RIS320362 Verslag buitenlandse dienstreis Bulgarije september 2024

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Martijn Balster Wethouder Volkshuisvesting, Wijken, Welzijn en Zuidwest

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10797279 RIS320362 Contactpersoon

Monique van den Berg Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Programma Arbeidsmigratie in goede banen Datum

E-mailadres

5 november 2924

monique.vandenberg@denhaag.nl

Onderwerp

Verslag buitenlandse dienstreis Bulgarije september 2024

Geachte voorzitter, Hierbij ontvangt u het verslag van mijn dienstreis naar Bulgarije van 4 tot en met 6 september 2024. 1.

Doel en aanleiding van de reis

Van de in de gemeente Den Haag verblijvende arbeidsmigranten komt het merendeel uit Bulgarije. Landelijk gezien huisvest Den Haag procentueel de grootste populatie Bulgaren. Het doel van de dienstreis was onder meer om te begrijpen om welke redenen met name de Bulgaarse Roma naar Nederland en in het bijzonder naar Den Haag komen, wat de context is van waaruit zij hun land verlaten en om meer te leren over specifieke problematiek, gebruiken etc. In algemeen zijn sociaal-economische omstandigheden een belangrijk motief voor Bulgaarse arbeidsmigranten om naar ons land en grotendeels naar Den Haag te komen. Het is voor onze aanpak van belang om dat beter te doorgronden en om in de regio’s waar Den Haag populair is meer in de haarvaten te komen, om mensen beter voor te bereiden dan wel te waarschuwen voor ingewikkelde omstandigheden cq voor situaties die men echt wil vermijden. Als we deze gemeenschap beter willen begrijpen en behoeden voor ongewenste situaties, dan vraagt dat om zowel in Den Haag als in het land van herkomst sleutelfiguren te kennen. Alleen in gezamenlijkheid kunnen wij werken aan een betere ontsluiting van informatie over onder meer rechten en plichten. Door meer werk te maken van informatie-uitwisseling met ngo’s kunnen we samen optrekken in het voorkomen van mensenhandel, foute partijen een halt toeroepen, netwerken en patronen die we niet willen tegengaan etc.

Gezien hun grote aandeel is het van belang om specifiek aandacht te hebben voor de Romagemeenschap. Binnen de Bulgaarse gemeenschap - zowel in Bulgarije als in Den Haag - nemen zij een geïsoleerde positie in met allerlei vaak schrijnende gevolgen van dien. We hebben een verantwoordelijkheid om dat bespreekbaar te maken en om hier in Den Haag extra op te letten. Denk daarbij aan de positie van kinderen en tieners, de kwetsbaarheid voor mensenhandel, discriminatie, uitsluiting etc.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

Met de opgedane ervaring, het uitgebreide netwerk en de geleerde lessen kan de gemeente gerichter interventies inzetten op onder meer het voorkomen van uitbuiting en misstanden bij de Bulgaarse populatie in Den Haag. Daarnaast was het doel het opbouwen en uitbreiden van het netwerk van de gemeente met diverse Bulgaarse overheden, betrokken organisaties en de Nederlandse ambassade ter plaatse, ten behoeve van kennisuitwisseling, maar vooral ook het maken van concrete werkafspraken omtrent onder meer de opvang bij de terugkeer van arbeidsmigranten onder begeleiding van stichting Barka. Middels veldonderzoek weten we waar de Bulgaarse arbeidsmigranten in onze stad vandaan komen. Naast een bezoek aan de Nederlandse ambassade in Sofia, bezochten we de Roma-wijk Stolipinovo in Plovdiv en spraken we met diverse lokale overheden en sociale initiatieven in Haskovo. 2. Overzicht van het programma en gesprekspartners Woensdag 4 september Na aankomst op het vliegveld in Sofia rond 14.00u per huurbusje naar de Nederlandse ambassade. Tijd

Actie

15.00 – 18.00u

Ontvangst bij de Nederlandse ambassade Gesproken over (oa): -

-

-

-

Diverse samenwerkingsverbanden vanuit Bulgarije, waaronder met Duitsland waarmee het land een door de EU gesteund bilateraal programma heeft, dat interessant kan zijn voor Nederland/Den Haag. De European Labour Authority (ELA) opgericht ten behoeve van ‘fair labour mobility’, van waaruit mensen onder meer worden voorgelicht en geïnformeerd en waar vacatures worden gepubliceerd. Zij kunnen ook de gemeente helpen bij het inwinnen van informatie over mensen en bedrijven. Onder meer via de website van EURES (EURopean Employment Services) die veel waardevolle informatie bevat met betrekking tot ‘fair labour mobility’. Bemoeilijking van handhaving door (misleidend) gebruik van brievenbusfirma’s e.d. Kennis over de exacte herkomst van mensen is cruciaal om achtergronden, beweegredenen en machinaties te weten en herkennen. Vormen belangrijke ingrediënten voor een sluitende aanpak. Daarmee wordt niet alleen de regio, maar ook de groep bedoeld, zoals de Roma. Het belang om, naast alle formele manieren, vooral outreachend en ‘mond-totmond’ te werken en van het inzetten van sleutelfiguren en informele leiders. Het informatiesysteem van de interne markt (IMI). Een geavanceerd meertalig informatieplatform dat is ontworpen om de communicatie tussen overheden en de bevoegde organen van de lidstaten van de Europese Economische Ruimte te verbeteren.

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

Gesproken met: Nederlandse ambassade Werkt samen met Bulgaarse overheidsinstanties, NGO's, en internationale organisaties die actief zijn op het gebied van sociale ondersteuning en mensenhandel. Deze samenwerking helpt bij het coördineren van inspanningen en het delen van best practices.

-

Luuk van Os, acting deputy head of mission Antoniya Shalamanova, local advisor

De Nationale Commissie ter bestrijding van Mensenhandel Onder de Ministerraad organiseert en coördineert de Nationale Commissie de interactie tussen afzonderlijke instellingen en organisaties die de Wet Bestrijding Mensenhandel uitvoeren. De commissie werkt aan (de internationale samenwerking ter preventie en) bestrijding van mensenhandel en aan het beschermen, bijstaan en re-integreren van slachtoffers van mensenhandel en is verantwoordelijk voor de Lokale Commissies voor de Bestrijding van Mensenhandel en de centra voor de bescherming en ondersteuning van slachtoffers van mensenhandel. Ernesta Rousseva, chief expert national commission for combating trafficking in human beings Daniela Saveklieva, secretary of the national commission for combating trafficking in human beings Stichting Dignita Richt zich op de bestrijding van mensenhandel door een breed scala aan activiteiten en maatregelen. Ze bieden expertise en bevorderen de ontwikkeling van mensenrechten gebaseerde beleidsmaatregelen ter bestrijding van mensenhandel. Daarnaast verstrekken ze kennis en vaardigheden aan vertegenwoordigers van verschillende kwetsbare groepen om misdaadpreventie te bevorderen. Ook ondersteunen ze de reintegratie van slachtoffers door juridische hulp en maatregelen voor sociale inclusie te bieden.

Kamelia Dimitrova, founder and executive director Dignita foundation Maria Dimitrova, project coordinator Dignita foundation Bulgaarse ministerie van Sociale Zaken Richt zich op arbeidsmarktbeleid, sociale zekerheid en sociale inclusie. Het ontwikkelt en implementeert beleid voor werkgelegenheid, arbeidsomstandigheden, bescherming van werknemersrechten, pensioenen en sociale bijstand. Daarnaast bevordert het gelijke kansen, bestrijdt het armoede en sociale uitsluiting, en ondersteunt het kwetsbare groepen in de samenleving.

-

Tsvetomila Filipova, deputy executive director of executive agency general labour inspectorate Gabriela Goranova-Dimcheva, deputy executive director of employment agency Tonka Karaivanova, director, chief directorate employment services Dimitar Madzharov, director, directorate labour mobility at the executive agency Atanas Kolchkov, state expert directorate labour market policy Desislava Danailova, chief expert general directorate European funds and international relations

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

20.00 – 22.30u

Na het avondeten per huurbusje van Sofia naar Haskovo

Donderdag 5 september Tijd

Actie

09.00 – 11.00u

Kennismaking met de regionale en lokale overheid in de regio Haskovo Gesproken over (oa): -

-

De regio Haskovo, de lokale en regionale overheid en de diensten die zij leveren. Het sociale systeem in Bulgarije, wat zijn de supportprogramma’s, emigratiepatronen en andere relevante onderwerpen. De nationale sociale kaart die dit jaar is ingesteld, die gaten in de hulpverlening moet detecteren en opvullen. De hulpverlening die zij leveren aan dak- en thuisloze mensen, slachtoffers van huiselijk geweld, kinderen die beschermd moeten wonen, (kinderen van) vluchtelingen etc. Financiële ondersteuning zoals kinder-, school- en energietoeslag. Jeugdzorg, adoptie en pleegzorg.

Gesproken met: RDSP – Regionale directoraat sociale bijstand Twee vertegenwoordigers van het regionale bureau voor sociale diensten voor regio Haskovo. Dit bureau houdt zich bezig met het coördineren en ondersteunen sociale diensten en bijstandsprogramma's op regionaal niveau. Dit omvat het beheren van fondsen, het implementeren van beleid en het uitvoeren van regionaal beleid. Ze zorgen ervoor dat sociale diensten en hulpbronnen efficiënt worden verdeeld over de regio en bieden ondersteuning aan lokale sociale directeuraten. DSP – De directie sociale bijstand voor stad Haskovo Twee vertegenwoordigers van de Directie Sociale Bijstand. Deze directie in Bulgarije is verantwoordelijk voor het bieden van sociale ondersteuning en diensten aan kwetsbare groepen in de samenleving. Deze directeuraten functioneren op lokaal niveau en zijn verantwoordelijk voor de gemeente Haskovo. Ze bieden directe sociale diensten aan de bewoners, verstrekken uitkeringen en andere hulpdiensten. Dit doen ze door persoonlijke ondersteuning en hulp aan individuen en gezinnen te bieden, en door de richtlijnen en beleidsmaatregelen van de regionale sociale directeuraten op lokaal niveau uit te voeren.

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

Gemeente Haskovo Twee vertegenwoordigers van de gemeente Haskovo vertellen over de mensen en migratie in de stad. Gemeente Dimitrovgrad Twee vertegenwoordigers van de gemeente Dimitrovgrad vertellen over Europese en nationale programma's, projecten en andere humanitaire activiteiten. Gemeente Mineralni Bani Twee vertegenwoordigers van de gemeente Mineralni Bani vertellen over migratiepatronen uit deze regio. Een groot aantal burgers uit deze gemeente werkt in Den Haag.

11.30 – 12.30u

Bezoek aan het Centrum voor Sociale Ondersteuning, Haskovo

13.00 – 14.15u

Lunch en reis per huurbusje naar Dimitrovgrad

14.30 – 15.30u

Bezoek aan het centrum voor tijdelijke huisvesting van dakloze mensen

Het Centrum voor Sociale Ondersteuning in Haskovo biedt diverse sociale diensten en hulp aan mensen in nood. Onder andere biedt het centrum sociale hulp aan gezinnen en individuen in crisis. Ze geven consultaties over sociale integratie, werk en onderwijs. Het centrum richt zich ook op de integratie van kwetsbare groepen en biedt diensten aan voor kinderen in risico, gezinnen met problemen en mensen met een handicap. Daarnaast organiseren ze ontwikkelingsprogramma's ter ondersteuning van persoonlijke groei en vaardigheden.

Het centrum voor tijdelijke huisvesting van daklozen mensen is een residentiële gemeenschapsdienst die gericht is op personen die tijdelijk of permanent zonder onderdak zitten. De dienst biedt 24-uursondersteuning in een gespecialiseerde omgeving die dicht bij een gezinsomgeving staat, met onderdak en een reeks sociale diensten die gericht zijn op het vervullen van de dagelijkse behoeften van de gebruikers.

15.45 – 18.00u

Bezoek aan Stichting H&D Gender Perspectieven - Project “Krachtig, Actief en Succesvol” Stichting H&D Gender Perspectieven is sinds 2012 actief in regio Haskovo en vanaf het begin heeft het team van specialisten talrijke programma's en projecten geïmplementeerd op het gebied van de bescherming van de mensenrechten, en meer specifiek die van vrouwen - met een focus op slachtoffers van gendergerelateerd geweld en meervoudige discriminatie. Het werk van de organisatie wordt voornamelijk gefinancierd door internationale donororganisaties en gedeeltelijk door de staatsbegroting. Het hoofddoel van het nieuwe project “Krachtig, Actief en Succesvol” is het verhogen van de levenskwaliteit, het bevorderen van de sociale inclusie en integratie in de samenleving van kansarme personen door hun toegang tot de arbeidsmarkt te verbeteren en geïntegreerde ondersteuning te bieden.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

18.00 – 20.00u

Reis per huurbusje per naar Plovdiv

Vrijdag 6 september Tijd

Actie

09.00 – 13.00u

Bezoek aan de Roma-gemeenschap in de wijk Stolipinovo Fairjobs heeft dit onderdeel van het werkbezoek aan Bulgarije georganiseerd met een rondleiding in de wijk Stolipinovo in Plovdiv. Een gebied dat door buitenstaanders vaak als 'getto' wordt gezien en bestempeld. Deze wijk wordt voornamelijk bewoond door Roma’s, waarvan de meeste mannen een groot deel van het jaar in West-Europa werken. Hun lokale leider, Isa Isanov, verzorgde hier rondleiding van vier uur. Isa Isanov kent de wijk en haar bewoners door en door en staat hoog aangeschreven in de gemeenschap. Tijdens deze rondleiding hebben we de wijk verkend, informatie gekregen over de situatie waarin de bewoners leven en hoe zij worden bejegend, en konden we met enkele lokale bewoners in gesprek gaan.

13.00 – 16.30u

Lunch en bijwonen festiviteiten Eenwordingsdag

16.30 – 18.30u

Reis naar Sofia per huurbusje

04.00 – 11.30u

Reis van Sofia naar Nederland

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

Bron: Google Maps

3. Opbrengsten De belangrijkste doelstelling was om inzicht te krijgen in het leven in Bulgarije en de motieven voor arbeidsmigratie. Wat maakt dat de Bulgaarse arbeidsmigranten naar Den Haag komen, en in - naar onze normen en waarden - slechte werk- en leefomstandigheden terechtkomen. En welke interventies en samenwerkingsverbanden kunnen wij aangaan om deze omstandigheden, te voorkomen, tegen te gaan en/of beter te maken. We hebben geconstateerd dat voor een deel van de Bulgaarse migranten de erbarmelijke leefomstandigheden in Bulgarije een belangrijke drijfveer zijn, in het algemeen, maar met name voor de Roma-gemeenschap. Veel Roma leven zonder elektriciteit, riolering en stromend water. Een belangrijke bevestiging op eigen, eerdere vermoedens is dat arbeidsmigranten zich maar zeer beperkt (kunnen laten) informeren over de werkomstandigheden in West-Europa, maar vooral afgaan op de verhalen uit het netwerk. Een gegeven dat het belang van het inzetten van informele kanalen onderstreept en het versterken van de samenwerking met landen van herkomst (en specifieke streken). 4. Concrete acties en vervolgafspraken -

-

Het Bulgaarse ministerie van Sociale Zaken zal bij de ELA (European Labour Authority) nagaan of Den Haag kan deelnemen aan de workshop gericht op arbeidsmigratie die zij in november dit jaar organiseren in Duitsland. Indien de gemeente informatie nodig heeft over mensen en bedrijven, kunnen we gebruik maken van IMI (Information system of the internal market). Het informatiesysteem van de interne markt IMI is een geavanceerd meertalig informatieplatform dat is ontworpen om de communicatie tussen overheden en de bevoegde organen van de lidstaten van de Europese Economische Ruimte te verbeteren.

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

-

-

-

-

-

Samen met de Nederlandse ambassade in Bulgarije, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in Nederland en de gemeente Zaanstad gaan we een project opstarten gericht op informatievoorziening in het thuisland. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de mogelijkheid om in Roma-wijken wekelijks informatiebijeenkomsten te organiseren over werken in Nederland. De bewoner die ons door de Roma-wijk begeleidde geeft aan dat dat een effectieve manier is om mensen te bereiken. De Nederlandse ambassade en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben financiële middelen voor dit project beschikbaar gesteld (vanuit budget ambassade en WIN-budget). Met de lokale overheden en sociale instellingen hebben wij afgesproken om informatiemateriaal te delen over werken in Nederland, rechten en plichten en zaken waar arbeidsmigranten rekening mee moeten houden. Dit nemen wij onder meer op met het ministerie van SZW om dit vanuit project Work in NL (WIN) te organiseren. Daarnaast kijken wij of we specifiek relevante informatie vanuit de gemeente Den Haag kunnen delen. Stichting H&D Gender Perspectieven staat open voor een directe samenwerking met de gemeente en met Barka.

Deze samenwerking zal moeten leiden tot en/of bijdragen aan bescherming van mensen tegen circuits van mensenhandel, het verbeteren van de positie van vrouwen en kinderen, hulp bij relaties die onder druk staan, etc. Barka neemt hier het voortouw in. De eerste samenwerking heeft inmiddels al plaatsgevonden. Deelname aan de jaarlijkse bijeenkomst van Fairjobs op 18 oktober, de Europese dag tegen Mensenhandel, gericht op oa de interactieve verkenning die zij afgelopen zomer deden in Stolipinovo (Bulgarije) en de plannen voor 2025. Het op diverse niveaus en in diverse gremia delen van onze ervaringen en aankaarten en verder brengen van de daar geconstateerde kansen en problemen door gemeente en Barka. Het warm houden van en korte lijnen onderhouden met de contacten en relaties die tijdens deze reis zijn opgedaan door gemeente en Barka.

5. Kosten en transport Reden fysieke aanwezigheid Om een goed beeld te krijgen van het leven in Bulgarije en de motieven voor arbeidsmigranten om naar Nederland / Den Haag te vertrekken, helpt het om de situatie ter plaatse te kennen. De verschillende afgelegde werkbezoeken en de rondleiding door de Roma-wijk had niet digitaal kunnen plaatsvinden. Ook de plenaire overleggen met veel deelnemers, met de noodzaak voor continue vertaling (Nederlands-Engels-Bulgaars), waren digitaal minder vruchtbaar en effectief geweest. Delegatie Tijdens de dienstreis ben ik vergezeld door: programmamanager Arbeidsmigratie in goede banen voorlichter Haags Mobiel informatiepunt (Bulgaars- en Turks-sprekend) coördinator stichting Barka Den Haag (Bulgaars-sprekend) bestuursadviseur Kosten De kosten voor deze reis zijn:

Bestuurlijk Verblijf € 567,71 Vervoer € 425,29

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10797279

Ambtelijk Verblijf € 2270,84 Vervoer € 1701,16 Bovengenoemde kosten komen ten laste het programma Arbeidsmigratie in goede banen. CO2 uitstoot De CO2-voetafdruk van het werkbezoek bedroeg naar schatting 3,9 ton.1 Compensatie vindt plaats via het Klimaatfonds Haaglanden.

Met vriendelijke groet, de wethouder Volkshuisvesting, Wijken, Welzijn en Zuidwest Martijn Balster

1

Bron: https://co2.myclimate.org/en/calculate_emissions

9/9