RIS320823 Inrichting nadeelcompensatie 2025

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DSB/10822588 RIS320823 Contactpersoon

Jarno Kamphuis Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB Opdrachtgeving Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 december 2024

nadeelcompensatie@denhaag.nl

Onderwerp

Inrichting nadeelcompensatie 2025

Geachte voorzitter, Inleiding In deze brief licht het college toe hoe de organisatie rondom het afdoen van verzoeken tot nadeelcompensatie in 2025 zal worden ingericht. Nadeelcompensatie betreft een schadevergoeding die de gemeente kan toekennen aan inwoners of ondernemers die onevenredig worden benadeeld door rechtmatige overheidshandelingen, zoals infrastructuurprojecten die de bereikbaarheid of bedrijfsvoering beïnvloeden. Te denken valt aan de reconstructie van het Piet Heinplein en Tramlijn 16. Voor een efficiënte afhandeling is een gespecialiseerd team Nadeelcompensatie opgericht, dat zich richt op de inhoudelijke beoordeling en ondersteuning. Daarbij maken we structureel gebruik van externe bureaus om ons te adviseren bij het afhandelen van de verzoeken om nadeelcompensatie. Het aantal bureaus waarmee we samenwerken is uitgebreid, en momenteel werken we samen met zes schadebureaus: Crawford, Horatio, Onno te Rijdt, SAOZ, Steenhuijs en Thorbecke. Om te voldoen aan de motie ‘Regel expertise en mankracht in eigen huis’ (RIS318786) heeft het college onderzoek uitgevoerd naar alternatieve opties voor het afhandelen van de verzoeken om nadeelcompensatie. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden en heeft twee alternatieven opgeleverd. Een eerste alternatief is het instellen van adviescommissie. Dit zal mogelijk zijn na het vaststellen van de Verordening nadeelcompensatie 2024.

Een tweede alternatief is het aannemen van eigen medewerkers die beschikken over de expertise waarvoor we nu adviesbureaus inhuren. Het huidige model waarbij we gebruik maken van adviesbureaus en de twee alternatieven worden hieronder kort uiteengezet als scenario-analyse. Scenario 1 – Adviezen inwinnen bij externe schadebureaus (huidige werkwijze) Bij het overwegen van het inzetten van externe adviesbureaus voor het afhandelen van de verzoeken om nadeelcompensatie of schadeclaims zijn er verschillende strategische en juridische aspecten om rekening mee te houden. Zorgvuldige en transparante besluitvorming is hierbij essentieel, zodat de meest efficiënte en kosteneffectieve oplossing wordt gekozen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10822588

Aanbestedingsplicht De gemeente is verplicht om een Europese aanbestedingsprocedure te volgen, omdat de totale waarde van de opdrachten bij de ingeschakelde schadebureaus boven de Europese aanbestedingsdrempel van € 221.000,- uitkomt. Een aanbesteding heeft een maximale looptijd van vier jaar. Het aantal nadeelcompensatieverzoeken is in de afgelopen twee jaren aanzienlijk toegenomen, van vijf naar vijftig per jaar. Deze stijging heeft geleid tot een grotere werkvoorraad en tegelijkertijd is er ook de noodzaak om de doorlooptijd van de afhandeling van deze verzoeken te verkorten. Om dit te realiseren, is besloten om samen te werken met meerdere partijen. Afhankelijk van het aantal potentiële aanbieders zijn er twee opties voor de aanbestedingsprocedure: 1. Niet-openbare procedure Deze procedure is geschikt wanneer een groot aantal gegadigden wordt verwacht of de aanbestedingsdocumenten een vertrouwelijke aard hebben. Eerst vindt een selectieronde plaats, waarna een beperkt aantal partijen wordt uitgenodigd om een offerte in te dienen. 2. Openbare procedure Deze wordt gebruikt als er niet te veel marktpartijen actief zijn; alle geïnteresseerde partijen kunnen direct inschrijven. Voordelen van inschakelen externe bureaus Het inschakelen van externe bureaus biedt flexibiliteit, omdat de capaciteit kan worden afgestemd op het aantal claims.

Externe bureaus beschikken bovendien over specialistische kennis op het gebied van nadeelcompensatie, een complex vakgebied waarvoor diepgaande expertise vereist is. Dit leidt tot aanzienlijke tijdsbesparing voor interne teams, die zich zo beter op kerntaken kunnen richten. Nadelen van inschakelen externe bureaus Het gebruik van externe bureaus kan op termijn duurder zijn dan het intern afhandelen, omdat deze kennis momenteel niet in huis is. Daarnaast heeft een aanbestedingsprocedure een doorlooptijd van meerdere maanden en vraagt het bovendien extra inzet van vakinhoudelijke ambtenaren. Er bestaat ook het risico van afhankelijkheid van externe kennis, waardoor de ontwikkeling van interne expertise in het gedrang komt. Inschatting van kosten Voor een Europese aanbesteding kunnen de kosten variëren tussen € 50.000,- en € 80.000,-, afhankelijk van de complexiteit. De jaarlijkse kosten voor externe bureaus liggen naar verwachting tussen de € 400.000,- en € 500.000,-, afhankelijk van het aantal opdrachten en complexiteit. Hieronder worden de voor- en nadelen kort op een rijtje gezet: Voordelen Nadelen Flexibiliteit: de gemeente kan de capaciteit snel Een Europese aanbestedingsprocedure kost tijd opschalen of afschalen op basis van de vraag. en middelen en vindt iedere vier jaar plaats. Externe bureaus beschikken over specialistische Op de lange termijn zijn de kosten hoger.

kennis op het gebied van nadeelcompensatie. Er is sprake van afhankelijkheid van externe expertise. Intern wordt geen of minder kennis opgebouwd.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10822588

Scenario 2 – Instellen adviescommissie (voorkeur) Het instellen van een eigen adviescommissie voor nadeelcompensatie kent voor- en nadelen. De adviescommissie bestaat uit een onafhankelijk voorzitter. De leden kunnen onafhankelijk zijn of in dienst zijn van de gemeente. Onafhankelijkheid van de voorzitter of de leden betekent zij geen deel uitmaken van of werken onder de verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan. De voorzitter of het enig lid van deze adviescommissie is onafhankelijk indien deze geen deel uitmaakt van of werkt onder de verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan. Kader vanuit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) In titel 4.5 van de Awb is een algemene regeling opgenomen voor nadeelcompensatie. Deze regeling biedt een basis voor schadevergoedingen in gevallen zonder specifieke nadeelcompensatieregeling. Artikel 4:126 lid 1 Awb bepaalt dat een bestuursorgaan schade vergoedt die ontstaat door rechtmatige uitoefening van een publiekrechtelijke bevoegdheid of taak en die een benadeelde onevenredig zwaar treft in vergelijking met anderen. De Awb biedt verder een duidelijk(er) wettelijk kader voor de procedure en vereisten rondom nadeelcompensatie, zoals de criteria waaraan een verzoek moet voldoen en de maximale termijn voor een besluit door het bestuursorgaan.

Termijnen voor besluitvorming Bij het instellen van een onafhankelijke commissie wordt, met het oog op artikel 4:130 Awb, de uiterste wettelijke beslistermijn vastgesteld op zes maanden. Het instellen van een commissie sluit voor wat betreft de afhandelingstermijnen goed aan bij deze huidige praktijk van complexe aanvragen. Overigens is er een eventuele mogelijkheid tot verlenging van de termijn met nog eens zes maanden. Gevolgen van wetswijzigingen en keuze voor een adviescommissie Per 1 januari 2024 hebben er twee relevante wetswijzigingen voor de behandeling van verzoeken om nadeelcompensatie plaatsgevonden. Zo is in titel 4.5 van de Awb een algemene regeling opgenomen voor nadeelcompensatie. Daarnaast is in afdeling 15.1 van de Omgevingswet een nadeelcompensatieregeling in werking getreden voor de schadeoorzaken die specifiek in artikel 15.1 van de Omgevingswet zijn genoemd. De regels over nadeelcompensatie in afdeling 15.1 van de Omgevingswet zijn een aanvulling op de algemene regeling uit de Awb. De voordelen van de wetswijzigingen zijn dat het gemeentebestuur gemakkelijker kan sturen op snelheid bij een adviescommissie dan bij externe partijen.

Dit geldt met name als het gaat om algemene Haagse uitgangspunten, bijvoorbeeld zoals we als gemeente omgaan met het begrip voorzienbaarheid (de vraag of de aanvrager de schade kon voorzien ten tijde van de investeringsbeslissing). Dit standpunt is eenvoudiger te implementeren bij één partij dan bij verschillende externe partijen met uiteenlopende visies en interpretaties. De kans dat er één duidelijke lijn wordt gevolgd, is hierdoor groter. Bovendien kan, wanneer de adviescommissie uit drie personen bestaat, worden gekozen voor een samenstelling waarbij twee van de drie leden in dienst zijn bij de gemeente (met uitzondering van de voorzitter). Dit borgt - uiteraard in alle onafhankelijkheid en zonder inhoudelijke sturing door het gemeentebestuur - naar verwachting een sterk Haags commitment. Nadelen zijn er ook. Want het vinden van specialisten is niet eenvoudig. Zeker omdat het om nogal wat zaken gaat en deze tijdrovend zijn. Het zou prettig zijn als er ook vanuit de gemeente specialisten ‘aangeleverd’ kunnen worden. Dit vraagt wel een afweging in het beschikbaar stellen van capaciteit. Bovendien bestaat de kans dat mogelijke commissieleden eerst nog een verdiepende cursus moeten volgen en er dus een aanlooptijd nodig is.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10822588

Hieronder worden de voor- en nadelen kort op een rijtje gezet: Voordelen Nadelen Internaliseren van de expertise. Moeilijk te bemensen door gebrek aan specialisten; tijdrovend werk. De kans op één duidelijke Haagse lijn (zonder De wettelijke verlengingstermijn van zes verschillende interpretaties) is groter. maanden kan leiden tot langere wachttijden voor aanvragers. Haags commitment wanneer ambtenaren van de Beperkte flexibiliteit bij fluctuatie van het aantal gemeente in de commissie zitten, wat betekent aanvragen. dat zaken prioriteit krijgen. Vastgestelde afhandelingstermijn. Scenario 3 – Beoordeling door eigen medewerkers In dit scenario wordt de expertise voor het afhandelen van nadeelcompensatieaanvragen volledig intern georganiseerd, door het werven van schade-experts of door bestaande medewerkers op te leiden. Hoewel dit scenario onafhankelijkheid en controle biedt, zijn er belangrijke financiële en operationele uitdagingen. Profiel en werving van schade-experts Een eerste stap is bij dit scenario het vaststellen van het profiel voor deze rol. Dit profiel vraagt om schade-experts met ruime ervaring in nadeelcompensatie en overheidsvraagstukken om nieuwe medewerkers te kunnen begeleiden en om stevig tegenwicht te bieden aan vaak goed georganiseerde aanvragers. Er zijn echter uitdagingen in het aantrekken van geschikte kandidaten: 1.

Concurrentie van externe bureaus Schade-experts verdienen bij commerciële bureaus doorgaans hogere salarissen en werken in een afwisselender omgeving, wat de gemeente mogelijk minder aantrekkelijk maakt. 2. Schaarste op de arbeidsmarkt Ervaren schade-experts in nadeelcompensatie zijn schaars. HR verwacht dat maar weinig van deze professionals bereid zijn over te stappen naar de publieke sector. Opleiden van interne medewerkers Een alternatief binnen dit scenario is het opleiden van bestaande medewerkers tot schade-experts, waardoor de afhankelijkheid van externe werving afneemt. Dit vereist echter aanzienlijke investeringen in opleiding en tijd en kan enkele jaren duren vanwege de complexiteit van nadeelcompensatiezaken. Daarnaast bestaat het risico dat opgeleide medewerkers alsnog overstappen naar de private sector, wat kan leiden tot verlies van de investering en terugkeer naar externe bureaus. Financiële inschatting Voor het aannemen van schade-experts moet de gemeente jaarlijks rekening houden met een salarisbudget van € 80.000,- tot € 100.000,- per expert. Bij een team van vijf experts bedragen de jaarlijkse kosten tussen € 400.000,- en € 500.000,-, exclusief overhead. Het opleiden van vijf medewerkers zou minimaal € 50.000,- tot € 75.000,- per medewerker kosten, exclusief hun salariskosten gedurende de opleidingsperiode.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10822588

Marktonderzoek Voordat een besluit wordt genomen over het aantrekken of opleiden van schade-experts, is het van belang om een grondig marktonderzoek uit te voeren. Dit onderzoek moet inzicht geven in het aanbod en de salarissen van gekwalificeerde schade-experts, hun interesse in gemeentelijke functies, en de concurrentiepositie van de gemeentelijke arbeidsvoorwaarden. Daarnaast moet worden onderzocht of voldoende interesse bestaat onder medewerkers om een opleidingstraject te volgen en wat het risico is op uitstroom naar de private sector. Op basis van dit marktonderzoek kan een beter onderbouwde inschatting worden gemaakt van de haalbaarheid van dit scenario. Hieronder worden de voor- en nadelen kort op een rijtje gezet: Voordelen Nadelen Gemeente wordt volledig onafhankelijk van Lage kans op succesvol werving van schadeexterne bureaus. experts vanwege salaris en minder aantrekkelijk werk. Volledige controle over het proces, inclusief Hogere kosten op de lange termijn, vooral bij planning en inhoudelijke beoordeling. werving van externe schade-experts. Mogelijkheid om interne expertise op te Het opleiden van interne medewerkers vereist bouwen. langdurige investering en brengt risico's van vertrek met zich mee. Schade-experts zijn schaars en moeilijk aan te trekken binnen de huidige arbeidsmarkt.

Conclusie Scenario 2, waarbij een onafhankelijke adviescommissie wordt ingesteld, biedt de meest logische en doeltreffende oplossing voor de inrichting van nadeelcompensatie binnen de gemeente. Dit scenario combineert de voordelen van een ruimer besliskader met interne controle en een duidelijke juridische basis. Hierdoor wordt de kans op wisselende interpretaties verkleind. Bovendien kan het beter gestuurd worden op doorlooptijd, iets wat bij externe bureaus lastiger te realiseren is. In vergelijking met scenario 1, waarbij externe bureaus worden ingehuurd, biedt scenario 2 een duurzamere en kostenefficiëntere aanpak. Scenario 3, waarin de schade-expertise volledig intern zou worden opgezet, is vanwege de schaarste aan specialisten en de benodigde lange termijn investeringen minder haalbaar. Afdoening motie In de motie 'Regel expertise en mankracht in eigen huis' (RIS318786) werd verzocht te onderzoeken of de gemeente de advisering rondom nadeelcompensatie intern kan organiseren, zonder afhankelijk te zijn van externe bureaus. De verschillende alternatieven zijn in de hierboven beschreven scenario's zorgvuldig onderzocht. Dit onderzoek heeft in beginsel geleid tot het nader onderzoeken en uitwerken van scenario 2: het instellen van een onafhankelijke adviescommissie die grotendeels uit interne deskundigen bestaat.

Dit onderzoek zal bestaan uit bijvoorbeeld navraag bij andere gemeenten en analyses met betrekking tot de opzet van het instellen van een commissie, de optimalisatie van processen, de doorlooptijden en kosten. Pas op basis van deze aanvullende inzichten kan een definitieve keuze voor een scenario met meer overtuiging worden onderbouwd.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10822588

Hiermee wordt aan de motie voldaan en is deze uitgevoerd. Uw raad wordt bij separate brief geïnformeerd over de afdoening van de motie. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

6/6