RIS320325 Notulen van de raad van 12 september 2024

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 12 september 2024 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda Herdenking van oud-wethouder de heer R. Smits en oud-raadslid de heer H. Kampf A. Vaststelling agenda (afscheid vertrekkend raadslid Schmeets) B. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid C. Beëdiging van het nieuw benoemd raadslid D. Stad in de raad E. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken F. Vaststelling van de notulen van 10 en 11 juli 2024 G. Vaststelling van de besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor aanvraag omgevingsvergunning uitbouw Weissenbruchstraat 254 (RIS319449) G.2 Voorstel van het presidium inzake besluit op bezwaar Mobilis B.V. (RIS319751) G.3 Voorstel van het college inzake Toestemming wijziging Gemeenschappelijke Regeling Industrieschap de PlaspoelPolder (RIS319735) G.4 Voorstel van het college inzake Zienswijze concept verordening verstrekking leningen MRDH (RIS319774) H. Datumbepaling initiatiefvoorstellen H.1 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Zeehelden eren in Kijkduin (RIS319697) H.2 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Investeren in het World Forum (RIS319709) H.3 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag en VVD: Erfpacht op de schop (deel 2) (RIS319713) H.4 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Stimuleer Haags ondernemerschap (RIS319740) I. Voorstel van het presidium inzake benoeming lid en voorzitter presidium (RIS319883) J.

Stemming en uitslag stemming Beraadslaging over K. Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509) L. Gewijzigd initiatiefvoorstel PvdD: Stunt niet met het klimaat (RIS314661) M. Gewijzigd voorstel van het college inzake Verordening leges zero-emissiezone Den Haag 2024 (RIS319310) N. Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo) (RIS319024) O. Voorstel van het college inzake nota ‘Haagse richtinggevende normen maatschappelijke voorzieningen en groen 2024' (RIS317835) P. Voorstel van het college inzake Ontwikkelvisie Den Haag Centraal (RIS318431) (agendapunt niet behandeld) Q. Voorstel van het college inzake Investeren in een nieuw stationsomgeving Laan van NOI-fase 1 (RIS318148) R. Gewijzigd initiatiefvoorstel VVD: Haagse kracht - Inspraak, ook bij opvang (RIS317236) (agendapunt niet behandeld) S. Voorstel van het college inzake Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags (RIS318932) (agendapunt niet behandeld)

1

Afronding debat commissie T. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Haal Netflix naar Den Haag (RIS318826) (agendapunt niet behandeld) U. Versmalling Hofzichtlaan (agendapunt niet behandeld) V. Thuiszittersaanpak (agendapunt niet behandeld) W. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Gokken? Zet in op kortere openingstijden! (RIS318268) (agendapunt niet behandeld) X. Aanpak gendergerelateerd geweld (RIS317334) (agendapunt niet behandeld) Y. Migratiedebat (agendapunt niet behandeld) Z. Stadsnatuur (agendapunt niet behandeld) AA. Monitor Toerisme 2022 (RIS318200) (agendapunt niet behandeld) AB. Beleidsagenda 'In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee 2024-2026' (RIS319660) (agendapunt niet behandeld) AC. Verkeers- en ov-situatie op Scheveningen van deze zomer (agendapunt niet behandeld) AD. Afdoening motie: Duidelijkheid voor activistische ambtenaren (RIS316760) (agendapunt niet behandeld) AE. Extra toelichting afdoening motie Breng de bomen in balans (RIS318262) (agendapunt afgevoerd) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 45 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Groep Van den Goorbergh), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Kaptheijns (PVV), Holman (PvdA), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66) en Çelik (DENK). De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Voordat we met de agenda beginnen: we hebben bericht ontvangen van het overlijden van de heer Smits, oud-wethouder, en de heer Kampf, oud-raadslid van onze gemeente. Ik verwelkom de partner van de heer Smits, de heer Van Eijk; hij is vandaag aanwezig bij de herdenking. Namens ons allen condoleer ik hem met zijn verlies.

Ik ga over tot een korte herdenking. Ik verzoek u om, als u daartoe in staat bent, te gaan staan. Geachte leden van de raad en geachte familie van Ries Smits. Op 19 juli overleed op de leeftijd van 79 jaar oud-raadslid en oud-wethouder Ries Smits. Gedurende twee periodes was Ries lid van deze raad voor het CDA, om te beginnen van 1998 tot 2002, waarvan de laatste twee jaren als fractievoorzitter. Daarna volgde het wethouderschap Nieuwe gebieden en Duurzaamheid, waarover straks meer. Vervolgens keerde Ries terug in de raad, van 2006 tot 2010. Met zijn ruime kennis en ervaring, opgedaan als Kamerlid, als campagneleider en als wethouder, was Ries een ware verrijking voor de stad. Hij werd geroemd om zijn grote betrokkenheid en humor; ik ben het daarmee eens. Als voorzitter van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën hield Ries goed de regie - dat valt niet mee als Deetman daarbij is - zowel intern door elke maandag binnen te lopen voor overleg met de griffie als in de vergaderingen. Ries was tevens de motor achter het meer op de kaart zetten van de raad en de commissies door de griffie. Tot zijn portefeuilles behoorde naast Verkeer en Economische en Internationale Zaken ook de commissie voor de Stadsdelen. 2

Opvallend was dat Ries bij het uitoefenen van zijn taak als raadslid steeds bijzondere aandacht had voor de historie van Den Haag, zeker waar het de vaarwegen van de stad betrof. Zo kwam hij samen met D66 met een initiatiefvoorstel om het weer mogelijk te maken om over de Koninginnegracht naar Madurodam te varen. Als wethouder zou Ries er later voor zorgen dat de ooit overkluisde Veenkade bij de voormalige Openbare Bibliotheek weer een mooie gracht werd. Naast historie speelde religie een belangrijke rol in het raadswerk van Ries. Op zijn initiatief is in 2008 in Den Haag een interreligieuze wereldconferentie gehouden waar in aanwezigheid van koningin Beatrix en de religieuze wereldleiders werd gesproken over vrede en religie. Als bestuurslid van de diaconale organisatie Stek, Stad en Kerk, hield Ries een oog op de noden in de stad en stimuleerde hij de maatschappelijke betrokkenheid van kerken. In 2002 trad Ries aan als wethouder, kort na de gemeentelijke herindeling. Die was niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. De gemeente besloot daarom wijselijk een speciale wethouderspost voor de nieuwe gebieden te creëren. Degene die die post ging bekleden, moest daadkrachtig en doortastend kunnen optreden en tegelijkertijd diplomatiek en behoedzaam. Ries bleek de juiste man op de juiste plek. Steeds konden individuele bewoners een beroep op hem doen.

Zij wisten het: deze man luistert niet alleen naar ons; hij neemt onze klachten serieus en, het allerbelangrijkste, hij zorgt ervoor dat er iets aan gedaan wordt. Het resultaat: in korte tijd verbeterde het aanbod van voorzieningen zoals scholen, winkelcentra, openbaar vervoer, accommodaties voor sport en vrije tijd. Natuurlijk waren daar ook collega-wethouders en andere diensten bij betrokken, maar Ries droeg de directe verantwoordelijkheid. Ries beschouwde Leidschenveen en Ypenburg echt als zijn eigen wijken. Hij kwam er vaak en was terecht trots op wat er werd bereikt. Het andere deel van zijn portefeuille betrof duurzaamheid. Ook op dat terrein heeft Ries zich voor de volle honderd procent gegeven. Het aardige was dat veel van zijn duurzaamheidsbeleid meteen in praktijk kon worden gebracht bij de opbouw van Leidschenveen en Ypenburg, bijvoorbeeld de aanleg van een riolering die regenwater én afvalwater gescheiden afvoert. Ries Smits zal bij velen in herinnering blijven als een hoffelijke en innemende man, steeds onberispelijk gekleed; ja, dat was ook zo. Een boerenzoon uit Tricht in de Betuwe, die hier in zijn man Jan de liefde van zijn leven vond en daarvoor uitkwam, ook al in de tijd waarin dit in het CDA nog niet algemeen werd geaccepteerd. Voor zijn onvoorwaardelijke inzet voor de stad, zijn stad, is Den Haag Ries Smits heel veel dank verschuldigd.

Op 8 juli overleed Harrie Kampf. Hij werd 79 jaar. Harrie was raadslid namens GroenLinks van 1992 tot 1998. Hij hield zich onder meer bezig met openbare orde en veiligheid en welzijn. Hij hechtte zeer aan een correcte bejegening van bewoners door de overheid. Zo stelde hij vragen naar aanleiding van incidenten tussen politie en inwoners of bij klachten van inwoners over bejegening door agenten. Hij had ook aandacht voor de dak- en thuisloze mensen in onze stad. Zo steunde hij een initiatief van dakloze mensen zelf voor een dagopvang op een woonboot op de Neherkade. Hij pleitte tevens voor goede opvang van dak- en thuisloze mensen in de winter. Ook kwam hij met een initiatief voor een nieuwe systematiek voor subsidiëring van welzijn. Harrie was tevens een warm pleitbezorger van een bruisender nachtleven in onze stad. Hij diende een initiatiefvoorstel in voor een meer gevarieerd horeca-aanbod, onder meer met een discotheek voor 25-plussers en voor ruimere openingstijden. Weliswaar nam Harrie in 1998 afscheid van de raad, maar intussen bleef hij wel betrokken bij wat hier gebeurde, tot 2021 als bestuurslid van de Vereniging Oud-Gemeenteraadsleden Den Haag. Daarnaast zette hij zich van 2007 tot 2016 als voorzitter van de bewonersorganisatie in voor zijn Stationsbuurt. Harrie bleef zolang als het kon onze vergaderingen volgen.

Buurvrouw Janet Ramesar, fractievertegenwoordiger, kan daarover meepraten. Na iedere vergadering wachtte hij haar steevast op voor een nabespreking van de vergadering. Harrie nam in 1998 afscheid van ons, maar bleef dichtbij zolang als dat kon. Ik vraag u om een moment stilte in acht te nemen. (De aanwezigen nemen staande enige ogenblikken stilte in acht.) De voorzitter. Dank u wel. Ik schors de vergadering. De vergadering wordt van 13.44 uur tot 13.53 uur geschorst. 3

De voorzitter. Hierbij heropen ik de raadsvergadering van donderdag 12 september. Ik heet u van harte welkom. Welkom terug na een welverdiend reces. Welkom ook aan de mensen op de publieke tribune en de mensen thuis. We gaan er weer voor en we hebben er weer zin in. Den Haag verdient het. In het reces heb ik het bericht ontvangen van het vertrek van de heer Van den Goorbergh uit de VVD-fractie. Hij zal zijn lidmaatschap van de raad voortzetten als Groep van den Goorbergh en heeft een nieuwe zitplaats gekregen in onze raadzaal. De leden Van Esch en Mahmood zijn nu afwezig, maar zijn wel bij de stemmingen vanavond, als dat vanavond wordt; misschien is het wel aan het eind van de middag. Er klinkt gelach, maar ik blijf optimistisch tot ik erbij neerval. De wethouders Vavier, Balster, Icar en Bruines zullen vandaag op verschillende momenten afwezig zijn, maar dat merkt u vanzelf. Ook na het reces vraag ik graag van u allemaal aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter; vandaag is collega Ralf Sluijs de plaatsvervanger als ik even weg moet. Ik verzoek u om eventuele overige gesprekken buiten de vergaderzaal te voeren, zodat we de insprekers en elkaar in het debat goed en geconcentreerd kunnen blijven volgen. Het debat is natuurlijk stevig op de inhoud, maar is niet gericht op de persoon.

Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdragen leveren op basis van de afspraken die daarvoor gelden. Dit betekent bijvoorbeeld dat u raads- of collegeleden of ambtenaren niet met hun voornaam en hun naam noemt. Vanaf de tribune geen blijken van instemming en afkeuring. Aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de raadsleden. Daar zullen meneer Sluijs en ik vandaag op toezien. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna er gelegenheid is voor het afleggen van stemverklaringen. Met de fractievoorzitters heb ik afgesproken om de vergadering uiterlijk om 0.00 uur af te sluiten, inclusief de stemmingen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Ik kijk hoopvol rond: kunt u instemmen met de agenda? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Conform het fractievoorzittersoverleg zou ik hier eigenlijk opnieuw het voorstel willen doen om punt N, het Planuitwerkingskader MeLeCo, van de agenda te halen vanwege de informatievoorziening tot nu toe en het nog vast te stellen parkeerkader en deelmobiliteit. De voorzitter. Ik vat dit op als een ordevoorstel om agendapunt N, het voorstel Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat, van de agenda af te voeren. Ik ga gewoon de fracties langs. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voor. Joren Noorlander (D66). Tegen. Rutger de Ridder (VVD). Voor, ook om ervoor te zorgen dat het geen debat wordt over de manier waarop we hier besluitvorming hebben maar dat we het kunnen hebben over de inhoud van MeLeCo. Dus daarom van de agenda. Isabel Bos (GroenLinks). Tegen. Robin Smit (PvdD). Tegen. Samir Ahraui (PvdA). Tegen.

4

Hinke de Groot (CDA). Tegen. Beytullah Çelik (DENK). Tegen. Fatima Faïd (HSP). Tegen. Lesley Arp (SP). Voor. Nick Kaptheijns (PVV). Voor. Massimo Etalle (FVD). Voor. Martin van den Goorbergh (Groep Van den Goorbergh). Voor. De voorzitter. Het voorstel is verworpen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Bij agendapunt M, de vaststelling van de verordening, zijn er twee vertrouwelijke stukken waar ik nog vragen over heb. Daar wil ik dus nog een debat over. Ik denk ook dat het goed is dat de andere gemeenteraadsleden daarbij betrokken zijn, want zij moeten er straks over stemmen. Ik denk dus dat we een vertrouwelijk deel van de raadsvergadering nodig hebben. De voorzitter. Moet ik dit voorstel honoreren of mag ik het in stemming brengen? Ik weet even niet uit mijn hoofd of dit altijd wordt gehonoreerd. Ik hoor van de griffier dat u hier gewoon om kunt verzoeken. Ik begrijp uw verzoek en dat gaan we honoreren. We moeten dat zo doen dat het zo min mogelijk tijd van de raad kost. Het lijkt me dat we het doen aan de voorkant van het openbare debat; ik neem aan dat u dat wilt. Wat zullen we doen? Wat is het handigste? We komen met een voorstel. We denken er even over na. In ieder geval hebben we, voordat het voorstel aan de orde komt, daarover een besloten deel gehad, maar laten we dat op een zo natuurlijk mogelijk moment doen, ook voor het publiek.

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. De motie die ik bij AE, Extra toelichting afdoening motie Breng de bomen in balans, zou indienen, zal ik indienen bij Stadsnatuur. Wat mij betreft kan agendapunt AE dus van de agenda af. De voorzitter. Het voorstel is om agendapunt AE, Extra toelichting afdoening motie Breng de bomen in balans, van de agenda af te voeren. Ik constateer dat de raad daarmee instemt. Dat scheelt weer. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. De voorzitter. Ik heb bericht ontvangen over het vertrek van raadslid mevrouw Schmeets van de Partij voor de Dieren. Ze zit op de publieke tribune. Beste Hanneke, fijn dat je toch nog even in de raadzaal bent, weliswaar op de tribune. Je hebt aangegeven een bescheiden afscheid te wensen. Dat kan natuurlijk, maar ik maak toch graag van de gelegenheid gebruik om je te bedanken voor je inzet en betrokkenheid bij onze stad. Ik wens je alle goeds, ook in die andere rol. Een aardigheidje wordt bij je thuis bezorgd. Dank je wel. Blijf gezond! Dag! (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Het valt niet mee om in deze tijd raadslid te zijn, maar dat wisten we al.

Aan de orde is: B.

Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid. 5

De voorzitter. De Partij voor de Dieren draagt de heer Van den Bos voor als raadslid. We kennen hem allemaal. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven voor het verslag van de bevindingen, de heer Martinez van Andel. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 12 september 2024, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en verdere bij de Kieswet gevorderde stukken ingezonden door Jan Willem van den Bos, Partij voor de Dieren, benoemd tot lid van de raad van de gemeente Den Haag, rapporteert de raad van de gemeente Den Haag dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde heeft bevonden. De commissie adviseert tot zijn toelating als lid van de raad van de gemeente Den Haag. De voorzitter. Dank u wel. Ik nodig de heer Van den Bos uit voor de beëdiging.

Aan de orde is: C.

Beëdiging van het nieuw benoemde raadslid.

De voorzitter. Welkom, meneer Van den Bos. 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Van den Bos. Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd! (Applaus) De voorzitter. De heer Van den Bos heeft aangegeven dat hij zijn terugkeer in de raad sober wil houden. We hebben daarom geen geschenk, zelfs niet in de vorm van een plant, en we zetten de vergadering zonder schorsing voort. Maar desalniettemin namens ons allemaal van harte welkom terug. Kijk, de tas is er ook weer; dat belooft veel goeds.

Aan de orde is: D.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn dertien insprekers aangemeld. U heeft drie minuten, zoals u weet. Ik onderbreek u niet, maar ik zeg na drie minuten wel 'Het is klaar' of iets anders; dan weet u dat. Er hangt een klok. Hou uw tijd in de gaten. Er is één inspreker over het voorstel over de Kadernota buitenreclame. De heer Kröger (K). Goedemiddag, geachte raad en college. Mijn naam is David Kröger van blowUP media en ik spreek in over punt K, de Kadernota buitenreclame. Hierin doet wethouder Barker het voorstel om bij steigerdoekreclame nog maar 30% reclame toe te staan. De rest, 70%, bestaat dan uit een gevelimpressie. Op dit moment is het nog mogelijk om 100% reclame te tonen op de tijdelijke steigerdoeken. Het voorstel is esthetisch inderdaad heel fraai, maar helaas totaal niet realistisch en voor ons als bedrijf onhaalbaar. Wij snappen de discussie die gevoerd wordt en hebben daar dan ook begrip voor. Wij beseffen dat wij een maatschappelijke taak hebben. De consequentie van de 30% is echter dat ons bedrijf in groot gevaar komt en dat er geen steigerdoekreclame en dus ook geen 6

gevelimpressies tijdens verbouwingen zullen zijn. Alleen de traditionele wapperende en rommelige steigerdoeken blijven dan over. Wij hebben minimaal 60% reclame per doek nodig om levensvatbaar te zijn. BlowUP media is al twintig jaar actief in de gemeente Den Haag. Wij zijn een bedrijf dat voornamelijk reclames maakt op tijdelijke steigerdoeken tijdens de renovatie van een gebouw. Na de verbouwing is de steiger weg en daarmee ook de reclame. Als bijvangst van onze omzet trachten wij blijvend een positieve bijdrage te leveren aan de gemeenten waar wij werken. Wij steunen lokale initiatieven en zetten in op duurzaamheid. Al onze campagnes zijn klimaatneutraal en onze doeken zijn pvc-vrij en voor 100% gemaakt van gerecycled PET. Daarnaast hebben wij een langdurige samenwerking met Justdiggit. Het door de wethouder voorgestelde beleid, 30% reclame, is voor ons dus volstrekt onhaalbaar. Bij 50% is het heel spannend of het ons lukt om het voor elkaar te krijgen. Bij 60% hebben we meer zekerheid. Zoals gezegd willen wij graag wat terugdoen in de gemeenten waar wij actief zijn. Duurzaamheid en kunst vinden wij interessant. Zo helpen wij diverse natuur- en milieufederaties en kunstacademies door hun een podium te bieden op onze doeken. Daarnaast proberen wij daar waar mogelijk vergroening te realiseren en helpen wij gemeenten met het verspreiden van boodschappen van algemeen nut.

Bij 30% reclame komen dit soort dingen ook te vervallen. Wij vragen u als raad en de wethouder om nogmaals goed naar het beleid te kijken. Nogmaals, bij 30% reclame komen er geen gevelimpressies, is de bedrijfsvoering van blowUP in groot gevaar, zijn er geen inkomsten voor de gemeentekas en zijn de positieve gevolgen de das omgedaan. Wij roepen u op om een oplossing te vinden waar beide partijen mee door kunnen. De voorzitter. Er zijn drie insprekers over het initiatiefvoorstel Stunt niet met het klimaat. Mevrouw Vos (L). Geachte voorzitter. Reclame heeft invloed op alles wat we kopen en doen. De trucjes van reclamemakers verleiden ons voortdurend. Dat hebben we zelf niet in de gaten. Bij de tramhalte voor mijn huis zie ik beelden van exotische stranden en zonsondergangen die oproepen tot verre vliegreizen. Onderweg naar het station zie ik billboards met grote vervuilende auto's. Waar je ook bent in Den Haag, je ontkomt niet aan die talloze reclames. Het zijn reclames die in strijd zijn met onze doelstellingen om het autoverkeer en de vervuiling in de stad te verminderen. Onze inwoners worden zo juist aangespoord om de lucht nog verder te vervuilen en de klimaatverandering te versnellen. Dit kunt u als gemeenteraad stoppen. Mijn naam is Hester Vos, ik ben klimaatburgemeester van Den Haag en ik werk bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Samen met mijn VWS-collega's zet ik mij in voor goede zorg en gezonde lucht. Dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van de rijksoverheid, maar zeker ook van de gemeenten. U zet zich in voor Gezond en Gelukkig Den Haag, een prachtige beweging in onze stad met als missie dat alle Hagenaars in 2040 gelijke kansen hebben op een goede gezondheid, maar zolang we toestaan dat de stad volhangt met dit soort reclame, is het dweilen met de kraan open. Schone lucht is noodzakelijk voor een gezond en gelukkig Den Haag, maar fossiele reclame ondermijnt dit. Ademhalen lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet voor 40.000 mensen in Den Haag met ademhalingsproblemen. Wist u dat 20.000 inwoners COPD hebben en dat jaarlijks 1.300 mensen in een Haags ziekenhuis belanden met ademhalingsproblemen? Vervuilde lucht speelt hierbij een grote rol. Stel u voor: Den Haag kan de eerste stad ter wereld worden die fossiele reclame volledig weert uit het straatbeeld met een lokale wet. Hoe mooi zou het zijn als Den Haag deze moedige stap zet en deze voortrekkersrol op zich neemt? Gedragswetenschappers noemen een verbod op fossiele reclame 'essentieel'. Oftewel: het is absoluut noodzakelijk om fossiele reclame te verbieden om de klimaatverandering tegen te gaan. Ik roep u als klimaatburgemeester van Den Haag op om voor de initiatiefnota van de Partij voor de Dieren te stemmen.

Stem voor gezonde lucht, voor een schoon en gezond Den Haag. Mevrouw Bardet (L). Goedemiddag, geachte voorzitter, geachte gemeenteraadsleden. Vanmiddag sta ik hier niet alleen als burger die zich zorgen maakt over het klimaat; ik sta hier ook als christen. Het geloof leert ons dat we de schepping mogen gebruiken, maar niet misbruiken. God bracht ons op aarde om die te bewerken en erover te waken. Hij laat de mens heersen over zijn mooie creatie. Maar wat hebben we gedaan? Deze heerschappij geeft ons niet de vrijheid om de aarde uit te putten, maar vraagt 7

juist om een enorme verantwoordelijkheid. We zijn geroepen om onze leefomgeving te beschermen en te leven binnen de draagkracht van de natuur, niet om haar te vervuilen of te vernietigen. Mijn naam is Frouke en ik spreek hier vandaag namens Geloven in Groen, een werkgroep van de Haagse Gemeenschap van Kerken, waarin we de verbinding met elkaar opzoeken en initiatieven ontplooien in de stad Den Haag om gelovigen, niet-gelovigen en andersgelovigen te inspireren met het oog op een goed bestaan voor de hele wereld. We willen allemaal een wereld doorgeven die leefbaar is voor onze kinderen en voor alle levende wezens. We zijn ervan overtuigd dat dat kan. Uit een onderzoek van gedragswetenschappers leerde ik dat fossiele reclames een groot obstakel zijn in de transitie naar een klimaatneutrale wereld. Fossiele reclames suggereren dat vliegen normaal is, terwijl we allang weten dat we minder moeten vliegen om de klimaatdoelen veilig te stellen. Hoe kan het dan dat die transitie nog steeds veel te langzaam gaat? We moeten vliegen juist ontmoedigen, en dan is stoppen met reclame ervoor maken essentieel. Wat mij ook zorgen baart, bijvoorbeeld in de straat waar ik woon, is dat ik met mijn fiets vaak niet meer tussen de geparkeerde auto's door kan om bij mijn huis of voordeur te komen.

Terwijl we weten dat we juist moeten minderen, worden die SUV's, de meest vervuilende auto's, steeds groter en populairder. Dit laat zien hoe sterk de invloed van reclame is op ons gedrag en op onze cultuur. We hebben allemaal een verantwoordelijkheid om te zorgen voor ons gemeenschappelijke huis, de aarde. We zitten met z'n allen in hetzelfde schuitje, en alleen door samenwerking en solidariteit kunnen we een verschil maken. Ik roep de gemeenteraad van Den Haag op om een krachtig signaal te geven. Mevrouw Hofman (L). Goedemiddag. Mijn naam is Charlotte Hofman. Ik ben arts en doe promotieonderzoek naar luchtvervuiling wereldwijd. Wist u dat 99% van de wereldbevolking momenteel op een plek leeft waar niet wordt voldaan aan de normen voor schone lucht? Den Haag is daarop helaas geen uitzondering. Luchtkwaliteit is dan ook regelmatig onderwerp van gesprek in deze raad, want hoe kunnen we ondanks de industrieën en motorvoertuigen die onze maatschappij ook zoveel goeds brengen, zorgen voor een stad met schone lucht? De ernst van luchtvervuiling zag ik voor het eerst tijdens mijn opleiding tot arts. In de snijzaal bestudeerden wij longweefsel. De longen die voor mij lagen, waren van binnen niet mooi roze, maar ronduit zwart. Rokerslongen, dacht ik, maar dit bleek onjuist. Deze persoon had nooit gerookt, maar had wel zijn hele leven aan de rand van een snelweg gewoond.

Pas nu ik onderzoek doe naar luchtvervuiling besef ik de omvang van het probleem. Luchtvervuiling veroorzaakt longaandoeningen, hart- en vaatziekten en is zelfs gerelateerd aan dementie. Wereldwijd gaan op dit moment meer mensen dood aan de gevolgen van luchtvervuiling dan aan roken. In Nederland overlijden 12.000 mensen per jaar en is een op de vijf astmagevallen onder kinderen het gevolg van vervuilde lucht. Binnen mijn onderzoek heb ik ruim 500 burgers uit vijf verschillende landen van Kirgizië tot Griekenland geïnterviewd over hoe zij zelf kunnen bijdragen aan schone lucht. Eén gevoel, ongedacht cultuur, religie of welvaart, stond duidelijk op de voorgrond: een gevoel van machteloosheid. Burgers vinden het belangrijk en willen graag actie ondernemen, maar worden daarin niet ondersteund door de overheid. Integendeel zelfs, want hoe kan je van burgers verwachten om bij te dragen terwijl zij op straat continu worden verleid door reclames voor vervuilende activiteiten, zoals vliegdealtjes naar Spanje of het rijden van een SUV? Zij hebben niet om die reclames gevraagd, maar die reclames beïnvloeden onbewust ons gedrag en onze cultuur.

We vinden het inmiddels normaal dat we reclames verbieden voor dingen die ons evident ziek maken, zoals roken, maar waarom is er dan nog geen verbod op fossiele reclames, die exact dezelfde gevolgen hebben? Het verbod op tabaksreclame, iets wat eerst ook ondenkbaar leek, leidde tot een enorme kentering in het aantal rokers en daarmee tot een gigantische gezondheidswinst. Het is tijd om deze stap nu ook te zetten voor fossiele reclames. Nu we op klimaatvlak minder kunnen verwachten van de landelijke regering, doe ik een oproep aan steden die klimaat wél belangrijk vinden om een goed voorbeeld te zijn. En nee, de afweging of een verbod wenselijk is, is geen juridische maar een politieke afweging. Dit wordt keer op keer bevestigd door juristen in hun advies aan de gemeente: een wettelijk verbod is haalbaar. Laten we onze burgers niet meer verleiden maar juist stimuleren om collectief te zorgen voor schone lucht. De voorzitter. Er zijn drie insprekers over het voorstel over de nota Haagse richtinggevende normen maatschappelijke voorzieningen en groen 2024.

8

Mevrouw Schepel (N). Goedemiddag. Dank voor de gelegenheid om in te mogen spreken. De nota maatschappelijke normen die u vandaag behandelt, is geholpen bij een juiste monitoring. Velen van u in de raad hebben daarom gevraagd, maar hebben die tot op heden nog niet gekregen. Er bestaat gereedschap dat niet alleen u en bewoners, maar ook het college, ambtenaren en projectontwikkelaars daarbij kan helpen. Eind 2016 zag het bestuur van het Wijkberaad Bezuidenhout het ene na het andere bouwplan opdoemen aan de horizon en vroeg zich af hoe we voor eenieder eenvoudig inzichtelijk konden maken en houden wat deze plannen voor de wijk en de leefbaarheid betekenden. Begin 2017 is een groepje bewoners in het Bezuidenhout bij elkaar gaan zitten om dit uit te zoeken. Na het maken van een lijst van wel 200 items met raakvlakken voor de leefbaarheid is er geselecteerd naar items die objectief in kaart gebracht kunnen worden. Daarna is per item gezocht naar officiële criteria, regels of normen. Met de geselecteerde items en de daarbij gevonden waarden is vervolgens gezocht naar geschikt digitaal gereedschap om de gegevens op eenvoudige wijze inzichtelijk te maken voor iedereen. Dat bleek een hele opgave, maar uiteindelijk werd een tool gevonden waarin dit, weliswaar na flinke aanpassingen, toch gedaan kon worden.

Uiteindelijk had het Bezuidenhout eind 2017 een volledig werkbaar prototype van de eerste leefbaarheidseffectrapportage, kortweg LER. Inzichtelijk zijn onder andere luchtkwaliteit, geluidsoverlast, groen, spelen en huisartsen. In totaal geven 40 criteria inzicht voor de bewoners in de wijk. Het was een karwei van vele uren uitzoekwerk, vele uren discussie - wat wel en wat niet? - en vele uren testwerk, allemaal door vrijwilligers uit het Bezuidenhout. Namens het bestuur van het Wijkberaad Bezuidenhout spreek ik graag ook hier onze dank uit aan deze groep mensen. Tot zover het eerste deel van onze inbreng. De heer Bolks (N). De nota maatschappelijke normen die vandaag voor u ligt en die u behandelt, is geholpen bij een juiste monitoring. Velen van u in de raad hebben daarom gevraagd, maar hebben die tot op heden nog niet gekregen; ik pak de draad van de vorige spreker op. Het Wijkberaad Bezuidenhout heeft de LER onder de aandacht gebracht tijdens de verkiezingen van 2018. Daarop kwamen veel positieve en geïnteresseerde reacties. En de LER kwam in het coalitieakkoord om die in te voeren. Tijdens een bijeenkomst in Ockenburgh van alle wijkorganisaties in Den Haag beloofde het college in 2018 bij monde van de wethouder de LER op korte termijn aan alle wijken. Intussen vroegen de raadsleden bij ieder bouwplan om gegevens met de LER. 'Het komt nog wel', was dan het antwoord.

We kregen een nieuw coalitieakkoord in 2019 en de invoering van de LER werd weer benoemd. Weer vroegen de raadsleden bij ieder bouwplan om gegevens met de LER. 'Het komt nog wel', was toen het antwoord. We kregen een nieuw coalitieakkoord in 2022 en de invoering van de LER werd weer benoemd. Weer vroegen de raadsleden bij ieder bouwplan om gegevens met de LER. 'Het komt nog wel', was toen het antwoord. We kregen een nieuw coalitieakkoord in 2023 en de invoering van de LER werd weer benoemd. Het is nu 2024, zeven jaar later, zeven jaar beloftes en afspraken in vier coalitieakkoorden. Zeven jaar, en bewoners, wijkorganisaties en raadsleden van Den Haag hebben nog steeds geen LER en hebben nog steeds geen fatsoenlijk inzicht in de status van de leefbaarheid in hun eigen buurt en wijk. Dit moet anders. Voorzitter, hoeveel seconden heb ik nog? Hoeveel maanden geduld, hoeveel jaren frustratie? Ik zou graag tot een afronding komen. Dank u. De voorzitter. U had er nog 57. De heer Bolks. Zeven jaar, zeven jaar, zeven lange jaren. De voorzitter. Zo werkt het niet, hè? Dat kan meneer Snijders wel zeggen, maar zo werkt het hier niet. Ik zeg ook dat meneer Snijder er geen 57 seconden bij krijgt. Meneer Snijders is namelijk heel creatief. De heer Snijders (N). Goedemiddag. Aansluitend op de vorige spreker: het moet niet alleen anders, het kan ook anders.

Constaterende dat de LER in 2018 in het coalitieakkoord stond om in te voeren, dat het college bij monde van de wethouder de LER toegezegd heeft aan alle wijken in 2018, dat de LER in 2019 in 9

het collegeakkoord stond om in te voeren, dat de LER in 2022 in het coalitieakkoord stond om in te voeren en dat de LER in 2023 in het coalitieakkoord staat om in te voeren; overwegende dat raadsleden al jaren vragen om de gegevens van de LER bij bouwplannen, dat het raadsvoorstel voor maatschappelijke referentienormen monitoring behoeft en dat bij bewoners het inzicht ontbreekt wat de status van de leefbaarheid in de buurt of wijk is op basis van objectieve waarden; is het besluit van het Wijkberaad Bezuidenhout het volgende: om voor de leefbaarheidseffectrapportage de volledige dataverwerking oftewel de data-implementatie voor geheel de stad Den Haag mogelijk te maken, de financiën daarvoor vrij te maken en de gebruiksrechten van de LER voor geheel Den Haag te schenken aan de burgers, de gemeenteraad en de gemeente en daarmee voor alle burgers inzichtelijk te maken hoe het staat met de voorzieningen in hun wijk en dat na aanvaarding van de schenking de LER na twee maanden volledig operationeel zal zijn in heel Den Haag. De voorzitter. Er is één inspreker over het voorstel Ontwikkelvisie Den Haag Centraal. De heer Van Hooft (P). Goedemiddag, voorzitter, raadsleden, wethouder en betrokkenen. Tot op heden is er hard gewerkt door de gemeente Den Haag om een Ontwikkelvisie voor Den Haag Centraal te maken.

Die geeft voor het grootste deel best wel een mooie toekomst weer voor Den Haag, maar een deel van dit plan is iets minder sterk en heeft zelfs een paar pijnpunten. Het voorstel vanuit de gemeente voor de locatie Prins Bernhardviaduct is om de weg opnieuw te plaatsen aan de Rivierenbuurtkant, maar dan breder, als twee rijbanen samen. Ze passeren nog steeds vier van de vijf parkeergarages en eventuele toekomstige garages aan de Ammunitiehaven en Schedeldoekshaven en sluiten niet aan op de Koningstunnel/Lekstraat om ervoor te zorgen dat auto's niet de hele dag moeten keren. Daarnaast wordt het verkeer in het plan dus intenser en wordt het viaduct als blokkade tussen de wijken alleen nog maar sterker, terwijl wij ruim negen jaar geleden als reactie op het plan van het OCC ofwel Amare met een groep architecten, stedenbouwkundigen en verkeerskundigen begonnen aan een visie voor het Spuikwartier, met als hoofddoel het pijndossier rondom het Prins Bernhardviaduct op te lossen. Het viaduct ligt er nu al ruim 50 jaar. In drie jaar tijd hebben we destijds een plan gemaakt waarin het viaduct buiten de Singelgracht aan de grond komt. Als het goed is, heeft u na de commissievergadering van vorige week een samenvatting van deze presentatie gekregen. Het oude viaduct wordt dan in fasen afgebroken.

Het gebied tussen de Ammunitiehaven en de Schedeldoekshaven wordt hierdoor tweeënhalf keer zo groot, wat door de gemeente dan weer vrij in te delen is als extra woonruimte, groenvoorziening of zelfs openbare ruimte. Het doorgaande verkeer wordt dan uit het centrum gehaald, want mensen kunnen gewoon direct aansluiten op de Lekstraat en de Koningstunnel of naar de parkeergarages. Alleen het verkeer dat echt naar het theater, de gemeente of de stad moet, rijdt dan nog door de straat. Het Prins Bernhardviaduct wordt dus aangesloten op de tunnel. Wandel- en fietsverbindingen tussen de wijken worden hersteld, omdat alles weer op maaiveld komt te liggen. Er komt geen viaduct meer als barrière en er wordt een nieuwe sterfietsroute aangebracht. De kern van deze visie is dat de ontwikkeling van de nieuwe toren in het rechterdeel, eigenlijk buiten de Singelgracht, de bouwkosten van het viaduct en het herstellen van de grachten kan dekken, waardoor de gemeente geen kosten heeft aan dit project. Tijdens en na het opstellen van deze visie hebben wij meerdere besprekingen met de gemeente gehad, maar het plan liep uiteindelijk vast omdat de gemeente eerst zelf een visie wilde vormen. Nu, bijna vijf jaar later, staan we hier dan opnieuw.

We hopen vandaag alsnog aandacht te krijgen voor de visie die we hebben geschreven en waarin de verkeerssituatie veel logischer wordt: geen overkill aan wegen op zo'n klein stukje Den Haag. De voorzitter. Ik geef twee mensen het woord over het onderwerp Versmalling Hofzichtlaan. Mevrouw Schermer (U). Geachte voorzitter. Wat mij als burger van Den Haag elke keer verbaast, is dat u als gemeentebestuur steeds zegt te willen werken aan meer inspraakmogelijkheden voor de burgers, immers uw potentiële kiezers, maar dat hiervan in werkelijkheid niets terechtkomt. De Hofzichtlaan is hier weer een voorbeeld van. Bewoners kregen een maand voor aanvang van de 10

werkzaamheden een folder in de bus met de aankondiging van een informatieavond over de komende werkzaamheden. Dit betrof informatie en geen enkele inspraak. De plannen waren blijkens een verkeersproef van eind november of begin december 2023 al bekend. De verkeersproef was overigens na twee weken alweer afgerond. Pas een halfjaar later, op 13 juni 2024, werd de kwestie behandeld in een commissievergadering van uw gemeente, waar burgers in twee minuten hun zegje mogen doen en raadsleden serieus op de kwestie kunnen ingaan; dat dacht ik althans. Helaas, volgens mij was er geen enkele discussie over de inhoud. Het was meer een oefening in debatvaardigheden. Wethouder Barker maakte een einde aan de schijndiscussie met de mededeling dat hij niet kan afwijken van het bestaande beleidskader: versmalling van ontsluitingswegen, mits mogelijk. Blijkens de verkeersproef is dat volgens hem dus mogelijk, maar de wethouder blijkt niet goed op de hoogte te zijn geweest van de wijze van metingen van de verkeersdrukte. Er was reeds de nodige twijfel, zeker over de uitslag van de metingen. Mensen die direct aan de Hofzichtlaan wonen en de bloemenstalhouder aldaar hebben wel degelijk de nodige toename van vertragingen van het verkeer met gevolgen qua lawaai, zicht en luchtvervuiling geconstateerd, maar werden uitgemaakt voor een soort sprookjesvertellers of leugenaars.

De pot verwijt de ketel: een wethouder hoort feiten te vertellen en daarvan zeker op de hoogte te zijn, opdat u, raadsleden, daarop gebaseerd objectief de plannen kunt beoordelen conform de Wet dualisering gemeentebestuur. Dit is van essentieel belang voor echte democratische besluitvorming. Conclusie: het besluit zal opnieuw moeten worden beoordeeld. En heel belangrijk: een dergelijke gang van zaken mag niet meer voorkomen. Denk aan meerdere plannen voor versmalling van wegen, bijvoorbeeld de Van Alkemadelaan. Het is aan u om te beslissen hoe dit verder moet. De heer Raatgever (U). Geachte voorzitter. Voor u staat een teleurgestelde bewoner van de wijk Mariahoeve, omdat deze zich niet gehoord maar vooral met een kluitje in het riet gestuurd voelt; dan heb ik het nog netjes verwoord. En het huidige college zich maar afvragen waarom er minder burgers gaan stemmen, met als credo: 'Het heeft toch geen zin; politici doen waar ze zin in hebben en soms drukken ze die gewoon door, terwijl het eigenlijk volksvertegenwoordigers zijn die een luisterend oor zouden moeten hebben voor de kiezer.' De volgende klassieke klip-en-klare casus is er daar één van: de versmalling van de Hofzichtlaan oftewel de HZL. Een paar oude en nieuwe feiten.

Eén: de wethouder refereerde eerder aan beeldcamera's meervoud, dus minimaal twee - die zouden zijn gebruikt tijdens de proefversmalling HZL om aan te tonen dat er geen substantiële filevorming zou zijn geweest. Nu blijkt dat deze camera's niet hingen op de daadwerkelijke proefversmalling, maar op het kruispunt HZL-Finnenburg. Dat is 650 meter verderop. Kortom, er stonden geen camera's op de proefversmalling om een weloverwogen indruk te krijgen van de versmallingsplannen. Twee: de proef was geen daadwerkelijke beproeving, omdat de Sijtwendetunnel tijdens de proef gewoon open was, waardoor je geen verkeersinfarct kunt nabootsen. Onbegrijpelijk. Drie: Slagmoolen, de bloemist die er minimaal al 35 jaar staat, heeft wél meerdere indicaties afgegeven dat het compleet vastliep bij een beetje drukte tijdens de proefversmalling. Vier: mij staat nog scherp voor de geest dat een van de redenen voor de versmalling zou zijn dat de wethouder nog meer groen wilde hebben in Mariahoeve, terwijl deze wijk al zo ongeveer de groenste is van Den Haag en daardoor tevens het grootste achterstallige onderhoud heeft van Den Haag op datzelfde groen vanwege capaciteit- en budgettekort. Vijf: er was een petitie met meer dan 1.000 handtekeningen, verzameld door Hart voor Den Haag, van bewoners rondom de HZL die tegen de versmalling waren.

De betreffende wethouder heeft deze rücksichtslos naast zich neergelegd, wellicht wederom een geval nepburgerparticipatie. Zes: het wijkberaad waar de wethouder naar verwees, heeft in dezen geen unanieme uitspraak gedaan, terwijl de wethouder aangaf van wél. Sterker nog: de meeste leden van het wijkberaad waren tegen het versmallen. Conclusie: ik weet niet wat er nog mogelijk is, daar de werkzaamheden reeds begonnen zijn of kan ik beter zeggen: zijn doorgedrukt? - en er verwezen wordt naar zaken die niet hebben plaatsgevonden. De raad is verkeerd geïnformeerd. Een motie van wantrouwen of afkeuring? Ik ben niet goed bekend met de lokale mogelijkheden hieromtrent. Eén ding weet ik wel: waar ik persoonlijk in het verleden nog sympathie had voor de partij van de wethouder, met dito idealen, zijn deze nu compleet verschroeid door zijn handelen. Aldus getekend, een verdwaalde kiezer. De voorzitter. Dan een inspreker over het onderwerp Thuiszittersaanpak. 11

Mevrouw Dakova (V). Goedemiddag, voorzitter. In de vergadering van de commissie Samenleving van vorige week heb ik Sophia laten zien. Sophia kwam thuis te zitten op 8-jarige leeftijd doordat haar toenmalige school de nodige zorg voor haar niet wilde toelaten op school. Dit was in 2019. In het traject van Sophia heb ik scholen, schoolbesturen en zorgprofessionals zien worstelen met de complexiteit van de thuiszitters. Ik heb gezien hoe scholen en grote zorginstellingen niet met elkaar willen of kunnen samenwerken en hoe hard scholen hun best doen om kinderen over de schutting te gooien naar de gemeente door middel van een vrijstelling op basis van artikel 5a van de Leerplichtwet. Na maandenlang MDO's en lange gesprekken met experts was er geen oplossing voor Sophia. Er was echter ook geen vrijstelling gekomen. Sophia had zorgbehoeftes, maar kon ook leren. Daarom heb ik in 2019 een team van experts voor haar georganiseerd om haar te helpen in de periode waarin ze niet naar school kon. Met dit team van professionals en anderen die niet genoemd zijn, kon Sophia onderwijs en zorg krijgen, maar ze bleef thuis, in isolatie. Dit was het moment waarop ik en dit team van professionals besloten om meerdere thuiszitters in groepsverband te helpen. Zo heb ik twee jaar geleden Stichting Alfa Wave opgericht.

Ons projectplan om thuiszitters in de gemeente te helpen en hun een passende plek te bieden, hebben we bij de gemeente aangeleverd en gedeeld met een aantal schoolbesturen. Na tweeënhalf jaar is de conclusie dat de schoolbesturen toch geen belangstelling hebben voor oplossingen voor thuiszitters en dat de gemeente het projectplan in een doofpot stopt. Of er prioriteit gegeven wordt aan de belangen van thuiszitters in onze gemeente, is voor mij niet altijd duidelijk. Wat voor mij duidelijk is, is dat de gemeente kansen laat liggen. Ja, thuiszitters kunnen ingewikkeld zijn. Er zijn echter professionals en initiatieven die de thuiszitters kunnen helpen. Dus pak die kansen en geef de kans aan kinderen zoals Sophia. De voorzitter. Voor het agendapunt In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee geef ik het woord opnieuw - tenzij u een tweelingzus met dezelfde naam heeft - aan mevrouw Dakova. Mevrouw Dakova (AB). Toen mij duidelijk werd dat Sophia niet naar school kon, zijn wij gaan zoeken naar vrijetijdsactiviteiten voor haar. Dit zou haar helpen om in contact te komen met andere kinderen. Sophia mocht, net als vele kinderen in Den Haag met een beperking, echter niet meedoen aan de kinderactiviteiten in de buurt.

Zij werd ook afgewezen bij activiteiten die bedoeld zijn voor kinderen met een beperking, zoals HAAG Atletiek of de Wegelaergroep, waar ze toch niet aan mee mocht doen met die andere kinderen. En nee, bij de activiteiten van Stichting MEE werd ze weggestuurd, omdat ze nog niet 16 is. En nee, de gemeente kan deze organisaties niet verplichten om kinderen aan te nemen; wij ook niet. Omdat Sophia en heel veel andere kinderen niet mogen meedoen, hebben ik en een groep professionals, collega's of vrienden de eerste inclusieve sporttraining in Den Haag georganiseerd. Na deze sporttraining, die heel succesvol was - dit was naar aanleiding van de CPC-loop - hebben we ook andere projecten georganiseerd waar ieder kind uit Den Haag aan mee kon doen, ongeacht zijn of haar zorgbehoeftes. Thuiszitters, kinderen uit het speciaal onderwijs en kinderen uit de reguliere scholen: nu mogen kinderen die anders afgewezen worden, ook meedoen. Wij doen ons best om zo veel mogelijk kinderen te helpen om mee te kunnen doen en zich veilig te voelen in onze stad. Het niet mee mogen doen aan activiteiten is echter aan de orde van de dag voor een grote groep kinderen in onze stad. Ik hoop dat de beleidsagenda ingezet kan worden om meer kinderen en mensen met een beperking of ziekte dichtbij in de wijk te kunnen laten meedoen. De voorzitter.

Ik geef de laatste inspreker het woord over het agendapunt Duidelijkheid voor activistische ambtenaren. Mevrouw Schwencke (AD). Recentelijk werd de Handreiking ambtenaren en vrijheid van meningsuiting gepubliceerd. Ik wil de raadsleden die hiervoor hebben gestemd bedanken, net als het college, dat dit heeft uitgevoerd. Ik was de ambtenaar die als casus diende om hiermee aan de slag te gaan. Ik heb hier eerder over ingesproken. Dat doe ik vandaag weer, want de rechten van ambtenaren zijn cruciaal voor een goede functionering van de democratische rechtsstaat en het bewaken van de grondrechten van vrijheid van meningsuiting en demonstratierecht.

12

Het eerste wat mij opviel in deze handreiking: op bladzijde 5 staat een voorbeeldsituatie die mij bekend voorkwam. Wat blijkt? Bij de demonstratie waar ik vorig jaar heen ging en waarover ik in opspraak kwam, blijk ik alles goed gedaan te hebben. Ik lees dat het precies zoals voorgeschreven is dat ik als privépersoon en zonder gemeentelogo's naar de demonstratie ging. Ik lees dat het precies zoals voorgeschreven is dat ik dit van tevoren met mijn leidinggevende had besproken. Ik lees dat het precies zoals voorgeschreven is dat ik er niet over op LinkedIn had gepost. Ik heb precies gedaan wat in deze handreiking staat over wat ik had moeten doen. Dus waarom viel uw raad hier dan over? Waarom ben ik op non-actief gezet? Waarom heb ik in een verklaring mijn demonstratierecht moeten wegtekenen om terug op kantoor te mogen komen? Waarom zijn mijn oud-collega's een jaar later nog steeds bang om bij een demonstratie gezien te worden? Ik heb nooit excuses ontvangen van het afdelingshoofd, van de secretaris of namens de gemeente. Dat brengt mij bij het volgende wat mij opviel in deze handreiking: zij is geschreven met de focus op de uitgesproken ambtenaar. Zij verwijst veelal naar gesprekken die gevoerd moeten worden tussen ambtenaar en leidinggevende, maar geeft leidinggevenden geen enkel handvat voor hoe zij zo'n gesprek zouden moeten voeren.

Mag een leidinggevende bepalen wat er wel of niet op LinkedIn wordt gepost? Mag een leidinggevende een formele waarschuwing in het dossier plaatsen voor het bijwonen van een demonstratie? Mag de gemeentesecretaris een individuele ambtenaar laten tekenen voor een inperking van het demonstratierecht en de meningsuiting? Wie controleert de leidinggevende hierop? En moeten deze gesprekken worden genotuleerd? Afsluitend: als de gemeente het demonstratierecht en de vrijheid van meningsuiting van haar ambtenaren serieus neemt, wat ik toch hoop, hoop ik binnenkort een aanvullende handreiking te zien voor wat leidinggevenden wel of niet mogen doen. De voorzitter. Dank aan alle dertien insprekers.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 9 juli 2024 inzake onveilig Kijkduin verdient aandacht (behoort bij 10775910)

2

Belanghebbende d.d. 5 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778213)

3

Belanghebbende d.d. 5 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778310)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving

13

4

Belanghebbende d.d. 6 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778320)

5

Stichting Wijkbelang Segbroek d.d. 6 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778344)

6

Belanghebbende d.d. 7 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778366)

7

Belanghebbende d.d.7 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778381)

8

Belanghebbenden d.d. 7 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778392)

9

Belanghebbende d.d. 9 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778400)

10

Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties d.d. 5 juli 2024 inzake adhesieverklaring Theaters Diligentia & Pepijn (10778417) Belanghebbende d.d. 6 juli 2024 inzake klacht inzake participatieverordening voormalige Haga locatie (behoort bij 10774976) Belanghebbende d.d. 12 juni 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779586)

11

12

13

Belanghebbende d.d. 12 juni 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779620)

Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Is eerder aan de raad toegezonden voor de raadsbehandeling van 11 juli 2024. Nu geregistreerd, in handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening.

Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving

14

14

Belanghebbende d.d. 7 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779641)

15

Belanghebbende d.d. 19 juni 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779683)

16

Belanghebbende d.d. 19 juni 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779688)

17

Belanghebbende d.d. 19 juni 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779723)

18

Belanghebbenden d.d. 12 juni 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10779744)

19

Belanghebbende d.d. 28 juli 2024 inzake bouwvergunning (10782066)

20

Belanghebbende d.d. 3 augustus 2024 inzake (on)leefbaarheid Vondelstraat (10783072)

21

Belanghebbenden d.d. 15 augustus 2024 inzake verzoek aanpassen regelgeving (10786682) Stichting SOS Den Haag d.d. 4 juli 2024 inzake toewijzen Weigeliaplein als gemeentemonument (complex 70) (10787895) Belanghebbende d.d. 26 augustus 2024 inzake duivenoverlast Geuzen- en Statenkwartier (10788283)

22

23

24

Belanghebbende d.d. 29 augustus 2024 inzake overlast meeuwen (10791352)

25

Belanghebbende d.d. 30 augustus 2024 inzake meeuwenoverlast (10791399)

26

Belanghebbende d.d. 22 augustus 2024 inzake VVE (10791407)

27

Belanghebbende d.d. 2 september 2024 inzake opstoppingen Strandweg (10791562)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening.

Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving

15

28

Ploum advocaten d.d. 27 augustus 2024 inzake ingebrekestelling (10791918)

29

Belanghebbenden d.d. 3 september 2024 inzake subsidiëring Theaters Diligentia en PePijn periode 2025 – 2028 (10793574)

30

Belanghebbenden d.d. 6 september 2024 inzake steun voor Diligentia en PePijn (10794177)

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

GR GGD-VT Haaglanden d.d. 11 juli 2024 inzake voorgenomen reactie zienswijzen begrotingsstukken (10777754) Cliëntenraad Sociaal Domein d.d. 10 juli 2024 inzake jeugdhulp in Den Haag (10777763) VPPG d.d. 12 juli 2024 inzake Algemene wet bestuursrecht (10777767) De AquaJutters d.d.9 juli 2024 inzake afspraak herplaatsing verenigingsgebouw De AquaJutters (10777773) Belanghebbende d.d. 9 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778146) Belanghebbenden d.d. 10 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778167) Belanghebbende d.d. 9 juli 2024 inzake opvang voormalig Haga complex Sportlaan (10778202) Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor ’s-Gravenhage en omstreken d.d. 9 juli 2024 inzake zienswijze ten aanzien van PUK Bloemendaal 2024 (10778204) Bewonersorganisatie Bouwlust-Vrederust d.d. 11 juli 2024 inzake zienswijze ‘Hobbemaplein’ i.h.b. traject bus 25 (10778210) Stichting Spreeek, Den Haag in debat d.d. 15 juli 2024 inzake reactie commissie Ossel (10779540) Bewonersvereniging Complex 70 d.d. 16 juli 2024 inzake persbericht doorstart Weigeliaplein (10779546) Kalpanarts e.a. d.d.18 juli 2024 inzake brandbrief Haagse Dansveld (10779551) Belanghebbende d.d. 21 juli 2024 inzake gemeentelijk (kunst)beleid (10781157)

Voor kennisgeving aannemen

2

3 4

5

6

7

8

9

10

11

12 13

In handen van het presidium ter afdoening. (Antwoord reeds verzonden naar afzender) In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

16

14

15 16

17 18 19 20 21

22

23

24

25

26

27

Bond van Cannabis Detaillisten d.d. 19 juli 2024 inzake brief aan VNG schaarse vergunningen coffeeshops (10781185) Belanghebbende d.d. 19 juli 2024 inzake het probleem Wolf (10781204) Belangenvereniging Bedrijven Zichtenburg Kerketuinen Dekkershoek en Stichting BIZ ZKD d.d. 22 juli 2024 inzake ZKDEvaluatie Convenant Duurzaam ZKD/omgevingsvergunning Zichtenburglaan 39 (10781214) Belanghebbende d.d. 27 juli 2024 inzake klacht aan Raad van Toezicht (10782086) Belanghebbende d.d. 25 juli 2024 inzake donut museum (10782090) Belanghebbenden d.d. 30 juli 2024 inzake Torentje (10782094) Belanghebbenden d.d. 6 augustus 2024 inzake Torentje (10783786) Pulchri Studio d.d. 8 augustus 2024 inzake negatief advies subsidieaanvraag 2025-2028 (10783826) Belanghebbende d.d. 12 augustus 2024 inzake probleemsituatie niet erkende thuiszittenblijver (10784287) Veiligheidsregio Haaglanden d.d. 26 augustus 2024 inzake aanbieding voorgenomen reactie op zienswijzen begroting Veiligheidsregio Haaglanden (10788410) Stichting Buurtontwikkeling & Multimedia d.d.28 augustus 2024 inzake klacht n.a.v. aanbesteding (10791589) Stichting Theaters Diligentia & PePijn d.d. 30 augustus 2024 inzake dank voor uw werkbezoek (10791611) Belanghebbenden d.d. 5 september 2024 inzake uitnodiging voor gesprek met bewoners/ondernemers uit de klankbordgroep Lijn 12A (10793639) Walden Grene d.d.

8 september 2024 inzake voorstel aanpassing APV door Partij voor de Dieren (10794222)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen (n.a.v. RIS314661 raad 12 september 2024)