RIS320607 Opvolging initiatiefvoorstel Maak werk van energie Een wind op zee campus op Scheveningen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10820297 RIS320607 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Salima Oualite Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Economie Datum

Telefoonnummer

26 november 2024

14070 E-mailadres

salima.oualite@denhaag.nl

Onderwerp

Opvolging initiatiefvoorstel Maak werk van energie Een wind op zee campus op Scheveningen

Geachte voorzitter, In het kader van het initiatiefvoorstel van GroenLinks ‘Maak werk van energie; een wind op zee campus op Scheveningen’ (RIS305360) informeren we u hierbij graag over de bevindingen en de acties die het college heeft uitgevoerd in navolging op dit voorstel. 1 In juni 2022 is een conceptrapport van de kwartiermakers opgeleverd (bijlage 1). Vervolgens zijn de conclusies van het rapport in 2023 op meerdere momenten met onderwijs en bedrijfsleven besproken. Op basis van het onderzoek van de kwartiermakers en de input van bedrijfsleven en Haagse onderwijsinstellingen heeft het college een richting bepaald voor vervolgstappen. Deze richting wordt in deze brief uiteengezet. Het ontwerp-raadsbesluit van het geamendeerd initiatiefvoorstel d.d. 16 december 2021 omvat de volgende zes elementen: 1. 2.

3.

4.

5. 6.

1

In samenwerking met het ROC Mondriaan, de Haagse Hogeschool en andere betrokkenen in Den Haag een ‘Wind op Zee Campus’ te ontwikkelen; Hierbij een regierol te pakken met het oog op het doelmatig organiseren van de kennis en expertise, netwerken, verschillende rollen van de stakeholders en hun koppeling aan relevante beleidsterreinen, hierbij rekening houdend met ecologie*; Een ondersteunende en faciliterende rol in te nemen voor het wervingsplan, subsidieaanvraag, het zoeken naar onderwijshuisvesting, en mogelijke andere uitdagingen die tijdens het proces langskomen; In het derde kwartaal van 2020 een concreet plan van aanpak te presenteren, inclusief de verkenning met een overzicht- en planning van de acties die moeten worden ondernomen voor het realiseren van de campus; De tweede helft van 2021 na te streven als periode voor de officiële opening van de campus; Voor de periode tot de opening binnen de gemeentelijk organisatie één FTE voor een kwartiermaker vrij te maken.

Het initiatiefvoorstel dateert van mei 2020 en is door de meerderheid van de raad aangenomen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10820297

Voordat het college is gestart met de ontwikkeling van de ‘Wind op Zee Campus’, conform het besluit uit het initiatiefvoorstel, is er eerst een onderzoek uitgezet. Een tweetal specialistische adviesbureaus uit de windsector, ‘Bureau Echt’ en ‘Eduquipment’, hebben als kwartiermakers een onderzoek uitgevoerd, waarin sectorontwikkelingen, onderwijsontwikkeling en draagvlak voor dit initiatief bij bedrijfsleven en onderwijs zijn onderzocht. In het rapport wordt als uitgangspunt gesteld dat de beschikbaarheid van personeel de belangrijkste factor is voor het bedrijfsleven om de ambities van de energietransitie waar te kunnen maken. Het rapport geeft een beeld van de groeipotentie van de blauwe economie. De blauwe economie bestaat onder andere uit visserij, toerisme, havens, scheepvaart en scheepsbouw, transport, maar ook nieuwe gebruikers: aqua-cultuur, blauwe biotechnologie, ontginnen van de zeebodem en hernieuwbare energie (wind, getij, golven). Ook worden de ontwikkelingen geschetst qua beschikbaarheid van talent vanuit verschillende opleidingsniveaus. De belangrijkste conclusies uit het rapport betreffen: 1.

2.

3. 4.

Er is een groeiverwachting voor werkgelegenheid in de blauwe economie. Voor de offshore wind sector is dit goed te prognosticeren. Voor marine energy, aquacultuur en natuur is er wel een groeiverwachting, maar deze kent een grote bandbreedte. De groep jongeren die na de opleiding niet in staat is een baan te vinden gaat niet meer op vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. Het is opvallend dat in de regio Haaglanden 14,5% van de VMBO leerlingen voor techniek kiest, terwijl het landelijk gemiddelde 17,9% bedraagt. De blauwe economie is nog relatief onbekend bij jongeren. In het rapport worden een aantal suggesties gedaan om de bekendheid te vergroten. Bedrijven zijn graag bereid om mee te denken, maar op dit moment blijkt er echter nog beperkt commitment en eigenaarschap bij de betrokken bedrijven om dit praktijkcentrum van idee naar realisatie te brengen.

Op basis van bovenstaande conclusies zijn de volgende drie aanbevelingen opgenomen in het rapport: 1. 2.

3.

Versterking van de positionering van Den Haag als plek voor energieprofessionals met o.a. Impact City en fieldlab Campus@Sea in de haven. Impuls aan bestaand onderwijs, maak gebruik van de mogelijkheden van het bestaand onderwijs en haal de banden aan met het bedrijfsleven op dit thema. ‘’Voor de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven ligt het voor de hand om aan te sluiten bij bestaande vakrichtingen en opleidingen binnen ROC Mondriaan zoals monteur, eerste monteurs en technicus opleidingen voor engineering, elektrotechniek en mechatronica en met het hbo de opleidingen werktuigbouwkunde, elektrotechniek, climate & management, civiel etc’’. Daarnaast worden er een aantal voorbeelden genoemd, waarmee verbindingen gelegd worden met bestaande opleidingen en initiatieven. Realisatie Wind op Zee Campus, als ontmoetingsplek voor bedrijfsleven en onderwijs, als voorlichtingscentrum en op termijn vanuit de integratie met Campus@Sea. ‘’Een nadrukkelijke aanbeveling is het opzetten van een ‘traineeship’ voor mbo-leerlingen. Het praktijkcentrum biedt mbo’ers een carrièreperspectief middels ‘traineeships” in een contextrijke leeromgeving’’.

Reactie college op het rapport Het rapport bevestigt de grote groei van de offshore wind sector, zoals ook benoemd in het initiatiefvoorstel.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10820297

Het rapport bevestigt ook dat een aantal bestaande (Haagse) opleidingen al talent opleiden voor een baan gekoppeld aan de toekomstige economische activiteiten op de Noordzee. Het college is met een aantal van de aanbevelingen ook al voortvarend aan de slag. Aan de andere kant staan er ook enkele bevindingen in het rapport die ervoor zorgen dat het op dit moment (nog) niet haalbaar is om een ‘Wind op zee campus’ te realiseren. De arbeidsmarkt is ten opzichte van het moment van indiening van het initiatiefvoorstel sterk veranderd en is er op dit moment krapte in een groot aantal sectoren die relevant zijn in de energietransitie. Een andere remmende factor is de terughoudendheid van het bedrijfsleven. De bedrijven hebben een korte termijn focus en spannen zich in voor personeel op het moment dat zij de mensen acuut nodig hebben. Daarnaast is de aanwezigheid van de operationele tak van de windsector met banen op zee zeer beperkt op Scheveningen. Die lokale aanwezigheid is belangrijk om studenten praktijkervaring op te kunnen laten doen. Ook is de positie van het onderwijs veranderd ten opzichte van het moment van indiening van het initiatiefvoorstel. De inzet van de onderwijsinstellingen is noodzakelijk voor een succesvolle opvolging van dit initiatief, maar zij zijn op dit moment niet bereid een regierol te nemen.

Dit heeft te maken met een groot aantal opgaven die het onderwijs op dit moment heeft mede als gevolg van personeelstekorten in het bedrijfsleven en het onderwijs zelf. Begeleidingstijd van studenten en ontwikkeltijd van nieuwe opleidingen of onderwijsfaciliteiten staan hierdoor onder druk. Uitgaande van het rapport, en de consultatie van onderwijs en bedrijfsleven, concludeert het college de volgende zaken: •

•

•

•

Er ligt op dit moment een onvoldoende brede basis voor de ontwikkeling van een ‘Wind op Zee Campus’ op Scheveningen. Wel heeft het rapport van de kwartiermakers in combinatie met de gesprekken met onderwijs en bedrijfsleven laten zien dat de gemeente Den Haag wel degelijk stappen kan zetten die bijdragen aan de opleidingsbehoefte voor de transities die banen opleveren op de Noordzee. Daarbij liggen er kansen voor Scheveningen in de volledige breedte van de toekomstige baan op de Noordzee ‘Blue Economy’. De aanwezigheid van het Maris College (Voortgezet Onderwijs), vanuit het programma ‘Sterk Techniekonderwijs Haaglanden’, is met een praktijkruimte in het gebouw van de visafslag waardevol. Studenten komen daar in aanraking met techniek in de context van de haveneconomie. Om ruimte te kunnen blijven geven aan het Maris College en mogelijk ook andere onderwijsinstellingen is een ruimte reservering nodig, welke zijn beslag moet krijgen in bredere gebiedsontwikkeling voor Scheveningen en uiteindelijk zijn beslag krijgen in het omgevingsplan. Er liggen mogelijkheden om te faciliteren in het koppelen van techniekonderwijs met bedrijven die actief zijn in de ‘blauwe economie’ en andere technische deelsectoren.

Bedrijven uit de haven worden actief benaderd met de vraag wat zij aan behoeften hebben qua inzet personeel en wat zij kunnen bieden qua leer/werkervaring, stageplekken en traineeships voor Haagse studenten. Voor de matchmaking tussen onderwijs en bedrijfsleven is vanuit OCW reeds een instrument beschikbaar, namelijk de ‘Subsidieregeling middelbaar beroepsonderwijs Den Haag 2022’, die open staat voor het mbo en de Subsidieregeling hoger onderwijs Den Haag 2022’, die vanaf juni 2024 weer opengesteld wordt voor het hbo. De regierol ligt daarbij bij het onderwijs, die de matchmaker aanstuurt, zodat de juiste koppelingen gemaakt worden met het bedrijfsleven. Het college blijft inzetten op het aantrekken van de windsector aangevuld met blauwe economie en havengebonden bedrijvigheid naar Scheveningen. Via partnerorganisaties als Innovation Quarter, The Hague and Partners en via het Impactcity programma wordt ingezet op de vestiging van bedrijven met dit profiel in de haven.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10820297

•

•

•

•

•

Het college zet samen met de Provincie Zuid-Holland in op het fieldlab Campus@Sea in de haven van Scheveningen. Dit Fieldlab heeft tot doel het potentieel van de Noordzee voor de voedsel, klimaat- en energie transitie te benutten door slim en duurzaam meervoudig gebruik van de Noordzee te realiseren. Het fieldlab richt zich op vijf domeinen: hernieuwbare offshore energie, duurzaam voedsel uit zee, marine natuurontwikkeling, veiligheid op zee en watersport. Campus@Sea initieert en coördineert innovatieprojecten, brengt het netwerk bij elkaar, vertaald het geluid van het bedrijfsleven naar advies aan de gemeente voor planvorming en draagt bij aan het aantrekken van havengebonden bedrijvigheid in de haven. Het college blijft inzetten op onderwijsactiviteiten gekoppeld aan de duurzame blauwe economie. In 2021,2022 en 2023 is het event ‘Offshore Wind4Kids’ georganiseerd aan het strand van Scheveningen. Kinderen konden als toekomstige engineers onder begeleiding windmolens bouwen en testen op zee. Tijdens de Ocean Race is samen met het platform ‘Burgemeester van jouw Noordzee’ een Noordzeespel georganiseerd, waar klassen van Haagse basisscholen les kregen over de toekomst van de Noordzee. In 2025 wordt een ‘Banendag georganiseerd in Den Haag’ die gaat over de toekomstige Noordzeebaan.

In het kader van het Haags Klimaatakkoord is er een deal gesloten met het thema ‘Smart City Technician’. Met de deal gaan het ROC Mondriaan, de Haagse Hogeschool en ROVC Ede met de gemeente Den Haag een inspanningsverplichting met elkaar aan en kan een belangrijke impuls gegeven worden op de inzet op technisch geschoolde mensen vanuit het Haagse onderwijs. Verder zal het college de Haagse onderwijspartijen waar mogelijk verbinden met de industrie. De Nederlandse Wind Energie Associatie heeft recent een werkgroep opgericht die lange termijn plannen voor de opleidingsbehoefte voor de windsector maakt. Een aantal mbo’s en hbo instellingen in Nederland bieden reeds een keuzedeel voor de windsector aan. Het college zal verbinding leggen tussen deze werkgroep en het Haagse Onderwijs, om te bezien in hoeverre er via deze route er mogelijk toch een keuzedeel offshore wind aangeboden kan worden vanuit Den Haag. De rol van de gemeente is daarbij faciliterend. Voor de bredere techniek gerelateerde uitdagingen die naar voren kwamen in de gesprekken, volgt het college de beleidslijn ‘Sporen naar een arbeidsmarkt die werkt voor de stad’, via de reguliere lijn vanuit de wethouder onderwijs.

Het college zal de raad jaarlijks informeren over de ontwikkelingen rondom de wind op zee campus via de voortgangsrapportage van de Economische Uitvoeringsagenda. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4