RIS320861 Jaarverslag Leerplicht 2023-2024 en stand van zaken tussenvoorziening jonge kinderen en rapport KDC zorg

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10811610 RIS320861 Contactpersoon

Merel van Meer en Anniek van der Ploeg Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur

Datum

Telefoonnummer

17 december 2024

14070 E-mailadres

Onderwerp

merelvanmeer@denhaag.nl

Jaarverslag Leerplicht 2023-2024 en stand van zaken tussenvoorziening jonge kinderen RIS 317605/ rapport KDC zorg RIS319408

Geachte voorzitter, Hierbij wordt u geïnformeerd over het jaarverslag Leerplicht 2023-2024 (voorheen: jaarverslag Leerlingzaken). Hierin zijn de meest recente cijfers te zien op het gebied van schoolverzuim en thuiszitters. Voordat wordt ingaan op het jaarverslag Leerplicht deel ik met u de in de brief gebruikte definities: •

• • • • •

Thuiszitters (definitie volgens Onderwijsinspectie): Leerplichtige en kwalificatieplichtige kinderen die een schoolinschrijving hebben, maar langer dan 4 weken aaneengesloten zonder geldige reden niet naar school gaan, of geen schoolinschrijving hebben. Absoluut verzuim: Leerplichtige en kwalificatieplichtige kinderen zonder schoolinschrijving. Langdurig relatief verzuim: Leerplichtige en kwalificatieplichtige kinderen met schoolinschrijving die langer dan 4 weken aaneengesloten ongeoorloofd verzuimen. Ongeoorloofd verzuim: Een leerplichtige of kwalificatieplichtige jongere, met schoolinschrijving, die zonder geldige reden wegblijft van school. Geoorloofd verzuim: Een leerplichtige of kwalificatieplichtige jongere, met schoolinschrijving, die met geldige reden wegblijft van school. Nieuwkomer: Een kind afkomstig uit het buitenland, dat minder dan twee jaar onderwijs op een Nederlandse school heeft gevolgd en geen of weinig Nederlands spreekt.

In het jaarverslag Leerplicht wordt beschreven welke ontwikkelingen er zijn in het ongeoorloofd schoolverzuim en de inzet van de afdeling Leerplicht. In tegenstelling tot voorgaande jaren vindt u in dit jaarverslag alleen informatie met betrekking tot leer- en kwalificatieplichtige leerlingen in Den Haag. Over de cijfers van Voortijdig Schoolverlaten (jongeren tot 23 jaar die van school zijn uitgevallen zonder startkwalificatie) wordt u in april 2025 geïnformeerd in de brief over de voortgang van de jongerenaanpak, die onder andere wordt uitgevoerd door het Jongerenpunt070.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10811610

In de brief die voor u ligt leest u de belangrijkste punten uit het jaarverslag Leerplicht. Ook is er aandacht voor de stand van zaken rondom tussenvoorzieningen voor het jonge kind waar u in september 2024 over bent geïnformeerd (RIS317605) en de stand van zaken rondom de keten van het kwetsbare jonge kind, waar u in juli 2024 bericht over heeft ontvangen (RIS319408). In de bijlage treft u het volledige jaarverslag Leerplicht 2023-2024 en het rapport van Andersson Elffers Felix (AEF) met het onderzoek naar de doelgroepen van de Kinderdagcentra (KDC). Schooljaar 2023-2024 Het afgelopen schooljaar bracht nieuwe ontwikkelingen met zich mee: de overgang van de jeugdhulp naar Kracht en rondomJou, de conclusies van de onderwijsinspectie over het ontbrekende dekkende netwerk van Samenwerkingsverband Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH) (RIS318493), het afgegeven signaal van de inspectie bij het Samenwerkingsverband Zuid-Holland West (SWV ZHW) in de zomer van 2024 waarbij ook sprake is van een onvoldoende dekkend netwerk (de inspectie stelt op dit moment het rapport op) en de uitkomsten van het Oberon onderzoek (RIS318489) die de knelpunten in de thuiszittersaanpak lieten zien.

Alhoewel deze ontwikkelingen de nodige uitdagingen met zich meebrengen komt er ook steeds meer inzicht in dat wat er in de stad nodig is om te komen tot een passende plek in onderwijs en/of zorg voor ieder kind. Terugblik In het schooljaar 2023-2024 waren er 76.225 leerplichtige- of kwalificatieplichtige kinderen in Den Haag. Van deze groep gaan de meeste kinderen naar school en halen een diploma. Tegelijkertijd zien we dat het niet voor ieder kind vanzelfsprekend is om naar school te (blijven) gaan en een diploma te halen. Complexere problematiek bij jongeren en gezinnen en het ontbreken van het juiste onderwijsaanbod maken dat niet ieder kind op een passende plek in het onderwijs terecht kan. Daarnaast zien we dat het aanhoudende lerarentekort ervoor zorgt dat er in sommige gevallen grenzen zitten aan in hoeverre een kind met een extra zorgvraag in het regulier onderwijs kan blijven. Voor hen bij wie deze grenzen worden bereikt, is het vanwege wachtlijsten niet vanzelfsprekend dat ze in een doorlopende lijn terecht kunnen bij een passende onderwijs en/of zorgvoorziening. Thuiszitters In het schooljaar 2023-2024 zijn er 1483 thuiszitters door Leerplicht geregistreerd 1. Dat betekent dat deze kinderen of geen schoolinschrijving hadden of, bij sprake van een schoolinschrijving, langer dan vier weken thuis zaten.

Dit is een toename van 207 kinderen ten opzichte van het aantal thuiszitters in het schooljaar 2022-2023. Van het totaal aantal thuiszitters betrof het in 1230 gevallen absoluut verzuim. Dit zijn kinderen zonder schoolinschrijving. Twee derde (820) van deze groep, betreft kinderen die in dit jaar naar Den Haag zijn verhuisd en niet direct een schoolinschrijving hadden. Dit is een toename van 139 kinderen ten opzichte van schooljaar 2022-2023. Van deze 820 kinderen betrof het in 712 gevallen nieuwkomers (toename van 80 kinderen ten opzichte van schooljaar 2022-2023).

1

Thuiszitters zijn leerplichtige en kwalificatieplichtige kinderen die een schoolinschrijving hebben maar langer dan 4 weken

aaneengesloten zonder geldige reden niet naar school gaan (langdurig relatief verzuim) of geen schoolinschrijving hebben (absoluut verzuim). De afdeling Leerplicht volgt hierin de definitie van de Inspectie van het Onderwijs

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10811610

Verdeling aantal thuiszitters naar duur: Minder dan 4 weken

Nieuwkomers

53

Meer dan 4 weken en minder dan 3 maanden 318

Meer dan 3 maanden

Totaal

341

712

Overige verhuisleerlingen

7

44

57

108

Onderwijssetting of lichamelijke/psychische belemmeringen

29

142

349

520

Overig

8

34

101

143

Totaal

97

538

848

1.483

635 kinderen hadden binnen 3 maanden weer een schoolinschrijving. Dit zijn bijvoorbeeld kinderen die vanuit een andere gemeente naar Den Haag verhuizen en snel een nieuwe school hebben. In andere situaties gaat het moeilijker, omdat er bijvoorbeeld nog onderzoek nodig is naar wat een kind nodig heeft of omdat er een wachtlijst is voor zorg en/of onderwijs. Van het totaal aantal thuiszitters waren 848 kinderen langer dan 3 maanden thuiszitter, ten opzichte van 641 kinderen in 2022-2023. School/samenwerkingsverband onderzoekt passend aanbod Er is door de samenwerkingsverbanden passend onderwijs zicht op de kinderen die worden aangemeld voor speciaal onderwijs (so), speciaal basisonderwijs (sbo) en voortgezet speciaal onderwijs (vso). Van de kinderen die zijn aangemeld moet nog wel onderzocht worden (screening) of zij in aanmerking komen voor toelating en plaatsing. Het beoordelen of kinderen in aanmerking komen voor toelating is een verantwoordelijkheid van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs waarin wordt samengewerkt met de scholen. Heeft een kind eenmaal een toelaatbaarheidsverklaring (TLV), dan is de school verantwoordelijk voor de daadwerkelijke plaatsing van het kind. Het college heeft bijgedragen aan het verkorten van de wachtlijst voor screening (RIS318493) waardoor de wachtlijst van 167 kinderen uit april 2024 inmiddels is ingelopen.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10811610

Wacht op plaatsing in (voortgezet) speciaal onderwijs of sbo Om naast het algehele beeld over de periode van een jaar ook een actueel beeld te krijgen, zijn in oktober 2024 bij Samenwerkingsverband Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH) en Samenwerkingsverband Zuid-Holland West (SWV ZHW) de meest recente cijfers opgevraagd m.b.t. de kinderen op de wachtlijsten voor s(b)o en vso. De volgende gegevens zijn aangeleverd:

Wachtlijst voor:

Aantal kinderen op wachtlijst met toelaatbaarheidsverklaring

Waarvan thuiszitter

S(b)o

35

7

Vso

40

2

SPPOH geeft aan dat het grootste deel van de kinderen met een toelaatbaarheidsverklaring op de wachtlijst voor s(b)o binnen 3 maanden geplaatst wordt; van de 330 kinderen met een toelaatbaarheidsverklaring (TLV) konden 278 kinderen binnen 3 maanden geplaatst worden op een plek in het s(b)o (peildatum 1 augustus 2024). Niet alle leerlingen op de wachtlijst voor s(b)o of vso zitten thuis. Kinderen kunnen gedurende de tijd op de wachtlijst onderwijs krijgen op een andere plek, zoals op een reguliere basisschool, een andere s(b)o school, of zij zitten op een KDC. Daarnaast zijn er leerlingen die gebruik maken van een overbruggingstraject zoals een combinatie van onderwijs en zorg bij Doorstart van Yoep. Om ook zicht te krijgen op de kinderen die op de wachtlijst staan maar nog geen toelaatbaarheidsverklaring hebben, is er afstemming met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de schoolbesturen. In de afdoening van de motie ‘uitbreiding speciaal onderwijs’ (RIS 320175) die u in april 2025 kunt verwachten, informeer ik u hier verder over. Wacht op plaatsing in nieuwkomersonderwijs De groep nieuwkomers staat in het jaarverslag Leerplicht als grootste groep thuiszitters geregistreerd. Deze doelgroep wordt doorgaans binnen de voor nieuwkomers geldende Haagse termijn van 3 maanden na aanmelding voor onderwijs geplaatst in het onderwijs.

Dit neemt niet weg dat zij mogelijk langer dan 3 maanden geregistreerd staan als thuiszitter als ouders bij inschrijving in de gemeente hun kinderen niet direct aanmelden voor onderwijs. Voortgang op de ambitie Om ervoor te zorgen dat alle kinderen gebruik kunnen maken van hun recht op onderwijs en zich optimaal kunnen ontwikkelen is de ambitie ‘Er is geen enkel kind dat langer dan 3 maanden thuis zit zonder onderwijs en/of zorg’ geformuleerd in de HEA 2022-2026. Zoals u heeft kunnen lezen is er een groep kinderen waarbij het niet lukt om een passende plek te bieden in onderwijs en/of zorg binnen de 3 maanden die we als ambitie hebben gesteld. Inmiddels zijn er verschillende onderzoeken uitgevoerd en inzichten opgedaan. Zo beschreef het onderzoek van Oberon de knelpunten in de thuiszittersaanpak (RIS318489), het inspectierapport dat het netwerk van voorzieningen van SPPOH niet dekkend is (RIS 318493) en de AEF-rapportage gaf aanbevelingen ten aanzien van het inrichten van onderwijszorgcontinua voor jonge kinderen (RIS319408). Mede op basis hiervan hebben we als gemeente, in gezamenlijkheid met het onderwijsveld, de volgende interventies/ initiatieven ontwikkeld: -

Startklassen waar 4- en 5-jarigen kunnen starten met onderwijs ondanks een ondersteuningsbehoefte. Bijdrage aan het screeningsteam van SPPOH om de wachtlijst voor screening te verkorten.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10811610

-

Jeugdhulp-onderwijsarrangement (JOA) waarbij een leerkracht van het speciaal onderwijs op het KDC komt. Vernieuwd Routeboek verzuim en thuiszitters waar meer aandacht is voor opschalingsmogelijkheden. Dashboard verzuim en thuiszitters. Wijkgebonden plaatsingstafel primair onderwijs.

Afdeling Leerplicht De afdeling Leerplicht is één van de partijen in het Routeboek verzuim en thuiszitten. Elke Haagse school heeft een vaste leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar behandelt meldingen van ongeoorloofd verzuim en neemt deel aan het multidisciplinair overleg op de school als er leerlingen met ongeoorloofd verzuim of (dreigende) schooluitval worden besproken. Als de leerplichtambtenaar constateert dat het ongeoorloofd schoolverzuim wordt veroorzaakt door achterliggende problematiek, bespreekt hij dit met de partners in het multidisciplinair overleg. De leerplichtambtenaar gaat na welke ondersteuning wordt ingezet en wie de regie heeft. De leerplichtambtenaar monitort of de ingezette hulp leidt tot het terugdringen van het schoolverzuim. Soms loopt een proces vast, bijvoorbeeld door knellende regelgeving, financiële discussie of blijvend visieverschil. Dan kan de casus worden opgeschaald bij de regisseurs sociaal domein. De leerplichtambtenaar kan de regisseur ook benaderen voor advies, wat vanwege toenemende complexe casuïstiek vaker gebeurt. Ook de andere partners in het multidisciplinair overleg kunnen opschalen bij de regisseurs sociaal domein na het doorlopen van hun eigen opschalingsroute.

Naar aanleiding van het onderzoek door Oberon zijn de preventieve activiteiten van de afdeling Leerplicht tegen het licht gehouden en is in het Routeboek een opsomming opgenomen van preventieve acties die de leerplichtambtenaar kan uitvoeren. Een voorbeeld hiervan is voorlichting geven in de klas. Op middelbare scholen waar veel wordt gespijbeld blijkt dit goed te werken om het ongeoorloofd verzuim terug te dringen. De leerplichtambtenaar kan ook preventief met een school meedenken over de juiste stappen, bijvoorbeeld bij twijfel of een leerling echt ziek is of voordat een leerling wordt verwijderd. De afdeling Leerplicht voert vanaf dit schooljaar ook een preventieve actie uit voor kinderen die nog niet leerplichtig zijn: ouders van 4-jarigen die nog niet naar school gaan ontvangen een ansichtkaart met de oproep om hun kind bij school aan te melden. Op deze manieren zet de afdeling in op het terugdringen van verzuim en thuiszitten. Inzicht in geoorloofd verzuim De afdeling Leerplicht heeft inzicht in de thuiszitters met ongeoorloofd verzuim, zoals gedefinieerd door de Inspectie van het Onderwijs. In de praktijk zitten er ook kinderen thuis met geoorloofd verzuim. Dit betreft veelal ziekteverzuim. Het is niet bekend hoe groot deze groep is en welke problematiek er precies speelt.

Het nieuwe wetsvoorstel ‘terugdringen schoolverzuim’2 zet onder andere in op het inzichtelijk maken van alle kinderen die niet naar school gaan, zowel met ongeoorloofd als geoorloofd verzuim, om beter zicht te krijgen op de aantallen en de problematiek die speelt. Aangezien dit nog een wetsvoorstel is en onduidelijk is wanneer dit in gaat en wanneer de totale groep thuiszitters inzichtelijk is, draagt het college bij aan de ontwikkeling van het dashboard verzuim en thuiszitters. Op dit moment zijn daar de thuiszitters met ongeoorloofd verzuim van de H3 gemeenten inzichtelijk en wordt er gewerkt aan het inzichtelijk krijgen van kinderen die met een geldige reden (zoals ziekte) langer dan 4 weken niet naar school gaan.

2

Wet terugdringen schoolverzuim Voorstel van wet | Brief | Rijksoverheid.nl

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10811610

Ook de inzet op onderwijs- en zorgplekken is een belangrijke ontwikkeling in de thuiszittersaanpak. Hieronder wordt toegelicht hoe hierop wordt ingezet. Passend aanbod van onderwijs en zorg De gemeente werkt samen met de samenwerkingsverbanden onderwijs aan de ambitie om voor ieder kind binnen 3 maanden een passend aanbod te hebben. Er is echter een steeds grotere groep kinderen die zowel jeugdhulp als onderwijs nodig heeft. Samen met Kracht en rondomJou en het onderwijs wordt daarom gewerkt aan de invulling van een dekkend onderwijszorgcontinuüm. Voorbeelden hiervan zijn de onderwijs jeugdhulparrangementen (OJA’s), waarbij jeugdhulp wordt ingezet op het so en vso en de startklassen voor 4- en 5-jarigen (RIS317605). Met ingang van januari 2024 zijn Kracht en rondomJou aangesloten bij de zorgstructuur op scholen. Elke school in Den Haag heeft een koppelgenoot die vanuit Kracht of rondomJou het aanspreekpunt is voor het onderwijs met vragen richting de zorg. Maatregelen ketenaanpak jonge kind (AEF-onderzoek) en tussenvoorzieningen In de commissiebrief van 9 juli 2024 (RIS319408) is toegezegd u te informeren over het AEFonderzoek naar de keten van het jonge kind en de zorg op kinderdagcentra (KDC). Het rapport is als bijlage bij deze brief gevoegd (de bedrijfsgevoelige, financiële gegevens zijn zwartgelakt).

Het rapport heeft 9 aanbevelingen, waarvan er een aantal contractueel-technisch van aard zijn. Deze worden in de inkoopregio Jeugd van de H9 opgepakt. Het gaat hier bijvoorbeeld om het aanpassen van de productomschrijving, het beter zicht krijgen op de wachttijden voor KDC zorg en de juiste voorwaarden creëren voor het zorglandschap richting 2027. Daarnaast geeft AEF adviezen over het inrichten van onderwijszorgcontinua voor de leeftijd van 0 tot 4 jaar en voor 4 tot 8 jaar; deze concretiseren we hieronder. Kinderopvang-zorgcontinuüm 0 tot 4 jaar: Inclusieve kinderopvang De subsidieregeling voor inclusieve kinderopvang categorie 2 (kinderopvang met een steuntje in de rug) is per 1 oktober 2024 opengesteld. Kinderopvangorganisaties kunnen tot uiterlijk 1 december 2024 een subsidieaanvraag indienen voor een wijkgerichte aanpak en voor deskundigheidsbevordering van hun medewerkers. De inclusieve specialistische kinderopvang (categorie 3) start in januari 2025. Samen met Kracht en rondomJou wordt de implementatie hiervan uitgewerkt. In de samenwerking worden ook kinderopvangorganisaties en SPPOH betrokken met als focus de doorlopende leerlijn van het jonge kind. Dit betekent in de praktijk dat (specialistische) jeugdhulp wordt geïntegreerd in de reguliere kinderopvang.

Kinderen die specialistische kinderopvang nodig hebben vanwege hun ondersteuningsbehoefte, zijn vaak een te zware belasting voor de reguliere kinderopvang. Door inclusieve kinderopvang kunnen we kinderen een plek dichtbij huis bieden, waar gewerkt wordt aan hun ontwikkelpotentieel. Onderwijszorgcontinuüm 4 tot 8 jaar: Startklassen (voor 4- en 5-jarigen) Op 1 oktober 2024 zijn er 7 startklassen actief, waarvan 5 in Den Haag. De startklassen in Den Haag zijn op basisschool De Regenboog (Laak), de International School of The Hague, John F. Kennedy (Haagse Hout), De Voorsprong (centrum) en De Walvis (Leidschenveen-Ypenburg). In totaal nemen er medio oktober 2024 28 kinderen deel aan het onderwijs in de startklassen. Gedurende het jaar kunnen hier nog kinderen instromen. Er is per startklas capaciteit voor 12 tot 15 kinderen.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10811610

In de startklassen is jeugdhulp aanwezig. Een leerkracht en pedagogisch medewerker van Kracht of rondomJou verzorgen samen onderwijs, brengen de ondersteuningsbehoefte van kind en gezin in kaart en maken het kind schoolrijp. Indien nodig kan een gedragswetenschapper worden gevraagd om tot een beter afgestemd advies te komen voor de ontwikkeling van het kind. Tevens wordt er door de jeugdhulp gekeken hoe het pedagogische klimaat binnen de scholen nog sterker gemaakt kan worden, zodat scholen een bredere basisondersteuning krijgen en hierdoor sneller kunnen voldoen aan de vraag naar ondersteuningsbehoeften van kinderen. Er lopen op dit moment gesprekken met 4 andere basisscholen om een startklas te beginnen. De ambitie is om per januari 2025 alle 9 startklassen in Den Haag te hebben gerealiseerd. JOA's Voor onderwijsstimulatie komt een leerkracht van het speciaal onderwijs sinds half 2024 voor een dagdeel in de week op vijf Haagse KDC's: het zogenaamde jeugdhulp-onderwijsarrangement (JOA). Het doel van de JOA’s is om leerbare kinderen van een KDC sneller door te laten stromen naar het onderwijs. Er zijn bestaande JOA’s op sbo Het Avontuur in samenwerking met jeugdhulpaanbieder Liberis, de P.H. Schreuderschool met Op Weg naar Jeugdhulp en de Koetsveldschool met Middin.

De leerkracht geeft onderwijs op het KDC en helpt pedagogisch medewerkers van een KDC met didactische vaardigheden. Tot slot Met de inspanningen die we op dit moment doen heb ik goede hoop om enerzijds thuiszitten op jonge leeftijd te voorkomen en anderzijds een betere doorstroom te creëren richting onderwijs/zorg. Het zichtbaar maken van het aantal thuiszitters en de redenen van thuiszitten zijn essentieel om oplossingsrichtingen te vinden. Daarin zetten we stappen. Mede hierom informeer ik de commissie in maart 2025 over een nieuw dashboard verzuim en thuiszitters. Een dashboard dat in samenwerking met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de gemeenten Rijswijk en LeidschendamVoorburg wordt ontwikkeld en waarin inzichtelijk wordt gemaakt welke groepen thuiszitters (geoorloofd en ongeoorloofd) er zijn en wat de redenen zijn van thuiszitten. In april 2025 wordt de commissie Samenleving geïnformeerd over de voortgang van de jongerenaanpak en in juni 2025 informeer ik u verder over de stand van zaken omtrent de tussenvoorzieningen voor jonge kinderen en de keten van het jonge kind. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening Hilbert Bredemeijer

7/7