RIS320810 Afdracht bij beslag op de bijstandsuitkering en maandelijks bestaansminimum

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10810243 RIS320810 Contactpersoon

Maja Ververs Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

10 december 2024

E-mailadres

maja.ververs@denhaag.nl Onderwerp

Afdracht bij beslag op de bijstandsuitkering en maandelijks bestaansminimum

Geachte voorzitter, Eén van de speerpunten van het college is het versterken van de bestaanszekerheid van onze inwoners. Over verbeteringen hiervan informeren wij u graag. In de voorliggende brief leest u hoe wij de kosten voor bijstandsgerechtigden met een beslaglegging beperkt houden en hoe geborgd wordt dat bijstandsgerechtigden met aflossingen (op beslag of bijstandsvorderingen) maandelijks over het (absolute) bestaansminimum kunnen beschikken. Dit om de bestaanszekerheid voor deze kwetsbare inwoners van de gemeente Den Haag te versterken. Daarnaast gaan we actieve financiële hulpverlening aanbieden aan degenen met hoge kosten van het beslag. Huidige situatie administratiekosten beslaglegging Bijstandsgerechtigden met een maandelijkse inhouding op hun bijstandsuitkering voor een beslaglegging (circa 1600 mensen), hebben ook maandelijks te maken met administratiekosten van het beslag. Een schuldeiser, die beslag legt op de bijstandsuitkering om een schuld van de bijstandsgerechtigde te innen, heeft recht op 5% van de maandelijkse bijstandsuitkering (aan 95% van de bijstandsuitkering mag de schuldeiser niet komen, zijnde de wettelijke beslagvrije voet). Van dat bedrag haalt de schuldeiser ook administratiekosten af per maand. Dat betekent dat per maand slechts een deel van de afdracht aan de aflossing van de schuld zelf wordt besteed.

Daardoor duurt het langer voordat de schuld van de bijstandsgerechtigde aan de schuldeiser is afgelost. Gemeenten hebben al een aantal jaren geleden bij het Rijk aandacht gevraagd voor de (juridische) mogelijkheden van het verminderen van administratiekosten voor bijstandsgerechtigden door niet meer maandelijks, maar jaarlijks voor het beslag op de bijstandsuitkering af te dragen aan beslagleggers. Dit heeft tot het begin van dit jaar niet tot een oplossing geleid. Voorbeeld: afdracht per maand en jaarlijks bij een alleenstaande bijstandsgerechtigde Periode afdracht Inhouding per jaar Administratiekosten Aflossing per jaar per jaar Maandelijks € 770,28 (12x € 64,19) € 169,68 (12 x € 14,14) € 600,60 Jaarlijks € 770,28 € 14,14 ( 1 x € 14,14) € 756,12

1

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10810243

Bij jaarlijkse afdracht aan de beslaglegger lost de bijstandsgerechtigde dus € 155,52 meer van de schuld per jaar af, dan bij maandelijkse afdracht (laatste kolom). Als er sprake is van meerdere beslagleggers lopen de administratiekosten nog meer op en wordt dit verschil dus nog groter. Huidige situatie vakantietoeslag Naast de aflossing van 5% op het beslag of op een bijstandsvordering wordt er ook maandelijks 5% van de bijstandsuitkering aan vakantietoeslag gereserveerd, die vervolgens jaarlijks aan de bijstandsgerechtigde wordt uitbetaald. Dit heeft tot gevolg dat deze bijstandsgerechtigden maandelijks onder het bestaansminimum van 95% van de bijstandsuitkering komen (want zij ontvangen nu maandelijks 90% van de bijstandsuitkering). Uitgangspunten voorjaar 2024 G4-gemeenten Met de overige G4-gemeenten hebben we in het afgelopen voorjaar over de afdracht voor beslag en het maandelijkse bestaansminimum de volgende uitgangspunten geformuleerd: 1. Bijstandsgerechtigden moeten maandelijks over een inkomen van minimaal 95% van hun bijstandsuitkering beschikken; 2. De administratiekosten voor beslag op de bijstandsuitkering zijn zo laag mogelijk. Deze uitgangspunten zijn vorig jaar bevestigd door de rechtbank Noord Holland.1 Daarnaast is begin dit jaar een nieuwe richtlijn voor gemeenten opgesteld door de VNG.2 Deze is in juli jl. omarmd door de G4.

We hebben in lijn met deze richtlijn een nieuwe werkwijze ingezet die eind januari 2025 ingaat. Met de nieuwe werkwijze brengen we deze twee uitgangspunten voor een groot deel tot uitvoering. Nieuwe werkwijze van afdracht bij beslag op de bijstandsuitkering en maandelijks bestaansminimum per eind januari 2025 Op hoofdlijnen is de nieuwe werkwijze als volgt: Bijstandsgerechtigden met een beslaglegging op hun bijstandsuitkering (circa 1600 mensen) • Maandelijks betalen we 95% van de bijstandsuitkering aan alle bijstandsgerechtigden met een aflossing op beslag. Hiermee beschikken zij, net als andere bijstandsgerechtigden, maandelijks over het bestaansminimum. •

1 2

Bij de grootste groep bijstandsgerechtigden met beslag dragen we voortaan eenmaal per jaar af aan de beslaglegger, waardoor de administratiekosten voor deze beslagen slechts éénmaal per jaar gerekend worden door de beslaglegger; hierdoor wordt de schuld aan de beslaglegger sneller afgelost. Deze groep bestaat uit circa 1.400 mensen. Zij hebben een volledige bijstandsuitkering. Deze afdracht doen we jaarlijks van de gereserveerde vakantietoeslag. Hierbij wordt de vakantietoeslag maandelijks gereserveerd voor de beslaglegger. We dragen daarnaast niet meer maandelijks af van de bijstandsuitkering zelf aan de beslaglegger. Hierdoor is het maandelijkse inkomen van de bijstandsgerechtigde 95% van de bijstandsuitkering en beschikt deze maandelijks over het bestaansminimum.

Zie: ECLI:NL:RBNHO:2023:2644 Handelingskader afdracht: maandelijks of jaarlijks, 1 februari 2024

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10810243

•

Bij een deel van de bijstandsgerechtigden met beslag is het niet mogelijk om jaarlijks vakantietoeslag af te dragen aan de beslaglegger. Zij blijven maandelijks afdragen. Dit betreft een groep van: circa 100 mensen met parttime-inkomsten en een gedeeltelijke bijstandsuitkering. Hun vakantietoeslag vanuit de gedeeltelijke bijstandsuitkering is lager dan 5% van de bijstandsuitkering, omdat een deel van de vakantietoeslag van de werkgever komt. circa 50 mensen met een bijstandsuitkering voor verpleging of verzorging. Bij beslag zijn we wettelijk verplicht om 1/3 (33,3%) van die bijstandsuitkering aan de beslaglegger af te dragen. Dat is veel meer dan de vakantietoeslag (5%). Deze maandelijkse afdracht moeten we op grond van de wet doen van de bijstandsuitkering zelf.3 Hierdoor komt de bijstandsgerechtigde maandelijks op 95% van de bijstandsuitkering. We kunnen daarnaast niet meer maandelijks de vakantietoeslag reserveren en deze jaarlijks uitbetalen aan de bijstandsgerechtigde (want dan zou de bijstandsgerechtigde maandelijks op 90% van het bestaansminimum uitkomen). De vakantietoeslag betalen we daarom voortaan maandelijks uit aan de bijstandsgerechtigde. Hierdoor beschikt deze ook maandelijks over het bestaansminimum. Omdat we voor deze bijstandsgerechtigden maandelijks blijven afdragen, blijven beslagleggers maandelijks administratiekosten rekenen.

Hierdoor kan de schuld niet snel worden afgelost. Deze bijstandsgerechtigden gaan we benaderen om hen, waar nodig, financiële hulp aan te bieden: Voor degenen met een problematische schuldensituatie kunnen we een minnelijk schuldhulpverleningstraject opstarten. De bijstandsgerechtigde kan dan kwijtschelding van alle schulden bereiken na 18 of 36 maanden aflossen van een klein percentage van de schuld(en). Voor degenen zonder een problematische schuldensituatie kunnen we herfinanciering van het beslag aanbieden door middel van een krediet van de Gemeentelijke Krediet Bank (GKB). De GKB lost dan de schuld van de bijstandsgerechtigde af aan de beslaglegger. De bijstandsgerechtigde ontvangt hiervoor van de GKB een krediet. De bijstandsgerechtigde moet maandelijks 5% aflossen op het krediet in plaats van aan de beslaglegger. Van die aflossing haalt de GKB een klein percentage aan rente af, maar deze kosten liggen een stuk lager dan de administratiekosten van een beslaglegger. Bovendien is de verhouding tussen de GKB en de betrokkene minnelijk, waarbij uitstel van betaling mogelijk is. Ook is een voordeel dat de GKB de hoogte van de aflossing niet verhoogt bij volledige uitstroom naar betaald werk. Daardoor blijft volledige uitstroom uit de bijstand aantrekkelijk en is dit een duurzame oplossing.

Verder kunnen we ook helpen om de inkomsten en uitgaven van de betrokkene op orde te krijgen en te houden, waarbij nieuwe schulden worden voorkómen.

3

Door gerechtsdeurwaarders, die namens beslagleggers beslag leggen, en de VNG is afgelopen februari aangegeven dat beslagleggers wettelijk recht hebben op het maandelijks afdragen van de bijstandsuitkering zelf; en dat het jaarlijks afdragen alleen van de vakantietoeslag mogelijk is. De VNG adviseerde aanvankelijk aan gemeenten om jaarlijks van de bijstandsuitkering zelf af te dragen, maar kwam daar in februari op terug. Wij hebben hiervoor in het afgelopen voorjaar tevergeefs akkoord gevraagd van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG).

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10810243

•

Bijstandsgerechtigden met een vordering op hun bijstandsuitkering (circa 3100 mensen) We gaan voortaan de vakantietoeslag ook maandelijks uitkeren aan alle bijstandsgerechtigden van wie wij maandelijks 5% van de bijstandsuitkering inhouden voor de aflossing van een bijstandsvordering. Op deze manier garanderen we ook voor deze groep het bestaansminimum.

Communicatie naar de betrokken bijstandsgerechtigden Over de nieuwe werkwijze zijn de betrokken bijstandsgerechtigden medio oktober jongstleden, dus ruim drie maanden van tevoren, per beschikking geïnformeerd, zodat zij tijdig hiervan op de hoogte zijn gebracht. Wij hebben in de beschikking benadrukt dat zij vanaf eind januari 2025 maandelijks over het bestaansminimum beschikken en dus maandelijks meer geld ontvangen. Wij hebben de betrokkenen wel uitgelegd dat zij niet meer de jaarlijkse vakantietoeslag ontvangen. maar dat voor zover daardoor financiële overbruggingsproblemen ontstaan, wij hen daarbij kunnen helpen. Ook hebben wij aangegeven dat wij eind januari aan hen nog de gereserveerde vakantietoeslag van juni tot en met december 2024 betalen. Daarnaast hebben wij de groep voor wie we jaarlijks vakantietoeslag afdragen aan de beslaglegger, gewezen op het voordeel van minder administratiekosten bij beslag, waardoor de schuld aan de beslaglegger sneller wordt afgelost. De nieuwe werkwijze betekent een verbetering van de bestaanszekerheid van de betrokken bijstandsgerechtigden. Daarbij is de gemeente wettelijk verplicht om het maandelijkse bestaansminimum voor bijstandsgerechtigden te garanderen. Het college heeft betrokkenen gevraagd om contact met de gemeente op te nemen (telefonisch en/of per email) bij vragen/problemen die te maken hebben met de nieuwe werkwijze.

Tot slot Het college heeft met de overige G4-gemeenten de keuze gemaakt voor een nieuwe werkwijze met betrekking tot de afdracht van beslag en het waarborgen van het maandelijkse bestaansminimum, om de bestaanszekerheid van de bijstandsgerechtigden met een lopende aflossing op beslag of op een bijstandsvordering te verbeteren. Tegelijkertijd geldt dat wij blijven inzetten op het verder versterken van de bestaanszekerheid voor onze inwoners, zowel binnen Den Haag als in de lobby naar het Rijk. Zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn informeren wij u uiteraard. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier

4/4