RIS320302 Plan van Aanpak uitbreiding scheiding bioafval

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns

wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10800065 RIS320302 Contactpersoon

Suzanne Mos Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB BAS Telefoonnummer Datum

E-mailadres

22 oktober 2024

suzanne.mos@denhaag.nl

Onderwerp

Plan van Aanpak uitbreiding scheiding bioafval

Geachte voorzitter, Het college wil meer inzetten op de inzameling van GFT (verder: bioafval1) (coalitieakkoord 20232026 RIS316672). Dit sluit aan bij de ambitie uit het grondstoffenplan (RIS310285) en de werkagenda Circulaire Economie (RIS318676) om minder afval te verbranden en meer grondstoffen circulair her te gebruiken. Het college heeft het Plan van Aanpak (PvA) uitbreiding scheiding bioafval vastgesteld. In het PvA wordt geschetst wat de huidige stand van zaken rond bioafval is, wordt er ingegaan op de maatregelen die worden genomen om de hoeveelheid bioafval die in het restafval belandt te verminderen en worden mogelijkheden toegelicht om het bioafval op een hoogwaardige manier en waar mogelijk lokaal te verwerken.

Achtergrond In Den Haag wordt momenteel naar schatting 10% van het bioafval gescheiden ingezameld. Op grond van een sorteeranalyse van juni/juli 2023 werd geconcludeerd dat het Haags huishoudelijk restafval per inwoner per jaar voor 82 kg uit groente-, fruit- en etensresten (GFE) bestaat en voor 27 kg uit tuinafval. Dit is bij elkaar 109 kg, ofwel ruim 40% van het totale restafval per inwoner. Het bioafval dat in het restafval belandt, wordt uiteindelijk verbrand. Hierdoor betalen we niet alleen verbrandingskosten maar blijft ook de verwerking van een waardevolle grondstof onbenut. Naast de financiële aspecten en duurzaamheidsaspecten is van belang dat in de herziene Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen (2018/851)2 met ingang van 1 januari 2024 de verplichting om bioafval gescheiden in te zamelen, is aangescherpt. Doel van de aanscherping is om het scheiden, composteren en vergisten van bioafval te bevorderen. In Nederland is deze herziening geïmplementeerd in het Besluit gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen3 en is de verplichting neergelegd bij gemeenten. 1

Bioafval is de gebruikte term voor groente-, fruit- en etensresten en tuinafval van huishoudens en bedrijven. Voor huishoudens wordt dit

veelal aangeduid als GFT (groente-, fruit- en tuinafval) of GFE (groente-, fruit-, en etensresten) als tuinafval ontbreekt. Voor bedrijven wordt GFE veelal aangeduid als swill. 2

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018L0851

3

https://wetten.overheid.nl/BWBR0043736/2024-01-01

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10800065

In principe hebben alle bewoners van Den Haag de mogelijkheid om hun gescheiden bioafval bij één van onze afvalbrengstations in te leveren. Omdat we zoveel mogelijk inwoners willen motiveren om hun bioafval te scheiden, willen we afvalscheiding nog gemakkelijker en toegankelijker maken. Daarmee wordt nog beter voldaan aan het doel dat met de herziene Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen (2018/851) wordt beoogd. Haagse praktijk In een deel van Den Haag wordt bioafval gescheiden ingezameld. Het onderstaande kaartje geeft weer in welke gebieden bioafval gescheiden wordt ingezameld.

Kaart met wijken waar bioafval gescheiden wordt ingezameld (Bron: RIS288629 GEWIJZIGD Voorstel van het college Huishoudelijk Afvalplan 2016-2020)

De voornaamste manier van inzameling is de huis-aan-huis inzameling. Het gaat hier vooral om wijken met woningen met tuinen en ruimte voor het stallen van containers. Bewoners kunnen kiezen tussen een container van 25, 140 of 240 liter. In twee wijken in Ypenburg wordt het bioafval al langere tijd ingezameld in een ondergrondse verzamelcontainer. Dit systeem werd tot 2019 ook in de overige wijken in Ypenburg gebruikt. Het werd hier afgeschaft omdat er vaak vervuiling in het bioafval aanwezig was, waardoor het bioafval niet gescheiden verwerkt kon worden en alsnog verbrand werd. In deze wijken in Ypenburg wordt het bioafval sindsdien huis-aan-huis ingezameld in minicontainers. In dichtbebouwde wijken (veelal met gestapelde bouw en hoogbouw) wordt in Den Haag over het algemeen geen bioafval ingezameld. Voor bewoners in deze wijken met vaak beperkte ruimte, is de opslag van bioafval in de eigen woonruimte niet gemakkelijk. In gebieden waar we wél bioafval gescheiden inzamelen, wordt lang niet door alle bewoners gescheiden. Onze ambitie Om het aantal kilo’s restafval in de verbrandingsoven te verminderen en de scheiding van bioafval in de stad te vergroten moeten er in de hele keten (van preventie tot verwerking) belangrijke stappen worden genomen.

Hieronder wordt per onderdeel van de keten toegelicht welke acties uitgevoerd gaan worden om de hoeveelheid gescheiden bioafval te verhogen. Onze ambitie is om van ongeveer 13kg gescheiden bioafval per inwoner (peiljaar 2023) te verhogen met 25% naar ruim 16kg gescheiden bioafval per inwoner (peiljaar eind 2025). Dit is ambitieus, maar nodig om onze circulaire doelen te behalen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10800065

Onze Aanpak Preventie De R-ladder, opgenomen in het Haags Grondstoffenplan (RIS310285), is een middel om acties binnen de Grondstoffentransitie te meten op basis van hun impact. Over het algemeen geldt dat hoe hoger een actie op de R-ladder staat, hoe meer circulair deze is. Het voorkomen van afval staat op de hoogste treden van de R-ladder. Een belangrijk onderdeel van onze aanpak is daarom het tegengaan van voedselverspilling. Geschat wordt dat in Nederland jaarlijks 2 miljard kilo aan voedsel verspild wordt.4 Belangrijke oorzaken hiervoor zijn de overbodige aanschaf en voorbereiding van voedsel. Communicatie en educatie over het (beter) scheiden van bioafval zal daarom gepaard gaan met communicatie en educatie over het tegengaan van voedselverspilling. Zo zullen bewoners verwezen worden naar informatiekanalen en wordt de aansluiting met landelijke initiatieven, zoals Samen tegen Voedselverspilling, versterkt. Scheiding bioafval in laagbouw verbeteren Naast het tegengaan van voedselverspilling, worden meer bewoners gemotiveerd om afval te scheiden. Ondanks dat bij gebieden met laagbouw bioafval gescheiden wordt ingezameld zien we in de afvalanalyses dat in deze gebieden nog altijd veel bioafval in het restafval belandt. Er wordt gebiedsgerichte communicatie ingezet om de scheidingsresultaten te vergroten.

Gescheiden inzameling bioafval uitbreiden Waar dat kan wordt de huis-aan-huis inzameling van bioafval uitgebreid in laagbouwgebieden waar nu nog geen bioafval wordt ingezameld. Dit doen we in ieder geval in 1 buurt. Deze uitbreiding zal gepaard gaan met duidelijke communicatie over het op een juiste wijze scheiden van bioafval en het nut daarvan. Scheiding bioafval mogelijk maken voor de bestaande gestapelde bouw Bewoners in gestapelde bouw bestaande uit veelal kleinere appartementen, hebben vaak te weinig ruimte voor de scheiding van bioafval. Inzamelmiddelen als huis-aan-huis containers zijn daarom niet geschikt voor dit type bouw. In 2022 is gestart met het testen van drie nieuwe inzamelmiddelen 4. Deze inzamelmiddelen zijn gekozen vanwege positieve ervaringen in andere dichtbevolkte steden met gestapelde bouw. Deze inzamelmiddelen bleken echter niet aan onze verwachtingen te voldoen. We blijven zoeken naar andere inzamelmiddelen die inzameling van bioafval in de bestaande gestapelde bouw mogelijk maken. Als eerste stap zullen we minimaal 4 ondergrondse PMD-containers omzetten naar 4 ondergrondse GFT-containers. PMD gaat voor een groot aantal wijken over naar nascheiding. De ondergrondse PMD-containers worden veelal omgezet naar andere afvalstromen. Als proef worden minimaal 4 ondergrondse PMD-containers omgezet naar ondergrondse GFT-containers.

Scheiding van bioafval in nieuwe gestapelde bouw en hoogbouw Bij locaties met nog te ontwikkelen gestapelde bouw of hoogbouw dient de scheiding van bioafval op eigen terrein of inpandig te gebeuren. De komende tijd worden voedselrestenvermalers voor nog te ontwikkelen hoogbouw onderzocht in samenwerking met de G4, gemeente Haarlem en Rijkswaterstaat. Het gaat hier om een ingebouwde vermaler in de gootststeen waar Groente-, Fruit- en Etensresten (GFE) via een aparte buis wordt afgevoerd naar een centrale plek.

4

De inzamelmiddelen die getest zijn: freshstation, biococon en losse minicontainer

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10800065

We zullen de komende jaren de toepasbaarheid van inzamelmiddelen voor de bestaande hoogbouw, waar mogelijk in samenwerking met andere gemeenten en Rijkswaterstaat, verder onderzoeken. Monitoring Het is belangrijk om het ingezamelde bioafval te blijven monitoren op het scheidingspercentage en de vervuilingsgraad. Vooral bij de uitbreiding van onze inzamelmiddelen is nog onduidelijk of het ingezamelde bioafval correct is gescheiden. Vervuiling leidt tot afkeuring waardoor het bioafval alsnog als restafval moet worden afgevoerd. We zullen voor de hele stad de scheidingsresultaten blijven monitoren door middel van afvalanalyses. Hierdoor kunnen we een goed beeld krijgen van het algemene scheidingspercentage en de vervuilingsgraad in de stad. We onderzoeken de mogelijkheden om de inhoud van containers op vervuiling te controleren bij de inzameling, om zo per gebied in kaart te brengen wat de vervuilingsgraad is. Verwerking Van het huishoudelijk bioafval dat gescheiden wordt ingezameld wordt biogas en compost gemaakt. Tot op heden zijn compostering en vergisting de twee voornaamste methoden voor de verwerking van bioafval. Het Haags bioafval wordt buiten de stadsgrenzen verwerkt.

Naast het behoud van economische waarde voor de stad heeft de lokale verwerking van bioafval als bijkomende voordelen connecties met andere opgaven, zoals de vermindering van vervoersbewegingen en het voorzien van lokale, groene energie voor de stad. Om de lokale verwerking van bioafval te bevorderen worden bewoners met tuinen gefaciliteerd bij het zelf composteren van hun bioafval. Hiervoor worden 50 compostvaten beschikbaar gesteld in 2024, na evaluatie wordt deze actie in 2025 herhaald. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om bioafval lokaal, in Den Haag, te vergisten. Dit kan in een gebouw, bijvoorbeeld als aanvulling op de voedselrestenvermalers of als onderdeel van de aanbesteding van ons eigen energiecontract. Vergroten bewustzijn Naast de uitbreiding van de reguliere inzameling zullen we waar mogelijk inzetten op lokale initiatieven voor de scheiding en verwerking van bioafval. Lokale initiatieven kunnen het bewustzijn over afvalscheiding onder bewoners vergroten en de verwerking van afval naar waardevolle grondstoffen tastbaar maken. Uit eerdere ervaringen weten we dat een wormenhotel, vanwege zijn populariteit en het lokaal gebruikmaken van compost uit bioafval, hiervoor een effectief middel is. Er worden in 2024 5 wormenhotels geplaatst.

Inzet communicatie Alle acties die worden uitgevoerd dienen gepaard te gaan met goede voorlichting over het op juiste wijze scheiden en aanbieden van bioafval, het vergroten van het bewustzijn over het nut van afval scheiden en informatie over het voorkomen van voedselverspilling. Hiermee wordt de communicatie integraal uitgevoerd, over de gehele keten van bioafval. Belangrijk hierbij is, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, om de afstand tussen gemeente en bewoners te verkleinen en goed te communiceren over wat we doen. Er wordt onderzocht op welke wijze stadsbreed aandacht gevraagd kan worden voor de scheiding van bioafval, bijvoorbeeld via de inzet van een publiekscampagne.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10800065

Samenvatting van acties De huis-aan-huis inzameling van bioafval wordt uitgebreid in de periode 2024-2025 met minimaal 1 buurt; Gebiedsgerichte communicatie wordt ingezet om de scheidingsresultaten in wijken waar al gescheiden bioafval wordt ingezameld te vergroten met 3%; In communicatie over betere afvalscheiding wordt gecommuniceerd over het voorkomen van voedselverspilling; Ondersteunende acties worden uitgevoerd om lokale compostering van bioafval te bevorderen, onder meer door plaatsing van 5 wormenhotels en door het beschikbaar stellen van minimaal 50 compostvaten in 2024 en 2025; Middelen voor de scheiding van bioafval in gestapelde en hoogbouw worden verder onderzocht; Er worden minimaal 4 ondergrondse PMD-containers vervangen voor 4 ondergrondse GFTcontainers; In samenwerking met de G4, gemeente Haarlem en Rijkswaterstaat wordt onderzoek gedaan naar de toepassing van voedselrestvermalers in de hoogbouw; De kwaliteit van ingezameld bioafval wordt gemonitord om afkeur te voorkomen; Potentie van lokale vergisting wordt onderzocht. Er wordt onderzocht op welke wijze stadsbreed aandacht gevraagd kan worden voor de scheiding van bioafval, bijvoorbeeld via de inzet van een publiekscampagne. Met vriendelijke groet, de wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

5/5