RIS320677 Stand van zaken Kunst in de openbare ruimte

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10816536 RIS320677 Contactpersoon

Sophie Olie Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

19 december 2024

-

Onderwerp

Stand van zaken Kunst in de openbare ruimte

Geachte voorzitter, In de commissievergadering van 14 december 2023 heb ik toegezegd u te informeren over Kunst in de openbare ruimte (hierna: KOR) van Den Haag. KOR betreft kunstwerken die zich in de Haagse publieke ruimte bevinden. Door de hele stad heen zijn er kunstwerken, monumenten en gedenktekens te vinden.1 Ze verschillen sterk in vorm, materiaal en plaatsingsperiode, maar dienen allemaal ter verfraaiing van de openbare ruimte, het gedenken van gebeurtenissen, of om het aanzetten tot reflectie. Er zijn verschillende eigendomsconstructies: zowel de gemeente, het Rijk, stichtingen als particulieren kunnen eigenaar zijn. De eigenaar is verantwoordelijk voor het beheer en behoud van een kunstobject. Tegelijkertijd is deze buitenkunst van ons allemaal: het is openbaar toegankelijk en iedereen mag er een mening over vormen. Omdat de stad voortdurend verandert, is blijvende aandacht voor bestaande en toekomstige buitenkunstprojecten van belang. Middels deze brief wil ik u graag meenemen in de huidige stand van zaken KOR en tevens informeren over (de planning van) het nieuwe buitenkunstbeleid wat in ontwikkeling is. Stand van zaken KOR Het netwerk rondom KOR is zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie uitgebreid. Zo wordt sinds een jaar nauw contact onderhouden met de G4, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB).

Door regelmatig overleg is de gemeente beter op de hoogte van landelijke ontwikkelingen en kan er betere afstemming plaatsvinden. Alleen al gezien het feit dat het Rijk eigenaar is van vele kunstwerken die beeldbepalend zijn voor onze stad. Collectieregistratiesysteem Het college ziet KOR als één stadscollectie, ongeacht de eigenaar. Een goed overzicht en goede registratie van kunstobjecten is hierbij essentieel. Om informatie te borgen wordt een collectieregistratiesysteem geïmplementeerd. Medewerkers van gemeentelijke diensten en Stroom Den Haag krijgen toegang tot deze database. Er is gekozen voor het collectieregistratiesysteem Atlantis van Deventit, een Nederlandse producent. Dit systeem wordt veel gebruikt door musea, bibliotheken en archieven. 1 Onder de noemers buitenkunst en (buiten)kunstobjecten vallen alle 3-dimensionale artistieke uitingen gemaakt door professionele

kunstenaars die in Den Haag op straat staan en goed zichtbaar zijn vanaf de openbare weg.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10816536

Momenteel wordt het systeem operationeel gemaakt, met de oplevering gepland voor eind 2024. De database zal worden gekoppeld aan de website www.bkdh.nl, zodat updates over kunstwerken direct beschikbaar zijn, en aan het geodatasysteem WebGIS.2 Dit zal de efficiëntie verhogen, zodat de inwoners van Den Haag sneller geholpen kunnen worden bij vragen over kunstobjecten in de openbare ruimte. Stroom Den Haag Als systeeminstelling in het kader van het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025 – 2028 houdt Stroom Den Haag zich onder meer bezig met KOR. Stroom vervult hierbij verschillende rollen, zoals beheerder en adviseur van kunstwerken. Zo beheert Stroom de kunstwerken van de ‘Beeldengalerij’ en het werk ‘Hemels Gewelf’ van James Turrell in Loosduinen. Daarnaast vraagt de gemeente Stroom om advies over de artistieke kwaliteit bij verplaatsingen van bestaande kunstobjecten en nieuwe KORopdrachten. Met deze veelzijdige rol draagt Stroom Den Haag actief bij aan een kwalitatief hoogstaande en levendige kunstcollectie in de Haagse openbare ruimte. Onderzoek collectie buitenkunst Onderzoek staat buitenkunst In 2023 voerde het bedrijf Kunstwacht, in opdracht van de gemeente, een nulmeting uit op basis van een steekproef van dertig kunstwerken (van verschillende materialen, grootte en ouderdom etc.).

Uit de resultaten bleek dat de helft van de collectie in goede staat verkeert en slechts klein onderhoud nodig heeft, terwijl de andere helft extra aandacht vereist, waarvoor inmiddels actie is ondernomen. Onderzoek eigenaarschap Het college heeft zicht op de kunstwerken in eigen bezit, maar er zijn ook 'verweesde' kunstwerken in de stad – kunstobjecten waarvan de initiatiefnemers en de oorspronkelijke bedoeling onbekend zijn. Er is aanvullend onderzoek nodig om de destijds betrokkenen te identificeren, zodat zij bijvoorbeeld kunnen worden aangesproken op beheer. De resultaten zullen worden opgenomen in het collectieregistratiesysteem om informatie te borgen. Onderzoek monumenten Den Haag op koloniaal en slavernijverleden Het college heeft besloten om onderzoek te laten verrichten naar gedenktekens en monumenten van de Haagse collectie op de relatie met het koloniaal- en slavernijverleden (RIS319807). Monumenten zijn culturele dragers en van belang voor het verkrijgen van historisch inzicht en maatschappelijke discussies over het verleden. Het college volgt hierbij de aanbevelingen uit het ‘KNAW-rapport, Wankele sokkels omstreden monumenten in de openbare ruimte (2023)’. In 2025 zal dit onderzoek van start gaan door een extern bureau met ervaring in historisch en kunsthistorisch onderzoek op dit gebied.

De Adviescommissie Koloniaal en Slavernijverleden (RIS315263) zal hierbij worden betrokken. De resultaten worden toegankelijk gemaakt voor de inwoners van Den Haag en kunnen leiden tot aanvullend beleid en beheer van deze monumenten. Communicatie met de stad KOR wordt op verschillende manieren onder de aandacht gebracht bij bewoners van Den Haag en geïnteresseerden in buitenkunst. Meldingen Het college ontvangt regelmatig meldingen en verzoeken van betrokken bewoners. Deze variëren van verzoeken om nieuwe kunstwerken, schenkingen, meldingen van schade of diefstal, tot onderhoudsverzoeken. 2 Webgis is software waarmee je online geodata kunt ontsluiten en kaarten kunt maken, dat gemeentebreed veel gebruikt wordt.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10816536

Sinds 1 juli 2024 biedt de webpagina Buitenkunst in Den Haag duidelijkheid over het indienen van een aanvraag of melding. Inwoners kunnen via een formulier, op te vragen via het mailadres meldpuntbuitenkunst@denhaag.nl, hun verzoek indienen. Website www.bkdh.nl De meest directe manier voor bewoners en bezoekers om meer over de Haagse buitenkunst te weten te komen, is de eerdergenoemde website www.bkdh.nl, gefinancierd door de gemeente. Hierop zijn kunstwerken en monumenten met foto’s en een beschrijving te vinden, evenals informatie over kunstwerken die (tijdelijk) uit beeld zijn, bijvoorbeeld vanwege restauratie. Pilotproject QR-codes Vanuit reacties van bewoners blijkt dat zij vaak meer willen weten over kunstwerken die zij tegenkomen, maar dat informatie ter plaatse ontbreekt of (te) summier is. Om hieraan tegemoet te komen, loopt er een pilot waarbij QR-codes zijn geplaatst bij een aantal kunstwerken in de wijk Ypenburg en het centrum. Dit wordt gedaan om te zien welk materiaal zich het beste leent voor plaatsing van de codes. Deze codes leiden naar de website www.bkdh.nl voor actuele informatie. Documentairereeks ‘Wat een verbeelding’ Vanaf 13 november 2024 wordt een nieuwe documentairereeks, ‘Wat een verbeelding’, uitgezonden bij Omroep West.

Elke aflevering behandelt een kunstwerk in de openbare ruimte, waarbij de relatie tussen bewoners en kunst in hun omgeving centraal staat. De gemeente heeft dit initiatief financieel ondersteund omdat de serie door verhalen kunst verbindt met de inwoners van Den Haag. Nieuw buitenkunstbeleid Het college ziet de noodzaak om in 2025 een buitenkunstbeleid te ontwikkelen om de rol van kunst in de openbare ruimte te versterken en te stroomlijnen. Met de groeiende vraag naar buitenkunst en de behoefte aan een samenhangende aanpak, biedt het beleid de kans om de kwaliteit en diversiteit van kunst in de stad te waarborgen. Dit betekent het ontwikkelen van kaders voor nieuwe kunstwerken. Er is een structurele visie nodig op het eigenaarschap van en voor het behoud en onderhoud van bestaande kunstwerken. Ook over het verwijderen van kunstwerken zullen richtlijnen worden opgesteld, zodat de kwaliteit van buitenkunst in Den Haag wordt verbeterd en kan bijdragen aan een aantrekkelijke en levendige stad. In Q2 van 2025 zal ik het nieuwe buitenkunstbeleid aan u voorleggen. Daarbij ga ik tevens in op de inbedding van Street Art in het KOR-beleid naar aanleiding van de motie “Erkenning voor Street Art” (RIS319586) die op 10 juli 2024 is aangenomen.

Deze motie roept op om Street Art te erkennen als formele kunstvorm, het onder te brengen bij de afdeling cultuur, met organisaties en makers uit de stad te onderzoeken wat er nodig is om Street Art een volwaardige plek te geven binnen het gemeentebeleid en een visie hierop te presenteren aan de gemeenteraad. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10816536

4/4