RIS320813 Stand van zaken lerarentekort 2024

Typ tekstTyp Hilbert Bredemeijer tekstTyp tekst Wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10821259 RIS320813 Contactpersoon

Ester Hendriksen Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

10 december 2024

ester.hendriksen@denhaag.nl

Onderwerp

Stand van zaken lerarentekort 2024

Geachte voorzitter, Ons onderwijs staat voor grote uitdagingen. Lees- en rekenvaardigheden van leerlingen nemen af en de complexiteit van grootstedelijk onderwijs neemt toe. Daarnaast kampt het onderwijs landelijk met hardnekkige tekorten, die de kwaliteit en continuïteit van het onderwijs verder onder druk zetten, met name binnen de grote steden. In Den Haag worden alle zeilen bijgezet om het tij te keren. En met resultaat. Onlangs publiceerde het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de resultaten van de jaarlijkse tekortmeting, uitgevoerd door Centerdata. In 2024 zijn de lerarentekorten in Den Haag in het primair en voortgezet onderwijs gedaald met respectievelijk 3,4% en 4,9%. Dat is goed nieuws en geeft blijk van het vele werk dat we met elkaar verzetten. Haagse programma’s zoals de Wijkaanpak Laak, het stedelijk programma zij-instroom en initiatieven om het onderwijs anders te organiseren, bijvoorbeeld door de inzet van onderwijsondersteunend personeel en vakkrachten, beginnen hun vruchten af te werpen. Om deze programma’s voort te kunnen zetten en Den Haag voor te bereiden op de toenemende tekorten in de nabije toekomst,1 moeten we, ook na afloop van het Noodplan Lerarentekort Den Haag (tot 2026), kunnen blijven rekenen op additionele financiering vanuit het Rijk.

Omdat de tekorten juist hier – en in de overige G4 + Almere – hoger zijn dan in de rest van het land. De regionale aanpak van het lerarentekort via de Onderwijsregio biedt voordelen, maar mag niet ten koste gaan van dat wat in Den Haag de afgelopen jaren is opgebouwd en effectief blijkt. Daar maken we ons, samen met de Haagse schoolbesturen, dan ook hard voor. Met deze brief informeer ik u specifiek over de laatste tekortcijfers in het Haagse onderwijs en licht ik toe hoe we schoolbesturen, schoolleiders en leraren ondersteunen in de beweging naar toekomstbestendig onderwijs. Daarnaast kom ik in deze brief terug op de motie Help het hybride onderwijs nieuw leven inblazen (RIS318778) en op de toezegging na te gaan welke mogelijkheden het project Studenten voor Educatie biedt voor deelname van mbo-studenten (toezegging nr. 411).

1 Prognoses arbeidsmarkt po (OCW in Cijfers, 2023)

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Tekorten primair onderwijs Centerdata heeft schoolleiders en schoolbesturen gevraagd naar het leraren- en schoolleiderstekort op peildatum 1 oktober 2024, inclusief vervangingstekorten (een tijdelijk formatietekort, bijvoorbeeld als gevolg van ziekte of zwangerschapsverlof). Daaruit blijkt dat er in 2024 in het Haagse basisonderwijs (exclusief speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs) sprake was van een tekort van 17,5% of 506 fte aan leraren (zie figuur 1), een daling van 4,3 procentpunt ten opzichte van het tekort dat exact een jaar eerder werd gemeten (21,8%). Tekort aan leraren en schoolleiders basisonderwijs als % van de werkgelegenheid 25 20

21,8 17,3

17,5

15,2

15

12,6

11

10 5 0 2022

2023 Leraren

2024

Schoolleiders

Figuur 1: Ontwikkeling leraren- en schoolleiderstekort basisonderwijs Den Haag

De tekorten in het speciaal basisonderwijs zijn in vergelijking met vorig jaar nagenoeg gelijk gebleven: van 15% in 2023 naar 15,5% (23 fte) in 2024. De tekorten in het (voortgezet) speciaal onderwijs zijn iets toegenomen, van 14,6% in 2023 naar 16,6% (59 fte) in 2024 (zie figuur 2). Tekort aan leraren bo, sbo en (v)so als % van de werkgelegenheid 30

25,9 21,8

25 20

17,3

17,5

15

15

15,5

18,5 14,6

16,6

10 5 0 Basisonderwijs

Speciaal basisonderwijs 2022

2023

(Voortgezet) speciaal onderwijs

2024

Figuur 2: Ontwikkeling lerarentekort (s)bo en (v)so Den Haag

2/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Invulling lerarentekort basisonderwijs Het totale lerarentekort kan worden onderverdeeld in openstaande en verborgen vacatures/tekorten. Van dat laatste is sprake als voor vacatureruimte uit nood een alternatieve invulling wordt gevonden, bijvoorbeeld door klassen samen te voegen of door externen in te schakelen. Schoolbesturen streven ernaar de inzet van zzp’ers en gedetacheerden zo beperkt mogelijk te houden en alleen extern in te huren wanneer de voortgang van het onderwijs in het geding is. Schoolleiders zoeken bij een vervangingstekort in eerste instantie naar interne oplossingen. Zo worden (gepensioneerde) ambulante leraren ingezet, staan zij-instromers zelfstandig voor de klas of worden groepen samengevoegd. In oktober 2024 betrof slechts 12% van de tekorten in het Haagse basisonderwijs een openstaande vacature, ofwel 63 fte. 88% van de tekorten werd aangemerkt als een verborgen vacature/tekort (zie figuur 3). Van de verborgen tekorten in het basisonderwijs (doelgroep leraren) werd 80% intern opgevuld. De inzet van externe leraren (waaronder zzp’ers en gedetacheerden) is ten opzichte van 2023 verder afgenomen: van 3,9% in 2023 naar 3,1% van de werkgelegenheid in 2024 (zie voor toelichting inzet externen afdoening motie ‘Ban detachering/zzp'ers in onderwijs gefaseerd uit’/RIS317489). Totaal tekort

Totaal - openstaand - verborgen • intern opgevuld • extern opgevuld

% van verborgen

506 63 443 354 89

% van totaal

100% 80% 20%

% van werkgelegenheid

100% 12% 88% 70% 18%

17,5% 2,2% 15,3% 12,2% 3,1%

Figuur 3: Openstaande en verborgen lerarentekorten basisonderwijs Den Haag 2024

Tekort aan schoolleiders primair onderwijs Schoolleiders nemen in het onderwijs een cruciale positie in. Een sterke schoolleider creëert – vanuit een onderwijsvisie en passend bij de eigen leerlingpopulatie – de randvoorwaarden voor goed onderwijs. Schoolleiders zijn daarbij medebepalend voor het verloop onder leraren en leveren een belangrijke bijdrage aan het realiseren van de juiste werk- en leeromgeving voor hun lerarenteam. In 2024 waren minder basisscholen op zoek naar een schoolleider dan in 2023 (zie figuur 1). In 2023 was het tekortpercentage schoolleiders in het basisonderwijs 12,6% (31 fte). In 2024 werd op dezelfde peildatum een tekort gemeten van 11% (28 fte). Ten opzichte van 2023 is met name het tekort aan schoolleiders in het (voortgezet) speciaal onderwijs gedaald: van 22,8% (9 fte) in 2023 naar 3,4% (1 fte) in 2024 (zie figuur 4). Werkgelegenheid

Regulier basisonderwijs Speciaal basisonderwijs (Voortgezet) speciaal onderwijs Totaal

Totaal tekort (fte)

255 13 29 297

28 2 1 31

% van werkgelegenheid

11% 12,1% 3,4% 10,3%

Figuur 4: Schoolleiderstekorten primair onderwijs Den Haag 2024

Tekorten naar stadsdeel Scholen ervaren het lerarentekort in Den Haag lang niet in dezelfde mate. Op een enkele school is er überhaupt geen sprake van een tekort of van onderbezetting. Ook zijn de tekorten ongelijk verdeeld over de stadsdelen, weergegeven in figuur 5.

3/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

% van werkgelegenheid Stadsdeel

Werkgelegenheid (fte)

Totaal tekort (fte)

Open

Verborgen

Totaal

729 607 251 186 307

153 115 44 51 36

2,5% 2,1% 3,6% 0,4% 2,3%

18,5% 16,8% 13,8% 26,7% 9,3%

21% 18,9% 17,5% 27,2% 11,6%

271 272 270

28 27 52

1,6% 0,4% 3,4%

8,9% 9,6% 16%

10,5% 10% 19,4%

Centrum Escamp Haagse Hout Laak Leidschenveen -Ypenburg Loosduinen Scheveningen Segbroek

Figuur 5: Spreiding lerarentekorten basisonderwijs Den Haag per stadsdeel 2024

Net als in voorgaande jaren is het totale lerarentekort in het basisonderwijs procentueel gezien het hoogst in stadsdeel Laak met 27,2% (51 fte). Dat tekort is nog steeds hoog, maar procentueel lager dan in 2023 (32,2%). Opnieuw hadden de stadsdelen Scheveningen en Loosduinen in 2024 de laagste tekorten, respectievelijk 10% (27 fte) en 10,5% (28 fte). Met uitzondering van de stadsdelen Haagse Hout en Segbroek zijn de tekorten in alle stadsdelen gedaald ten opzichte van vorig jaar. Met name de situatie in Leidschenveen-Ypenburg is verbeterd: van een tekort van 17,6% (54 fte) in 2023 naar een tekort van 11,6% (36 fte) in 2024. Het tekort aan schoolleiders per stadsdeel toont zich anders (zie figuur 6). In stadsdeel Laak en Haagse Hout hadden in 2024 alle basisscholen een schoolleider. In stadsdeel Segbroek is de vraag naar schoolleiders in 2024 significant toegenomen en werd een tekort van 37,3% (12 fte) vastgesteld. Tekort aan leraren en schoolleiders basisonderwijs per stadsdeel als % van de werkgelegenheid 40 35 30 25 20 15 10 5 0

37,3 27,2 21

18,9

19,4

17,5

12

11,6

6,9 0

7,7

10,5 4,9

10 8,1

0

Leraren

Schoolleiders

Figuur 6: Leraren – en schoolleiderstekorten basisonderwijs Den Haag per stadsdeel 2024

Tekorten voortgezet onderwijs Ook het voortgezet onderwijs is door Centerdata bevraagd op hun leraren- en schoolleiderstekort. Net als in het primair onderwijs, was het lerarentekort in het voortgezet onderwijs in 2024 lager dan in 2023. In 2023 was er een tekort van 10,1%. In 2024 is dat tekort met 4,9 procentpunt gedaald naar 5,2%.

4/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

De tekorten in het voortgezet onderwijs zijn uitgesplitst per onderwijstype. Daarnaast is een onderscheid gemaakt tussen de tekorten aan eerstegraads en tweedegraads leraren (zie figuur 7).

Totaal ISK Praktijkonderwijs Vmbo/havo/vwo • eerstegraads • tweedegraads

Werkgelegenheid (fte)

Totaal tekort (fte)

% van werkgelegenheid

1.190 11 121 1.059 358 701

61 0 5 56 9 47

5,2% 0% 4,1% 5,3% 2,6% 6,7%

Figuur 7: Lerarentekorten voortgezet onderwijs Den Haag 2024

Tekort naar graadgebied en vak Leraren met een tweedegraads bevoegdheid zijn bevoegd om les te geven aan onderbouwklassen havo/vwo en aan alle klassen vmbo, voortgezet speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en mbo. Leraren met een eerstegraads lesbevoegdheid mogen daarnaast ook lesgeven aan bovenbouwklassen havo/vwo. In 2024 was er een tekort van 2,6% aan leraren met een eerstegraads bevoegdheid en een tekort van 6,7% aan leraren met een tweedegraads bevoegdheid (zie figuur 7). In de praktijk betekent dit dat er – net als in voorgaande jaren – in het tweedegraads vakgebied meer lessen werden gegeven door een onbevoegde docent. In het voortgezet onderwijs wordt gesproken over zogenoemde ‘tekortvakken’. Landelijk zijn de tekorten voor de vakken wiskunde, natuurkunde, scheikunde, informatica, Nederlands, Duits, Frans en klassieke talen het grootst (permante tekortvakken). Binnen het voortgezet onderwijs in Den Haag (vmbo/havo/vwo) was er in 2024 – net als in 2023 – met name een absoluut tekort aan bevoegde leraren voor de vakken Nederlands (16 fte) en wiskunde (9 fte). Die tekorten waren – binnen de groep respondenten – wel aanzienlijk lager dan in 2023, respectievelijk 52 fte en 25 fte. Invulling lerarentekort voortgezet onderwijs Ook in het voortgezet onderwijs is sprake van verborgen tekorten.

In 2024 betrof 20% van de tekorten in het vmbo/havo/vwo een openstaande vacature en 80% een verborgen vacature (zie figuur 8). Van de verborgen tekorten werd in 2024 64% intern opgevuld en 33% extern opgevuld. Totaal tekort (fte)

Totaal - Openstaand - Verborgen • intern opgevuld • extern opgevuld • klassen samengevoegd

61 13 49 31 16 1

% van verborgen

100% 64% 33% 3%

% van totaal

% van werkgelegenheid

100% 20% 80% 51% 26% 2%

5,2% 1,1% 4,1% 2,6% 1,4% 0,1%

Figuur 8: Openstaande en verborgen lerarentekorten in het vmbo/havo/vwo in Den Haag 2024

Tekort aan schoolleiders Het tekort aan schoolleiders in het voortgezet onderwijs was opnieuw beperkt. In 2024 was er een schoolleiderstekort van 4,8%, ofwel 5 fte. Dat is een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar, toen het tekort aan schoolleiders 1,2% (2 fte) bedroeg.

5/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Tekort naar stadsdeel Net als in het primair onderwijs is het lerarentekort in het voortgezet onderwijs ongelijk verdeeld over stadsdelen, wijken en scholen. In figuur 9 worden de tekorten per stadsdeel weergegeven. In 2023 was het tekort het hoogst in stadsdeel Centrum (25,2%/49 fte). In 2024 zijn die vacatures ingevuld en was er op de peildatum van het onderzoek geen sprake van een tekort. In Leidschenveen-Ypenburg is het tekort juist toegenomen: van 5,5% (9 fte) in 2023 naar 15,1% (17 fte) in 2024. Figuur 10 toont de huidige spreiding van de lerarentekorten in het voortgezet onderwijs over de stadsdelen, in vergelijking met 2023. % van werkgelegenheid Stadsdeel

Werkgelegenheid (fte)

Centrum Escamp Haagse Hout Laak Leidschenveen -Ypenburg Loosduinen Scheveningen Segbroek

Verborgen

Totaal

102 157 263 43 113

Totaal tekort (fte)

0 10 1 0 17

Open

0% 0,6% 0,5% 0% 7,2%

0% 6% 0% 0% 7,8%

0% 6,6% 0,5% 0% 15,1%

189 151 173

12 11 10

1,1% 0% 0%

5,1% 7% 5,9%

6,2% 7% 5,9%

Figuur 9: Spreiding lerarentekorten voortgezet onderwijs Den Haag per stadsdeel 2024

Tekort aan leraren voortgezet onderwijs per stadsdeel als % van de werkgelegenheid 30 25

25,2

20

15,1

15

11,1

10 5 0

6,6 0

9,4 5,5 0,5

6,7 6,2

6,6 7

8,5

5,9

0 0

2023

2024

Figuur 10: Ontwikkeling lerarentekort voortgezet onderwijs Den Haag per stadsdeel 2024

6/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Tekorten in de G4 + Almere vergeleken Het lerarentekort in het primair onderwijs binnen de G4 + Almere was in 2024 gemiddeld 2,2% lager dan vorig jaar: 15,8% (18% in 2023). Dat is nog steeds aanzienlijk hoger dan het gemiddelde polerarentekort in 2024 buiten de G4 + Almere. Daar werd een gemiddeld tekort vastgesteld van 6,6%. Met uitzondering van de gemeente Utrecht zijn in alle G4-gemeenten en Almere de tekorten in het primair onderwijs ten opzichte van 2023 (licht) gedaald (zie figuur 11). Den Haag kende in 2024 de grootste daling (3,4 procentpunt). Tekort aan leraren primair onderwijs als % van de werkgelegenheid 30 20

17,8

20,7

25 23,6 17,3

17,9 18,6

16,5 16 11,6

17,6

15,5 10,6 9,9 9,3

10 0 Den Haag

Rotterdam

Amsterdam 2022

2023

Utrecht

Almere

2024

Figuur 11: Ontwikkeling lerarentekort primair onderwijs G4 + Almere

Het gemiddelde schoolleiderstekort (primair onderwijs) binnen de G4 + Almere kwam in 2024 uit op 14,4%. Aanzienlijk lager dan het schoolleiderstekort van 21,2% in 2023, maar opnieuw ruim hoger dan het gemiddelde schoolleiderstekort van 9% dat in 2024 werd gemeten buiten de G4 + Almere. In 2024 was het po-schoolleiderstekort het laagst in Den Haag (10,3%), gevolgd door Utrecht (10,6%), Rotterdam (11,1%), Almere (15,0%) en Amsterdam (21,7%). Ten opzichte van 2023 zijn de schoolleiderstekorten in 2024 in alle steden gedaald. Het lerarentekort in het voortgezet onderwijs is in de meeste steden juist iets toegenomen (Almere, Rotterdam, Utrecht) of gelijk gebleven (Amsterdam). In Den Haag is het tekort ten opzichte van 2023 gedaald (zie figuur 12). Landelijk was er in 2024 sprake van een gemiddeld lerarentekort van 5,1% (inclusief G4 + Almere). Tekort aan leraren voortgezet onderwijs als % van de werkgelegenheid 15

11,7

10,1

10 5,5

5,2

7

6,1

7

6,9 6,5 6,5

4,8

5

6

7,8

0 Den Haag

Rotterdam

Amsterdam 2022

2023

Utrecht

Almere

2024

Figuur 12: Ontwikkeling lerarentekort voortgezet onderwijs G4 + Almere

7/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

De tekorten in het primair onderwijs in de G4 + Almere zijn nog steeds (fors) hoger dan in de rest van het land en vinden hun weerslag in de steden. Vanuit de Noodplannen hebben de G4 + Almere de afgelopen jaren kunnen stutten en bouwen aan een samenhangende stedelijke aanpak van het lerarentekort.2 Om die programma’s voort te kunnen zetten, is structurele financiering vanuit het Rijk een voorwaarde. Naast het belang van een duurzame landelijke lerarenstrategie, blijft een geïntensiveerde grootstedelijke aanpak van het lerarentekort bittere noodzaak. Stand van zaken Haagse programma’s Als gemeente Den Haag dragen we intensief bij aan die stedelijke aanpak van het lerarentekort. Niet alleen financieel, maar ook door waar passend initiatief te tonen en het onderwijs werk uit handen te nemen. Daarbij werken we vanuit drie speerpunten (Haagse Educatieve Agenda, RIS312695): 1. het ondersteunen van professionals in en om de klas; 2. het realiseren van een breed aanbod van opleidingen en bijscholingsmogelijkheden; 3. het inzetten van een arbeidsmarktstrategie voor onderwijsprofessionals. Hieronder wordt per speerpunt toegelicht welke programma’s/projecten in samenwerking met de gemeente Den Haag of met gemeentelijke middelen worden gerealiseerd.

Speerpunt 1: Professionals in en om de klas ondersteunen Leraren moeten hun kostbare tijd vooral kunnen besteden aan de kern van hun vak, namelijk goed onderwijs ontwikkelen en onderwijs geven. Het aanhoudende lerarentekort vraagt om een strategische inzet van andere professionals (bijvoorbeeld onderwijsondersteuners, vakkrachten en studenten), die waardevol bijdragen in de klas en voor de leraar de noodzakelijke ruimte creëren om kwalitatief onderwijs te kunnen geven. Noodplan Lerarentekort Eind 2023 werd – op aandringen van de G4 + Almere – door het ministerie van OCW besloten de Noodplannen Lerarentekort met anderhalf jaar te verlengen tot 2026. Het Noodplan Lerarentekort Den Haag – gefinancierd vanuit het Rijk, met cofinanciering door de schoolbesturen en gemeente Den Haag – biedt schoolbesturen en scholen de (financiële en wettelijke) ruimte voor het treffen van noodzakelijke maatregelen. In 2024 werd vanuit het Noodplan Lerarentekort onder andere ingezet op de organisatie van bovenschoolse coaching/begeleiding voor studenten, zij-instromers en starters, de inzet van meer onderwijsondersteunend personeel in Den Haag (OOP) en een andere inrichting van het onderwijs met behulp van vakprofessionals. Professionals in de klas Onderwijsondersteuners zijn met hun kennis en kunde van grote toegevoegde waarde in de scholen.

Met het programma Ontwikkeldoor – een initiatief van Hogeschool Inholland, De Haagse Hogeschool, ROC Mondriaan en de gemeente Den Haag – stimuleren we onderwijsassistenten, onderwijsondersteuners en leraarondersteuners zich verder te professionaliseren en te specialiseren, om zo van nog meer betekenis te kunnen zijn in de klas. Deelnemers volgen verdiepende modules didactiek (focus op taal/rekenen), werken aan een persoonlijk ontwikkelplan en worden eventueel begeleid richting een vervolgopleiding onderwijs (mbo-4, Ad PEP of Pabo). Inmiddels hebben 71 onderwijsprofessionals kosteloos deelgenomen aan Ontwikkeldoor.

2 Zie o.a. Evaluatie Andere Dag- en Weekindeling (SEO/Oberon, 2023), Evaluatie Convenanten Lerarentekort Primair

Onderwijs in de G5 (SEO/ECBO, 2024), Evaluatie Subsidieregeling Zij-instroom Primair Onderwijs G5 (Kohnstamm Instituut, 2023)

8/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Uit de laatste evaluatie van de beleidsregel ‘Andere Dag- en Weekindeling’ bleek opnieuw dat scholen geholpen zijn met een doordachte samenwerking met vakkrachten, mits zij beschikken over de juiste pedagogische en didactische vaardigheden.3 Om in die behoefte te voorzien is in september 2024 gestart met een professionaliseringstraject voor vakkrachten, ontwikkeld door De Haagse Hogeschool en Hogeschool Inholland. In 10 bijeenkomsten krijgen deelnemers pedagogische en didactische handvatten aangereikt en werken zij aan een eigen professionele identiteit. In 2024 namen 17 vakkrachten – werkzaam op Haagse scholen (primair onderwijs) – deel aan dit traject. Bij voldoende belangstelling start in februari 2025 een tweede groep deelnemers en wordt het programma in schooljaar 2025/2026 voortgezet. Naar aanleiding van de motie Help het hybride onderwijs nieuw leven inblazen (RIS318778) zijn verkennende gesprekken gevoerd met het onderwijs en het expertisecentrum Hybride Docent. Daaruit kan de voorlopige conclusie worden getrokken dat het Haagse onderwijs al richting structurele samenwerking met hybride professionals beweegt, bijvoorbeeld via het onderwijsinitiatief Andersom Den Haag en het professionaliseringstraject voor vakkrachten. Dergelijke initiatieven zijn er ook voor het voortgezet onderwijs en het mbo, bijvoorbeeld gericht op techniekonderwijs.

Hybride werken vraagt om flexibiliteit, zowel van de school als van de hybride leraar. Ook die ontwikkeling is gaande: modern en duurzaam werkgeverschap – met meer ruimte voor maatwerk en individuele (ontwikkel)behoeften van onderwijspersoneel – heeft de aandacht binnen het onderwijs. Eventuele kansen om initiatieven voor hybride werken in het Haagse onderwijs verder uit te breiden – ook binnen de context van de Onderwijsregio Haaglanden – zullen worden verkend en waar mogelijk benut. Ondersteuning schoolleiders In 2024 konden po-schoolbesturen voor het eerst een gemeentelijke bijdrage aanvragen voor ondersteuning van schoolleiders, in aanvulling op ondersteuning vanuit het eigen bestuur. Doel van de subsidie is om voor schoolleiders meer ruimte te creëren voor het primaire onderwijsproces, bijvoorbeeld door uitbreiding van niet-lesgebonden taken van een leerkracht, verdere professionalisering of het organiseren van (bovenbestuurlijke) kennisdeling, intervisie of coaching. In 2024 hebben 51 schoolleiders middels deze regeling extra ondersteuning kunnen organiseren. Inzet studenten en Haagse Ambtenaren in de Klas Via het project Studenten voor Educatie kunnen studenten vanuit de Universiteit Leiden, de Universiteit Delft, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Inholland een zinvolle (betaalde) bijdrage leveren in de klas (primair en voortgezet onderwijs).

De studenten ondersteunen een bevoegde leraar en maken het mogelijk om meer te differentiëren door leerlingen in kleine groepjes of individueel te begeleiden. Stichting Brede Buurtschool coördineert en draagt zorg voor een pedagogisch/didactische basistraining voor de studenten. In 2024 namen 75 studenten en 46 scholen (42 primair onderwijs/4 voortgezet onderwijs) deel aan Studenten voor Educatie. Leraren beoordelen de samenwerking met studenten positief: het vermindert de werkdruk en geeft meer ruimte voor het effectief begeleiden van het groepsproces.

3 Evaluatie Andere Dag- en Weekindeling (SEO/Oberon, 2023)

9/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

In het onderwijsdebat van 11 april 2024 is de toezegging gedaan om te verkennen of ook mbostudenten kunnen deelnemen aan het project Studenten voor Educatie (nr. 411). Op basis van gesprekken met Stichting Brede Buurtschool, de klankbordgroep Studenten voor Educatie (bestaande uit schoolleiders en leraren) en het Bijbanenloket is vervolgens een procesafspraak gemaakt.4 Het Bijbanenloket heeft aangegeven mbo-studenten met een geschikt profiel door te willen verwijzen naar Stichting Brede Buurtschool. Stichting Brede Buurtschool kijkt of studenten – op basis van hun vaardigheden en de ondersteuningsbehoeften van scholen – kunnen worden begeleid naar een inzet voor Studenten voor Educatie. In september 2023 is gestart met de pilot Haagse Ambtenaren in de Klas. Binnen deze pilot krijgen ambtenaren (in 2024 maximaal 24) van de gemeente Den Haag de kans om zich voor een dagdeel per week – minimaal een half schooljaar en maximaal een schooljaar lang – in te zetten in het basisonderwijs. In samenwerking met stichting Onderwijsambassadeurs, worden deelnemers op basis van hun voorkeur voor groep, locatie en dagdeel gekoppeld aan een Haagse leerkracht. Afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte van de leerkracht kunnen deelnemers leerlingen extra ondersteunen bij taal of rekenen of praktisch bijdragen aan andere werkzaamheden in de klas.

Leerkrachten geven aan dat het project bijdraagt aan werkdrukverlaging en meer werkplezier. Ook de ambtenaren ervaren hun bijdrage in de klas als een verrijking. Zo doen zij waardevolle ervaringen op, verbreden zij hun perspectief op de stad en nemen zij nieuwe inzichten mee terug naar het stadhuis. Tijdens 3 interne intervisiesessies voor de deelnemende ambtenaren worden die ‘geleerde lessen’ opgehaald, gedeeld en besproken. Speerpunt 2: Breed aanbod van opleidingen en bijscholingsmogelijkheden realiseren Het verzorgen van goed onderwijs – met oog voor uiteenlopende onderwijsbehoeften van leerlingen en maatschappelijke ontwikkelingen buiten het eigen klaslokaal – is complex en vraagt van leraren soms het uiterste. Leraren moeten zich gedurende hun gehele onderwijscarrière – vanaf de start tot aan hun pensioen – verder kunnen bijscholen om kundig en gemotiveerd voor de klas te staan. Ook het risico op voortijdige uitval neemt hierdoor af. Daarnaast is het van belang om voldoende omscholingsmogelijkheden te bieden voor professionals die de stap naar het onderwijs willen maken. Programma zij-instroom Zij-instromers leveren een belangrijke bijdrage aan het onderwijs. Niet alleen als nieuwe onderwijsprofessionals, maar ook vanwege de kennis en kunde die ze – vanuit hun eerdere loopbaan binnen een andere sector – de school in brengen.

Met het stedelijke programma zij-instroom wordt ruimte gecreëerd om zij-instromers (bovenschools) te begeleiden, kunnen schoolbesturen een bovenschoolse coördinator zij-instroom aanstellen en kunnen bovenschoolse coaches worden ingeschakeld, ook voor de inductie van startende zij-instromers die hun opleidingstraject hebben afgerond. Die samenhangende aanpak – met aandacht voor toeleiding, begeleiding en inductie – werpt gestaag zijn vruchten af. In schooljaar 2023/2024 startten 76 nieuwe zij-instromers met een opleidingstraject.

4 Het Bijbanenloket begeleidt jongeren tussen de 14 en 21 jaar binnen Den Haag Zuidwest bij het vinden van een bijbaan

en wordt ondersteund door verschillende vo-scholen, ROC Mondriaan, Randstad en Partnerraad Zuidwest.

10/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Opleidingsschool Binnen de constructie van een opleidingsschool werken schoolbesturen, scholen en lerarenopleidingen intensief samen om een duurzame inrichting van opleiding en professionalisering voor leraren te realiseren. Deze partnerschappen creëren een rijker opleidingsklimaat, met nauwe afstemming tussen theorie en praktijk. Zo wordt vanuit de opleidingsscholen gewerkt met een doorlopende leer- en ontwikkellijn, voor zowel leraren in opleiding als startende en zittende leraren. Hierdoor kunnen zij in verschillende fases van hun loopbaan rekenen op passende en consequente begeleiding. In Den Haag zijn er twee erkende opleidingsscholen voor het primair onderwijs. Voor het voortgezet onderwijs zijn er inmiddels vier geaccrediteerde opleidingsscholen actief in Den Haag, mede tot stand gekomen met gemeentesubsidie. De opleidingsscholen vormen een belangrijke schakel in het koppelen van startende leraren aan Haagse scholen. Ook binnen de Onderwijsregio Haaglanden is aandacht voor het uitbreiden van partnerschappen op het gebied van samen opleiden en professionaliseren, toewerkend naar de landelijke ambitie van 100% Samen Opleiden in 2030. Professionaliseringstrajecten Onderwijsprofessionals staan voor ingewikkelde uitdagingen.

Thema’s als meertaligheid, teruglopende taal- en rekenvaardigheden van leerlingen of de invloed van straatcultuur maken deel uit van de dagelijkse onderwijspraktijk. Ook in 2024 konden Haagse scholen (primair en voortgezet onderwijs) – binnen de setting van een aantal leernetwerken – zich in dergelijk complexe onderwijsvraagstukken verdiepen, door externe experts te betrekken, casussen in te brengen en kennis te delen. In 2024 waren er in totaal 7 (bovenbestuurlijke) leernetwerken actief: 5 in het primair onderwijs en 2 in het voortgezet onderwijs. Om startende leraren goed in het onderwijs te laten landen en hen de handvatten aan te reiken om zich verder te ontwikkelen van startbekwame tot vakbekwame leraar, is een gedegen inductieprogramma onmisbaar. Voor het voortgezet onderwijs kunnen startende leraren en hun begeleiders hiervoor terecht bij het HIP (Haags Inductie Programma), een initiatief van de vier opleidingsscholen (voortgezet onderwijs) en opgezet in samenwerking met de Haagse vo-besturen en de gemeente Den Haag. In schooljaar 2023/2024 hebben 289 leraren deelgenomen aan een van de HIP-modules. Binnen de Onderwijsregio Haaglanden wordt verkend of een bovenbestuurlijk inductieprogramma – in aanvulling op inductietrajecten die vanuit de individuele schoolbesturen worden aangeboden – ook van toegevoegde waarde is voor het primair onderwijs.

Wijkaanpak Laak In 2023 is een start gemaakt met het programma Wijkaanpak Laak. Doel van dit programma is het stimuleren van meer samenwerking op het thema lerarentekort tussen po-scholen, de Haagse lerarenopleidingen, kinderopvang, welzijnsorganisaties en andere relevante partijen in stadsdeel Laak. Op basis van een aantal gezamenlijk opgestelde werklijnen is in 2024 onder andere gestart met het Digitale Klaslokaal. Binnen dit project worden de mogelijkheden voor effectieve digitale instructie en efficiënte taakverdeling tussen bevoegde leerkracht en OOP verkend. De verwachting is dat – mits goed doordacht, ingericht en afgebakend – het Digitale Klaslokaal kan bijdragen aan meer flexibiliteit binnen de onderwijsorganisatie, omdat instructie niet langer tijd- en locatiegebonden is. Instructie van een bevoegde en fysiek aanwezige leerkracht blijft uiteraard het uitgangspunt.

11/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Binnen de Wijkaanpak Laak is tevens gewerkt aan een verdiepend opleidingsprogramma voor pabostudenten, toegespitst op de specifieke (onderwijs)situatie in Laak. Binnen het zogenoemde ‘wijkleerteam’ worden studenten (16) – die stagelopen in stadsdeel Laak – in verschillende sessies meegenomen in de grootstedelijke vraagstukken die spelen, aanwezige voorzieningen en zorgstructuur binnen de wijken en de leerling- en ouderpopulatie. De verwachting is dat studenten hierdoor meer inzicht krijgen in de relevante driehoek school/omgeving/thuissituatie van leerlingen en vanuit die bredere blik op Laak beter toegerust voor de klas kunnen staan. Eerder is al toegezegd de raad in Q1 2025 verder te informeren over de voortgang van het wijkleerteam, inclusief een inventarisatie van kansrijke routes voor doorontwikkeling en uitbreiding van het programma (RIS319452). Speerpunt 3: Arbeidsmarktstrategie voor onderwijsprofessionals inzetten De positieve kanten van de onderwijssector blijven vaak onderbelicht. Wervingsactiviteiten – gericht op jongeren en zij-instromers – en imagocampagnes zijn belangrijk om te blijven benadrukken hoe waardevol, gevarieerd en uitdagend het Haagse onderwijs is. Daarnaast is het belangrijk aantrekkelijke randvoorwaarden te creëren voor Haagse scholen en onderwijspersoneel.

Programma De Rode Loper Namens de schoolbesturen voortgezet onderwijs in Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk spant De Rode Loper zich in voor de instroom van nieuwe leraren. Naast deelname aan de wervingscampagne Word Leraar in Den Haag (po, vo en mbo) organiseerde De Rode Loper in 2024, samen met de opleidingsscholen, de jaarlijkse Haagse Banenmarkt. Op deze banenmarkt kunnen toekomstige docenten kennismaken met het brede Haagse onderwijsveld en contacten leggen voor stage of een aanstelling. Vanaf 2025 worden op de Haagse Banenmarkt ook ondersteunende onderwijsfuncties aangeboden, waaronder voor onderwijsassistenten. Binnen het project Wereldburgers voor de Klas begeleidt De Rode Loper statushouders met ruime onderwijservaring in anderhalf jaar richting een baan in het voortgezet onderwijs als docent of onderwijsassistent. Vanuit een aanstelling als onderwijsassistent op een Haagse vo-school volgen deelnemers een intensief taalprogramma (NT2), workshops pedagogiek/vakdidactiek en lessen over het Nederlandse schoolsysteem/de Nederlandse jongerencultuur. In 2024 namen 9 ‘wereldburgers’ deel aan dit programma, onder andere met een achtergrond in tekortvakken als wiskunde en natuurkunde. Regionaal werkt De Rode Loper voor de werving van zij-instromers samen met Leraar van Buiten, een programma van vo-schoolbesturen in Haaglanden, Rijnmond en het Groene Hart.

Naast voorlichting biedt Leraar van Buiten de mogelijkheid van schoolbezoeken, een driedaagse oriëntatiecursus en ruimte voor oriëntatiegesprekken met schoolleiders. In totaal hebben in 2024 16 deelnemers met hulp van Leraar van Buiten en De Rode Loper de overstap naar het onderwijs in de Haagse regio gemaakt. Tot slot ziet De Rode Loper toe op de verstrekking van de Haagse Lerarenbeurs. Deze beurs is aan te vragen door eenieder die studeert voor een (tweede) bevoegdheid, maar niet in aanmerking komt voor de landelijke Lerarenbeurs. In 2024 is aan 25 personen een Haagse Lerarenbeurs verstrekt, voor een maximaal bedrag van €3.500,-.

12/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

Parkeren & Huisvesting In tijden van arbeidsmarktkrapte is het nog belangrijker om gunstige randvoorwaarden te creëren, die het werken in het Haagse onderwijs aantrekkelijker maken. Zo hanteren we voor scholen een gereduceerd tarief voor parkeervergunningen, zodat onderwijspersoneel – ook van buiten de stad – geen financiële drempel ervaart om op Haagse scholen te werken. Onderwijsinstellingen kunnen per 1 fte een vergunning aanvragen voor €83,35,- per vergunning in plaats van €433,15,- per vergunning. In 2024 zijn in totaal 1.172 parkeervergunningen aan onderwijsinstellingen verleend. De ambitie om in voldoende huisvesting voor vitale beroepsgroepen te voorzien – waaronder leraren – maakt prominent deel uit van de Woonvisie 2040 (Wonen in een stad in balans). Daarin is de doelstelling opgenomen om jaarlijks 75 woningen voor vitale beroepsgroepen beschikbaar te stellen, met name in het middensegment. Om dit te realiseren maken we afspraken met marktpartijen over voldoende aanbod voor deze doelgroepen, zowel bestaande bouw als nieuwbouw. Daarnaast zijn er marktpartijen die op eigen initiatief woningen met voorrang aanbieden aan vitale beroepsgroepen. Master or Disaster In het verlengde van de onlinecampagne Word Leraar in Den Haag, gericht op scholieren, is in september 2024 gestart met de YouTube-serie Master or Disaster.

Dit is opnieuw een gezamenlijke wervingsactiviteit vanuit het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het mbo. Binnen deze serie nemen influencers een les over op Haagse scholen en ervaren zij welke vaardigheden er nodig zijn om voor de klas te staan. De campagne heeft in korte tijd een aanzienlijk bereik gerealiseerd (30.600 views via YouTube) en geïnteresseerden naar de bijbehorende website geleid. Doel van de campagne is scholieren na te laten denken over de mogelijkheden en uitdagingen die werken in het (Haagse) onderwijs te bieden heeft. Haagse LerarenPas Als blijk van waardering voor hun inzet en betrokkenheid kunnen Haagse leraren (primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo) en medewerkers van de Haagse kinderopvangorganisaties gebruikmaken van de Haagse LerarenPas. Op vertoon van de pas ontvangen pashouders korting op musea, winkels, restaurants en evenementen. In 2024 waren er 3.200 actieve accounts. Tot slot Dit kabinet zegt in te willen zetten op ‘structurele financiering voor structurele taken’ in het funderend onderwijs.5 Dat juichen we toe. Onduidelijk is nog of dit kabinet oog heeft voor de ongelijke omstandigheden waarbinnen die taken moeten worden uitgevoerd. De leraren- en schoolleiderstekorten zijn ongelijk verdeeld en leggen onevenredig veel druk op de grote steden.

Daarom is het tijd voor een structurele aanpak vanuit het Rijk, die recht doet aan deze landelijke verschillen. Zodat we in Den Haag verder kunnen met effectief gebleken programma’s, meer zijinstromers kunnen werven en de wijkgerichte aanpak van het lerarentekort kunnen uitbreiden. Hierover voeren we het gesprek met het ministerie van OCW.

5 Regeerprogramma/Uitwerking van het hoofdlijnenakkoord door het kabinet (p. 77/2024)

13/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10821259

De cijfers van 2024 stemmen voorzichtig hoopvol. Maar de tekorten zijn nog altijd hoog en – ook binnen Den Haag – ongelijk verdeeld. Scholen met relatief meer kwetsbare leerlingen worden het hardst geraakt. Daarnaast weten we – op basis van ramingen leerlingaantallen en verwachte in- en uitstroom van onderwijspersoneel – dat het tekort aan leraren en schoolleiders de komende jaren toeneemt.6 Dat vraagt om nog betere samenwerking (stedelijk, regionaal en landelijk), maar ook om brede solidariteit voor een rechtvaardiger verdeling van die tekorten. Onze kinderen en jongeren hebben immers allemaal recht op goed onderwijs en gelijke ontwikkelkansen. Daar zetten we ons ook komend jaar onverminderd hard voor in. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening Hilbert Bredemeijer

6

Prognoses arbeidsmarkt po (OCW in Cijfers, 2023)

14/14