
jeugdigen en hun gezin, op de juiste plek en wanneer dit nodig
en de situatie in Den Haag besloot de gemeente om een toekomst
is. De Hervormingsagenda Jeugd kent een aantal ambities om
bestendig stelsel voor een groot deel van de ambulante jeugdhulp
deze doelstelling te bereiken:
vorm te geven. Op 1 januari 2024 ging daarom het Haags
• Reikwijdte: jeugdhulpplicht voor de meest kwetsbare
Toekomstperspectief van start. Twee samenwerkingsverbanden,
jeugdigen en gezinnen. • Jeugdhulp steviger verbinden aan aanpalende domeinen,
Kracht en rondomJou, bieden ieder voor hun eigen deel van de stad de komende acht jaar jeugdhulp. Hiermee is een groot
zoals het onderwijs, de volwassen-ggz, welzijn en
deel van de preventie, basiszorg, toegang (nuldelijns en
bestaanszekerheid.
eerstelijns jeugdhulp) en de tweedelijns ambulante jeugdhulp
• Stevige lokale teams en toegang.
lokaal georganiseerd.
• Terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk. • Kwaliteitsverbetering en blijvend leren. • Verbeteren van de organisatie en inkoop van specialistische jeugdzorg.
• Gezinsgericht: we zien dat problemen van kinderen vaak ontstaan door achterliggende problemen van ouders. Daarom kijken de samenwerkingsverbanden met een
• Eenvoudigere uitvoering en inkoop, minder administratieve
brede blik. Zo organiseren wij hulp en ondersteuning aan
lasten en aanpak negatieve effecten van marktwerking.
volwassenen, gericht op bestaanszekerheid. Ook leggen we
• Verbeteren inzicht in het functioneren van het jeugdstelsel
waar nodig de verbinding met de volwassen-ggz en welzijn.
met data en monitoring.
• Gebiedsgericht: we werken gebiedsgericht. Daarbij werken we met ‘populatiebekostiging’. Dit houdt in dat we ongelijk
Zowel het Haags Toekomstperspectief als de Regiovisie Jeugdzorg
investeren voor gelijke kansen. De problemen in het gebied
Haaglanden 2021-2026 sluit uitstekend aan op de ambities van
zijn dan leidend voor de inzet van de samenwerkingsverbanden.
de Hervormingsagenda Jeugd.
• Sterke verbinding met de pedagogische sociale basis: we stimuleren een stevige pedagogische basis, zodat ouders in hun eigen omgeving terechtkunnen bij vragen en hobbels die bij de opvoeding horen. Voor deze ‘beweging naar voren’ is een goede verbinding tussen de organisaties uit de directe omgeving van ouders en jeugdigen en de samenwerkings verbanden belangrijk. Het gaat erom dat het normaal wordt om hulp te zoeken in het eigen netwerk en om professionele jeugdhulp in te schakelen als dat echt nodig is.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
10
• Populatiebekostiging: we werken met één budget per gebied,
3.3 | (Boven)regionale jeugdhulp
met minder administratieve lasten. We krijgen ruimte om dát
De afgelopen jaren werkten we intensief samen met andere
te doen wat nodig is in het gebied.
gemeenten, jeugdhulpaanbieders en partners in bovenregionaal
• Brede opdracht: we hebben nu een brede opdracht in plaats
en regionaal verband (Haaglanden). We focusten op de opdracht
van aparte opdrachten voor preventie, basiszorg, de toegang,
om passende jeugdzorg dichtbij en in samenhang te organiseren.
eerste- en tweedelijns jeugdhulp. Dit biedt de kans voor
Dit gebeurde vanuit de vastgestelde Regiovisie Jeugdzorg
innovatie om passende hulp voor dat gebied te ontwikkelen.
Haaglanden 2021-2026. Deze regiovisie wordt tweejaarlijks
Ook krijgen we hierdoor de kans om samenwerking rondom
vertaald in een uitvoeringsplan. Jaarlijks verschijnt een
de jeugdigen in dat gebied breder te organiseren.
Regiovisie-monitor die de belangrijkste ontwikkelingen beschrijft.
• Minder aanbieders: we zijn teruggegaan van ongeveer 185 specialistische jeugdhulpaanbieders naar twee samen
De regionale samenwerking ondersteunt en versterkt ook de komende jaren het lokale beleid.
werkingsverbanden met een beperkt aantal onderaannemers. Daarnaast zetten we ons in (boven)regionaal verband in om goede jeugdzorg beschikbaar te houden voor jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties. Samen moeten we met beperkte capaciteit en middelen scherpe keuzes maken om deze doelgroep te kunnen blijven ondersteunen. Kortom, bepalen wie in aanmerking komt voor (hoog)specialistische jeugdhulp op basis van een goede, brede analyse. De gewenste kenmerken van de jeugdhulp4 passend bij wat nodig is (niet meer en niet minder), resultaatgericht, duurzaam, effectief en betaalbaar. Hierbij blijven we investeren in de oprechte verbinding met de jeugdigen en ouders. Dit doen we door te luisteren, er te zijn en transparant te blijven over wat we doen en waar we naar streven. 4 We sluiten hierbij aan bij de Werkagenda gemeenten, Jongdoetmee! en de Oudersraad Haaglanden 2024-2025.
3
Ambitie
Haagse jeugdigen en gezinnen die meer ondersteuning nodig hebben, ontvangen tijdige, collectieve en betaalbare zorg.
Hoe bereiken we dit • We zorgen dat kinderen en jongeren zoveel mogelijk thuis opgroeien, ook als zij hulp nodig hebben. • We organiseren de jeugdhulp laagdrempelig en dicht bij huis.
• We verstevigen de verbinding van de jeugdhulp met andere domeinen, zoals het onderwijs, de volwassen-ggz, welzijn, wonen en bestaanszekerheid.
Jeugdigen en ouders kunnen terecht bij stevige lokale teams.
• We verstevigen de samenwerking tussen scholen (en samen
Zij kunnen waar nodig ook zelf passende en samenhangende
werkingsverbanden passend onderwijs) en de gemeente.
hulp bieden of erbij halen. Kortom: we werken onder andere
Daarbij zetten we in op normalisering en meer collectief
gebiedsgericht en gezinsgericht.
aanbod van ondersteuning en zorg in het onderwijs en
• We verduidelijken de jeugdhulpplicht. We geven de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen goede en transparante
de opvang. Hierbij sluiten we aan op de Haagse Educatieve Agenda.
voorlichting over de rechten, plichten en mogelijkheden. Ook investeren we in de oprechte verbinding.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
11
• We streven ernaar dat jongeren/gezinnen op de wachtlijst
3.4 | Jeugdveiligheid
ondersteuning en wachtlijstbemiddeling krijgen van een
Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor kinderen en
hulpverlener via Kracht of rondomJou (zo nodig met advies/
jongeren om zich gezond te kunnen ontwikkelen. Voor kinderen
consultatie van de specialistische hulp). Dit helpt om zicht
in situaties waarin onveiligheid of een ontwikkelingsbedreiging
te houden op de wachttijden en geeft steun aan de jongeren
aan de orde is, hebben we extra aandacht. Vanuit de regiovisie
en gezinnen.
Aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019-2022, verlengd tot en
• We organiseren hulp voor jongeren bij de overgang naar
met 2025 (RIS314012), zetten we in op het zoveel mogelijk
volwassenheid (18-/18+), waarbij de Big55 centraal staat.
voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling en
Hierdoor krijgen jongeren ondersteuning op het gebied van
anders zo snel mogelijk herkennen, erkennen en behandelen.
onderwijs, volwassenzorg (Wmo), (leer)werk) of een ander
Hierdoor borgen we veiligheid op een duurzame manier.
passend perspectief.
De focus ligt de komende jaren op preventie, het aanpakken
• We sturen op inclusie in de jeugdhulpverlening.
van de oorzaken van geweld en de risicofactoren om daarmee
We stimuleren jeugdhulpaanbieders om bijvoorbeeld
het geweld duurzaam te stoppen. Een goede samenwerking
meer queersensitief en cultuur sensitief te werken.
blijft een belangrijke voorwaarde om huiselijk geweld en
• We streven ernaar om het aantal jongeren in gesloten
kindermishandeling effectief aan te pakken.
jeugdhulp zo dicht mogelijk bij nul te brengen in 2030. Tot die tijd organiseren we de gesloten jeugdhulp zo kleinschalig en zo thuis mogelijk, met specifieke aandacht voor een doorlopende lijn vanuit het onderwijs en voor de klinische specialistische jeugd-ggz. Hiervoor lopen we mee in het landelijke en (boven)regionale programma af- en ombouw gesloten jeugdhulp. • We zetten ons in voor dak- en thuisloze jongeren vanuit de aanpak dakloosheid 2023-2030: beleidskader ‘Den Haag Geeft Thuis’. Het college legt de nadruk op preventie van (herhaalde) dakloosheid. • We zetten lokaal en regionaal in op het terugdringen van de kosten door met minder middelen gerichtere keuzes te maken. Zo wordt onder andere verkend hoe de hoogspecialistische zorg en verblijfsvoorzieningen
Waar komen we vandaan
gerichter worden ingericht met een passende bekostiging.
De afgelopen jaren leerden we veel in de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling en in de samenwerking met partners rondom onveiligheid. Met ontwikkelingen als ‘Beter Samenspel’ hebben we geleerd hoe belangrijk een diepgaande analyse is om gezinspatronen in beeld te brengen en zo aan duurzame verandering te werken. Ook is de afgelopen jaren een start gemaakt met de ontwikkeling van de landelijke visie ‘Gefaseerd werken’ voor het werk van hulpverleners (lokale teams, Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen, etc.). Dat betekent dat er – naast aandacht voor directe veiligheid van gezinsleden – aandacht is voor risicofactoren en oorzaken die het geweld in stand houden. Ook is er aandacht voor minder participatie en herstel van opgelopen schade, zoals trauma of gehechtheidsproblemen. We leren onder meer – ook in de aanpak van onveiligheid – van de onderzoeken naar het Haags Toekomstperspectief, de Haaglandse en landelijke proeftuinen van
5 Om zelfstandig te worden, hebben jongeren een stevige basis nodig op de vijf leefdomeinen. Dit noemen we ook wel de Big 5. Deze leefdomeinen zijn support, wonen, school en werk, inkomen en welzijn.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, de Haagse aanpak Gender Gerelateerd Geweld en het vervolg van het cohortonderzoek Kwestie van lange adem.
12
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming
Daarbij gaat nadrukkelijke aandacht uit naar verkorting van de
Om de veiligheid van jeugdigen te bevorderen, is het belangrijk
keten, borging van de bestaanszekerheid en integraliteit met de
om samen te werken met veiligheidspartners zoals Veilig Thuis,
volwassenzorg (ggz). Tot het Toekomstscenario realiteit is, werken
gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming.
we in het huidige stelsel. Hierin hebben lokale teams, de
Tegelijkertijd is het stelsel kwetsbaar; het staat onder druk.
Jeugdbeschermingstafel en gecertificeerde instellingen een
De jeugdbescherming in Nederland maakte de afgelopen dertig
belangrijke rol.
jaar verschillende stelselwijzigingen door. Hierdoor nam de complexiteit van het stelsel toe en groeide het aantal organisaties.
Lokale teams
De verantwoordelijkheden zijn verdeeld en ondergebracht bij
De lokale teams zijn een belangrijke spil in het Toekomstscenario,
verschillende ministeries en decentrale overheden. Het toezicht
maar ook nu al in de aanpak van huiselijk geweld en kinder
op de organisaties is bovendien verschillend geregeld en sluit
mishandeling. De leidraad ‘Werken aan veiligheid’ en het
onvoldoende op elkaar aan. Daarnaast zijn de achterliggende
‘Richtinggevend kader: toegang, lokale teams en integrale
problemen, die vaak op verschillende leefgebieden liggen en in
dienstverlening’ van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
het gezinssysteem wortelen, te weinig in beeld. Ook is er niet
zijn de huidige landelijke kaders. Voor gezinnen in Den Haag
altijd één professional die bij de gezinnen betrokken blijft om
hebben we het dan over de buurtteams van rondomJou en de
van begin tot eind een relatie op te bouwen, de problemen in
krachtteams van Kracht en het gemeentelijke Veilig Verder Team.
samenhang te beoordelen en integraal aan een oplossing te
Met deze teams blijven we in gesprek over hoe zij een vast gezicht
werken. Tot slot staat het stelsel onder druk door krapte op de
kunnen bieden. Met zoveel mogelijk instemming werken we aan
arbeidsmarkt en een hoog verloop van personeel.
duurzame veiligheid en herstel. En: we regisseren de goede
Landelijk zijn we het eens dat het huidige stelsel voor jeugdbescherming niet houdbaar is. Daarom wordt gewerkt aan
samenwerking met de veiligheidspartners en het toekomstige regionaal veiligheidsteam.
een nieuwe opzet. We staan dan ook aan de vooravond van het landelijke Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Dit is een fundamentele herziening van de veiligheidsketen en gaat uit van een nieuwe manier van werken tussen lokale wijkteams en een nieuw te vormen Regionaal Veiligheidsteam (RVT). Hierin zijn de functionaliteiten van Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen geborgd. Het Toekomstscenario werkt vanuit vier basisprincipes: • Gezinsgericht; • Rechtsbeschermend en transparant; • Lerend stelsel; • Eenvoudig. Zo willen we meer werken vanuit verbinding en vertrouwen.
Jeugdbeschermingstafel
Het gaat om zorg waarin jeugdigen en ouders zich gezien en
De Jeugdbeschermingstafel (JBT) is een plek waar zorgen over
gehoord voelen, transparantie en rechtsbescherming. We willen
de veiligheid worden besproken met de ouders en kinderen,
dat kinderen zo ‘thuis’ mogelijk opgroeien, omdat uithuis
de hulpverlener die het gezin aanmeldt, de gecertificeerde
plaatsingen veel schade aanrichten.
instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming. Door open
In mei 2023 ging de Haaglandse proeftuin Toekomstscenario
en transparant de zorgen en een mogelijke aanpak te bespreken,
kind- en gezinsbescherming van start. De proeftuin is een
kunnen de leden van het JBT een afgewogen beslissing nemen of
samenwerking tussen Jeugdbescherming west, de William
er wel of niet een (uitgesteld) raadsonderzoek moet plaatsvinden.
Schrikker Stichting, Veilig Thuis Haaglanden, de Raad voor de Kinderbescherming, Perspektief, Impegno (volwassen- en jeugd-ggz) en de lokale teams van de gemeenten Delft, Den Haag en Westland (namens de regio Haaglanden). Volgens de uitgangspunten van het Toekomstscenario wordt in de proeftuin een nieuwe, gezamenlijke werkwijze beproefd en ontwikkeld.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
13
De Jeugdbeschermingstafel werkt steeds aan kwaliteits
te voeren. De doelstelling is dat de gecertificeerde instellingen
verbetering. Zo is de afgelopen tien jaar kennis en kunde
begin 2025 weer op sterkte zijn en de basis op orde hebben.
opgedaan over vastgelopen opvoedsituaties binnen het vrijwillig
Daarmee kunnen ze weer aan de wettelijke normen gaan voldoen.
kader. Vanuit deze kennis en ervaring denken en doen de leden
De gecertificeerde instellingen zijn hierbij wel afhankelijk van
mee met de ontwikkeling van het Toekomstscenario. Daarnaast
voldoende beschikbare passende hulp. Conform het regionaal
wil de Jeugdbeschermingstafel een optimale ondersteuning van
afwegingskader schadelijk wachten op hulp krijgen jeugdigen
inwoners bereiken, door onder meer een verbeterde informatie
in een onveilige situatie een hogere prioriteit.
voorziening.
Daarnaast is er de ambitie dat de gecertificeerde instellingen
Ook is de afgelopen jaren de samenwerking tussen de Jeugd
weer volop werk kunnen maken van preventieve jeugd
beschermingstafel en andere gemeentelijke dienstverleningen
bescherming in nauwe samenwerking met de lokale wijkteams
versterkt. Dit gebeurde onder meer door actief de verbinding te
van de samenwerkingsverbanden Kracht en rondomJou.
leggen met de beweging van Maatwerk en Regie. Hierop blijven
Een ontwikkeling die zeer gewenst is om ook goed toe te werken
we de komende jaren inzetten.
richting het Toekomstscenario. Bij de gezinnen die in het gedwongen kader vallen, streven
Jeugdbescherming en jeugdreclassering
we naar zo min mogelijk uithuisplaatsingen. Daarnaast is de
De gecertificeerde instellingen (GI’s) voeren de jeugdbeschermings-
rechtsbescherming van groot belang: informatie, participatie en
en jeugdreclasseringstaken uit. De gemeente stuurt deze
ondersteuning van ouders en kinderen in het gedwongen kader
gecertificeerde instellingen (boven)regionaal aan. Ze zijn volop
zijn daarbij de kernpunten.
in ontwikkeling. Zo hebben de jeugdbescherming en jeugd reclassering na het akkoord over de caseloadverlaging in 2023 weer ruimte om hun taken kwalitatief goed en op niveau uit
4
Ambitie
Haagse jeugdigen en gezinnen met meervoudige en complexe problemen ontvangen bescherming, hulp en steun vanuit de jeugdbescherming en andere (veiligheids)partners. Zo zorgen we voor hun ontwikkeling en veiligheid.
Hoe bereiken we dit • We investeren in de verbinding tussen jeugdzorg en andere
• We versterken de basis bij de gecertificeerde instellingen en
domeinen, zoals welzijn, volwassenzorg (Wet maatschappelijke
de lokale teams. De lokale teams van rondomJou, krachtteams
ondersteuning, ggz), en hulp bij bestaanszekerheden.
van Kracht en het Veilig Verder Team van de Stedelijke
Dit doen we onder andere door het gezinsgericht werken te
Dienstverlening zijn het vaste gezicht voor gezinnen waar
versterken en vanuit de proeftuin van het Toekomstscenario.
sprake is van huiselijk geweld en kindermishandeling.
• We stimuleren de ontwikkeling van toekomstbestendig
Samen werken zij gefaseerd aan duurzame veiligheid.
vakmanschap, van professionals die in verbinding met
De gecertificeerde instellingen ondersteunen gezinnen
gezinnen werken, rechtsbeschermend en in samenwerking met andere domeinen. • We werken toe naar het Toekomstscenario kind- en
tijdig met één vaste jeugdbeschermer. • We zetten in op de ontwikkeling van (ambulante) alternatieven voor de gesloten jeugdhulp.
gezinsbescherming. Dat doen we samen met de andere gemeenten in de regio Haaglanden, maar ook met de beschermingspartners. We nemen lessen uit de regionale en ook landelijke proeftuinen over en implementeren deze breder.
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
14
4
Financiën
Meerjarig beeld financiën Jeugd
Financiële afspraken Hervormingsagenda Jeugd
Al enkele jaren zijn er tekorten op Jeugd. In 2023 kwam het
Een belangrijke kapstok om zowel de lokale als regionale
tekort op Jeugd uit op circa € 21,6 mln. Ook voor de komende
jeugdhulpkosten te beheersen, is de Hervormingsagenda Jeugd.
jaren verwachten we tekorten, waarbij de jaren 2024 en 2025
Vertrekpunt voor de Hervormingsagenda is het advies van de
zekerder zijn dan de jaren erna. De prognose is nog onzeker,
Commissie van Wijzen. Gemeenten moeten hierbij landelijk een
maar een tekort in de orde van grootte van € 15 mln. in 2024 is
bedrag oplopend tot jaarlijks circa € 1 miljard besparen.
realistisch gegeven het tekort in 2023 en (landelijk) stijgende
Het aandeel van Den Haag hierin loopt in 2027 op tot circa
kosten. De jaren daarna zijn meer onzeker en daarom wordt
€33 miljoen per jaar structureel. De deskundigencommissie brengt
rekening gehouden met een tekort. Uiteraard doen we er alles
in februari 2025 en later in 2028 zwaarwegend advies uit over
aan om de kostenstijging in de jeugdzorg om te buigen, met
onder andere het toereikend zijn van de middelen voor
nieuwe contracten lokaal en kostenbeheersing regionaal. Echter,
de uitvoering van de Jeugdwet. Met het Haags Toekomst
het is helaas (landelijk) een probleem dat de budgetten van het
perspectief Jeugd- en Gezinshulp, is de koers uitgezet voor een
Rijk te snel teruglopen.
nieuwe werkwijze en bekostigingsmodel voor de jeugdhulp per 2024. Deze nieuwe manier van werken sluit aan bij de ideeën van de Hervormingsagenda. Met het Haags Toekomstperspectief Jeugd- en Gezinshulp wordt op termijn een deel van de bezuiniging in de Hervormingsagenda ingevuld.
Jeugd als onderdeel van Programma 8 (P8) Zorg, Volksgezondheid, Jeugd en Welzijn (ZVJW) Jeugd heeft een aandeel van circa 7% in de totale gemeentelijke
Begroting Jeugd per zorgvorm Begroting 2025
begroting en circa 25% van de Programma 8-begroting.
Haags Toekomstperspectief Jeugd (HTP)
€ 104.486.000
Hieronder is dit schematisch weergegeven.
Regionaal ingekochte jeugdhulp
€ 87.831.000
Preventie regulier (excl. HTP)
€ 4.998.000
Jeugd € 234 6,7%
€ 3.477
Overige jeugdhulp en aan jeugdgerelateerde kosten
€37.263.000 € 234.578.000
P8 € 638 18,3%
Aandeel in € (*1.000.000)
Onderstaand tabel laat het effect van de maatregelen Hervomingsagenda op landelijk niveau zien en de financiële doorvertaling voor Den Haag. Bedragen € 1 mln.
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Effect maatregelen Hervormingsagenda Jeugd (landelijk)
-214
-374
-463
-570
-961
-1.017
Bedragen € 1.000
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Effect maatregelen Hervormingsagenda Jeugd (Den Haag)
-8.150
-12.013
-14.965
-18.432
-31.060
-32.870
HAAGSE BELEIDSKADER JEUGD 2024 - 2028
15
Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Den Haag
Ontwerp Ontwerpwerk, Den Haag Mei 2024