RIS320247 Bijlage Het omgevingsprogramma en andere instrumenten onde de Omgevingsweg

Bijlage: Het omgevingsprogramma en andere instrumenten onder de Omgevingswet Het wettelijk en bestuurlijk kader van de warmtetransitie zijn aan het wijzigen. Dit leidt ertoe dat het vaststellen van een warmteprogramma verplicht wordt en bovendien noodzakelijk om diverse instrumenten te kunnen implementeren. In december 2023 heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd over de borging van de samenhang tussen de instrumenten onder de Omgevingswet middels de brief 'Kerninstrumenten, planproces en kwaliteitsstelsel onder de Omgevingswet’ (RIS317389) aan de commissie Ruimte. Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht en worden ruimtelijk beleid en ruimtelijke opgaven omgezet in de instrumenten van de Omgevingswet, zoals de omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Van de kerninstrumenten in de Omgevingswet zijn de omgevingsvisie en het omgevingsplan de kaderstellende instrumenten welke worden vastgesteld door de gemeenteraad. Het omgevingsprogramma en de omgevingsvergunningen zijn de uitvoerende instrumenten welke worden vastgesteld door het college. Daarnaast blijven wij in Den Haag werken met een deel van het instrumentarium dat reeds is ontwikkeld. De prognose is dat het vaststellen van de omgevingsvisie in 2025 zal gebeuren door de gemeenteraad.

Er wordt nu al gemeentebreed aan de Omgevingsvisie gewerkt en de 'bewegingen' en strategische doelen zijn al grotendeels geformuleerd. De omgevingsprogramma’s zullen de normen en maatregelen bevatten om die doelstellingen te realiseren met de omgevingsvisie als richtinggevend kader. De samenhang tussen omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s moet worden geborgd, net als de samenhang en afstemming van de verschillende nog te ontwikkelen omgevingsprogramma’s. Omdat de ruimte in de stad beperkt is, wordt in de programma's de integrale afweging gemaakt tussen wat kan, wat moet en wat we willen. Het omgevingsprogramma is een uitvoeringsinstrument van de omgevingsvisie. Het programma heeft als opdracht om ervoor te zorgen dat de doelen van de omgevingsvisie ook echt worden behaald en gehandhaafd kunnen worden. Een programma is in tegenstelling tot de omgevingsvisie en het omgevingsplan niet verplicht, behalve de verplichte programma’s die door het Rijk worden aangewezen, waaronder het warmteprogramma. Een omgevingsprogramma gaat over de middellange en/of korte termijn, omschrijft de inzet van financiële instrumenten en bevat de uitgangspunten voor een uitwerking van een concrete ontwikkelstrategie voor een gebied. In de Omgevingswet is vastgelegd dat het vaststellen van een omgevingsprogramma behoort tot de bevoegdheden van het college.

Een omgevingsprogramma is 'zelf-bindend', het bindt het college aan de maatregelen in het programma. De gemeenteraad heeft hierop een monitorende rol. Vervolgens vormt het omgevingsplan de juridisch-planologische regel-set bij de omgevingsvisie. Onder de Omgevingswet stelt elke gemeente een omgevingsplan op dat dekkend is voor het hele grondgebied, met daarin alle regels voor de ontwikkeling, het beheer en het behoud van de leefomgeving, horend bij de doelen en ambities die verwoord zijn in de omgevingsvisie. Het omgevingsplan voor de gehele stad zal geleidelijk met deelbesluiten tot stand komen en wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Deze instrumenten hebben allen hun plaats in de beleidscyclus. De samenhang tussen omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s moet daarom worden geborgd, net als de samenhang en afstemming van de verschillende nog te ontwikkelen omgevingsprogramma’s. Omdat de ruimte in de stad beperkt is, wordt in de programma's de integrale afweging gemaakt tussen wat kan, wat moet en wat we willen.

Afbeelding 1: de samenhang tussen omgevingsvisie, -programma’s en het omgevingsplan en de rol van de gemeenteraad daarbij.