RIS320307 Actieplan opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezingen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen Burgemeester

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DPZ/10805151 RIS320307 Contactpersoon

Arjan Brak Dienst

Dienst Publiekszaken Afdeling

DPZ Burgerzaken en Verkiezingen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

22 oktober 2024

arjan.brak@denhaag.nl Bijlage

2

Onderwerp

Actieplan opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezingen

Geachte voorzitter, In de vergadering van de commissie bestuur van 17 januari jl. heeft uw commissie de aanbevelingen uit het onderzoek van de Haagse Hogeschool en EMMA ‘Mooipraters, Maar ze luisteren niet’ besproken. Bij die gelegenheid heb ik toegezegd voor de zomer van 2024 te komen met een reactie op het onderdeel opkomstbevordering. Hierbij stuur ik u, mede namens het presidium, het actieplan opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezing van 2026. Vanwege de financiële besluitvorming is het actieplan na de publicatie van de programmabegroting verzonden. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 was het opkomstpercentage in Den Haag 43%. De lage opkomst bij verkiezingen is een teken dat ook de lokale democratie extra aandacht nodig heeft. Hoe de opkomst te bevorderen? Het is een complex probleem. We moeten werken aan het herstellen van vertrouwen op lokaal niveau. Dit is een gezamenlijke opdracht voor politieke partijen, de gemeenteraad en het college. Bij de meest recente verkiezingen zijn al aanzienlijke stappen in gezet als het gaat om concrete acties die direct aan toegankelijke verkiezingen kunnen worden gerelateerd. Zo is ervoor gezorgd dat kiezers zo gemakkelijk mogelijk hun stem uit kunnen brengen. Dit is met name belangrijk voor rolstoelgebruikers. Er worden daarom strenge criteria gehanteerd bij het selecteren van stembureaulocaties.

Het streven is om iedereen binnen 500 meter van huis te kunnen laten stemmen én om het aantal ontoegankelijke stembureaus per verkiezing met een derde te verminderen. Het afgelopen jaar is het aantal ontoegankelijke stembureaus gehalveerd (RIS318660). Dit gebeurt onder andere door ontoegankelijke stembureaus te vervangen door een nieuwe, toegankelijke locatie in de buurt, maar ook door ontoegankelijke stembureaus hulp te bieden bij het (tijdelijk) toegankelijk maken van hun locatie, bijvoorbeeld door een oprit op maat te laten maken waar dit mogelijk is. Daarnaast heeft ieder stadsdeel zijn eigen VIBES-stembureau: een stembureau op een toegankelijke locatie met extra voorzieningen voor blinde en slechtziende kiezers, zoals geleidelijnen op de vloer en een stemmal in het stemhokje. Op deze manier kunnen visueel beperkte kiezers zelfstandig stemmen en blijft het stemgeheim gewaarborgd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10805151

Verder is er bijvoorbeeld bij de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezing van 2023 gestart met het project ‘Own Your Stembureau’, waarbij jongeren in Laak, Moerwijk en de Schilderswijk zelf een stembureau beheerden. Na een succesvolle proef is dit programma doorgezet en uitgebreid bij de Tweede Kamerverkiezing van november 2023 en de Europees Parlementsverkiezing van juni 2024. In aanloop naar de verkiezing zijn er diverse activiteiten georganiseerd om de democratische bewustwording onder deze jongeren te vergroten, zoals een onderling debat, en hebben zij een extra casustraining gekregen over hoe om te gaan met afwijkende situaties in het stembureau. Daarnaast hebben de jongeren de verkiezingen onder de aandacht gebracht in hun eigen buurt, op hun eigen socialmediakanalen en in de pers. Genoemde maatregelen zijn uitgevoerd, maar het kan altijd beter. Dit actieplan is daarop gericht. Maar deze voorstellen zijn daarmee zeker geen garantie op betere opkomst bij verkiezingen. Zoals in het onderzoeksrapport aan de orde kwam, gaat het daarbij vooral om dieperliggende vraagstukken. Een verbeterd participatiebeleid en betere dienstverlening helpen daarbij. Mede om die reden heeft het college een participatieverordening en een handboek participatie (RIS319848) opgesteld en is een nieuwe visie op dienstverlening (RIS319384) aan de raad aangeboden.

In het handboek vindt u de visie, de basis en de hulpmiddelen van het gemeentebrede participatiebeleid. Daarnaast heeft een raadswerkgroep een actieplan Participatie en Democratie opgesteld (RIS318897), waarin acties staan om de griffie en gemeenteraad toegankelijker te maken. Al deze zaken in samenhang kunnen bijdragen aan het herstel van vertrouwen in de politiek. Het is een proces van lange adem. Dat wil niet zeggen dat we niet ook op korte termijn moeten kijken wat er kan en ook noodzakelijk is. Dit actieplan bevat voorstellen voor opkomstbevorderende acties in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Dit plan bevat activiteiten die zowel door de unit Verkiezingen als de griffie van de gemeenteraad en de stadsdelen in nauwe samenwerking en onderlinge afstemming in gang worden gezet. We bouwen verder op de goede dingen die we al deden, en voegen daar een aantal nieuwe zaken aan toe, naar aanleiding van de lessen die we geleerd hebben uit het opkomstonderzoek. Zo gaan we onze communicatie naar de kiezer nog verder verbeteren. Specifiek richten we ons daarbij op jongeren, ouderen, laaggeletterden en anderstaligen. We gaan de stempas en verkiezingskrant laten testen bij deze doelgroepen. Op deze manier maken we de informatievoorziening rondom de verkiezingen voor iedereen zo toegankelijk mogelijk.

Het eerdergenoemde project ‘Own Your Stembureau’ breiden we uit naar alle stadsdelen. Ook gaan we naar scholen toe, om daar te informeren over de verkiezing en stemmen in het algemeen. Zo maken we kiezers al jong bewust van het belang van stemmen. Ook door álle ‘first time voters’ vooraf goed te informeren. In wijken en buurten waar de opkomst achterblijft gaan we samen met de stadsdelen bepalen wat er nodig is om zo tot een wijkgerichte aanpak te komen. Dit doen we in samenspraak met bewoners en lokale organisaties. Bij deze activiteiten zien we toe op de (partijpolitieke) neutraliteit. Want wie anderen om zich heen ziet stemmen, gaat zelf ook eerder naar de stembus. Ook faciliteren we verkiezingsdebatten. Niet alleen een groot slotdebat, maar ook in ieder stadsdeel een lokaal debat.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10805151

Deze en andere voorstellen uit het actieplan Opkomstbevordering zullen worden gerealiseerd binnen de beschikbare financiële ruimte in de begroting 2025 en begroting 2026 van programma 1 (Raadsorganisatie) en programma 2 (onderdeel Verkiezingen). Dit actieplan treft u derhalve aan nadat de programmabegroting openbaar is gemaakt. Graag bespreken wij het actieplan Opkomstbevordering met uw raad nog dit jaar, zodat in 2025 gestart kan worden met de uitvoering hiervan. Met vriendelijke groet, burgemeester van Den Haag Jan van Zanen voorzitter presidium Ralf Sluijs

3/3