RIS320652 Stand van zaken locatiezoektocht islamitische begraafplaats

Typ tekstTyp tekstTyp tekst Nur Icar Wethouder van MKB, Werk en Participatie

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSB/10825273 RIS320652 Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

Contactpersoon

T. Post e.a. Dienst

DSB en DSO Afdeling Datum

DSB BAS DSO planologie en stedenbouw, DSO projecten

26 november 2024

Telefoonnummer

14070 Onderwerp

E-mailadres

Stand van zaken locatiezoektocht islamitische begraafplaats

tamar.post@denhaag.nl

Geachte voorzitter, Conform de toezegging tijdens de commissie Leefomgeving van 4 juli 2024 informeert het college hierbij over de stand van zaken en informatie over de locatiezoektocht naar beschikbare grond voor een islamitische begraafplaats met eeuwigdurende grafrust binnen (en buiten) de stadsgrenzen van Den Haag. De locatiezoektocht binnen en buiten de gemeentegrenzen is opgenomen in het Haags Akkoord 2023-2026: "We zoeken samen met omliggende gemeenten en de islamitische gemeenschap naar een locatie om dit mogelijk te maken. We beginnen hiervoor binnen de stadsgrenzen". Aanleiding Het verzoek om mee te helpen zoeken naar een locatie voor een islamitische begraafplaats met eeuwigdurende grafrust is gekomen vanuit de islamitische gemeenschap. De vraag naar een laatste rustplaats in Den Haag of in de regio Den Haag wordt steeds groter. De gemeente faciliteert deze zoektocht, omdat dit in de lijn is met het Haags coalitieakkoord en de afdoening van de aangenomen motie Spreek uit: Realisatie islamitische begraafplaats in Den Haag is een prioriteit" (RIS314222). Het is ook in de geest van artikel 38 van de Wet op de lijkbezorging.

Locatiezoektocht binnen stadsgrenzen Den Haag Eind 2023 heeft wethouder Icar in overleg met de afvaardiging van de koepels Federatie Islamitische Organisaties (FIO) en Samenwerkingsverband Islamitische Organisaties Regio Haaglanden (SIORH) besloten om het uitgangspunt voor een geschikt areaal van minimaal 1,5 hectare los te laten. Besloten is toen om nog éénmaal een locatiezoektocht te doen binnen de gemeentegrenzen. Dit omdat de mogelijkheid van een locatie kleiner dan 1,5 hectare kan zijn. In overleg hierover heeft FIO/SIORH meegegeven dat het areaal circa 1,5 hectare ideaal blijft, voor de exploitatie van een islamitische begraafplaats met eeuwigdurende grafrust. Het minimale areaal voor de begraafplaats is wat hen betreft 0,7 hectare. Hierbij is het wenselijk dat er een parkeervoorziening in de buurt is. De landschappelijke uitstraling zal groen en open zijn. Er is afgelopen jaar een locatieverkenning geweest. Hier zijn twee potentieel kansrijke locaties uit naar voren gekomen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10825273

In het regie op ruimte proces is besloten om nog een verdiepingsslag te maken op de locatieverkenning: een quickscan op haalbaarheid voor het vestigen van een begraafplaats met eeuwigdurende grafrust. Deze quickscan wordt in de komende maanden gemaakt. Aspecten als bestemming, eigendom, bodem, water, natuur, en kosten aan de hand van kengetallen voor o.a. het bouwrijp maken worden inzichtelijk gemaakt. Het verwachte oplevermoment van de quickscan is eind Q1 van 2025. Deze quickscan wordt vervolgens in het regie op ruimte proces en bestuurlijk besproken. Stand van zaken locatiezoektocht buiten de stadsgrenzen Gezien de beperkte ruimte in Den Haag is aan de gemeenten in de Haagse regio gevraagd of zij binnen de gemeentegrenzen mogelijkheden zien voor een islamitische begraafplaats. Uit inventarisatie bleek dat verschillende gemeenten ruimte hebben (gemaakt) voor islamitisch begraven op bestaande gemeentelijke begraafplaatsen (o.a. Delft, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp en Zoetermeer). Geen van de regiogemeenten ziet op dit moment mogelijkheden voor het realiseren van een nieuwe begraafplaats van circa 1,5 hectare. Wel hebben meerdere gemeenten aangegeven mee te willen denken met de zoektocht van de gemeente Den Haag.

Ook op bestuurlijk (informeel) niveau is de zoektocht naar grond onder de aandacht gebracht bij de wethouder van Leiden en het college van Wassenaar, Rijswijk, Pijnacker- Nootdorp en Zoetermeer. Zij denken mee, als er een concrete locatie is. Andere initiatieven in de regio De gemeentes Almere, Amersfoort, Utrecht en Rotterdam zijn bezig met hun islamitische koepels c.q. afvaardiging om islamitische begraafplaatsen vorm te geven. Met deze gemeentes is ambtelijk contact. Buiten de Haagse regio zijn er o.a. deze particuliere ontwikkelingen: • In de gemeente Haarlemmermeer is een particulier initiatief voor het realiseren van een islamitische begraafplaats. Het bestemmingsplan is nog niet geschikt voor een begraafplaats. In december 2024 maakt de wethouder kennis met dit initiatief. • In Tiel is er een initiatief voor een islamitische begraafplaats. Daar wordt komende tijd, onder andere bij de Haagse islamitische gemeenschap, naar financiering gezocht. De wethouder heeft steunt betuigd aan dit initiatief.

De eerder genomen stappen en bestuurlijke besluitvorming Locatiezoektocht op de bestaande Haagse begraafplaatsen In 2019 is naar aanleiding van een aangenomen motie Inventarisatie en gesprek met gemeentelijke- en particuliere begraafplaatsen (RIS302106) de locatiezoektocht en het gesprek met de islamitische achterban in gang gezet op de bestaande begraafplaatsen binnen de gemeente Den Haag. De gesprekspartners zijn een afvaardiging van de koepels Federatie Islamitische Organisaties (FIO) en Samenwerkingsverband Islamitische Organisaties Regio Haaglanden (SIORH). Hierin zijn verschillende moskeeën georganiseerd. Daaruit bleek dat er ruimte is om komende jaren op islamitische wijze (oriëntatie naar Mekka en op islamitische akkers) begraven te worden op de gemeentelijke begraafplaatsen Westduin en Kerkhoflaan en de particuliere begraafplaatsen Nieuw Eykenduynen en Oud Eik en Duin. Wel zijn veel van deze graven gereserveerd door uitvaartorganisaties, moskeeën en particulieren. De capaciteit is voor de komende tien jaar op orde.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10825273

Beschikbaarheid islamitische graven Haagse begraafplaatsen (peildatum augustus 2023) Op de Kerkhoflaan zijn circa 150 islamitische graven beschikbaar. Op Westduin zijn er rond 50 graven vrij, op de akkers van de moskeeën en er worden plekken vrijgemaakt. Ook zijn er tussen de andere graven op de niet islamitische akkers circa 1200 plekken vrij. Sommige daarvan hebben de juiste oriëntatie. Hier wordt door islamitische nabestaanden meestal niet voor gekozen, omdat ze voorkeur hebben voor een graf op een islamitische akker. Op de particuliere begraafplaatsen Nieuw Eykenduynen en Oud Eik en Duinen zijn ook mogelijkheden om op islamitische wijze begraven te worden. Wel zijn veel van deze graven gereserveerd door uitvaartorganisaties, moskeeën en particulieren. Nieuw Eykenduynen is voornemens om in het eerste kwartaal van 2025 ruimte te maken voor nieuw uit te geven graven op een islamitische akker. Korte uitleg over (het behouden van) grafrecht Op de gemeentelijke begraafplaatsen zijn alle mensen die hun nabestaande willen laten begraven, ongeacht gezindte of afkomst, welkom. Op de begraafplaatsen in Den Haag is geen eeuwigdurende grafrust. De wet op de lijkbezorging kent geen grafrechten met eeuwigdurende durend grafrecht. Wel kan er voor onbepaalde tijd worden begraven of via het steeds weer verlengen van het grafrecht.

Het grafrecht blijft bestaan als aan deze aspecten wordt voldaan: • Als er een rechthebbende (aanspeekpunt) is; • Als de grafbedekking onderhouden wordt; • Als de (jaarlijkse) onderhoudsbijdrage wordt betaald. Als de zorg van het graf niet gedragen kan worden of als men de nabestaanden niet met deze verantwoordelijkheid wil belasten dan kan een stichting, met bijvoorbeeld een relatie met de moskee, deze taak op zich nemen. Waarom geen eeuwigdurende grafrust op de gemeentelijke begraafplaatsen? Wanneer er geen rechthebbende meer is van een graf en er niet meer aan de verplichtingen wordt voldaan, dan gaan de resten van overledenen naar een verzamelgraf op de begraafplaats zelf. Uiteraard wordt er tijdig geïnformeerd door contact te zoeken met de rechthebbende en het plaatsen van bordjes. Zo ontstaan er weer nieuwe plekken waar weer begraven kan worden. Daarmee voldoet de gemeente aan de wettelijke verplichtingen in het kader van de Wet op de lijkbezorging, artikel 33, om haar inwoners de mogelijkheid te bieden om begraven te worden. Dit zorgt er ook voor dat de begraafplaatsen kostendekkend zijn. Doordat er steeds begraven wordt, zijn er ook inkomsten om de begraafplaats te kunnen onderhouden, beheren en exploiteren.

Wanneer eeuwigdurende grafrust gegarandeerd zou worden dan kan een graf niet geruimd worden, ook niet als er niet aan de verplichtingen voldaan wordt door de rechthebbende. Hierdoor neemt het aantal plekken voor nieuwe graven af, waardoor de begraafplaats niet langer kostendekkend is en er geen overledenen meer begraven kunnen worden. Daarbij komt dat een overheid nooit kan garanderen voor de ‘eeuwigheid’. Daarom is in dit traject er niet voor gekozen om te onderzoeken of er grond van de gemeentelijke begraafplaats vrijgemaakt kan worden voor een nieuwe islamitische begraafplaats en/of graven met eeuwigdurende grafrust. Proces De verantwoordelijkheid en de kosten voor o.a. de aankoop van de grond, het inrichten, beheren en exploiteren van de particuliere begraafplaats zijn voor de initiatiefnemers. Het college heeft als uitgangspunt dat er een islamitische begraafplaats wordt gerealiseerd. Er is inmiddels een kansrijke locatie gevonden waar eeuwige grafrust gewaarborgd kan worden. Momenteel wordt onderzocht welke stappen nodig zijn om de realisatie van de begraafplaats mogelijk te maken.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10825273

Voor de andere eventuele kansrijke locatie wordt dit ook onderzocht. Inclusiviteit, gelijkheidsbeginsel, Didam arrest, staatsteun, de wet op de lijkbezorging, landschappelijke inpassing en participatie met de omgeving nemen we daarbij mee. Het college informeert de raad als de zoektocht weer een stap verder is. Met vriendelijke groet, de wethouder van MKB, Werk en Participatie Nur Icar

4/4