RIS320812 Toezeggingen afvaldebat 13 juni 2024

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10804818 RIS320812 Contactpersoon

Jethro Steijvers Eva Sprinkhuizen Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB BAS Telefoonnummer Datum

14070

10 december 2024

E-mailadres

Onderwerp

jethro.steijvers@denhaag.nl eva.sprinkhuizen@denhaag.nl

Toezeggingen afvaldebat 13 juni 2024

Geachte voorzitter, Op 13 juni 2024 is in de commissie Leefomgeving het Aanvalsplan Afval 2023-2026 besproken. Er zijn tijdens de vergadering achttien toezeggingen gedaan. In deze brief worden deze toezeggingen afgedaan. Een uitgebreide rapportage over de voortgang van het Aanvalsplan Afval voor het jaar 2024 volgt in Q1 van 2025. 1. Een overzicht geven per stadsdeel van de inzet van Handhaving op het gebied van Afval. De Handhavingsorganisatie zet zich dagelijks in voor diverse leefbaarheidsthema’s in Den Haag. Afval is een belangrijke prioriteit in de stad. In ieder stadsdeel wordt de problematiek geanalyseerd op basis van data (meldingen en metingen). De inzet op afval verschilt per stadsdeel, omdat de Handhavingsteams zich ook inzetten voor andere leefbaarheidsthema’s. De prioriteiten worden bepaald in de leefbaarheids- en veiligheidsoverleggen van de stadsdelen. Hier wordt de handhavingscapaciteit verdeeld omdat er vaak meerdere leefbaarheidsproblemen zijn waar inzet op nodig is. Handhaving is het sluitstuk in de aanpak rond afval en wordt dus in samenhang ingezet met preventie, educatie en communicatie, zoals ook het Aanvalsplan Afval aangeeft. Daarom organiseren de Handhavingsteams integrale acties in de stadsdelen om afvalproblemen onder de aandacht te brengen en aan te pakken.

In het onderstaande overzicht 2024 zijn de interventies van de Handhavingsorganisatie op het gebied van afval te zien, gesplitst per categorie en team. Het totaal aantal interventies in 2024 tot 1 oktober is: 342, waarbij 99 boetes zijn uitgedeeld als gevolg van heterdaad.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10804818

Interventieoverzicht afval 2024 (tot 1 oktober)

2. Ingaan op de pilot in Rotterdam. In Rotterdam zijn er huisafvalcontroleurs aangesteld om reinigers op te leiden. De gemeente Den Haag heeft een vergelijkbare aanpak. De Medewerkers Openbare Ruimte (MOR’s) van de Haagse Straat Organisatie zijn aangewezen als toezichthouder. Zij controleren op bijgeplaatst afval naast restafvalcontainers en doorzoeken de vuilniszakken op adresgegevens en stellen rapportages op. Op basis van deze rapportages stuurt de Handhavingsorganisatie beschikkingen, zodat de overtreder de kosten voor het opruimen van afval betaalt. In 2023 zijn op basis van gevonden adresgegevens er 3.786 beschikkingen gestuurd voor bijgeplaatst afval en in 2024 (tot 1 oktober) waren dat er 2.981. 3. Toelichting geven over de inzet van het budget. Er is vanuit de Single Use Plastic (SUP)-gelden in de periode 2024-2026 € 1.65 miljoen beschikbaar voor personele inzet. Bijna 74% van dit budget is toegekend aan het handhaven op afval. Hiervoor worden drie extra juridisch medewerkers ingezet voor het bestuurlijk handhaven op de bijplaatsingen naast de restafvalcontainers. De Handhavingsorganisatie heeft eerst geïnvesteerd in het op orde brengen van de structurele capaciteit van de handhavingsteams, zodat ook andere leefbaarheidsthema’s in de openbare ruimte kunnen worden aangepakt.

Deze aanpak heeft resultaat gehad en voor afval zijn verschillende integrale acties georganiseerd Daarnaast is er binnen dit budget ruimte om tijdelijk twee extra handhavers in te huren die zich dagelijks inzetten voor de leefbaarheid in Den Haag. Door de krapte op de arbeidsmarkt zijn deze functies dus lastig te vervullen, maar we blijven actief werven.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10804818

4.

Toelichting over het opnemen van de prestatie indicator in de begroting om over meerdere jaren het effect te meten. Op 20 juni 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de nieuwe effectindicator voor de kwaliteit schoon in de programmabegroting. Met de nieuwe meetmethode worden meer vuilsoorten gemeten (20) waardoor er een beter beeld ontstaat van de kwaliteit van schoon. Voor het jaar 2024 wordt de oude indicator voor de kwaliteit schoon ‘De acht op schoon’ nog bij de begroting gevoegd als ‘oude’ indicator. De metingen om tot ‘De acht op schoon’ te komen worden na 2024 niet meer verricht. 5. Voortgang over de implementatie van het cameratoezicht. Er is eerder een pilot uitgevoerd met cameratoezicht om het aantal bijplaatsingen te proberen te verminderen. Omdat er toen geen boetes zijn uitgedeeld en het langetermijneffect niet is onderzocht, is een vervolgpilot opgenomen in het Aanvalsplan Afval 2023-2026 (actie 11). Bij een tweede pilot zou de focus liggen op locaties waar met auto’s wordt gedumpt, zodat bijplaatsers van de beelden te herleiden zijn. Alvorens met cameratoezicht 2.0 gestart kan worden, wordt nu eerst onderzocht of dezelfde wettelijke grond kan worden toegepast voor het plaatsen van de camera’s. Het inzetten van cameratoezicht vormt een inbreuk op het grondrecht op privacy en is alleen toegestaan als het noodzakelijk, proportioneel en subsidiair is.

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft in Sectorbeeld Overheid (oktober 2024), een publicatie waarin trends en ontwikkelingen op privacygebied in kaart wordt gebracht, specifiek aandacht gegeven aan inzet van camera’s bij afvalcontainers. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens moeten gemeenten steeds de vraag stellen of camera-inzet daadwerkelijk noodzakelijk is of dat zij een probleem ook zonder de inzet van camera’s kunnen aanpakken. Deze afweging wordt daarom voor cameratoezicht 2.0 opnieuw gemaakt. Bij het toepassen van dezelfde wettelijke grondslag bij moeten bovendien opnieuw afspraken worden gemaakt met de politie omdat op grond van de Wet politiegegevens zij verwerkingsverantwoordelijke zijn voor de verwerking van de camerabeelden. Gelijktijdig wordt onderzocht of wellicht een andere grondslag zou kunnen worden ingezet. In de voortgangsrapportage van het Aanvalsplan Afval zal een nieuwe update worden gegeven over cameratoezicht 2.0. 6. De eerste resultaten van de pilot rookvrij strand. Tussen strandtenten Hart Beach en Fonk is het stuk strand van 15 september tot 1 november 2023 (fase 1) en van 1 maart tot 1 november 2024 (fase 2) rookvrij gemaakt. Dit was op vrijwillige basis; aan bewoners is door middel van bebording en afvalvoorlichters gevraagd om er niet te roken.

In samenwerking met TrashUre Hunt zijn er tijdens de eerste fase wekelijks en in de tweede fase maandelijks filtertellingen georganiseerd. De resultaten zijn positief: bij elke telling zijn er minder filters teruggevonden. Ook het merendeel van de bevraagden in de enquête is positief. Op dit moment wordt daarom verkend hoe de pilot zou kunnen worden uitgebreid.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10804818

7. De eerste resultaten van de aanpak bijplaatsingen. In het Aanvalsplan Afval 2023-2026 staat de aanpak bijplaatsingen beschreven. Over de voortgang van de aanpak wordt jaarlijks gerapporteerd via de voortgangsrapportage. De rapportage over 2023 is in april 2024 naar de raad gestuurd (RIS318448). Dit kalenderjaar is een proef begonnen waarbij het bijgeplaatst afval zoals klein grofvuil, zakken en dozen, in één keer wordt opgeruimd. De resultaten zijn dusdanig positief dat het experiment is uitbreid, naast Spoorwijk wordt nu ook in Transvaal het bijgeplaatste afval in vrijwel één beweging opgeruimd. Verder zijn er in 2024 nog veel meer resultaten geboekt in de aanpak bijplaatsingen, zoals de succesvolle uitvoering van 24 opruimdagen. De uitgebreide rapportage over 2024 met daarin de aanpak bijplaatsingen wordt in Q1 2025 naar de raad gestuurd. 8. Gaat in op de uitbreiding van uitgiftepunten van puinzakken. Op dit moment kunnen puinzakken alleen worden gekocht bij het afvalbrengstation Plutostraat. Het college is voornemens om het aantal uitgiftepunten voor puinzakken uit te breiden. Naar verwachting is het vanaf 1 januari 2025 ook mogelijk om puinzakken te kopen bij de afvalbrengstations Uitenhagestraat en de Werf. 9. De voortgang van het samen optrekken met corporaties over de aanpak van de binnentuinen.

Elk kwartaal vindt overleg plaats met de drie grootste woningcorporaties in Den Haag. Het voorkomen en aanpakken van afvaloverlast is een vast agendapunt. De binnentuinen worden hierbij meegenomen als er sprake is van overlast. De gemeente faciliteert de corporaties waar mogelijk, door middel van voorlichtingsacties en communicatiemiddelen zoals meertalige flyers voor huurders. 10. Evaluatie pilot doneerringen, rekjes of beugels voor statiegeldflesjes/blikjes komt naar de raad. De evaluatie pilot doneerrekjes (RIS319650) is op 27 augustus 2024 naar de raad gestuurd. 11. De verspreiding verbeteren van de gele zakken via corporaties. Woningcorporaties hebben relatief weinig bezit in de wijken waar het huishoudelijk afval nog huisaan-huis wordt ingezameld. Daarnaast zijn vrijwel alle locaties van de corporaties slechts op afspraak te bezoeken. Dit maakt dat corporatielocaties niet geschikt zijn als uitgiftepunten voor gele zakken. Het college zal daarom inzetten op andere locaties om de verspreiding te verbeteren. Zo zijn dit jaar vijf Biesieklette locaties en een locatie op de Denneweg (Vereniging Haagse Kunstkring) toegevoegd als uitgiftepunt voor gele zakken. 12. De afvalstraten aanpassen voor het mogelijk maken voor bakfietsen.

Zoals eerder gecommuniceerd in de commissiebrief bij de Voortgangsrapportage 2023 van het Aanvalsplan Afval (RIS318448) kunnen bewoners met een bakfiets hun grofvuil nu al naar de afvalbrengstations brengen. In de praktijk komt het weinig voor dat grofvuil met de bakfiets wordt aangeboden. Voor het aanbieden van grofvuil dient de fiets een hellingbaan over te komen. Het is nu vanwege beperkte ruimte niet mogelijk om de afvalbrengstations voor de bakfiets aan te passen om dit makkelijker te maken. Zoals ook eerder is aangegeven kan bij eventuele herinrichting van een van de afvalbrengstations rekening worden gehouden met de toegankelijkheid voor bewoners met een bakfiets. Op de website is nu expliciet toegevoegd dat bewoners met (bak)fietsen welkom zijn op de afvalbrengstations met daarbij de notie dat er een steile hellingbaan is.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10804818

13. Communicatie over waar containers beschikbaar zijn ook als er een verwijderd wordt. Het afgelopen jaar is voor een deel van de stad de inzameling van plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken (PMD) veranderd. Plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken mogen hier nu bij het restafval. Het bedrijf dat het afval verwerkt, haalt de PMD uit het restafval. De meeste containers voor PMD zijn aangepast naar papiercontainers. PMD blijven scheiden is wel mogelijk. In de bewonersbrieven is aangegeven waar in de wijk containers voor PMD blijven staan. Op 1 november 2024 zijn vijf ondergrondse PMD-containers in Den Haag omgezet naar ondergrondse GFT-containers. Ook over deze verandering zijn bewoners geïnformeerd. Bewoners kunnen voor informatie ook terecht op de website denhaag.nl/gft. Wanneer bij wegwerkzaamheden containers niet beschikbaar zijn, wordt met bebording verwezen naar de dichtstbijzijnde locaties. Naast tekst wordt gebruik gemaakt van pictogrammen. Ook zijn er borden met plattegrond en verwijzing naar de nabij gelegen beschikbare containers geplaatst. Effectiviteit hiervan wordt gemonitord. Bij wegwerkzaamheden worden bewoners en ondernemers ook geïnformeerd over de tijdelijke wijzigingen met betrekking tot het aanbieden van afval. 14. Aanpak zwerfafval in winkelstraten en samen met de BIZZ-en en bewonersinitiatieven hierin optrekken.

De Omgevingsdienst Haaglanden is betrokken bij de Clusteraanpak Bedrijfsafval. Ze bezoeken 90 ondernemers in drie prioritaire gebieden (Goeverneurlaan, Dierenselaan en Paul Krugerlaan) om te controleren en handhaven op de bedrijfsafvalregistratie. Ook informeren zij ondernemers over het opruimen van zwerfvuil dat herleidbaar is naar hun onderneming, de zogenoemde 25-meterregel. Naast handhavend optreden blijft het belangrijk om in verbinding te blijven met de ondernemers. In vijf winkelgebieden in Den Haag (winkelcentrum Mariahoeve, winkelcentrum Leidschenveen, winkelcentrum Ypenburg, winkelcentrum Hoge Veld, winkels bij Parijsplein) zijn afvalvoorlichters ingezet om in gesprek te gaan met ondernemers in hoeverre zij op de hoogte zijn van de wet- en regelgeving en hen te informeren. Dit geeft ondernemers de kans om orde op zaken te stellen voordat er gehandhaafd wordt. De gesprekken van de afvalvoorlichters in de winkelgebieden zijn voorspoedig verlopen, waardoor er ruimte over was om nog twee andere winkelgebieden (een deel van de Fahrenheitstraat en Gentstestraat/Stevinstraat) toe te voegen aan de opdracht. Om ondernemers te informeren is er een Q&A opgesteld specifiek voor bedrijfsafval en binnenkort wordt hierover met hen gecommuniceerd. 15. Gaat in op de app “WePlog”.

WePlog is een app waarbij zwerfafvalrondjes kunnen worden bijgehouden, zodat een andere vrijwilliger niet hetzelfde rondje loopt. Het college staat open voor verschillende samenwerkingsverbanden met initiatieven of activiteiten die bijdragen aan een schone stad. Zoals ook in het Aanvalsplan Afval 2023-2026 staat beschreven, kiest de gemeente Den Haag ervoor om niet actief de verschillende beschikbare zwerfafval-applicaties te promoten.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10804818

16. Statiegeldmachines bij Biesieklettes. Het zorgen voor een goed werkend statiegeldsysteem – dus ook het realiseren van voldoende innamepunten – is de wettelijke verantwoordelijkheid van de verpakkingsproducenten en importeurs. Verpakkingsproducenten hebben ook de middelen om het systeem te verbeteren, vanwege de grote hoeveelheid niet-geïnd-statiegeld (€ 374 miljoen in 2023). Het standpunt van het college is dat het systeem moet worden verbeterd en dat de verantwoordelijkheid niet moet worden verschoven naar de gemeente. Op dit moment zijn bijvoorbeeld niet alle verkooppunten van statiegeldproducten ook innamepunten. Het college wil geen oplossingen voor statiegeld in de nu al schaarse openbare ruimte omdat de kans op vervuiling zeer sterk aanwezig is. Dit bleek ook uit de proef met doneerrekjes (RIS319650). Naar aanleiding van een gesprek met Biesieklette in het najaar van 2024 is Biesieklette momenteel aan het onderzoeken welke locaties eventueel geschikt zijn voor statiegeldmachines. Wanneer een geschikte locatie is gevonden zal eind 2024 een verkennend gesprek worden gevoerd met de leverancier van statiegeldmachines. 17. De voortgang in het herleiden van afval naar bedrijven en de juridische mogelijkheden daartoe. In het afvaldebat is gevraagd om strenger te handhaven op het (bedrijfs-)afval in de openbare ruimte, vooral in winkelstraten.

De gemeente mag handhavend optreden tegen bedrijven die hun zwerfafval niet opruimen binnen een straal van 25 meter rond het bedrijf. Deze regel was onderdeel van het Activiteitenbesluit milieubeheer. Met de invoering van de Omgevingswet in 2024 is het Activiteitenbesluit vervallen en overgegaan in het Besluit activiteiten Leefomgeving (BAL). Niet alle regels zijn overgegaan in het BAL, waaronder dus de 25-meterregel. Deze regel is veranderd van een nationale in een lokale regel. Dat betekent dat sinds 1 januari 2024 het wel of niet opnemen van de 25-meterregel bij de gemeenten ligt. De 25-meterregel is nu onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan (artikel 22.53 in paragraaf 22.3.3 Zwerfafval van de bruidsschat behorende bij het Invoeringsbesluit Omgevingswet). Het is mogelijk om de 25-meterregel beter toe te spitsen op de specifieke Haagse situatie. Op dit moment wordt samen met andere grote gemeenten verkend op welke wijze een uitgebreide 25meterregel kan worden opgenomen in het omgevingsplan. Er zijn echter nog veel onzekerheden omdat er nog geen jurisprudentie is op uitbreiding van de 25-meterregel. Tegelijkertijd zet het college in op het informeren van ondernemers via afvalvoorlichters en het maken van afspraken middels convenanten. Afspraken in convenanten gaan verder dan wat voorgeschreven wordt door wet- en regelgeving.

Zo zijn in convenanten met fastfoodrestaurants afspraken gemaakt over het schoonhouden van de openbare ruimte dat verdergaat dan de 25-meterregel. Vanuit maatschappelijke betrokkenheid zijn veel ondernemers bereid om de buurt schoon te houden. De convenantenaanpak wordt in de komende periode voortgezet en uitgebreid. Tot slot, wordt ook handhavend opgetreden tegen ondernemers die ondanks alle voorlichting zich nog steeds niet aan de regels houden voor bedrijfsafval. Zie ook de beantwoording bij toezegging 14.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10804818

18. Bij het tekenen van het convenant met restaurants zal kijken om extra afvalbakken te (laten) plaatsen en blikkenvangers. Het plaatsen van extra afvalbakken bij restaurants die deelnemen aan het convenant is nu al een optie om overlast door zwerfafval te voorkomen. Op 27 juni hebben zes restaurants en de gemeente Den Haag een convenant ondertekend. In de aanloop naar ondertekening is in gesprekken met de verschillende restaurants geïnventariseerd of er behoefte is aan het plaatsen van extra afvalbakken. In de omgeving van één van de restaurants zijn naar aanleiding van deze inventarisatie zeven nieuwe afvalbakken met elk capaciteit voor 100 liter afval geplaatst. In het vervolg van de convenantenaanpak blijft de plaatsing van extra afvalbakken een belangrijk onderdeel van de aanpak. Het college is geen voorstander van het plaatsen van blikvangers. De ervaring leert dat veel afval niet in de blikvanger terecht komt en vervolgens een eigen onvoorspelbare weg aflegt in de openbare ruimte. Met vriendelijke groet, de wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

7/7