RIS320175 Afdoening motie Uitbreiding speciaal onderwijs

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/10812575 RIS320175 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Merel van Meer Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Datum

Telefoonnummer

27 mei 2025

14070 E-mailadres

merelvanmeer@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening motie: ‘Uitbreiding speciaal onderwijs’

Uw raad heeft bij de bespreking van het agendapunt Thuiszittersaanpak op 3 oktober 2024 de door het raadslid mevrouw Klokkenburg-Reedeker ingediende motie ‘uitbreiding speciaal onderwijs’ (RIS320175) aangenomen. De motie luidt als volgt: Constaterende, dat: ▪ in Den Haag 1276 kinderen gedurende het jaar langer dan 4 weken thuiszitten van school vanwege gebrek aan een passende onderwijsplek; ▪ het Oberon rapport concludeert dat “De huidige situatie geeft nog te veel risico op verantwoordelijkheid van iedereen, waardoor uiteindelijk niemand zich echt verantwoordelijkheid voelt. [sic]”1 ▪ inmiddels meerdere startklassen zijn begonnen waar leerlingen naartoe kunnen als tussenvoorziening2; Overwegende, dat: ▪ met de beweging naar inclusief onderwijs voor iedereen in 2035 er op termijn minder plekken in het speciaal onderwijs nodig zouden moeten zijn; ▪ de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor passend onderwijs voor ieder kind en de gemeente als wettelijke taak heeft om voldoende huisvesting voor scholen te regelen; ▪ de Onderwijsinspectie concludeert dat in april 2024 80 kinderen thuis zaten te wachten voor plaatsing op een speciaal onderwijs cluster 3 school; ▪ meer plekken in het speciaal onderwijs noodzakelijk zijn voor de kinderen die nú geen passende onderwijsplek hebben en de startklassen dat niet oplossen; ▪ de wethouder in het commissiedebat van 5 september jl.

meermaals heeft gezegd dat het geen probleem is om extra lokalen te bouwen voor het speciaal onderwijs, maar dat dit verzoek tot op heden niet vanuit het samenwerkingsverband noch van de schoolbesturen is gekomen;

1

RIS318489_Bijlage_Onderzoeksrapportage_Thuiszittersaanpak_Den_Haag pagina 26

2

RIS317605

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10812575

Verzoekt het college: ▪ samen met het SPPOH en het samenwerkingsverband Zuid-Holland West (SWVZHW) in kaart te brengen hoeveel kinderen momenteel thuis wachten op een plek in het speciaal (voortgezet) onderwijs; ▪ in gesprek met de samenwerkingsverbanden en de schoolbesturen aan te dringen op de uitbreiding van speciaal (voortgezet) onderwijs in Den Haag en aan de raad te rapporteren over de uitkomsten van deze gesprekken. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. Het college ziet het als haar verantwoordelijkheid om inzichtelijk te maken hoeveel kinderen er momenteel thuis wachten op een plek in het (voortgezet) speciaal onderwijs. Het is belangrijk dat ieder kind toegang heeft tot passend onderwijs. De wettelijke taak om deze kinderen te plaatsen ligt bij de onderwijsinstellingen zelf. Echter, steeds vaker bereiken ons signalen dat kinderen langdurig op een wachtlijst staan voordat zij geplaatst kunnen worden op een passende plek in het onderwijs. Dit is ook terug te zien in de cijfers van het jaarverslag Leerplicht 2023-2024 (RIS320861). Sinds mei 2023 vinden er op regelmatige basis bestuurlijke gesprekken plaats met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs over de problematiek rondom thuiszitters.

Omdat er al langer zorgen zijn over het toenemende aantal thuiszitters en het gebrek aan passend aanbod, heeft het college samen met Samenwerkingsverband Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH) en Samenwerkingsverband Zuid-Holland West (SWVZHW) de meest recente cijfers omtrent wachtlijsten in het (voortgezet) speciaal onderwijs in kaart gebracht. Voordat hier verder op wordt ingegaan deel ik met u de in de brief gebruikte definities en afkortingen: Speciaal onderwijs (so) Voortgezet speciaal onderwijs (vso) (v)so Speciaal basisonderwijs (sbo)

Cluster 3

Cluster 4

Toelaatbaarheidsverklaring (tlv)

Kinderdagcentrum (kdc)

Onderwijs voor kinderen van 4 tot ongeveer 12 jaar met een specifieke ondersteuningsbehoefte. Onderwijs voor jongeren van 12 tot 20 jaar met een specifieke ondersteuningsbehoefte. Verwijst gezamenlijk naar zowel speciaal als voortgezet speciaal onderwijs. Onderwijs voor kinderen met leer- en/of gedragsproblemen die extra ondersteuning nodig hebben, maar niet naar het speciaal onderwijs hoeven. Op een sbo-school zijn de klassen kleiner. Speciaal onderwijs voor kinderen die heel moeilijk leren, een lichamelijke en/of verstandelijke beperking hebben en langdurig zieke kinderen. Speciaal onderwijs voor kinderen met ernstige gedragsproblemen of kinderen met ernstige psychiatrische stoornissen. Verklaring die nodig is om toegelaten te worden tot het sbo of (v)so. Wordt afgegeven door het samenwerkingsverband. Instelling die dagbehandeling en dagbesteding biedt aan kinderen en jongeren met een ontwikkelingsachterstand of een (ernstige) verstandelijke of meervoudige beperking.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10812575

Aantal kinderen op de wachtlijst In maart en april 2025 hebben er gesprekken plaatsgevonden met SPPOH en SWVZHW om de meest recente cijfers inzichtelijk te krijgen over kinderen op de wachtlijsten voor speciaal (basis) onderwijs (s(b)o) en het vso. In deze gesprekken zijn de volgende cijfers vastgesteld; Aantal kinderen op de wachtlijst S(b)0

93

Waarvan thuiszitter met overbruggingstraject 9

Vso

23

21

Waarvan thuiszitter zonder overbruggingstraject 4 2

Niet alle kinderen op de wachtlijst zitten thuis Kinderen die op de wachtlijst staan kunnen in de tussentijd onderwijs volgen op een andere plek, zoals op een reguliere basisschool of een andere s(b)o of vso school. In sommige gevallen verblijven zij op een kinderdagcentrum (KDC). Deze kinderen worden door de afdeling Leerplicht wel geregistreerd als thuiszitter, wat een verschil kan opleveren tussen de thuiszitterscijfers uit de tabel en cijfers bij de afdeling Leerplicht. Daarnaast zijn er leerlingen die gebruik maken van een overbruggingstraject gedurende de tijd dat zij op de wachtlijst staan, waardoor zij onderwijs kunnen volgen op een andere plek. Hierdoor zit het merendeel van de kinderen die op de wachtlijst voor s0 of vso staan niet thuis. 95,6% van de kinderen op de wachtlijst voor het so en 91,3% van de kinderen op de wachtlijst voor het vso zit gedurende de wachttijd niet thuis. De H3 gemeenten (Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg) en samenwerkingsverbanden passend onderwijs hebben als gezamenlijke ambitie dat geen enkel kind langer dan 3 maanden thuis zit zonder passend aanbod van onderwijs en/of zorg. In het s(b)o wordt 92% van de kinderen binnen 3 maanden geplaatst. Bij een kleine 10% lukt het niet om binnen 3 maanden een plek te realiseren. In het vso duurt het gemiddeld een half jaar voor een kind geplaatst kan worden.

Zichtbaarheid en plaatsingsproces cluster4-leerlingen Niet alle kinderen die wachten op een plek in het so cluster 4 zijn in beeld bij SPPOH. Deze kinderen komen pas in beeld wanneer de school een tlv aanvraagt en dit gebeurt doorgaans pas als de school een plek heeft voor deze leerlingen. Het betreft dan met name kinderen die afkomstig zijn uit een zorgsetting (zoals een kinderdagcentrum) en geen stamschool hebben. In reactie op deze constatering heeft SPPOH laten weten dat zij de centrale aanmeldroute van zorg naar onderwijs voor cluster 3 leerlingen uitbreidt met de kinderen uit cluster 4. Bij de centrale aanmeldroute worden kinderen uit een zorgsetting centraal aangemeld voor screening op toelaatbaarheid voor het speciaal onderwijs. Door de cluster 4 kinderen hieraan toe te voegen zal ook deze groep eerder in beeld komen. De ontwikkelingen in het aantal plekken in het speciaal onderwijs Door investeringen van SPPOH in scholen om de basisondersteuning uit te breiden en meer inclusief onderwijs te realiseren, is er op dit moment sprake van krimp in het sbo en kunnen kinderen langer in het reguliere onderwijs blijven. Op de sbo scholen is er daarom geen wachtlijst. In het speciaal onderwijs is er de afgelopen 2 jaar reeds uitgebreid met 51 plekken.

SPPOH ziet dat het aantal kinderen met een ondersteuningsbehoefte groeit en voorziet dat er met de start van het nieuwe schooljaar niet voldoende plekken zijn voor de kinderen die nu op de wachtlijst staan voor so. SPPOH gaat in gesprek met de schoolbesturen om naast het aantal beschikbare plaatsen in het so ook de mogelijkheden te verkennen voor het creëren van extra plekken voor de kinderen op de wachtlijst.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10812575

Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheden voor aanbod in de wijken waar dit het hardst nodig is, zodat kinderen thuisnabij onderwijs kunnen volgen. SPPOH ziet mogelijkheden om extra so plekken te creëren in de ruimte die is ontstaan bij de sbo scholen. Na de zomer zal dit worden opgezet. Ook SWVZHW investeert in scholen om de basisondersteuning op school uit te breiden. Dit leidt vaak tot duurzame oplossingen. Zo heeft een pilot op College St. Paul, waar leerlingen die in aanmerking komen voor een toelaatbaarheidsverklaring (tlv) op de reguliere school worden geplaatst, geleid tot twee structurele plusklassen voor in totaal 30 kinderen. Deze en andere inspanningen lonen; er is een afname te zien in het aantal kinderen op de wachtlijst voor het vso. Waar er in oktober 2024 40 kinderen waren die wachtten op een plek in het vso, zijn dat er nu 23. SWVZHW voorziet voor vso cluster 3 een stijging van het aantal kinderen dat hier gebruik van zal gaan maken. Over een eventuele uitbreiding voor deze doelgroep gaat SWVZHW in gesprek met de schoolbesturen. Standpunt college De ontwikkeling die te zien is in het voortgezet onderwijs is positief. Door onder andere de inzet op expertise binnen het reguliere onderwijs, waardoor kinderen met een ondersteuningsbehoefte in het reguliere onderwijs kunnen blijven, krimpt de wachtlijst voor het vso.

Ook de uitbreidingen in het so en de ingezette ontwikkelingen in het s(b)o zullen uiteindelijk gaan bijdragen aan meer passende plekken voor Haagse kinderen. Het college constateert echter dat ondanks de reeds gedane uitbreidingen er een te grote groep kinderen en jeugdigen op de wachtlijst staan voor een plek in het so. Alhoewel niet al deze kinderen thuis zitten, is het in het belang van de ontwikkeling van deze kinderen dat zij zo snel mogelijk een plek krijgen. Uitbreiding op het aantal plekken in het so is wat ons betreft daarom noodzakelijk. Het college is blij met de erkenning van SPPOH dat ook zij een probleem zien bij het aantal kinderen op de wachtlijst en de toezegging dat zij hierover in gesprek gaan met de schoolbesturen. De ontwikkelingen met betrekking tot het creëren van extra plekken zal door het college worden gemonitord. In Q4 2025 zal het college de raad over de ontwikkelingen informeren. Samenwerking Inclusiever Onderwijs en Jeugdhulp in de H3 De H3 gemeenten en samenwerkingsverbanden passend onderwijs werken samen vanuit de ambitieagenda Inclusiever Onderwijs en Jeugdhulp in de H3. Een van de prioriteiten is de thuiszittersaanpak. Door een in gezamenlijkheid opgestelde agenda, die zorgt voor eigenaarschap, zijn inmiddels de eerste resultaten opgeleverd: -

Startklassen (RIS317605). Dashboard verzuim en thuiszitters (RIS321711). Jeugd Onderwijs Arrangementen (onderwijs in een zorgsetting).

Een van de leidende principes binnen de ambitieagenda is het onderwijs-zorgcontinuüm. Het onderwijs-zorgcontinuüm omvat onder andere een dekkend netwerk van gespecialiseerde ondersteuning voor zowel leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben binnen de reguliere school, als toegang tot gespecialiseerd onderwijs. De samenwerking binnen de ambitieagenda zorgt ervoor dat we als gemeente kunnen meedenken, sturen en zicht blijven houden op de voortgang van onder andere initiatieven die ontstaan voor kinderen op de wachtlijst voor speciaal onderwijs. Onderwijshuisvesting tot nu toe geen probleem Het college heeft in verschillende bestuurlijke overleggen meermaals aangegeven dat aanvragen voor uitbreiding van huisvesting van het (v)so met voorrang opgepakt zullen worden. Er zijn tot op heden geen aanvragen voor uitbreiding onderwijshuisvesting in het s(b)o of vso binnengekomen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10812575

De samenwerkingsverbanden onderwijs geven vooralsnog aan dat er voldoende ruimte beschikbaar is. Bij voorkeur wordt uitbreiding van het speciaal onderwijs, in lijn met de beweging naar inclusief onderwijs, gerealiseerd in het speciaal basisonderwijs of regulier onderwijs. Tot slot De wachtlijsten in het (v)so blijven een belangrijk aandachtspunt. Voor ieder kind dient er een passende plek te zijn. Als college dringen wij erop aan om de kinderen die nu op de wachtlijst staan zo snel mogelijk een plek te bieden in het (v)so. De gesprekken die wij voeren met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs blijven wij voortzetten en wij blijven de ontwikkeling van voldoende plekken in het speciaal onderwijs monitoren. Daarnaast blijven we in gesprek om meer inzicht te krijgen in de thuiszitterscijfers en oplossingen te onderzoeken die de problematiek kunnen verlichten, zodat meer kinderen op tijd een passende onderwijsplek krijgen. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5