RIS320210 Chinese spionageautos in gemeenteljke dienst

RIS-nummer: 320210 Schriftelijke vragen: Chinese spionageauto’s in gemeentelijke dienst Indieners: Lotte van Basten Batenburg (Haagse VVD) Datum: 4 oktober 2024 Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Wereldwijd leven al langere tijd zorgen over de risico's van spionage en sabotage door hoogtechnologische producten van Chinese makelij. Veelbesproken voorbeelden zijn Huawei en ZTE, waarvan de Europese Commissie in 2023 vaststelde dat ze een gevaar vormen voor de veiligheid van de Europese Unie en dat het gerechtvaardigd is om deze bedrijven te weren. De Haagse VVD vindt het van groot belang dat ook de gemeente zich terdege bewust is van de risico’s van het gebruik van hoogtechnologische Chinese apparatuur en dat het college er alles aan doet om risico’s op spionage of sabotage te voorkomen. Daarom heeft de Haagse VVD eerder, middels schriftelijke vragen getiteld "Chinese camera’s in Den Haag" (RIS311552) en "Spionagerisico’s door Chinese apparatuur veiligheidsregio" (RIS317690), de risico’s van het gebruik van Chinese camera's door de gemeente en de veiligheidsrisico’s benadrukt. Naar aanleiding hiervan en overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt raadslid Lotte van Basten Batenburg (Haagse VVD) de volgende vragen: 1.

Is het college het met de Haagse VVD eens dat het van groot belang is dat de gemeente zich bewust is van de risico's die het gebruik van hoogtechnologische Chinese apparatuur met zich meebrengt, en dat er alles aan gedaan moet worden om gegevens te beschermen en spionage of sabotage te voorkomen?

In de beantwoording van genoemde vragen stelde het college het onwenselijk te vinden wanneer onbevoegden toegang hebben tot camerabeelden, ongeacht of dit individuen of andere staten betreft. Daarbij beloofde het college kritisch te kijken naar het gebruik van deze camera’s. Ook werd gemeld dat er een verkenning werd gedaan samen met VNG en Amsterdam om te kijken naar welke instrumenten de gemeente kan hanteren bij de inkoop van camera’s. 2. 3.

Welke acties en maatregelen heeft het college sinds 2022 ondernomen om, zowel binnen de gemeente als bij betrokken organisaties (zoals opdrachtnemers, verbonden partijen en deelnemingen) de risico's verbonden aan het gebruik van Chinese technologie, aan te pakken? Kan het college de raad informeren over de uitkomsten van de genoemde analyse? Welke aanpassingen in het gemeentelijke inkoopbeleid, inclusief de voorwaarden en eisen bij aanbestedingen van diensten in onder andere beveiliging en vervoer, komen hieruit voort? Zijn deze toepasbaar op alle hoogtechnologische apparatuur, of alleen op camera’s?

Vorig jaar heeft de gemeente met de aanbesteding harmonisatie doelgroepenvervoer het aanvullend vervoer, in Den Haag bekend als AV070, gegund aan Noot. Voor de uitvoering hiervan maakt Noot gebruik van auto's van het Chinese merk BYD. De Haagse VVD vindt dit zorgwekkend, aangezien Chinese auto’s waaronder BYD, momenteel onder vuur liggen vanwege serieuze risico’s op spionage- en sabotage. De auto's functioneren als geavanceerde computers met meerdere camera’s die grote hoeveelheden data verzamelen, opslaan en verzenden naar Chinese servers. In het VK werd in auto’s van de Britse overheid van Chinese makelij in 2023 al volgapparatuur ontdekt. Bovendien zijn de Chinese bedrijven die achter deze auto’s en apparatuur zitten verplicht samen te werken met de Chinese overheid. 4.

5.

6.

Kan het college specificeren hoeveel auto's van het Chinese merk BYD momenteel door Noot worden ingezet voor het aanvullend vervoer AV070 in Den Haag? Welke sensoren zijn in deze voertuigen ingebouwd? Welke specifieke soorten data kunnen door de auto's van het Chinese merk BYD worden verzameld in het aanvullend vervoer? Hoe wordt deze data opgeslagen en verwerkt? Welke afspraken zijn er over het delen, al dan niet passief, van deze data met de Chinese overheid en hoe worden deze afspraken geborgd? Ziet het college bezwaren in het gebruik van hoogtechnologische producten van Chinese bedrijven voor gemeentelijke diensten, waardoor deze bedrijven in staat worden gesteld grote hoeveelheden privacygevoelige data van de gemeente en haar inwoners te verzamelen en op te slaan op Chinese servers? Hoe wordt de veiligheid van deze gegevens geborgd? Is het college het met de Haagse VVD eens dat de inzet van Chinese BYD-auto's vanwege de grote en diverse hoeveelheid data die ze verzamelen mogelijk dezelfde, al dan niet grotere, spionage- en sabotagerisico's met zich mee kan brengen als het gebruik van Chinese camera’s? Zo nee, waarom zijn deze risico’s volgens het college niet van toepassing in Den Haag?

7.

Hoe verklaart het college dat, ondanks eerdere signalen en het vastgestelde risico verbonden aan Chinese technologieën, er toch gekozen is om BYD-auto’s te gebruiken voor het aanvullend vervoer in Den Haag? Wat waren de overwegingen hierbij? Graag een uitgebreide toelichting.

In de beantwoording van technische vraag 640 bij de programmarekening stelt het college dat bij elke aanbesteding met een waarde boven de €200.000 een uitgebreide risicoanalyse wordt uitgevoerd waar beheersmaatregelen uit voorkomen. Verder meldt het college dat er specifiek voor hoogtechnologische producten van Chinese fabrikanten een traject met de VNG en Pels Rijcken is gevolgd om de sturingsmechanismen in kaart te brengen die van invloed zijn op de inkoop van camerasystemen. 8.

Welke specifieke beheersmaatregelen zijn voortgekomen uit de risicoanalyse met betrekking tot de keuze om voor aanvullend vervoer gebruik te maken van auto’s van het Chinese merk BYD? Graag worden we in detail geïnformeerd over de geconstateerde risico’s en de beheersmaatregelen, indien noodzakelijk geheim. 9. Klopt het dat de aanbevelingen en in kaart gebrachte sturingsmechanismen en beheersmaatregelen uit het traject met de VNG en Pels-Rijcken dateren van na de aanbesteding harmonisatie doelgroepenvervoer en de keuze om voor aanvullend vervoer gebruik te maken van auto’s van het Chinese merk BYD? 10. Is het college bereid om met deze aanbevelingen, beheersmaatregelen en sturingsmechanismen de risico’s van de inzet van BYD grondig tegen het licht te houden en de raad te informeren over de uitkomsten? In april van dit jaar heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de zorgen over het gebruik van Chinese apparatuur, en specifiek Chinese auto’s, benadrukt. Naar aanleiding van deze motie zal de regering een onderzoek uitvoeren naar de risico’s die Chinese auto’s vormen voor de nationale veiligheid. 11.

Is het college het met de Haagse VVD eens dat het beter is om vooraf maatregelen te nemen om spionage en sabotage risico’s te voorkomen dan achteraf correcties te moeten uitvoeren? Zo ja, hoe wordt dit principe toegepast in het beleid omtrent het gebruik van technologieën uit landen met een offensief cyberprogramma tegen Nederland? 12. Hoe bereidt het college zich voor op de resultaten van het landelijke onderzoek naar de risico’s van Chinese auto's voor de nationale veiligheid, dat in opdracht van de Tweede Kamer wordt uitgevoerd? Wat zijn de geplande stappen afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek? Graag een toelichting wat dit kan betekenen voor de bestaande aanbestedingen? 13. Is het college bereid om, gebruik makend van de uitkomsten van genoemd onderzoek, duidelijke regels of normen vast te stellen teneinde Haagse gegevens te beschermen en gegronde zorgen voor spionage en cyberbeveiligingsrisico’s in verband met elektrische auto’s in het algemeen weg te nemen? Lotte van Basten Batenburg Haagse VVD