RIS320641 Haagse Groenmonitor 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de gemeenteraad

DSB/10808702 RIS320641 Contactpersoon

Ralph Pitlo/Martin v.d. Hoorn Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB BAS Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

26 november 2024

Bijlage

Onderwerp

1

Haagse groenmonitor 2023

Geachte voorzitter, Met trots presenteer ik u de Haagse Groenmonitor 2023. Deze kunt u vinden op Groenmonitor Den Haag (arcgis.com). Met de monitor volgen we ontwikkelingen op verschillende beleidsthema’s van de Nota Stadsbomen, de Nota Stadsnatuur en de Kadernota Openbare Ruimte. De groenmonitor is volledig digitaal en wordt elke twee jaar bijgewerkt. We zien deze groenmonitor als een startmoment. Voor verschillende thema’s leggen we de achtergrond uit, doen we constateringen en kunnen soms wat zeggen over de ontwikkeling. Door langjarig te monitoren is in de toekomst meer te zeggen over trends en ontwikkeling. In 2025 komen we terug met de volgende monitor. Dan komen ook vragen aan bod als: Liggen we op koers, wijken we af en hoe willen we hiermee omgaan? Zo houden we een vinger aan de pols en kunnen we onze resultaten en ambities meten. Stadsbomen De doelen voor onze stadsbomen zijn in 2021 vastgelegd in de Nota Stadsbomen (RIS307827). Het doel is om in 2030 5% meer kroonoppervlak van stadsbomen te hebben ten opzichte van 2021. Ook werken we aan een toekomstbestendig stadsbomennetwerk. De volgende acht thema’s komen in deze groenmonitor aan bod: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Kroonoppervlak stadsbreed, per wijk en per buurt Aantal stadsbomen Ontwikkeling hoofdboomstructuur Ontwikkeling diversiteit bomenbestand i.r.t. onderwerp ecologisch passende bomen Uitval door droogte Aantal monumentale en veterane bomen Leeftijdsklasse bomen Ontwikkeling Natuur en Milieueducatie over bomen

Als je wilt weten hoeveel impact bomen hebben in de stad, dus welke ecosysteemdiensten ze leveren, kun je het beste uitgaan van het aanwezige kroonoppervlak. Kroonoppervlak is wat je ziet als je recht van boven op een boom kijkt. Een gezonde boom krijgt jaar na jaar steeds meer kroonoppervlak. Het kroonoppervlak is in percentage afgezet tegen het totale grondoppervlak. In de netto berekening is daar de kustzone en het wateroppervlak vanaf gehaald omdat hier een boom niet kan groeien.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10808702

Met deze meting is het op dit moment mogelijk om het kroonoppervlak op buurt-wijk en stadsniveau te analyseren. De methode wordt de komende jaren verder verfijnd zodat we toegroeien naar een model dat ook geschikt is voor beoordeling van bomen op individueel niveau. De methode die we gebruiken wordt uitgebreid beschreven. We hebben gebruik gemaakt van LIDAR-scans van de Algemene Hoogtekaart Nederland (AHN) van 2015 en 2021. Onlangs zijn ook gegevens van de AHN van 2023 openbaar gemaakt. Deze data wordt nu verwerkt en komt met de monitor van 2025 beschikbaar. Omdat in 2021 de Nota Stadsbomen is vastgesteld gebruiken we de gegevens van 2021 als nul-moment. Uit de kroonoppervlaktemeting kunnen we afleiden dat we in 2015 een kroonoppervlak hadden van 21,1%. Dit is in 2021 21,2%. Dat betekent dat sprake is van een lichte stijging. We constateren dat ondanks het populierenvervangingsplan (een ingrijpende maatregel in het kroonoppervlak) gelukkig sprake is van groei. Wat opvalt is dat een stadsdeel als Leidschenveen-Ypenburg nu nog weinig kroonoppervlakte heeft. Het is een jonge wijk waar veel bomen staan, maar nog weinig volwassen exemplaren zijn. In de Nota Stadsbomen hebben we het doel benoemd om 5% meer kroonoppervlak te hebben in 2030. Met de gegevens van de AHN5 van 2023 kunnen we verifiëren of we op koers liggen.

Deze resultaten presenteren we in de volgende Haagse Groenmonitor 2025. Aantal stadsbomen De kroonoppervlaktemeting is van 2021. Om al een beeld te geven van de ontwikkeling van de bomen is geanalyseerd hoeveel stadsbomen er zijn. In 2021 telden we 121.041 stadsbomen (peildatum 1 dec 2020). De aantallen zijn gestaag toegenomen naar 123.484 stadsbomen in 2024 (peildatum 1 dec 2023). Stadsnatuur Voor stadsnatuur streven we naar een natuurinclusieve stad met een vitale stadsnatuur. Uitganspunt is dat een biodiverse stad bijdraagt aan leefkwaliteit en dat ook steden een verantwoordelijkheid hebben voor het afremmen van het mondiale biodiversiteitsverlies. De volgende acht thema’s komen in deze groenmonitor aan bod: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Aanpak Aziatische duizendknopen Beheer en inrichtingsplannen Ecologisch maaibeheer Langjarige trends Lastige soorten Opstart trendmonitoring Samen voor natuur Verspreiding van soorten

Een thema om uit te lichten is biodiversiteit. Om te weten hoe het staat met de biodiversiteit in een gebied en of genomen beleidsmaatregelen effectief zijn, is monitoring essentieel. We maken hierbij gebruik van trendmonitoring. Omdat het onmogelijk is om alle soorten in een heel gebied in kaart te brengen, kiezen we voor het (jaarlijks) meten van soorten langs vastgestelde trajecten. Zo'n traject noemen we een transect. Door elk transect jaarlijks meerdere malen te bezoeken, wordt duidelijk hoe de aantallen van variëren, en ontstaat er een beeld van de trends van de gemeten soorten. Om een goede uitspraak te doen over de staat van onze biodiversiteit zijn langjarige metingen nodig.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10808702

Hiervoor beschikken we vanaf 2025 – 2028 over voldoende gegevens. In de volgende groenmonitor van 2025 kunnen we zo eerste uitspraken doen. Er wordt nu gemeten voor de volgende soorten: Huismus, gierzwaluw, stadsduiven, dagvlinders, hommels, sprinkhanen en libellen. Gestart in 2023. In 2028 kunnen de eerste trends worden bepaald. Vleermuizen. Gestart in 2019. In 2025 kunnen de eerste trends worden bepaald. Stadsganzen. Gestart in 2020. In 2025 kunnen de eerste trends worden bepaald. Halsbandparkieten en egels. Gestart in 2022. In 2027 kunnen de eerste trends worden bepaald Konijnen. Gestart in 2006. Sinds 2017 is de populatie behoorlijk ingezakt. Eekhoorns. Gestart in 2018/2022. In 2027 kunnen de eerste trends worden bepaald Vegetatie. Kosteneffectieve monitoring is in ontwikkeling Wijk en Buurtgroen In de wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS308744) en in de Kadernota Openbare Ruimte (RIS310884) is het groen-tenzij principe gepresenteerd. In de kadernota is dit concreet vertaald in 5% meer oppervlak aan openbaar groen in 2030. De volgende drie thema’s komen aan bod: 1. Ontwikkeling oppervlak openbaar groen 2. Ontwikkeling uitfaseren turf 3. Jaarlijkse waardering van het groen (inwonersonderzoek) Een thema om uit te lichten is de ontwikkeling van het oppervlak openbaar groen. We zien een trend dat dit oppervlak jaarlijks groeit.

In de monitor is per jaar te zien waar groen bij is gekomen en waar groen af is gegaan. Door het beleidsmatig geborgde Groen-tenzij principe strikt te hanteren verwachten we in de toekomst meer openbaar groen toe te voegen aan ons areaal. We zien 2023 daarvoor als nulmoment voor de Kadernota Openbare Ruimte. 2021 = 14.127.971.m 2 2022 = 14.461.158.m 2 = +2,35% t.o.v. 2021 2023 = 14.493.719 m 2 = +0,23% t.o.v. 2022 Meest versteende wijken Op basis van de beschikbare data van kroonoppervlak, aantal woningen per stadsboom en hoeveelheid openbaar groen per woning onderscheiden we 16 wijken die we als meest versteend aanmerken. Dit zijn op alfabetische volgorde: Belgisch Park Bezuidenhout Centrum Duindorp Duinoord Geuzen- en Statenkwartier Groente- en Fruitmarkt Laakkwartier en Spoorwijk Regentessekwartier

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10808702

Rustenburg en Oostbroek Scheveningen Schildersbuurt Stationsbuurt Transvaalkwartier Valkenboskwartier Zeeheldenkwartier 3-30-300 regel van Cecil Konijnendijk (WUR) In het debat over klimaatadaptatie is toegezegd dat het college schriftelijk terugkomt op de 3-30-300 regel en daarin meeneemt waar we wel of niet al aan voldoen. Met de kroonoppervlaktemeting kunnen we de stad nu beoordelen op één onderdeel van de vuistregel 3-30-300 vuistregel van Cecil Konijnendijk. Deze vuistregel gaat in op de gezondheid en welzijn van mensen. De 3 staat voor zicht op drie bomen, 30 staat voor 30% kroonoppervlak en 300 voor 300 meter afstand tot een groter stuk groen. Met onze monitor hebben we de 30 kunnen toetsen. Konijnendijk geeft aan dat de 30% kroonoppervlak gaat over buurt- en wijkniveau. Hij noemt dit een minimaalpercentage om na te streven. Tegelijkertijd geeft Konijnendijk aan dat het lastig is om dit te realiseren in bestaande steden. Het totale kroonoppervlak van een stad geeft een onvoldoende beeld van de leefkwaliteit in die stad omdat sprake is van een onevenredige verdeling van bomen. Konijnendijk geeft aan dat het daarom interessanter is om een analyse uit te voeren op wijk en buurtniveau. In de tabel in bijlage 1 is het percentage kroonoppervlak van Den Haag op wijkniveau weergegeven.

Het hoogste percentage kroonoppervlak wordt gemeten in de wijk Haagse Bos (69,6%) en het laagste in de wijk Scheveningen (4,8%). Met het besluit op de Haags richtinggevende normen is de 3-30-300 regel nu in beleid verankerd voor ontwikkelgebieden. In de bestaande stad is het van belang initiatieven te blijven ontwikkelen om te vergroenen zodat ook in de bestaande stad hiernaar wordt gestreefd. We zetten daarbij met het actieprogramma klimaatadaptatie en vergroenen versteende wijken allereerst in op de meest versteende wijken. In de monitor van 2025 nemen we ook de 3 en 300 regel op. Daarmee kunnen we de regel op alle onderdelen monitoren en ook voor de 3 en 300 een nul-moment bepalen. Bomenboekhouding Van het initiatiefvoorstel Wonen in een Leefbare stad Ris 313042 is dictumpunt II aangenomen: Op een herkenbare wijze een balans op te nemen ten aanzien van het aantal te handhaven, verplanten en te kappen bomen en het invullen van de herplant. Daarnaast dient het aantal m2 groen/onverharde ruimte voor en na in beeld te worden gebracht. Als uitvoering van dit raadsbesluit zal bij ontwikkelingen in het fysieke domein een overzicht van de groenbalans een vast en herkenbaar onderdeel zijn van komende college of raadsvoorstellen waarbij wordt verwezen naar onderliggende stukken waar e.e.a.

nader wordt toegelicht aan de hand van bijvoorbeeld een boomeffectrapportage en bijbehorende conclusies. Dit gaat dan om de VO of DO fase van voorstellen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10808702

De volgende groenmonitor In 2025 presenteren we de volgende groenmonitor. Naast een update van de nu gepresenteerde thema’s is het doel om ook de volgende thema’s te presenteren: o Gegevens over m2 openbaar groen per woning per wijk o Beoordeling van de 3 uit de 3-30-300 regel o Overzichtskaart met afstanden tussen groengebieden en woningen, i.r.t. de 300 meter regel. Aan deze kaart wordt momenteel gewerkt en kan indien beschikbaar al eerder met uw raad worden gedeeld. o Data over het gebruik en bezoek van grote groengebieden o Ontwikkeling Stedelijke Groene Hoofdstructuur o Eerste resultaten van de trendmonitoringen van natuur Deze monitor is een mooie stap in het inzichtelijk maken van onze groene beleidsdoelen en levert voor uw raad een instrument om te volgen of doelen worden behaald. Ik wens u veel leesplezier met de Haagse Groenmonitor 2023. Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

5/5