RIS320825 Beantwoording SV Is de WMO een techmarkt

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

30 januari 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de heer Thepass en de dames Holman en Faïd, luidend: ‘Is de WMO een techmarkt?’

OCW/10846656 RIS320825

De raadsleden de heer Thepass en de dames Holman en Faïd hebben op 5 december 2024 een brief met daarin negen vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Onlangs presenteerde het college haar plan ‘technologie voor thuis’ (RIS319220). GroenLinks, de PvdA en de Haagse Stadspartij maken zich er zorgen over dat zorgdoelstellingen en het belang van cliënt en personeel verward worden met commerciële belangen van zorgondernemers. Innovaties kunnen de kwaliteit van de zorg verbeteren, mits de belangen van cliënt en personeel echt op één staan, en mogen nooit een doel op zich zijn. 1.

Waarom heeft het college gekozen om op deze manier economische doelstellingen te vermengen met WMO doelstellingen? Kan de beweegreden hierachter worden toegelicht?

Steeds meer mensen wonen langer zelfstandig thuis. De vraag naar zorg groeit terwijl er niet meer personeel beschikbaar komt. Met de inzet van technologie kunnen inwoners nu en in de toekomst langer regie houden over het eigen leven en veilig thuis blijven wonen, door de inzet van domotica bijvoorbeeld. Hierbij kan je denken aan begeleiding op afstand en de inzet van medicijndispensers, maar ook eenvoudigere technologie zoals kookbeveiligers en slimme deurspionnen waarmee de kwaliteit van leven en het gevoel van veiligheid wordt vergroot. Professionals kunnen dankzij de inzet van innovatie met minder collega's en een toenemende zorgvraag toch hun werk goed en met plezier blijven doen. Innovatie biedt kansen voor toegankelijke werkgelegenheid; met de inzet van technologie kan werk van MBO-3 naar MBO-1 of -2 niveau verschoven worden. Om dit goed van de grond te krijgen, moeten de juiste producten worden ontwikkeld die passen bij de vraag van Haagse inwoners en professionals. Met economisch beleid worden bedrijven met innovatieve ideeën die bijdragen aan betere zorg ondersteund. Daarom heeft het college een integrale aanpak vastgesteld waarin zorg, economie en werkgelegenheid bij elkaar komen; omdat ze elkaar versterken en zo bijdragen aan betere zorg en ondersteuning. Er is geen sprake van dat de bedrijven in kwestie zorg gaan leveren.

Het gaat om technologische innovatie waardoor de zorgverlening beter kan functioneren en mensen geholpen zijn. Via het programma Technologie voor Thuis en straks de Zorginnovatiehub komen alle partijen bij elkaar om juist de afstemming te stimuleren en gebruikers een centrale rol te geven. Als startups goed geïnformeerd worden over hoe het sociaal domein werkt, zij beter in staat zijn om hun product aan te laten sluiten op de behoeften van inwoners en professionals. De opgaven die we als gemeente hebben om inwoners te ondersteunen om langer (veilig en prettig) thuis te laten wonen, blijft nadrukkelijk centraal staan.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10846656

2.

Deelt het college de mening van GroenLinks dat bij WMO-beleid, ook als het gaat om innovatie, de kwaliteit van de WMO en de belangen van cliënten en personeel uitgangspunt moeten zijn? Hoe wordt dit in de huidige aanpak geborgd?

Ja. Het college deelt de mening dat de belangen van inwoners en professionals hét uitgangspunt zijn bij innovatie in de Wmo. Het doel is om de technologie ondersteunend te laten zijn aan de wensen van inwoners en de zorg en niet andersom. Uit het gezond langer thuis onderzoek van het LUMC blijkt ook dat maatwerk en aandacht voor de persoonlijke context hét uitgangspunt zijn. Deze resultaten vormen de basis van het programma. De wijze waarop we dit borgen is door in pilots met de living labs te onderzoeken of een product werkt voor de gebruiker en onder welke voorwaarden. Daarnaast gaan we met inwoners in gesprek om te bespreken of slimme hulpmiddelen passen bij hun ondersteuningsvraag. Ze krijgen na dit gesprek de gelegenheid om producten uit te proberen via uitleenpunten in de stad, op basis van de persoonlijke situatie. Feedback die daar binnenkomt, bijvoorbeeld dat het bandje van een alarmeringshorloge niet lekker zit, wordt teruggegeven aan de ontwikkelaars of er wordt een vervangend product gezocht. Zo zorgen we ervoor dat het aanbod écht past bij de belangen van de eindgebruikers. In het actieplan wil het college het volgende probleem oplossen: “Het sociaal domein is mogelijk een grote en interessante markt voor innovatieve en technologische bedrijven. Echter, technologische innovaties in het sociaal domein gaan minder snel dan innovaties in het medische domein.” 3.

Waarom ziet het college dit als probleem op zich, waarom vat het dit als haar taak op om een interessante markt voor technologische bedrijven te creëren, en hoe verhoudt het college dit tot de coalitieafspraak om de marktwerking in de WMO juist terug te dringen?

Technologische innovatie is een belangrijk deel van de oplossing om ook met de vergrijzing de zorg en ondersteuning op peil te houden. Vergeleken met het medisch domein, bijvoorbeeld in de ziekenhuizen, is de innovatie in het sociaal domein sterk achtergebleven. Daarmee ontbreekt ook de innovatiekracht om het sociaal domein écht slimmer en toekomstbestendig te organiseren. Voor veel ondernemers is het sociaal domein onbekend, of ze ervaren het als dusdanig versnipperd en complex dat ze hun propositie aanpassen naar Wlz-, Zvw-zorg of de buitenlandse markt. Met als gevolg dat technologische en innovatieve manieren om de dienstverlening te verbeteren niet worden ontwikkeld of niet goed genoeg aansluiten bij een behoefte van inwoners en zorgorganisaties. Als we concluderen dat innovatie nodig is voor de toekomstbestendige zorg, moet het sociaal domein als markt voor innovaties toegankelijk en aantrekkelijk zijn. Daarom ondersteunt het college hierin. De primaire doelgroep van de startups en innovatieve bedrijven zijn de bestaande zorgaanbieders. Door de investering in innovaties krijgen deze zorgaanbieders meer mogelijkheden om de huidige vormen van ondersteuning op een andere manier aan te bieden. Hiermee wordt de markt niet vergroot, maar wel slimmer. 4.

Kan het college duiding geven aan de kpi ‘aantal bedrijven in zorginnovatie’, dat onder andere tot vijf ‘launching customers’ moet leiden in 2026? Betekent dit dat er, wanneer er innovaties zijn geïntroduceerd die de kwaliteit verbeteren en er geen aanvullende behoeften zijn vanuit cliënten en personeel, maar dit niet tot toegang van meer techbedrijven tot de markt leidt, het college ontevreden is?

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10846656

Het college is tevreden als de doelen op het gebied van zorg zijn behaald, doordat de introductie van innovatie leidt tot toekomstbestendige zorg en Haagse inwoners prettig thuis kunnen wonen met de inzet van technologie. Het college evalueert haar economische doelstellingen als deze niet worden behaald. Deze doelstellingen werken aanvullend en in samenhang (zie antwoord op vraag 1), maar worden via separate instrumenten gefinancierd, nagestreefd en gemeten. 5.

Wordt de begeleiding van techondernemers voor toegang tot de Wmo gedaan vanuit de afdeling WMO, of de afdeling economie? Hoe verhoudt dit zich tot andere inzet in de WMOafdeling en kan die menskracht niet (deels) effectiever ingezet worden? Graag een toelichting.

In het programma is een mooi voorbeeld van integrale samenwerking en er wordt goed en nauw samengewerkt tussen de diensten OCW, DSO en SZW. De begeleiding van techondernemers voor toegang tot de Wmo wordt gedaan vanuit de afdeling Economie. Vanuit OCW wordt inhoudelijke informatie gegeven om de product of dienst van de ondernemer beter aan te laten sluiten op de behoeften van cliënten of zorgaanbieders. 6.

Kan het college toezeggen dat de commerciële belangen binnen innovaties in de Wmo nooit een doel op zich zullen zijn? Graag een toelichting.

Ja. Met het programma ondersteunen we de opgaven om inwoners zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving zelfstandig te wonen. Technologische innovaties kunnen antwoord bieden op bepaalde uitdagingen in het sociaal domein. Inzet van technologie en de commerciële belangen van de bedrijven zijn nooit het doel geweest. Technologie is een middel. Dit was zo, en dit blijft ook het geval. Tussen 2019 en 2022 stelde het college € 7 miljoen beschikbaar voor het aanjagen van zorginnovatie (RIS303214). Bij het aannemen van dit stuk nam de raad tevens de motie “Verlies de menselijke maat niet uit het oog door inzet van digitalisering” van het raadslid mevrouw Roopram aan, waarop het college in de afdoening stelde: “Technologie is dus nooit het doel, maar áltijd een middel om de inwoner nog beter van dienst te zijn”. Tussen 2019 en 2022 stelde het college 7 miljoen euro beschikbaar voor het aanjagen van zorginnovatie (RIS303214). Bij het aannemen van dit stuk nam de raad tevens de motie “Verlies de menselijke maat niet uit het oog door inzet van digitalisering” van lid Roopram aan, waarop het college in de afdoening stelde: “Technologie is dus nooit het doel, maar áltijd een middel om de inwoner nog beter van dienst te zijn”. 7.

Wat hebben deze investeringen concreet voor de kwaliteit van de zorg en vanuit de belangen van cliënt en personeel opgeleverd?

Deze investeringen hebben onder andere geleid tot de iZi woning, uitleenpunten in de stad, de Technologie voor Thuis Verkenner, pilots over de heupairbag, valpreventie, robotica, beeldzorg en vele stadsgesprekken en activatiecampagnes. Uiteindelijk is het aan inwoners en zorgaanbieders om te kiezen voor een slim hulpmiddel en daarmee de kwaliteit van zorg te verbeteren. Vanuit het programma heeft het college dit gefaciliteerd door de kennis over en toegang tot slimme hulpmiddelen te vergroten. We verwijzen u graag naar de rapportage van het Actieprogramma Zorg & Innovatie voor de uitgebreide resultaten (RIS319220, bijlage 3). Ook attenderen wij u op een aantal ervaringsverhalen die concreet laten zien wat het programma oplevert voor Haagse inwoners: Beter slapen én een nieuwe beste vriendin - Technologie voor Thuis Niet meer bang om te vallen - Technologie voor Thuis

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10846656

8.

Staat het college nog steeds bij haar uitspraak (“Technologie is dus nooit het doel, maar áltijd een middel om de inwoner nog beter van dienst te zijn”) uit de afdoening van de motie van lid Roopram? Hoe wordt dat nu in de aanpak geborgd?

Ja, zie ook het antwoord bij vraag 2 en vraag 6. Dat wordt geborgd door te werken met een afwegingskader dat is vastgesteld bij het actieprogramma, waarin het belang van de zorg altijd op één staat. Maar bijvoorbeeld ook door behoefteonderzoek te doen en veel in gesprek te gaan met inwoners en professionals over de actuele vraagstukken die zij hebben. Technologie mag in de ogen van GroenLinks, de PvdA en de Haagse Stadspartij niet vergoed worden door middel van een eigen bijdrage van de cliënt. 9.

Deelt het college de mening van de indieners dat technologie voor thuis niet tot extra kosten voor cliënten mag leiden? Kan het garanderen dat eventuele inzet van technologie voor thuis niet voor een extra eigen bijdrage of andere kosten voor cliënten leidt? Graag een toelichting

Inwoners betalen voor ondersteuning vanuit de Wmo een wettelijk vastgestelde eigen bijdrage en gemeenten mogen hier niet vanaf wijken. Deze eigen bijdrage bedraagt € 21,- per maand voor 2025. Als er alternatieve en innovatieve dienstverlening wordt toegepast binnen de Wmo, dan is dit binnen de vastgestelde landelijke eigen bijdrage. Technologie voor thuis moet beschikbaar zijn voor alle Hagenaars ongeacht de omvang van hun beurs. Voor inzet via de Wmo zal rekening gehouden worden met de maximale eigen bijdrage die hiervoor geldt. Het college stimuleert inwoners om zich goed voor te bereiden op ouder worden, ook met de inzet van technologie, als dat binnen de eigen middelen past. Bij eventuele inzet van technologie via andere manieren dan de Wmo wordt altijd gekeken naar de mogelijkheid voor alle Hagenaars om hiervan gebruik te maken. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4