RIS320577 Afdoening motie Geen aannames met veiligheid deel 2

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de gemeenteraad

BSD/10964873 RIS320577 Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Veiligheid Telefoonnummer

14070 E-mailadres

bestuurlijkezaken.veiligheid@denhaag.nl

Datum

30 oktober 2025 Onderwerp

Afdoening motie: ‘Geen aannames met Veiligheid deel 2’

Uw raad heeft, tijdens de bespreking van het voorstel inzake ‘Programmabegroting 2025-2028’ (RIS319799) op 13 november 2024, de door het raadslid mevrouw Klokkenburg-Reedeker ingediende motie: ‘Geen aannames met Veiligheid deel 2’ (RIS320577) aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. De motie luidt als volgt: Constaterende, dat: - het Rijk bezuinigt op subsidies voor gemeenten, waaronder de aanpak van radicalisering, gewelddadige jeugdgroepen, digitale veiligheid en de DUUP; - over de precieze aard van deze bezuinigingen nog veel onduidelijkheid bestaat 1. Overwegende, dat: - onduidelijk is wat de gevolgen zijn voor het reguliere veiligheidsbeleid wanneer deze uitkeringen aflopen; - niet bekend is of deze programma’s ook middels het structurele gemeentelijke veiligheidsbeleid (deels of anders) kunnen worden voortgezet; - daarmee ook niet inzichtelijk is wat de gemeente aan (financiële) inzet op veiligheid kwijtraakt bij de voorgestelde bezuinigingen van het Rijk op subsidies.

Verzoekt het college: - zodra de bezuinigingen inzichtelijk zijn uit te werken wat dit betekent voor Den Haag en daarbij specifiek aandacht te hebben voor de veiligheidsbeleving, aanpak high impact crimes, de DUUP, ondermijning, jeugdcriminaliteit, digitale veiligheid, radicalisering en jeugdgroepen; - de raad hierover bij de Voorjaarsnota 2025 te informeren en daarbij inzichtelijk te maken welke structurele middelen gewenst zijn om de huidige aanpak veiligheid te continueren en daarvoor een voorstel te doen.

1 https://www.binnenlandsbestuur.nl/financien/toekomst-spuks-onzeker-eerst-spuk-overleg

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

Het college doet de motie op de volgende manier af: Tijdens de raadsvergadering van 13 november 2024, bij de behandeling van de Programmabegroting 2025–2028 (RIS319799), is aangegeven dat de afdoening van de motie afhankelijk was van de publicatie van de Miljoenennota 2025. Met de publicatie van deze Miljoenennota is het nu mogelijk de motie af te doen. Het college geeft op de volgende manier antwoord op deze uitspraak van de raad: Zoals ook geconstateerd in de afdoening van de motie ‘Geen aannames met veiligheid’ (RIS317606), dalen de geraamde lasten in de begroting voor het programma Openbare Orde en Veiligheid (programma 4 van de programmabegroting). Het teruglopen van de begrote lasten wordt veroorzaakt door twee ontwikkelingen: 1. 2.

Het aflopen van de perioden waarvoor rijksbijdragen formeel zijn toegekend aan de gemeente Den Haag; Het aflopen van de incidentele middelen voor intensiveringen die beschikbaar zijn gekomen bij het coalitieakkoord 2022-2026.

In de afdoening van de motie ‘Geen aannames met veiligheid’ (RIS317606) wordt de financieeltechnische achtergrond van het teruglopen van de begrote lasten meer in detail toegelicht. Om het tweede deel van het verzoek aan het college te kunnen beantwoorden wordt in deze afdoening inzicht gegeven in de actuele stand van beide ontwikkelingen. Alle bedragen die zijn opgenomen in deze afdoening komen uit, of zijn een specificatie van, cijfers uit de concept programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), aangevuld met informatie afkomstig uit de miljoenennota 2026 en nieuw ontvangen subsidietoekenning van het Rijk. De afdoening van deze motie is gebaseerd op de informatie die eind september 2025 beschikbaar was. Ad 1. Rijksbijdragen De bijdragen van het Rijk die de gemeente Den Haag ontvangt voor veiligheid bestaan uit specifieke uitkeringen (SPUK’s), subsidies en POK-middelen. Hierna wordt de ontwikkeling van de rijksbijdragen per beleidsterrein gegeven en toegelicht. Hierbij is dezelfde rubricering aangehouden als in de afdoening van de motie ‘Geen aannames met veiligheid’. Beleidsterrein: Aanpak ondermijning Voor het beleidsterrein aanpak ondermijning worden twee rijksbijdragen ontvangen: de middelen voor het programma Preventie met gezag (SPUK) en middelen vanuit het Nationaal programma Den Haag Zuidwest voor de inzet van het instrument bedrijfsactiviteitenvergunning (SPUK).

In 2025 en 2026 zijn respectievelijk € 7,08 mln. en € 3,83 mln. begroot voor het programma Preventie met gezag (Pmg). Deze middelen zijn toegekend tot en met mei 2026. Het Rijk heeft een nieuwe tranche geopend voor de periode vanaf juni 2026 t/m december 2029. Hiervoor heeft Den Haag een aanvraag ingediend en toegekend gekregen voor € 17,94 mln. bruto. Deze toekenning is nog niet in de programmabegroting 2026-2029 verwerkt. De verwachting is dat het programma Pmg doorloopt tot en met 2032. Voor de aanpak van ondermijning zijn voor de jaren 2025 t/m 2027 middelen beschikbaar vanuit het Nationaal programma Den Haag Zuidwest, voor de stratenaanpak, onderdeel bedrijfsactiviteitenvergunning. De middelen zijn als volgt in de begroting verwerkt: 2025 € 0,20 mln., 2026 0,20 mln., 2027 € 0,15 mln. Deze middelen zijn onderdeel van een zgn. Regiodeal.

2/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

Het hangt van de komende kabinetsonderhandelingen af of deze of een soortgelijke regeling na 2027 wordt voortgezet. Daarnaast beoordeelt het programmateam periodiek of de inzet van de bedrijfsactiviteitenvergunning nog steeds het juiste instrument is om de problematiek in Den Haag Zuidwest aan te pakken. Conclusie: De rijksfinanciering voor Pmg wordt in ieder geval gecontinueerd t/m 2029. De continuering van de rijksmiddelen voor de stratenaanpak is afhankelijk van het opnieuw openstellen van een rijksregeling, waarvan de voorwaarden de ruimte bieden om deze aanpak mee te nemen. Beleidsterrein: Aanpak jeugdcriminaliteit/persoonsgerichte aanpak Voor het beleidsterrein aanpak jeugdcriminaliteit/persoonsgerichte aanpak ontvangt de gemeente Den Haag twee rijksbijdragen: Een subsidie voor de aanpak van gewelddadige rivaliserende jeugdgroepen (geen SPUK) en middelen voor het instrument ‘re-integratieoffier’ (SPUK). De verwachting is dat de rijksmiddelen voor de aanpak van gewelddadige rivaliserende jeugdgroepen vervallen per eind 2025. In de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt voorgesteld om binnen programma 4 € 0,58 mln. structurele gemeentelijke middelen in te zetten om het risico op het wegvallen van deze rijkmiddelen op te vangen. Er lopen nog wel gesprekken met het Rijk om de financiering te verlengen.

Pas in het geval voor dit doel opnieuw rijksbijdragen beschikbaar worden gesteld, wordt duidelijk of hierop een bezuiniging is toegepast. De rijksbijdrage voor het instrument ‘re-integratieoffier’ zijn in 2025 in de programmabegroting rechtstreeks verantwoord onder programma 7 Werk en Inkomen. Tot en met het begrotingsjaar 2024, liep de rijksbijdrage over programma 4 Openbare orde en Veiligheid. De middelen worden jaarlijks toegekend. Voor 2025 is door het ministerie van Justitie en Veiligheid € 0,75 mln. beschikbaar gesteld. In de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt voorgesteld om binnen programma 4 € 0,75 mln. structurele gemeentelijke middelen in te zetten om het risico op het wegvallen van deze rijksmiddelen op te vangen. Er lopen nog wel gesprekken met het Rijk om de financiering te verlengen. Pas in het geval voor dit doel opnieuw rijksbijdragen beschikbaar worden gesteld, wordt duidelijk of hierop een bezuiniging is toegepast. Conclusie: Voor beide rijksbijdragen geldt dat die alleen voor 2025 beschikbaar zijn gesteld. Er lopen nog wel gesprekken met het Rijk om de financiering te verlengen. In de meerjarenbegroting 20262029 wordt daarom voorgesteld om binnen programma 4 extra structurele gemeentelijke middelen in te zetten om het risico op het wegvallen van deze rijkmiddelen op te vangen, en zo de inzet te kunnen continueren.

Beleidsterrein: Aanpak high impact crimes en digitale veiligheid Voor het beleidsterrein aanpak high impact crimes (HIC) en digitale veiligheid zijn geen rijksmiddelen opgenomen in de programmabegroting 2026-2029. In de jaren t/m 2024 was dat wel het geval. De gemeente Den Haag heeft op 9 september 2025 de toekenningsbrief voor een specifieke uitkering HIC en digitale veiligheid ontvangen van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het Rijk stelt € 0,55 mln. beschikbaar. Deze toekenning kon niet meer worden verwerkt in de programmabegroting. Deze specifieke uitkering wordt incidenteel beschikbaar gesteld en is uitsluitend bestemd voor het jaar 2025. Deze SPUK wordt met ingang van 2026 door het Rijk als instrument vervangen door een Decentrale uitkering via het gemeentefonds. Het is niet duidelijk of in 2026 voor HIC en digitale veiligheid een rijksbijdrage aan de gemeente Den Haag beschikbaar zal worden gesteld. Pas na toekenning van een bijdrage, wordt duidelijk of hierop een bezuiniging is toegepast.

3/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

In de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt voorgesteld om € 0,27 mln. structurele gemeentelijke middelen in te zetten om het risico op het wegvallen van de rijkmiddelen vanaf 2026 op te vangen. Dit bedrag komt overeen met de bedragen die voor 2025 voor dit doel door het Rijk beschikbaar werden gesteld. Conclusie: Het is nog niet aan te geven welk bedrag in 2026 door het Rijk beschikbaar zal worden gesteld voor de aanpak van HIC en digitale veiligheid. In de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt daarom voorgesteld om binnen programma 4 extra structurele gemeentelijke middelen in te zetten om het risico op het wegvallen van deze rijkmiddelen op te vangen. Beleidsterrein: Aanpak radicalisering De gemeente Den Haag ontvangt van het Rijk jaarlijks zgn. versterkingsgelden voor de aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme. De huidige toezegging loopt tot en met 2026. Het bedrag dat het ministerie beschikbaar stelt aan de gemeente wordt telkens voor 2 jaar vastgesteld. Een toenemend aantal gemeenten doet een beroep op de bij het Rijk voor dit doel beschikbare middelen, terwijl het totaal beschikbare bedrag niet stijgt. Het bedrag dat het ministerie aan de gemeente Den Haag beschikbaar stelt is teruggelopen van € 1,2 mln. euro in 2020 naar € 0,66 mln. in 2026.

Om de aanpak voort te zetten op het minimale ambitieniveau en in de gewenste kwaliteit, wordt in de meerjarenbegroting 2026-2029 voorgesteld om vanaf 2025 € 0,12 mln. extra structurele gemeentelijke middelen in te zetten. Op dit moment is nog niet bekend met welke omvang de rijksbijdrage vanaf 2027 daadwerkelijk zal afnemen. Conclusie: De rijksbijdrage blijft ook na 2025 beschikbaar. Het beschikbare bedrag uit de versterkingsgelden voor radicalisering, extremisme en terrorisme is de laatste jaren teruggelopen. In de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt daarom voorgesteld om binnen programma 4 extra structurele gemeentelijke middelen in te zetten, om de aanpak voort te zetten op het minimale ambitieniveau en in de gewenste kwaliteit. Regionale samenwerkingsverbanden Het programma Openbare orde en veiligheid van de begroting van de gemeente Den Haag bevat ook de middelen van de samenwerkingsverbanden RIEC Den Haag en Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden (ZVHH). Dit zijn regionale middelen. Den Haag vervult voor deze samenwerkingsverbanden de rol van (grootste) ‘regiogemeente’. Om die reden zijn deze middelen opgenomen in de begroting van de gemeente Den Haag. Op de inzet van deze middelen wordt regionaal gestuurd door de stuurgroep RIEC en het Bestuurlijk Overleg Zorg en Veiligheid Haaglanden. Het zijn geen gemeentelijke middelen waar de gemeenteraad vrij over kan beschikken.

Voor het RIEC Den Haag geldt dat de toelichting op de inzet van de regionale middelen staat in de regionale ontwikkelstrategie 2025-2028, die de raad ter informatie heeft ontvangen (RIS322598). Vooralsnog wordt door het Rijk niet bezuinigd op de financiën van het RIEC Den Haag. Het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden ontvangt een deel van de zogenaamde POK-middelen. Het is van belang u te informeren dat de POK-middelen structureel zijn. In 2027 is over de huidige inzet van de POK-middelen op acht actielijnen geëvalueerd, waarbij de actielijn voor de Zorg- en Veiligheidshuizen er één is. De POK-middelen voor het ZVHH (€ 0,79 mln.) zijn tot en met 2027 opgenomen in het programma Openbare orde en veiligheid. De landelijke vereniging Nederlandse Zorg- en Veiligheidshuizen is met het Rijk en de VNG in gesprek om snel duidelijkheid te krijgen over de voortgang van deze middelen. Zonder deze financiering kan de Levensloopaanpak voor personen met verward en gevaarlijk gedrag niet doorgaan.

4/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

Daarnaast ontvangt het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden financiële middelen vanuit het programma Openbare Orde en veiligheid voor de persoonsgerichte aanpak van radicalisering en extremisme en voor de taken van het huis voor het programma Preventie met gezag. Dit zijn taken die het ZVHH boven op de basistaken van het huis uitvoert. Deze worden separaat, buiten de regionale financieringsstromen om, gefinancierd. Zonder de financiering voor radicalisering en extremisme en Pmg kunnen deze aanpakken niet worden doorgezet. Decentralisatie Uitkering Uitstapprogramma’s Prostituees De Decentrale Uitkering Uitstapprogramma’s voor Prostituees (DUUP) is een rijksbijdrage (decentrale uitkering) aan 18 gemeenten, waarmee uitstapprogramma’s worden aangeboden ter ondersteuning van sekswerkers die uit het sekswerk willen stappen. Den Haag ontving in 2025 € o,32 mln. voor het aanbieden van deze uitstapprogramma’s. Naast de DUUP-middelen stelt Den Haag in 2026 voor subsidies sekswerkbeleid in totaal € 2,91 mln. structureel gemeentelijke budget beschikbaar. Een deel wordt aangewend voor extra uitstaptrajecten. Deze middelen en de uitstaptrajecten zijn ondergebracht in programma 8 van de programmabegroting, als onderdeel van de portefeuille Volksgezondheid. Het huidige kabinet maakt structureel financiering voor de uitstapprogramma’s vrij via een decentrale uitkering in het gemeentefonds.

Een toekomstig kabinet kan andere keuzes maken, waardoor het budget weg kan vallen. Wanneer deze middelen wegvallen kunnen minder programma’s worden aangeboden en minder sekswerkers worden bijgestaan. Ad 2. Incidentele middelen voor intensiveringen uit het coalitieakkoord 2022-2026 Beleidsterrein: Aanpak ondermijning Jaarlijks wordt € 1,0 mln. vanuit de intensiveringsmiddelen uit het coalitieakkoord 2022-2026 ingezet voor de uitvoer van de aanpak Ondermijning (RIS318428). Het gaat hier om de volgende onderdelen: Haagse Straten Aanpak, Scheveningen Haven, het informatieknooppunt Ondermijning, aanpak drugs en actieprogramma Mensenhandel. Als de middelen uit het coalitieakkoord aflopen, is er geen ruimte in de reguliere begroting om deze onderdelen voort te zetten. Beleidsterrein: Aanpak jeugdcriminaliteit/persoonsgerichte aanpak Van de incidentele middelen uit het coalitieakkoord 2022-2026 wordt jaarlijks € 0,5 mln. ingezet voor m.n. PGA-lokaal. Deze middelen zijn nodig voor het uitvoeren van deze aanpak. Wanneer deze middelen uit het coalitieakkoord aflopen, is er geen ruimte in de reguliere begroting om deze aanpak voort te zetten. Programma Digitaal Veilig Den Haag Van de incidentele middelen uit het coalitieakkoord 2022-2026 werd in 2023 en 2024 ieder jaar ca. € 0,5 mln. vanuit begrotingsprogramma 4.

Openbare orde en veiligheid ingezet voor het programma van Digitaal Veilig Den Haag (RIS311498). Vanaf 2025 t/m 2027 worden deze middelen op grond van een besluit bij de vaststelling van de meerjarenbegroting 2025-2028, beschikbaar gesteld binnen het begrotingsprogramma 11. Economie. Wanneer deze middelen aflopen, is er geen ruimte in de reguliere begroting om deze aanpak voort te zetten. Conclusie: Voor de onderdelen van het veiligheidsbeleid die worden gedekt uit de incidentele middelen voor intensiveringen uit het coalitieakkoord 2022-2026 geldt dat dit beleid niet kan worden voortgezet uit de reguliere middelen voor veiligheid zonder een herprioritering van het veiligheidsbeleid.

5/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

Veiligheidsbeleving In de afdoening van de motie ‘Geen aannames met veiligheid’ (RIS317606) is ingegaan op de veiligheidsbeleving en de gevolgen van het teruglopen van middelen voor veiligheid. Sindsdien zijn er geen nieuwe inzichten verkregen. Voor de volledigheid is in deze afdoening de tekst uit RIS317606 opgenomen: ‘Het is vrijwel onmogelijk om te voorspellen wat de precieze gevolgen voor de veiligheidsbeleving kunnen zijn van indien een deel van de middelen voor het gemeentelijk veiligheidsbeleid wegvalt. Financiële middelen voor intensiveringen op het beleidsterrein openbare orde en veiligheid worden gebruikt voor een veelvoud aan preventieve en repressieve interventies, die gezamenlijk invloed hebben op de veiligheid van de stad. Het één-0p-één relateren van (bijvoorbeeld) veranderingen in objectieve of subjectieve veiligheid aan (een deel van) de inzet van deze middelen is daardoor feitelijk ondoenlijk. Daarbij is veiligheidsbeleid een kwestie van een lange adem. Zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat interventies en intensiveringen pas na verloop van tijd invloed kunnen hebben op de veiligheidsbeleving of onderliggende oorzaken van criminaliteit en overlast.2 Daarnaast zien we wel dat bij projectmatige, persoonsgerichte of gebiedsgerichte interventies ook op korte termijneffecten zijn op de veiligheid in onze stad.

De invoering van een bedrijfsactiviteitenvergunning voor de Weimarstraat is hiervan een voorbeeld (RIS 316926).

_________________________ 2 Zie o.a. Spithoven et al. (2017); Nelen et al. (2023) en Schram et al. (2021).

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

Conclusie Overzicht aflopende incidentele middelen en maatregelen per beleidsterrein bedragen x € 1 .000 v oorstel in

jaar

Beleidsterrein/bron

bedrag 2025

wegv allen m iddelen zicht op continuering

begroting 2026-2029

effect op beleid

Aanpak onderm ijning Rijk

Prev entie met gezag

7 .082

2030

-

na 2032

-

stopt

2027

€ 1 7 ,94 mln. bruto v oor juni 2026 t/m 2029 toegekend. Afhankelijk v an openstellen nw. regeling door het Rijk. Keuze nieuw college.

Rijk

Regiodeal Zuidwest stratenaanpak

1 97

2028

1 .000

-

stopt

496

2026

Gesprek met Rijk loopt nog.

580

continuering

7 50

2026

Gesprek met Rijk loopt nog.

7 50

continuering

500

2027

Keuze nieuw college.

-

stopt

1 82

2026

n.v .t.

-

n.v .t.

553

2026

Gesprek met Rijk loopt nog.

500

2028

Keuze nieuw college.

Versterkingsgelden aanpak radicalisering, ex tremisme en terrorisme

47 6

2027

Afhankelijk v an continuering regeling door Rijk.

1 20

v ersobering in 2026

Decentrale Uitkering Uitstapprogramma’s v oor Prostituees

320

2026

Afhankelijk v an continuering regeling door Rijk.

-

v ersobering

Gemeente Intensiv eringsmiddelen Ondermijning (RIS31 8428)

Aanpak jeugdcrim inaliteit/persoonsgerichte aanpak Rijk Rijk

Aanpak gewelddadige riv aliserende jeugdgroepen ‘Re-integratieoffier’

Gemeente PGA-lokaal Aanpak HIC en digitale v eiligheid Gemeente Ov erbruggingsmiddelen programmareserv e in afwachting rijkssubsidie Rijk High Impact Crimes (HIC) en digitale v eiligheid

27 0

continuering

Program m a Digitaal Veilig Den Haag Gemeente Programma Digitaal Veilig Den Haag

-

stopt

Aanpak radicalisering Rijk DUUP Rijk

Voor wat betreft de beschikbaarheid van rijksbijdragen voor veiligheid is het in de meeste gevallen niet mogelijk om ver vooruit te kijken. Doorgaans kent het Rijk deze middelen telkens voor een beperkte periode toe. Pas op het moment dat een bijdrage opnieuw moet worden aangevraagd, wordt duidelijk welke bedragen voor de periode daarna beschikbaar zullen worden gesteld. Op dit moment is ons beeld dat op de beleidsterreinen aanpak jeugdcriminaliteit/persoonsgerichte aanpak, aanpak radicalisering en aanpak HIC en digitale veiligheid op korte termijn financiële problemen kunnen ontstaan door het wegvallen van rijksbijdragen, waaruit structurele gemeentelijke taken worden betaald. In de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt om die reden voorgesteld om vanaf 2026 binnen programma 4 € 1,72 mln. aan extra structurele gemeentelijke middelen in te zetten, om het risico op het wegvallen van deze rijkmiddelen op te vangen. Zie ook pagina 17 van deze programmabegroting (RIS 323103). Op het moment dat de gemeente concrete signalen ontvangt dat ook op andere beleidsterreinen de rijksfinanciering dreigt weg te vallen, zal het college u als raad informeren via de gebruikelijke wegen. Daarnaast zal het college actie ondernemen. Bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met het Rijk, met betrokken partners een lobby te voeren.

7/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10964873

De incidentele middelen voor intensiveringen uit het coalitieakkoord 2022-2026 en de meerjarenbegroting 2025-2028 op de beleidsterreinen ondermijning en aanpak jeugdcriminaliteit/persoonsgerichte aanpak en het programma Digitaal Veilig Den Haag, zijn niet meer beschikbaar in 2027 en 2028. Om de huidige aanpak om deze beleidsonderdelen voort te zetten is, naar prijs- en loonpeil 2027, respectievelijk € 1,30 mln. (m.i.v. 2027), € 0,65 mln. (m.i.v. 2027) en € 0,65 mln. (m.i.v. 2028) aan gemeentelijke middelen nodig. De voortzetting van deze beleidsonderdelen kan niet worden gedekt uit het reguliere veiligheidsbudget zonder herprioritering van het veiligheidsbeleid. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

8/8